19/06/08

Nun sáben ler ua huorta



[Crónica publicada ne l jornal A Voz do Nordeste de l atrasado die 12 de Júnio]



Quando chega l tiempo de poner las huortas, ye siempre la mesma matacion: amponer la torna de las lheiras, nun báian ls sucos a quedar galgueiros, ousmar quantas sucadas de cada berdura bai a poner, apartar las semientes, i treminar todo pa la buona lhuna, assi l tiempo benga al modo. Mas yá todo ampeçou par’ende un més antes, que el siempre gustou de fazer pul sou própio alforraque: ua squinica bien lhimpa de chinas, bien stercada – que falta me faç la palumbina! -, scabada até la tierra quedar nata i apuis mexé-la cun mano serena, cumo quien le faç fiestas, quando muito un palico, que sacho nun ye a la própia para bidas tan andebles. Apuis, ye mantener ceçon que bonde i ua çarapelheira ou un plástico porriba, nun baia algue gilada tardiega a dar cuonta de todo ou até ls páixaros, esses soprones de semientes.

A cada manhana, spreita la purmeira raça de sol, que ls uossos yá muitá le ándan a paladas, nun páran quietos un cachico, ls almanechas, siempre a rezingar: buona lhitrada de lheite bos dou todos ls dies, bota cálcio, i nien assi bos calhais... Mas nun adelantra, i ala pa la rue. Bai lhougo dreito a l’hourtica, parece que le falta l fuolgo, que até la tie le dixo, mas tu parece que stás boubo, nin drumes nin nada... El nun quier saber, cama agradecie-la quando era nuobo agora solo quedo alhá a sentir l fernesin a assobelá-me ls uossos i l miolho. Mal chega, dá ua purmeira mirada, atentiando culs uolhos cada mudança acumparado cul die atrás. Apuis, bai andando debagarico anquanto l frescor de la manhana se le anquelobrina ne l cuorpo cumo sangre nas benas: cula punta de ls dedos albanta un cachico de la lhona i de donde an donde yá l cebolhino s’assoma, yá las pumenteiras sóltan un berdegar tan zlido que mal se dá por eilhas, de las tomateiras nien seinha que stan mais tardiegas. Anda mais uns passos i sigue la lhinha de cada suco de patatas, capazes de lhebar la purmeira rega. Mais alantre, ls moránganos yá lhieban belhotros, i froles, anton, nin falar, a meter bergonha als porros mesmo al lhado. Las alfaces, essas botórun-se a medrar que pa la sumana yá dan salada.

Al modo que bai andando, dá ua sachada eiqui, arrinca ua yerba acolhá, scuolhe uas chinas mais alantre, apuis çtorrona, i bei se ls anxertos nuobos prendírun bien. Ai, antoce nun te benes a zayunar?!, nun bés que yá ye meia manhana... Duolen-le agora mais ls uossos, custa-le mais a mexer la drobeç de ls braços i de las piernas, i ls nuolos de las manos parece que crecírun cumo bulhacos. Antes de salir, mira inda outra beç la huorta i bei cumo todo reina, stá eilhi la sue assinatura. Un oupor, que nunca soubo splicar, chube-le al parriba, ponendo-le ls uolhos a relhuzir, i lhembra-le siempre ua beç que le dezira al filho: poemas?, esso ye assi cumo cumo la mie huorta, agora que nun me sabe a fame pus nun tengo percison deilha para comer. Sabes porque naide le dá balor? Ye que nun sáben ler ua huorta, se fur faceirada cumo debe de ser. Dá-me pena que nun sában l que ban a perder, que l cuorpo yá nun me dá para mais. I a cada anho quaijeque nun aguanta la pregunta se essa será la redadeira beç...

amadeujf@gmail.com

18/06/08

Brincos de Princesa













Estas retratos saquei-los nun huorto adonde moro. Cuido que nun ye bien ua frol de l campo, mas que ye bien guapa i mercedora d'ampimponar nun solo princesas mas si qualquiera rapaza.



17/06/08

Palhestra, ancerramiento de l curso de lhéngua mirandesa i cena



Sábado que ben, die 21 de Júnio, a las cinco de la tarde, Amadeu Ferreira stará a falar subre lhéngua mirandesa ne l «Centro Cultural e Recreativo do Alto do Moinho».Ye la sesta i última de las palhestras que ampeçou ne l més de janeiro, antegradas ne ls cursos de lhéngua mirandesa.Quien podir i quejir, que apareça i lhiebe outras pessonas. Ye mais ua ouportunidade para falarmos de la nuossa lhéngua i mos tornarmos a ber. Na fin de la palhestra haberá tamien l ancerramiento de l 4º Curso de Lhéngua Mirandesa, que decorriu tamien ne l «Centro Cultural e Recreativo do Alto do Moinho». A seguir haberá ua cena de ancerramiento ne l Restaurante A Tasquinha do Ramos, ne l Feijó.


Mirar para nun morrer



Yá conhecie “L remanse de Pedro Soldado”, de Manuel Alegre, que siempre muito me eimocionou, mas inda nó essa nuoba publicaçon de l mesmo outor, Nambuangongo meu amor – os poemas da guerra, pula Dom Quixote. Oubrigado, anton, Amigo Abelhón, por mos dar essas amboras a nós tamien que stamos a mais de 1000 quilómetros desse país que ye cunsidrado, tamien debe de saber, un pobo de poetas i de poetas líricos... Subretodo que, a mais de 1000 quilómetros por cunseguinte, nun ye an qualquiera librarie que ye fácele ancuntrar outores de lhéngua pertuesa mesmo cuntemporáneos cumo ye l caso de Manuel Alegre (i de lhéngua mirandesa, nien se fala!); ye por esso que ye tan amportante, para nós tamien, benir aqui a ber na Anternete para ancuntrar tamien buona lhiteratura!
Todas estas eibocaçones de suldados nuossos cunterráneos que perdírun la bida durante la guerra quelonial son mui tristes, ye berdade Abelhón, mas tamien ye eissencial para cada cidadano, cada un de nós, lhembrar anquanto inda ye possible la mimória i tamien l cuntributo de cada un deilhes, quaije todos forçados que fúrun a ir a cumbater an África...
Mas you, sabe, Abelhón, nun puodo aceitar la eideia que téngamos que l fazer “sien mirar a mas nada que l nome” cumo diç... Se assi fusse, todo serie mui fácele mas nada, nada, neste caso ye fácele precisamente!
Muito se poderie dezir i you solo tengo la sperança que cada un assi i todo assuma la sue anteira repunsabilidade: delantre la stória i tamien la houmanidade.
Será eisagerado fazer até alguas cumparaçones?
Quantos suldados pertueses, por eisemplo, fúrun sacraficados para l goberno salazarista tentar amponer pula força l sou domínio nas quelónias pertuesas? Alguns cientos de miles i yá era demais!
Mas quantos, quantos... nun solo cientenas de miles!... mas si melhones de africanos de todos ls territórios ambaixo l domínio pertués (sien squecer todos ls outros quelonizados tamien puls spanholes, angleses, franceses, houlandeses, etc...) fúrun deportados, al lhargo de mais de quatro seclos (i nun solo durante uns binte, trinta ou quarenta anhos!) an nabius negreiros pa ls lhebar pula fuorça a trabalhar cumo scrabos, eilhes i ls filhos deilhes, toda la bida, por eisemplo ne l Brasil, durante bárias giraçones ?
16 melhones, só para l Brasil precisamente, segundo stimatibas, antre ls quales menos de la metade teneran subrebibido a la biage andentro de barcos cun cundiçones que éran, cumo se sabe, purfeitamente zoumanas.

