Mostrar mensagens com a etiqueta Cumbençon. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Cumbençon. Mostrar todas as mensagens

12/06/12

Subre todos ls segredos i particularidades de la nuossa lhéngua



Hai que dezir l que ye : miu primo Zé Almendra ye bien teimoso !
Zde quando ye que la palabra « suidade » ou « soudade » puode aceitar ua terceira bogal na purmeira sílaba i screbir-se « souidade » cumo el decidiu ourtografá-la (dues bezes até ne l spácio de solo seis dies anque an dous sites defrentes)?

Esse tritongo « oui » (i nó apenas ditongo), quier dezir: nada mais nada menos que trés bogales prenunciadas uas atrás de las outras, parece-me a mi ampossible porque defícele i custoso até de realizar; fenómeno por outro lhado pouco frequente  an lhénguas cumo l mirandés ou mesmo l pertués por eisemplo.

I you pregunto-me agora porque ye que hei-de poner este comentairo aqui ne l Froles se estes assuntos dízen mais respeito a esse outro site chamado Cumbençon Ourtográfica http://cumbencon2009.blogspot.fr/. L que esto quier dezir ? Que yá todos tirariemos 20 balores ne ls ditados an mirandés, 20 ou quaije… (Nun ye berdade, Primo ?) ou que yá todo sabemos subre l Mirandés al punto de cunsiderar que yá nun hai mais nada, mas mesmo nada mais a dezir, subre todos ls segredos i particularidades de la nuossa lhéngua. Mas a mi parece-me que nó. 



10/01/10

« Lhato » an beç de « baldo »



Tengo por bezes l’ampresson
que hai pessonas de la mie tierra,
Sendineses cumo you,
que lhougo s’aflígen
quando ua Cumbençon mos diç
que ye preciso screbir :
« lhibro » an beç de « libro »
« Lhibardade » an beç de « libardade »
i mais outras palabras assi :
« lheite, lhino, lhuna, lhana... »
cun esse mesmo sonido que an
“polho, filho, mulhier, malha...”
I a perpósito dessas palabras
que haberie que screbir cun « lh- »
ne l ampeço an beç de « l- »
dízen i pregúntan :
« Porque hemos de las screbir assi
se nun ye assi que falamos ? »

Puis...!
Tamien you nunca prenunciei
porque tamien sou sendinesa
« lh- » ne l ampeço de las palabras.
Mas usar essa grafie
até para nós Sendineses
porque serie un porblema ?
Ye que la letra « agá »
- ye assi que se chama –
puode tamien corresponder
a un sonido mudo...
Quien ye que nun l sabe ?
Anton...
porque Haberiemos de Heisitar ?

I por outro lhado
sei que Hai tamien
ua rezon...
mais personal...
" Tue bó,
dixo-me muita beç mie mai,
era de Bila Chana
mas mesmo an Sendin,
depuis de casada,
cuntinou a dezir
« lhato » an beç de « baldo » ! "

I quando mie mai se pon a falar
cumo falaba mie bó,
mie bó Ana
de Bila Chana,
nun só m’apercebo
que ciertas palabras
- alguas -

son defrentes
cumo me dou de cunta
que nessa tierra tamien se usa
esse sonido « lh- »
an beç de « l-»
ne l ampeço de las palabras.

I you quando scribo
esta nuossa lhéngua
que ye l Mirandés,
you que tamien sou
de Sendin,
quiero assi i todo
que la mie fala
seia ua houmenaige
a todos ls que la falórun
antes de mi.
Éran eilhes de Sendin
i tamien de outras tierras
cumo Bila Chana
la tierra de mie bó Ana.

Mas inda bos quiero dezir...
Só tengo pena dua cousa
mas nun ye desse sonido “lh-”
ne l ampeço de las palabras
porque a mi
esso nada m’aflige !
Ne ls eisemplos que mie mai dá
de las palabras que mie bó usaba
que nun éran de Sendin
mas si de Bila Chana...
« lhato » an beç de « baldo »
ye la palabra que mais la marcou
i esso nun ye d’admirar
até quier dezir muita cousa...

Nunca se m’alhembra
antretanto,
podeis acraditar,
de la oubir tamien citar
estas por eisemplo :
« lhibro » ou «lhibardade »...
Mas siempre :
«lhato» an beç de « baldo » !
I a mi
ye esso na rialidade
que mais m’aflige.
Si, ye esso !

Mas nun squeci, Abó:
« lhágrimas »…
i « lhuto »…
Era assi que tu tamien dezies !






18/05/09

Cousas sien sentido?


1-Anterbista a Manuela Barros Ferreira, mai de la CUMBENÇON de la léngua mirandesa:

FM – Stais çcpuosta a ancabeçar l trabalho de aperfundamento de la Cumbençon?
MBF – A encabeçar não, mas estou disposta a colaborar na elaboração. Talvez fosse bom ter nessa função uma pessoa de fora da terra de Miranda, por exemplo a Professora Cristina Martins, para assegurar o apoio académico, por um lado, e por outro para evitar rivalidades e para haver a garantia, perante o público, de que as opções a tomar serão dirigidas com completa isenção. Acho que a fórmula encontrada nas primeiras convenções foi boa: além de um universitário de fora, seria bom que a coordenação fosse partilhada com um mirandês que resida no local, sabedor, com prática de escrita, se possível professor, jovem e dinâmico, que assegurasse a coordenação dos mirandeses e sendineses intervenientes.Acharia importante a presença, no grupo, de um leonês interessado em questões ortográficas.