Puis you, Abelhón, si quiero mirar, lhembrar i tomar toda essa realidade tamien an cunta para tentar cumprender quales las rezones que fazírun cun que esses doze rapazes nuobos, por eisemplo, que pula cierta tamien falában Mirandés cumo stamos nós a fazer agora, nunca mais tornórun bibos para todas essas aldés, ourrietas i prainadas de las tierras de Miranda que nós inda hoije conhecemos tan bien....
Porque ye que todo esso acunteciu ?
Talbeç la pregunta nun seia assi tan andecente i se la fago ye precisamente porque solo tengo miedo que alguien me diga: Puis acunteciu porque tamien houbo quien nun quejisse que todos esses suldados fússen capazes de mirar... precisamente, capazes de mirar... !






I para mos ajudar a antender cumo muitas cousas se passórun, acho que nun será demais amostrar aqui, para eisemplo, estas dues eimaiges que talbeç yá muitos cunhéçan, dambas a dues de l pintor i zenhador francés Jean-Baptiste Debret (Paris, 18 de Abril de 1768— Paris, 28 de Junho de 1848), outor de “Voyage Pittoresque et Historique au Brésil" (Biaige pitoresca i stórica al Brasil) que fui eiditada pula primeira beç an Paris an 1831, depuis de Debret haber passado quinze anhos nessa quelónia pertuesa de la América de l Sul que se iba a tornar andependiente yá an 1822 i adonde lansinou i se tornou un de ls fundadores ne l Riu de Janeiro de la “Academia Imperial de Belas Artes”

N.B. Son estas eimages que eibócan la scrabatura ne l Brasil que decidi poner aqui. Yá cheguei a ir un die até esse país i ne ls anhos uitenta tamien se me lhembra dua sposiçon cunsagrada a esse pintor que fui Jean-Baptiste Debret que se morriu, cumo podeis ber, faç agora 160 anhos.
Mas an Angola, nunca alhá stube cuntrairamente a outros... Desse país, antretanto, las eimages fuortes que guardo i que eibócan - mais inda: denuncían sien ningun stado d'alma! - l racismo i nuobas formas de scrabidon que cunheciu l pobo angolano inda ne l seclo XX por parte de ls Pertueses (Yá nós éramos bibos!) son testos: remanses de José Luandino Vieira, por eisemplo, que fúrun traduzidos para francés por un de ls mius porsores na Faculdade. Mas tamien para eibocar l drama de la guerra quelonial, ye berdade, poemas mui amportantes screbidos por Manuel Alegre cumo esse “Remanse de Pedro Suldado”...
Todos esses Mirandeses nuossos cunterráneos que se morrírun inda na frol de la eidade cumo suldados, nesses anhos negros que fúrun ls anhos 60 i inda ne l ampeço de ls anhos 70 nas antigas quelónias de África, Amigo Abelhón, éran todos, acho que desso podemos tener la certeza, outros tantos Pedros suldados cumo ne l poema de Manuel Alegre:

Soldado número tal

só a morte é que foi dele.
Jaz morto. Ponto final.
O nome morreu com ele.


16/06/08

L'águila



L’águila ye la abe que dura mais tiempo. Chega a bibir 70 anhos, mas para chegar a essa eidade, als 40 anhos eilha ten que decedir algo defícele i mui amportante.

Als 40 anhos las unhas yá nun son firmes i aguçadas i custa-le a agarrar las cousas que come cun la mesma facelidade que dantes. L bico bai quedando mais lhargo i drobado acontra l peito. Las alas ban quedando bielhas i pesadas, por bias de la gordura de las prumas i bolar ye cada beç mais custoso.

Anton, solo ten ua de dues cousas a fazer: morré-se ou ampeçar un porcesso de renobaçon que dura 150 dies. Este porcesso ampeça por bolar pa la punta de riba dua muntanha i ancuntrar i meter-se nun niu que quede acerca dua faia bien grande, adonde nun percise de bolar.

Apuis de achar esse sítio, ten que ampeçar a bater cul bico na parede até l cunseguir arrincar. Spera até que le torne a nacer outro, i cun el arrinca las unhas. Quando las unhas nuobas ampéçan a nacer, eilha passa a arrincar las prumas bielhas i solo anton, passados que fúrun cinco meses, ye que sal para tornar a bolar i para poder bibir ls restantes 30 anhos.

Na nuossa bida tenemos que mos resguardar muitas bezes i ampeçar un tiempo de renobaçon, para tornarmos a bolar pul melhor camino de la bida. Debemos lhibrar-mos de todas las eideias, lhembráncias, cunceitos i outras tradiçones que mos tráien delor.

Solo lhibres de l peso de l passado ye que poderemos aporbeitar l bun resultado que ua renobaçon siempre trai. Solo lhibres de l peso de l passado ye que poderemos abrir-mos a nuobas abinturas que mos lhebarán a cuntinar la bida que benimos a bibir na tierra.

Testo (de outor çcoincido) traduzido i ambiado por José Almendra


Caramonica





- Tu que tenes tanta gola que sós Mirandés, siempre a rezungar cun l Mirandés, anté diç que scribes ne l blogue de las Froles Mirandesas, pon eiqui ls uolhos se quieres ber l que, datrás, las garoticas mirandesas fazien cun las froles!...
- Bah, i anton tu que andebiste a armar?!... Ha de ser buona la ambaixada!...
- Toma, i arrelhampa-te! – i amostrou-me la caramonica de l retrato.
You, que nun querie dar lhougo l braço a trocer, inda spurmentei a dezir, a modos de caçoada:
- Peç un sartigalho, cun la barriga spaporrada…
Mas tube que me meter al suco, i recoincer que l serbiço staba buono.
- I anton cun que le ateste la cinta?
- Ai, pus cun un pelo que spipei de l crucho… anton queries que le houbira botado un baraço de ls fardos?!...
Si senhora! Tube que meter la biola ne l saco! Mas tamien alhá metie la caramonica. Ne l saco, que la máquina de ls retratos habie quedado an casa - para nun andar siempre a tombos puls caminos…
Apuis solo an casa le saquei l retrato, para ber de bos lo amostrar, i para le dezir a Foustino – se el me quejir oubir – que çtino le puode dar a alguas de las papoulas de l sou adil…
Para serbir de fada, esta agora ye capaç de yá nun dar mi bien, que yá nun stá mi delicada i yá ten l saiote un cachico aparchacado… mas nua cunta de bruxas, inda puode fazer la parte bien fazida… assi haba quien la ponga a bolar puls suonhos de ls más pequeinhos…

14/06/08

Martinho Augusto Pires




Nambuangongo miu amor

An Nambuangongo tu nun biste nada
nun biste nada nesse die tan lhargo i fondo
la cabeça cortada
I la frol cun bombas arrebantada
nó tu nun biste nada an Nambuangongo

Falabas de Heiroxima tu que nunca biste
an cada home un muorto que nun se muorre.
Si nós sabemos qu’Heiroxima ye triste
mas scuita an Nambuangongo eisiste
an cada home un riu que yá nun cuorre.

An Nambuangongo l tiempo cabe nun minuto
an Nambuangongo todo mundo s’acuorda todo mundo squece
an Nambuangongo mirei la muorte i quedei znudo. Tu
nun sabes mas you digo-te: duol muito.
An Nambuangongo hay giente que s’apodrece.

An Nambuangongo un cisma an nun tornar
cada carta ye un adius an cada carta un se muorre
cada carta ye un silenço i un danhar.
An Lisboua se calha esto ye la bida cuorre.
I an Nambuangongo un cisma an nun tornar.

Ye justeç que me fales an Heiroxima
mas tu nun sabes nada nesse die tan lhargo i fondo
tiempo mesmico anriba
dal nuosso tiempo. Ai tiempo adonde la palabra bida rima
cun la palabra muorte an Nambuangongo.




L’oureginal:

Nambuangongo meu amor

Em Nambuangongo tu não viste nada
não viste nada nesse dia longo longo
a cabeça cortada
e a flor bombardeada
não tu não viste nada em Nambuangongo

Falavas de Hiroxima tu que nunca viste
em cada homem um morto que não morre.
Sim nós sabemos Hiroxima é triste
mas ouve em Nambuangongo existe
em cada homem um rio que não corre.

Em Nambuangongo o tempo cabe num minuto
em Nambuangongo a gente lembra a gente esquece
em Nambuangongo olhei a morte e fiquei nu. Tu
não sabes mas eu digo-te: dói muito.
Em Nambuangongo há gente que apodrece.

Em Nambuangongo a gente pensa que não volta
cada carta é um adeus em cada carta se morre
cada carta é um silêncio e uma revolta.
Em Lisboa na mesma isto é a vida corre.
E em Nambuangongo a gente pensa que não volta.

É justo que me fales de Hiroxima.
Porém tu nada sabes deste tempo longo longo
tempo exactamente em cima
do nosso tempo. Ai tempo onde a palavra vida rima
com a palavra morte em Nambuangongo.

ALEGRE, Manuel - Nambuangongo meu amor – os poemas da guerra, Lisboa, Dom Quixote, 2008


13/06/08

Ls que tumbórun





Porque la memória ye un bien que cria lhaços, arrima-mos al passado para que l puodamos cumprender i assi séiamos capazes de traçar sucadas firmes adreitos al feturo, stamos eiqui hoije c’ua eideia: lhembrar aqueilhes que na guerra d’África, ou por bias deilha, quedoran nuossos anjos de la guarda antre praineiras i ourrietas, caleijas i caminos antre l passado que somos i l caminar q'eilhes mos dórun.
Tentaremos lhembrar cada un sien mirar a mas nada que l nome, porque als nuossos uolhos son tan solo filhos dal Praino, l lhugar adonde nacírun i l die que deixórun de mos ber. Será neste die que, cume diç l mestre, “se nun houbir mal ou muorte” chamaremos por eilhes steian adonde stebíren para que al menos nesse cachico mos fágan cumpanha.
Las ambestigaçones lhebórun-mos als nomes que amostramos eiqui, mas se por un acauso algun nun fur lomeado, bós nun deixareis naide squecido i cuidareis de mos l relhembrar.


L retorno a las ouriges

Pedírun-le a 4o realisadores para fazer un pequeinho filme, ousando l cinematógrafo, ambentado puls armanos Lumière. Aqui queda l cinema feito por David Lynch, sin muntaige i cun eifeitos criados solo pulas cámaras.


Feriado?

13 de Júnio ye, cumo se sabe, feriado an alguns cunceilhos de l paiç, antre ls quales Lisboua. Por essa rezon, la CP i la RL decidírun tirar alguns camboios i carreiras que ándan, en alguns causos, muito loinge de Lisboua.
La splicaçon an las belheteiras ye siempre la miesma: hoije, hai menos camboios, porque ye feriado. I ls clientes respónden, cun rezon, "para mi, nun ye feriado".
Se hai ampresas que deberien de tratar un feriado lhocal cumo un die útele, son las ampresas de trasportes. Mas eilhes nun antenden assi. Talbeç porque nun quérgan pagar ls sous apregados a précio de feriado.
Mete-me rábia que alguas pessonas pénsen que l paiç ye Lisboua. I you gusto muito de Lisboua.

L santo casamenteiro




Esta nomeada ye dada a Santo Antonho (de Lisboua ou Pádua). Mas porquei Santo casamenteiro?
Diç la lhienda que habie ua rapaza mui guapa i cun muita priessa de se casar, passando ls dies nun zaspero anfernal d’ancuntrar un rapaç que la lhebasse al altar. Mas nun bie modos de sastisfazer este sou deseio, nun aparecie naide. Fazendo cuntas a la bida resolbiu-se ir a tener c'un artesano que fazie santicos de palo i quijo un que l beneziu i lhebou para sue casa. Ende le arranjou un puial adonde to ls dies fazie las rezas i l pedido dun rapaç, un tiu que fusse, scorreito ou manco nun amportaba para se casar, ponie muitas froles i até le deixaba alguas crouas. Mas naide aparecie que botasse algun anteresse, que fusse an dar l passo alantre.
Passórun-se muitos i muitos anhos. La anfeliç rapaza, cansada de sperar, bie ls dies a passar i l sou deseio de se casar por sastisfazer. Anraibada cula bida i cul Santo un die, zaperada cumo staba, agarrou ne l santico i botou-lo pula jinela afuora. Nesse mesmo momento ambaixo de la sue jinela na rue iba a passar un baliente rapaç, guapo i fermoso, que agarrou ne l santo sien l deixar spartiçar ne l chano. Delantre de tamanha admiraçon fui-se a bater a la puorta adonde moraba la rapaza triste i zacaçuada de la bida, que lo recebiu cun buns modos. Quijo l çtino que lhougo que ls sous oulhares s’ancuntrórun s’einamorórun i se casórun sendo mui felizes para siempre. Stá bien bisto que cula ajuda de l milagro de Santo Antonho.
Tamien diç la lhienda que apuis deste milagro l tiu artesano de santos nunca mais tubo çcanso, puis la percura d’eimaiges de l casamenteiro nunca faltórun.
A Santo Antonho tamien se le dá la nomeada de abogado de las teimas perdidas.

Santo Antonho naciu an Lisboua i fui batizado cul nome de Fernando de Bulhões y Taveira de Azevedo ne l die 15 de l més de Agosto de l anho de 1195. Morriu-se ne l die 13 de l més de Júnio de l anho de 1231, yá fraile. Feitas las cuontas i na buona bida que lhieba un fraile muorriu-se cun 36 anhos. Bien nobico.
Fai hoije 777 anhos.