De tode las maneiras parece-me que l'Abade Sardinas ten la cousa cierta apesar de nun amustrar "als". Nun fai mal, agora ya sabeis pul menos al que bos queda pra fazer. Un grabador i oupa alantre pulos caminos !

Inda hoije la terminaçón "airo" ye mui quemun i siempre tengo oubido dezir "almairo" ... "campanairo" ... "rosairo". Al que nunca oubi fui la palabra "óstina" que me parece querer dezir "óstia". Quanto al "abono", esta ye ua palabra castelhana, mui usual an Samartino, al cuntrairo de outras tierras que dizen "adubo". Esta palabra ye un neologismo no mirandés que solo aparece cula reboluçón andustrial, ou seia: un químico que fai las bezes de "stierco" i de "palombina".Outra de las palabras castelhanas adaptadas por Samatino ye "remolacha", chamada de "raba" noutros sítios.
A este respeito alerto pal cuidado que debemos tener quando scuitamos las pessonas de las bárias tierras porque la antoaçon de las palabras an frente a çcoincidos puode quedar adulterada por demasiado zelo ou por anfluença de l pertués.




28/04/09

Nuobo blogue - La Cumbençon Ourtográfica



Neste blogue i noutros spácios de çcuçon muita giente ten benido a amostrar muita gana de çcutir las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa. Bai a fazer dieç anhos que la Cumbençon antrou an bigor i talbeç seia altura, cumo yá dixe noutro artigo publicado neste blogue, de tornar a eilha de modo aperfundado i zambuolto, aporbeitando l saber i la spriença que ganhemos neste antretiempo.
Para dar campo cumo debe de ser a essa çcuçon, decidi criar un nuobo blogue, adonde todos stan cumbidados a partecipar. Quier-se que este seia un porcesso de çcuçon alhargado i democrático. L nuobo blogue chama-se CUMBENÇON OURTOGRÁFICA DE LA LHÉNGUA MIRANDESA. Podeis besitá-lo eiqui, pus yá stan defidas las regras a seguir i tamien l modo de partecipar i pertencer a la quadrilha.
Parececiu-me que un amportante cuntapie de salida era ir a falar cula cordenadora científica de la Cumbençon, la doutora Manuela Barros Ferreira i oubir la sue oupenion. Fui l que fiç i essa oupenion será publicada an anterbista na FUOLHA MIRANDESA, cuntinando pa la semana que ben. Tamien eilha se manifestou çponible para partecipar na çcuçon que agora se abre naquel nuobo blogue.

http://cumbencon2009.blogspot.com/

16/04/09

Algo suobre l raiano



Buonas nuites a todos,

Çculpai nun tengo muitas ganas de fazer un testo longo i bou a resumir an poucas palabras. Scribo subre l uso de "al", "als", "dal", "dals", i "los" pula raia.
- als i los son cumplementairos, so que l purmeiro usa-se, ne l que you sei, solo an Samartino. L outro ye d'uso quemun por toda la raia. Correspónden al ls de la Cumbençon.
- dals i de los son tamien cumplementairos. Correspónden al de ls de la Cumbençon.
- al corresponde al lhionés el mas cume cerramos ls e, isso fizo que se trasformou an a. Corresponde al l de la Cumbençon.
- dal ye l de l de la Cumbençon, so que ten un e cerrado.
Ye pena que nun tengo eiqui material sonoro para bos-lo cunfirmar, la mie boç nun cunta. Gustarie que eiqui se manifésten pessonas de la raia a cunfirmar isso.
Mas puodo-bos cunfirmar isso ne l que ye doutros sítios de fala lhionesa (se me permetis esse calificatibo), por eisemplo Riudonor.
Tengo dous stúdios subre l "mirandés" eilhi falado qu'amóstran claramente l uso de ls articlos defenidos dal i al cumo ye tamien de uso pula raia seca :
- Nesse stúdio páigina 7 apersenta-se ua lhona adonde podemos cun clareza notar las seguintes cousas : Foi unha vez al lobo a unha fiesta, tres veces al rabo, y titoua pola canal dal mulino...
- Naquesse outro stúdio paigina 27 ansinan-se tamien bários eisemplos, tal cumo: al conseio, cassou-se cua fia dal tiu Baltazar, al rapace, al tiu, ...
Tamien páigina 19 se puode d'ancuontrar un testo que diç :
"I despois al tiu Baltazar era mal criau i al tal Miguel nou le deixaba comer, que nun nu podia ber. I un dia, al dia 3 de Maio, fonun à missa i iera al dia de benecir al pan. I al tal tiu Baltazar amanhou al pindon i dixu: “Rapaces” iou bou hasta cassa inquantu bos bades a benecir al pan”."
Agora cuncluindo puode ser que deiqui a uas sumanas you bos puoda dar cunfirmaçones sonoras de tales fenómenos. Por anquanto, podeis simplesmente acarditar ne l que you eiqui screbi.