10/06/08

Pátrias



Hoije faç-se la fiesta de Pertual, i por muitos modos, por esse mundo afuora. Al menos, faç-se nas cidades que ne ls pequeinhos pobos nun sei, talbeç porque para muitos desses pobos, cumo diç Pessoa, inda «falta cumprir-se Pertual». Arrimada a la palabra Pertual questuma benir la palabra Pátria. You cuido que nun tenemos solo ua pátria: bárias cáben andrento de nós i de bárias pátrias tenemos percison.
La nuossa tierra, ye la nuossa pátria purmeira i ye mátria al mesmo tiempo, nun amporta que seia pequeinha ou quaijeque yá sien giente: ende botemos raízes i stan las refréncias de l nuosso crecer i coincer l mundo; esse ye l sítio adonde siempre bolbemos para sentar l'alma albrotada nien que seia solo an pensamiento, yá que a la fuorça de star longe tamien acabamos por ambentar essa pátria ou cungelá-la ne l tiempo an que alhá bibimos; ende hai piedras, montes, arbles i outras cousicas hounestas que solo de las ber-mos mos fázen benir las lhágrimas als uolhos; ende hai sítios que coicemos até als capilares i ls paixaricos cántan doutra maneira, solo tamien solo ls oubimos cun outros oubidos, cun outra alma, noutro anquadramiento; ende l passado agiganta-se de tal modo que mos custa a caber an nós i nunca tenemos ua bida, por bien lharga, que mos chegue pa l cuntar; nesse cantico stan ls rostros que mos ínchen ls suonhos, que cuntínan bibos inda que muortos, rostros de giente que mos dou de mamar, que mos trouxo al cuolho, que mos fizo arrebentar la risa ou mos arrecolhiu las lhágrimas, que mos dou de comer i mos arrolhou l amerosar de ls suonhos, giente que bimos ir-se arramando por montes i prainadas, buendo an rigueiros i ourrietas, acarinando la tierra an busca de fruito, calhando fames, delores i canseiras, boziando fiestas i feturos, giente que fizo daqueilha ua tierra sagrada para nós; dessa tierra bemos l mundo i nunca eilha mos ampide de ser ounibersales i coincer, antrepretar i gustar de l mundo, pus, cumo diç l dito, «quien bei l sou pobo bei l mundo todo» ou, cumo tamien alguien dixo, «solo l lhocal ye berdadeiramente ounibersal».
L a segunda pátria ye la nuossa lhéngua, cumo diç Fernando Pessoa pula boca de Bernardo Soares ne l Lhibro de l Zassossego. La berdade ye que nós ls mirandeses tenemos dues lhénguas i tamien cada ua deilhas ye ua pátria. Hai quien nun guste de oubir esso, mas ye la pura berdade. Las lhénguas dan-se andrento de cada un de nós de modo defrente, i puoden cumbibir sin porblemas i até sin un tratado de Tordesilhas. Por esso, deixar ua dessas lhénguas ye renegar ua de nuossas pátrias: puode ser solo de anhos a anhos, mas essa pátria-lhéngua renegada ha de benir a bater-mos a la puorta i ye siempre tiempo de se la abrirmos i fazer las pazes cun eilha, que ye l mesmo que dezir, cun nós. Esta puode ser ua buona maneira de celebrar l die de Pertual i de dar sentido a la palabra pátria. A las bezes cuidamos que nun somos capazes, mas retornar a nuossa lhéngua, a la nuossa pátria, a nós mesmos, ye siempre un ato de cunfiança, an nós, na bida i ne l feturo.






08/06/08

Chama-se Walther



La Pistola


Assi you so tornei pa te cuntar
qu’antre l bibo i l muorto quedou friu
aquilho que tu chamas cielo de la boca,
suolo de la muorte ne l bibo, aprainado
a modos pa la casa dua bala.

Tu bibo me queries? Antretanto muorto
bengo de merda, sangre, friu, puolo,
que ye la bida que queda dessa muorte
na pistola daprandida, na pistola.





(l'oureginal:


Isso, a Walther

Assim eu só voltei para contar-te
que entre o vivo e o morto arrefeceu
aquilo a que tu chamas céu da boca,
chão da morte no vivo, terrapleno
disposto para a casa duma bala.


Tu vivo me querias? Porém morto
venho de merda, sangue, frio, pó,
que é a vida que fica dessa morte
na pistola aprendida, na pistola.

Fernando Assis Pacheco



L purmeiro die de l segundo anho


Papoulas




Para mi la papoula ye la frol mais mirandesa. Puode nun l ser pa ls demais, mas, sendo eilha de la quelor de la sangre, quien me diç qual ye la frol que repersenta l sudor de ls mirandeses?


Hoije ye l purmeiro die de l segundo anho de bida de l Froles Mirandesas, puis fui l que l porsor mos lhembrou onte, que a mi me passaba l die cierto de l sou nacimiento porque, mesmo sabendo que andaba por estes dies, staba bien çtaído. Por mi, cuido que puodo cunfessar-me mesmo un die apuis l sou anibersairo. Anton, assi sendo, ende bai.
L que mais quiero assinalar i marcar ye l’amportáncia que tubo l blogue cumo sítio de dibulgaçon. Fui un porjeto que me dou muita alegrie i sastisfaçon, fui un spácio que me dou l’ouportunidade de dibulgar las mies oupeniones, de coincer outras pessonas i outras eideias, de eiducar l miu modo de star cun outros scritores. Nunca até ende l habie spurmentado cun tanto gusto. Cuntinar a cultibar la scrita, an special l mirandés. Las froles nunca quedórun de fuora, agarrado al nome de batizo serbírun cumo pion d’ounion.
Fúrun muitos ls que eiqui deixórun ls sous scritos cumo raízes dua arble, i la quadrilha ye i quier-se cumo las pítulas dua frol siempre mais fuorte i taluda. Ten que benir acá mais giente, cumo l dixo l sou repunsable.
Apuis que se passou un anho de bida, bieno-me la certeza que me dou bien an quadrilha, quien sabe se este gusto inda stá agarrado zde l tiempo de las camaradas de segadores, de las lhimpas ou de las trilhas.
Este blogue tubo i cuntinará a tener ua grande bertude: sponer als outros las nuossas eideias i oupeniones, que doutro modo nun chegarien. La meda de testos nel deixados puls bários scritores ye la maior proba de que tenemos siempre algue cousa que debe ser amostrada, que tenemos siempre algo que debe ser partilhado.
L miu património ye hoije mais rico que l era dantes: eiqui fiç amigos i amigas, comentei i recebi buonos i respeitosos comentairos, fui grácias a eilhes que muitas bezes quedei a saber que muito tenie que daprender, nun fusse assi, drumindo cumo ando, nien me daba cunta.
Zde la purmeira hora que quemunguei desta einiciatiba de la criaçon dun spácio coletibo, spácio que se rebelou ser un sítio adonde todos dórun la sue oupenion, i l fazírun an mirandés cul respeito que la grande cultura mirandesa merece, seia qual fur l modo de pensar i l credo que se ten na boca, que la quelor, la raça i l modo de pensar i star na bida nun fúrun strobeiros.
Deseio al Froles Mirandesas muitos anhos de bida, muitos testos i retratos.
Muitas besitas a todos.



07/06/08

Un anho de froles



Faç hoije un anho que ampecemos este blogue. Era l 7 de júnio de 2007. Zde l purmeiro die, l'eideia fui siempre la mesma: quemunicar an mirandés i ajuntar ua quadrilha alredror de la scrita de la nuossa lhéngua. La quadrilha nun parou de crecer i cuntina a haber lhugar apra mais: bonda que mos dígan que se quieren ajuntar. Hoije, cuido que todos podemos tener ua proua mui grande por este anho que passemos juntos alredror de la nuossa lhéngua. Bamos a cuntinar cumo até eiqui i a tornar la quadrilha cada beç mais grande. Somos tan poucos que nun podemos deixar de star juntos.



05/06/08

L mal i la malzina



Até trasdonte, la mie anternete staba debagarosa por bias dun birus. Zde onte que stá debagarosa por bias de l anti-birus.





Quando l sangre

Retrato de C. Ferreira [roubei-se-lo an La Jinela www.sendim.net]



Quando l sangre de papoulas subirte
ls soles que s'acénden ne ls pimpilros:


l cielo queda cinza las oulibeiras
alhínan-se an ancuolhas de selombra
boubo baláncia l redondo de ls cabeços
i nin a la quelor s'achégan pintores;


ye aquel tiempo an que la tierra suda
berde altar donde bende sous milagres:
nunca sudor le bundou cumo moneda
siempre sue fame apledia por burmeilho:

cuntina-se la prainada i lhieba ls uolhos nun
s'assome a las froles donde medra l zerto.

Fracisco Niebro


03/06/08

Tasneirinha ( Cardo-Muorto)







Tasneirinha (Cardo-Muorto) ye ua yerba mala, ampestante, que se dá bien adondequiera i an to l tiempo. Gusta-le las aradas i l redror de las huortas ou lheiras.
L sou maior ancanto ye quando las pítulas sécan i queda ua cabeça cumo se fura dun bielho, de pelos brancos i apuis lisa.


02/06/08

Palhestra



Falar subre la cultura mirandesa, ou melhor oubir falar, fui l que fiç a la tardica de l die 31 de l més de Maio quando fui al Centro Cultural i Recreativo do Alto do Moinho (Corroios). Mas nun bonda querer scuitar alguien a falar de cultura nestas palhestras. Ten que haber alguien que l faga bien, que saba de l que fala, que s’antregue de cuorpo i alma, que tenga l don de l’ouralidade, la senseblidade de l ansino cumo mensaige para quien la scuita, gusto pul que fai i splica. I quien l fizo, i yá ye la quinta beç astanho, antegradas ne l ansino de la lhéngua mirandesa, ten todo isso.
Para mi i cuido que pa ls demais, quedamos cun rezones de sobra para sorber todo aquel splicar de las jornadas de ls pobos que ne ls tiempos mais arreculados naqueilhas tierras bibírun. De ls Zoelas até la crestianizaçon, ne las piedras ancuntradas, ls sítios de las capielhas, las rezas, nobenas, questumes, chamadeiros, las palabras, ls nomes de giente que fazíun l caldeiron adonde naciu l falar lhionés. Esta ardança que mos deixórun, agarrada pul porsor i ambestigador Amadeu Ferreira, i que nestas palhestas la spon dun modo claro a to l mundo que nestes dies eiqui ben. Ouferece assi un saber que stá agarrado a las cousas i firmado an decumientos.
You suorbo estas splicaçones cumo se porqui nun me quedasse i andubisse puls caminos i ancruzilhadas de las tierras de Miranda, cumo l fazírun ls nuossos antrepassados. Ye ampossible quedar-me andefrente a tamanha riqueza i guapa cundiçon. Solo nunca serie capaç d'antender ls teçtemunhos nien ancuntrar l'antegraçon i las frunteiras de la cultura mirandesa, nun serie capaç d’antrar ne l ouniberso de l tiempo que fizo la Stória. Todas estas palhestras se rebelórun momientos altos para muitos que a eilhas siempre fumos, por muitas i buonas palabras que quérgamos agarrar séran siempre poucas para agradecer todo l baloroso ampeinho.
Scuitar cun atençon, i sacar l melhor que cada puoda yá ye ua recompensa pa l porsor. Roubamos-le este tiempo, mesmo sabendo que l fai por gusto i amor, nun deixa de ser amportante quando yá ye scasso par'el por bias de l muito que ten que studar i ambestigar. Assi you saba star a un nible d’antendimiento eigual, i benga a dar ua ajuda ne l spargir desta cultura milenar, que bien l merece i dua riqueza sien pareilho. Cada die que passa gusto mais de saber, gusto mais de Stória. Este gusto fui-lo agarrando als poucos gráçias al porsor i ambestigador que me fui dando anguças de rezones.


01/06/08

L melhor de l mundo son las crianças


Ai que grande gusto
Nun fazer un deber,
Tener un lhibro para ler
I nun l fazer!
Ler ye matacion,
Studar ye nada.
L sol doura
Sien lhiteratura.
L riu cuorre, bien ou mal,
Sin eidiçon oureginal.
I l airico, esse,
De tan naturalmente manhaniego,
Cumo ten tiempo nun ten priessa...
Lhibros son papeles tenhidos cun tinta
Studar ye ua cousa an que stá sin se çtinguir
La çtinçon antre nada i cousa nanhue.
Quanto ye melhor, quanto hai nubrina,
Asperar por D. Sabastian,
Tanto dá que benga ou nó!
Grande ye la poesie, la bundade i las danças...
Mas l melhor de l mundo son las crianças,
Froles, música, l lhunar, que peca
Solo quando, an beç de criar, seca.
L mais que isto
Ye Jasus Cristo
Que nun sabie nada de finanças
Nien se fala que tubira bibloteca.


Fernando Pessoa
Traduçon de Fracisco Niebro



[an pertués:

Ai que prazer
Não cumprir um dever,
Ter um livro para ler
E não o fazer!
Ler é maçada,
Estudar é nada.
O sol doira
Sem literatura.
O rio corre,bem ou mal,
Sem edição original.
E a brisa, essa,
De tão naturalmente matinal,
Como tem tempo não tem pressa...
Livros são papéis pintados com tinta.
Estudar é uma coisa em que está indistinta
A distinção entre nada e coisa nenhuma.
Quanto é melhor,quanto há bruma,
Esperar por D. Sebastião,
Quer venha ou não!
Grande é a poesia, a bondade e as danças...
Mas o melhor do mundo são as crianças,
Flores, música, o luar, e o sol, que peca
Só quando, em vez de criar, seca.
O mais que isto
É Jesus Cristo,
Que não sabia nada de finanças
Nem consta que tivesse biblioteca...]



Die de la criança



"Eiducai las crianças i nun será neçairo castigar ls homes."

Pitágoras



Reloijos

*



Muita cousa se ten falado i screbido subre stradas cun portaiges i sien portaiges, más este i aqueloutro, neste cacho pagamos, ne l outro nun pagamos, çarimónias, galaries para passar ls altemobles i ende por delantre. Cousas que cústan muitas crouas i cume tal quien las usa deberá pagar l précio justo se por acauso quejir profitar deilhas. Anté eiqui peç-me que ningun mal ben al mundo, mas ua cousa que puode rebolber muito fígado ye l que le bai a passar al tan “assassino” IP4.
Derrama-se? Fai-se l mesmo que se fizo al IP5? Ou deixa-se quetico i sien un belhiçco cume l IC1 mesmo cun la A2 anté l Allgarbe quedar pronta? Quien bai a banhos ou an serbício pa l sul ten scuolha: ou paga i bai mas legeiro, ou nun paga, aporbeita l cozido de Canal Cabeira a meio camino i chega más tarde. Quien sigue de i para Bilar Fermoso bai listo i nun paga nada (diç que ye ua SCUT), mas tamien nun ten scuolha. Quien feturamente biajar de l Porto anté Quintanilha tenerá que pagar nuns cachicos i noutros nun pagará. L porblema ye se la modalidade de custruçon de la A4 ye la mesma que la ousada na A25!! Quedaremos nun paíç que se diç pequeinho, cun trés reloijos a cumpassiar l tiempo i la gente?!



30/05/08

Mokoi Ayvu

*
L títalo desta mensaige quier dezir «Dues Lhénguas» i stá screbido an lhéngua Guarani, la lhéngua de bárias quemunidades índias de la América de l Sul.
Traio eiqui l tema porque l Porsor Dr. José R. Bessa de l Riu de Janeiro ousou l miu poema Dues Lhénguas (que faç parte de l poemário Cebadeiros) an cursos culs índios Guarani. Porqui bemos cumo las palabras de la lhéngua mirandesa puoden chegar a outros pobos que sínten algo aparecido a nós ne l que respeita a la lhéngua. L nuosso cantico nun ye lhocal, ye ounibersal.
Fui cun grande eimoçon que li l sítio de l'anternete adonde esso todo aparece. Sien mais palabras deixo-bos la morada para que cada ua/un alhá puoda ir i marabilhar-se cul que alhá se diç i, subretodo, cun l que se puode adebinar.


http://www.ufgd.edu.br/~mceres/colaboradores-texto003.htm

29/05/08

Nun somos buonos de la cabeça!!!



Sgenudo un sudto de ua oinurbesriddae agnlsea, nun apomtra an qaul odre las Lteras de ua plrabaa satn, la sloa csuoa aprotmatne ye que la pruemria i la útmlia Lteras setain no cpamo criteo. L rseto pudoe ser ua bçguana que, assi i tdoo, idna se pduoe ler sein pobrlmaes. Itso ye poqrue nós nun lmeos cdaa Ltera esiladoa, mas la plrabaa cmuo un tdoo.
Fmoirlbade!


Si tenemos ua cabeça!!




Ponei ls uolhos neste testo i spurmentai a ler l que stá screbido.


35T3 P3QU31NH0 T3STO 51RB3 P4R4 4M05TR4R CUMO L4 NUO554 C4B3Ç4 CONS1GU3 F4Z3R COU545 4MPR3551ON4ANT35!
4RR3P4R41 B13N: N3 L 4MP3ÇO 5T4B4 CUMPL1C4DO, M45 N3ST4 LH1NH4 LA BUO554 M3NT3 B41 ÇCUBR1NDO L CÓD1GO QU41J3 OUTOM4T1C4M13NT3, S13N P3RC1S4R D3 P3N54R MU1TO, OR4 Y3?
POD31S T3N3R BUON4 PROU4! L4 BUO554 C4P4C1D4D3 M3R3C3 BUONO5 P4R4B1EN35!


Sábado, 31 de Maio, a las trés i meia de la tarde


Sábado que ben, die 31 de Maio, a las trés i meia de tarde, starei a falar subre lhéngua mirandesa ne l «Centro Cultural e Recreativo do Alto do Moinho».Ye la quinta de las palhestras que ampecei ne l més de janeiro, antegradas ne ls cursos de lhéngua mirandesa.Quien podir i quejir, que apareça i lhiebe outras pessonas. Ye mais ua ouportunidade para falarmos de la nuossa lhéngua i mos tornarmos a ber.
Para quien nun soubir adonde ye, bai até Corroios i buolbe pa l Alto do Moinho, lhougo eilhi a la mano. Ua beç eiqui, ye solo preguntar.


28/05/08

Cumo nace un paradigma


Dua beç, uns ciantistas punírun cinco macacos nua gueiola, cun uas scaleiras ne l meio i un munton de bananas a la punta de riba.
Siempre que un de ls macacos chubie las scaleiras para acaçar las bananas, ls ciantistas botában-le uns lhatos de auga frie als macacos que quedában ne l chano. Apuis de uns tiempos, siempre que un de ls macacos spurmantaba a chubir las scaleiras, ls outros anchien-lo de porradas. Passados más uns dies, niun de ls macacos se astrebie a chubir las scaleiras, inda que la tantaçon de las bananas cuntinara alhá riba.
Anton, ls ciantistas trocórun un de ls macacos. Stá buono de ber que la purmeira cousa que l nobato fizo fui chubir las scaleiras camino de las bananas, mas tamien nun custa a adebinar que ls outros le dórun ua túndia baliente. Apuis de uas coças, l nobato nun tornou a spurmantar a chubir.
Un segundo macaco fui trocado, pus claro que tamien las lhebou buonas quando se le antolhórun las bananas, i hai que dezir que l que staba alhá hai menos tiempo nun yera l que daba menos.
Trocórun l terceiro macaco, l quarto i siempre la mesma stória. Trocórun anton l redadeiro macaco i quedórun cun ua quadrilha de cinco macacos que nunca habien spurmantado l banho de ls lhatos de auga frie.
Assi i todo, nun faltában las túndias siempre que un deilhes ponie ls pies na scaleira de baixo.
Manginando que le pudíramos procurar als macacos porquei las dában al que se atantaba a chubir, cumo quiera que la respuosta serie: Nun sei… eiqui siempre se fizo assi!...
Isto cun macacos, que son bichos spiertos! Manginai se fúran homes!... que yá Einstein dezie que ye más fácele zantegrar un átemo que un precunceito.
A mi lhambrou-se-me esta stória de ls macacos, un die destes, al ler ne l jornal que ls garotos de trés anhos, an média, dezien “porquei” uas 150 bezes por die.
Pena ye que, apuis cun ls anhos, se mos baia tirando essa manha.

27/05/08

Spadanha (Rosa)




Froles de Spadanha (rosa)



Siempre gustei de dezir algue cousa subre las eimaiges de las froles que eiqui pongo. Algo que tenga a ber cul nome, ou subre las lhigaçones de l nome a cousas, sítios ou restros que me quédan nas lhembráncias.
I eiqui me cunfesso, cumo sei tan pouco subre eilhas, l que me ten balido son las ajudas de ls outros, quier de l porsor Amadeu quier de la porsora Ana que acrecéntan l nome científico i la sue ourige. Son eilhes que sácan l Belhete d’Eidentidade siempre. Acában por las froles séren un trabalho de todos, i assi eilhas chéguen a muitos mais, ye l que se quier. Nun fusse assi nun tenerie grande balor.
Esta Spadanha (lírio), talbeç nun seia assi ua frol de lhameiros, scadales, adiles ou mesmo de borda de caminos, nun ye por ende que you stou agarrado a eilha, nun me lhembro de la ber ne l campo, mas l nome de Spadanhas siempre me dixo muito. Nas marras de l termo de Zenízio cul de Caçareilhos hai un chamadeiro Spadanhas, i cun nomeada para muitos garotos de l miu tiempo. Ende faziemos jolda nas tardes de ls Deimingos quando ibamos de buieiros. Apuis, cumo tamien hai un balhe i uas fuontes, passou a ser un sítio para s’ir a quemer la merenda an tiempo de bacanças. Quaije to ls anhos bou alhá, nien que seia solo para me quedar un cachico an siléncio, çpertar ls sentidos i chamar l de riba ls tiempos dantes, sorber la paç que aquelha beiga antriçada antre l Cabeço de la Gaga i de l Chafariç ouferece, cumo se sabisse que la mie alma fui çterrada para ua cidade adonde todo esso nun hai.
Spadanhas nun hai Boubielho pastor ou buieiro que nun conheça i cuido que ls Coneilhos tamien nó. L miu amigo Manuol Bartolamei (Caçareilhos) siempre que alhá bai diç que bózia por mi i spera a haber se you dou seinha. Cumo termo, ye tan guapo cumo las froles que ténen l nome armano. S’algun die tubirdes tiempo dai ua buolta por aquel bal. L tiempo por ende parou.



Spadanha (burmeilha)





Froles de Spadanha (burmeilhas)



Spadanha (branca)




Froles de spadanha (Brancas)





26/05/08

Passou ua pistota nun panal de xabon


«Quando bin ambora, éramos bários. Sabiemos l que mos asperaba an Pertual, i assi i todo benimos. Na frunteira antre França i Spanha sacórun-mos l denheiro todo que lebábamos. Naquel tiempo nun se podie traier denheiro. Houbo un, que era de l Sabugal, que passou ua pistola nun panal de xabon: scabou l panal al feitiu de la pistola, metiu-la alhá i apuis tapou outra beç cun xabon i, para quedar todo liso, labou-se dues ou trés bezes. Inda nun habie aqueilhas máquinas que apítan al fierro. You tamien habie podido passar assi l denheiro, mas nun se me lembrou. Burro, que quedei sien uito notas.»



25/05/08

Camaradaige - Maio/Junho de 1973




Tenie dezanuobe d’eidade i zde l amprecípio de l anho que staba çterrado antre auga i lhama nua guerra que nun era del. Onte achei-lo a meio camino dua biaije antre Gadamael i l Praino, cun recuordos cume se houbira sido onte, nua cumbersa sien priessas cume talbeç poucas bezes las tenga tebido cun quien solo puode eimaginar - inda bien que assi ye – anté adonde puode chegar la natureza de ls homes!

"Ne l binte cinco i binte seis, Geraldes de Bal d’Algoso i Fernandes de Carçon quedórun para siempre an Guidaje, stában a treminar trasladá-los ne l amprecípio dastanho para Bissau juntos cun outros que nunca podírun benir … tengo un friu ne ls uolhos zde esse tiempo que nun se me tira … camaradaige si la habie, éramos cume armanos … que guardábamos la bida uns de ls outros … Camaradaige … "

La camaradaige que l’amparou siempre anté que ditou de cabeça las palabras de António Lobo Antunes:

Camarada nun ye bien armano, amigo, cumpanheiro, cúmplice … ye ua anrebulhada desso todo más la rábia, la sprança, l zaspero, alegrie, mala óstia, coraige, andignaçón i mirar pasmado. Ye esso todo ajuntado cun lhágrimas scundidas - camarada ye ua palabra que solo qien stubo na guerra cumprende por anteiro”.
“… camarada não é bem irmão, amigo, companheiro, cúmplice ... é uma mistura disto tudo, com raiva, esperança, desespero, alegria, revolta, coragem, indignação e espanto. é uma mistura disto tudo com lágrimas escondidas - camarada é uma palavra que só quem esteve na guerra entende por inteiro”.

Aspuis de las buonas nuites, inda meio atelundrado cun la dureza de las palabras, bieno-me a la eideia la fabula an que un soldado, de l sou melhor cabalho cunsigue faer un burro.



Al ber aquel scaleto quedei sin pinga de sangre



«Un die, un rapaç que trabalhaba acerca de mi, nun sei cumo fui, arrebalou i caiu-se para andrento dun poço d’alcatron que alhi habie, acerca de adonde you trabalhaba. Era alcatron a ferber i tamien l ousában an ciertos aparatos de fierro, yá nun dou bien fé. Quedou lougo sin nada, solo uossos. L rapaç era eitaliano i bie-lo puli, sin sermos amigos, claro. Al ber aquel scaleto, quedei sin pinga de sangre. Nun bundaba ber l caralho de l fierro a salir an brasa i tener que andar siempre alredror del, que inda agora aqueilho... Al fin de pouco mais dun anho you tamien yá lebaba ls nérbios meio alboriçados. Fui ende que dixe acá cumigo: bou-me ambora. I nun tardei muito tiempo. Era Febreiro i staba todo branco de niebe. Fui solo tratar de me zambuxar i amanhar la biaige de camboio.»




24/05/08

Mandei-le ua carta ampenhada



«Dalhi a un anho de star alhá mandou uito notas. Quando saliu dalhá para benir para Pertual mandou outras uitos notas, senó na frunteira roubában-le todo. Mira tu que nin sequiera chegou pa le pagar la passaige a senhora Marie Jesé. Baliu-me que nesse anho tenie ua cubica chena de bino i fiç seicientos mil reis. I fui assi que acabei de pagar la passaige. Nun aporbeitei un çton de la ida del pa la França i tube que m’aguantar solica cul rapaç, que yá tenie quaijeque dous anhos. El diç que alhá las passou malas, mas you acá passei-las mui granudas. You a cada carta pedie-le que me lebasse para alhá, mas el solo pensaba an benir. Era mi’rmana que me screbie las cartas. Mandei-le ua carta ampenhada i todo, para ber se el bie que staba anrabiada, mas nun baliu de nada. Ua carta ampenhada era ua carta sin selo, que el alhá tenie de pagar. Bárias pessonas me dezírun que nun la mandasse, mas you staba tan zacracionada que la mandei i apuis passei algues nuites sin acunhar uolho, que me zgustou muito mandar assi ua carta. Quien quedaba acá era siempre quien quedaba pior. You araba i fazie por pan nuas tierras arrendadas i fazir por todo i iba de geira. Balie-me mie mai i que you inda era mui nuoba.»


[cuntina]


23/05/08

Antegraçon




Yá debeis de haber oubido falar dua rapaza que, an las praxes académicas, foi ountada cun stierco i oubrigada a quedar de cabeça para baixo anriba dun penico de merda. La rapaza fizo queixas i biu-se oubrigada a deixar la anstituiçon adonde andabas por bias de perseguiçones de ls própios colegas. Esta sumana chegou a público la cuonta doutra rapaza que, tambien en las praxes, fui biolada por un rapaç "beterano".
La praxe, dízen ls sous defensores, ye ua tradiçon i sirbe para antegrar ls colegas que acabórun de chegar a la ounibersidade. Será que houmildar, biolar, ferir ye ua forma de antegrar? I será tradiçon?
You tube la suorte de nun tener sido muito praxado. Quando chegou la "mie beç" de praxar, antendi que habie cousas mais antressantes para fazer. Mas nunca me recusei a "antegrar" un colega mais nuobo, amprestando apuntamientos ó splicando adonde quedában alguns serbicios de la ounibersidade, por eisemplo.
Nun sou radicalmiente contra las praxes. Zde que nun haga abusos, até puoden tener la sue grácia. Mas nun cunsigo aceitar que alguns studiantes pénsen que, solo porque yá stan hai muito tiempo na ounibersidade (muitas bezes sin ua cadeira feita), ténen l dreito de houmildar aqueilhes que acabórun de chegar. Esta eideia bai contra la própria eisséncia de la democracie. Mas cuntina an la cabeça de muitas pessonas que nacírun muito apuis de la ditadura.



Políticas Sociales



La política pertuesa ye ua tragiquemédia. Apuis de pedir respeito pa l sou partido, Manuela Ferreira Leite çcubriu que las políticas sociales son neçairas. Apuis de boziar la sue çcubierta als quatro bientos, resolbiu dezir que cada beç que un político fala an políticas sociales stá le stá a roubar eideias.
Ye ua berdadeira lhona oubir la tie dezir que l prumeiro menistro ampeçou a falar de políticas sociales por anfluéncia deilha. You lhembro-me de oubir Socras a falar an políticas sociales, nun me lhembra ye de l ber passar de las palabras a la prática.
Cun l bloco central tan preocupado cun las políticas sociales, nun bos admíredes cun la eisisténcia de zigualdades tan grandes i de tantas pessonas a bibir abaixo de la raia de la probeza?


Frajones de gato

*
Frajones






Cuido que l nome le ben de s'asparcer a mesmo frajones.
De gato ou sien ser de gato.


22/05/08

Stan a ampliar la barraige de Picuote i depuis ?????

*


Deixei este cumentairo ne l site de Sendin, l SAL, depuis de Zé Almendra, que tamien gusta de anterbenir neste Froles Mirandesas, haber mostrado retratos i dado splicaçones subre las obras de ampliaçon que parécen gigantescas i que stan a ser feitas neste momento na barraige de Picuote situada antre la de Miranda i la de Bempuosta. Ampliaçon i amplicaçones que merécen ne l miu antender que cada un de nós saba fazer oubir tamien alguas apreciaçones mas subretodo oupeniones... Spero que tamien seia l buosso caso.


" Zé Almendra,
A perpósito de las amboras que mos dou hoije subre las obras... faraónicas... que stán a ser feitas na barraige de Picuote para oumentar la capacidade de produçon enérgica nesse troço frunteiriço de l riu Douro, an tierras de Miranda i bien cerquita de Sendin por cunseguinte, debo dezir que gustarie tamien de saber an que proporçones bai a representar esse oumento.
I nun só...

Ye ua eicelente eideia de la sue parte (i por esso penso que todos poderan recunhecer l mérito que ye l sou por haber cunseguido ou talbeç tamien aceitado de mos amostrar an que cundiçones se ban realizando las obras) mas l mais cierto ye que qualquiera un de nós nun se puode quedar ounicamente por essas eimages i splicaçones que balorízan antretanto l trabalho que ban efetuando, cumo mos lo amostrou, todos aqueilhes que fázen ls possibles para lhebar l projeto a bun termo antre ls quales ls bumbeiros de Sendin i todos ls outros que trabálhan sien la mais pequeinha sombra de dúbeda an cundiçones difíceles i perigosas até.

Pensando bien, Zé Almendra...
La custruçon dessas barraiges fizo-se ne ls anhos cinquenta. Puis you naci depuis cumo praticamente todos aqueilhes que ban a ler estes nuossos testos. Pregunto anton: Quantos quedórun por essas tierras porque cunseguírun arranjar un amprego que ls motibasse a quedar ? Bien poucos, na realidade !
Cumo ye que esso se puode splicar sabendo que essas trés barraiges precisamente nunca deixórun antretanto, zde que fúrun custruídas, de produzir einormes quantidades de energie, toda çtinada normalmente a melhorar las cundiçones de bida dua populaçon que até inda nun hai muito tiempo bibie an grande parte na miséria ?
L que acunteciu antretanto zde ls anhos cinquenta cumo nunca habie acuntecido nessas tierras de Miranda ?
Cumo todos sáben: eimigraçon als milhares, eisodo nunca bisto, zertificaçon de las aldés cun todas las cunsequéncias negatibas, nun stou a eisagerar puis nó?, que todo esso representa tanto para aqueilhes que cuntinórun i cuntínan a bibir ende cumo para aqueilhes (la maiorie !) que bíben fuora i que probablemente por mais dua rezon nunca mais poderán tornar.

Stou a dezir esto para quei ? Para ua cousa, solo ua!
Para dezir que talbeç inda seia tiempo de EISIGIR (Digo bien: EISIGIR i nó solo de se cuntentar de oulhar !), EISIGIR a nun ser que seiamos burros i inda muito analfabetos, giente a quien se puode tapar ls uolhos cumo talbeç tamien tenga acuntecido ne l passado cun ls nuossos abós i antepassados que de facto na maiorie de ls casos nun sabien nien ler nien screbir, EISIGIR (repito !) que la energie que son capazes de produzir essas nuossas tierras de Miranda sirba tamien mas talbeç EISSENCIALMENTE para fazer ende aqueilho que quaije ou pouco se fizo porque para aqueilho que serbiu até agora serbiu mas fui para anriquecer outros i noutras tierras... !!
I para nós, Zé Almendra, acha para nós sobrórun las forfalhas ?
Puis oulhe, you l que penso, ye que para nós nien sequiera sobrórun las forfalhas !
I talbeç mais dun cuntine a cunsiderar que somos inda muito, muito, burros!
Acha que m’anganho ?

Cumprimentos i buonas nuites ! "



21/05/08

Dius nun quijo





La cúrtia metraige Deus Não Quis, de António Ferreira, recebiu l Prémio de l Público ne l Festibal Eibérico de Cinema, que se fizo antre l 14 i l 18 de Maio an Badajoç. Ye l nono prémio que l filme recibe, l segundo dado pul público.

Sendo inda moço, António Ferreira ye un realisador cun ua obra yá cunsidrable i cun alguns prémios ne l currículo. Ls filmes del que mais gusto son la cúrtia Respirar (Debaixo d´Água) i la lharga Esquece Tudo O Que Te Disse.



Bós tirai-bos deiqui


[crónica salida ne l jornal Público, ls dies 19 (eidiçon de l Norte) i 20 (eidiçon de Lisboua) de maio]


Lhembraba-le bien de quando éran garoticos, ls filhos, i de cumo quedaba penerosa de ls ber a seguir la mesma bida negra, cansada, puorca, çfamiada que nunca la deixou albantar la cabeça. Bós tirai-bos deiqui, ide-bos pul mundo, studai, daprendei un oufício, ou un ampreguico que bos lhiebe desta bida. Agora, de bielha, daba-se de cuonta porquei staba eilhi solica: habie sido eilha que ls ampuntara pul mundo. L mais de la giente de l sou tiempo fazira l mesmo culs filhos, i l’eideia de todos habie sido un éisito a puntos de l’aldé star quaije sin naide. Bien bezes bramara acontra la mudeç de la soledade, mas solo agora se daba de cuonta de cumo habie sido eilha la culpada.

Tamien un die quijo salir, mas nunca tubo modo ou upa. La purmeira beç que l home se le fura pa la França nunca la quijo chamar, i bien cartas le screbiu a lhembrá-le la bida deiqui. Mas el mais quijo passar deficuldades pul campo que aqueilha bida de perdido pul mundo. I tornou, mais probe do que houbira salido, que bien mal se biu para pagar la passaige. Uns anhos apuis, el tornou pa l mesmo sítio, mas nin ende la quijo lhebar i als filhos. Inda hoije, passado tanto anho, relouca de nun se haber metido al camboio culs filhos atrás i le haber aparecido alhá. Nun le metien miedo ls trabalhos que fússen, que nada se acumparaba a andar a arar, a segar, scabar, a saber de lheinha ou l que fusse, siempre cul mais pequerricos al chinchin i ls outros pula mano, a sorber las moncas. Nun daprendira a ler, de modo que la salbaçon solo le podie benir de l trabalho, i era por esso que querie ir pa la França. Hoije fálan de l’Ouropa, i tamien eilha i l home ténen la sue piedra nessa parede.

Quando agora oube alguns a dezir que l’aldé stá sin giente, que naide quier bibir acá, que pouco yá ye lhaboriado, calha-se, nun báian a çcubrir que ye ua de las culpadas. Que mais se le dá, agora que yá nun puode ir a lhado nanhun? Ls filhos inda la quejírun lhebar, mas nunca fui de le dar guerra a naide, nin gustou de ir a lhado nanhun sin ser por sou pie. La reformica bai chegando ls dies ciertos i scusa de andar pul mundo a meter noijo, cumo diç muita beç quando la aténtan a salir. L home fura i benira, que nunca fizo niu pul mundo. Ls filhos yá era defrente, fúrun para nun tornar pus era outra la bida deilhes, i alhi yá nada tenien a fazer nin modo de ganhar la bida. Si gustaba de ls tener alhi acerca, mas tamien podien ser felizes pul mundo. Tenie percison de la calentura desta eideia, de que balírun la pena ls sacrafícios que fazira, mais do que algue beç pensara que iba a ser capaç, sin ajudas de paíç, stado, gobero ou l que fura..

Naqueilha nuite, la casa staba mais frie que de questume. Eilhi al lhume, lhembraba-le l die an que se morrira l home. Mais do que ende, antes de acunhar uolho, sentiu de modo bien fuorte, assi cumo quien ampalpa, que l mundo se staba a acabar. Aquel mundo, que nun passaba deilha mesma. L outro mundo que cuntinaba, esse siempre habie quedado de fuora. Outros cun nuoba alma, que l fazíran. Para esso percisában dua gana tan grande cumo eilha tubira para acabar cul sou. Mas bie-los mui atenidos a ajudas de quien deilhes nun querie saber.

amadeujf@gmail.com