Mostrar mensagens com a etiqueta Contrabando. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Contrabando. Mostrar todas as mensagens

20/01/13

CUNTRABANDO NA PURMEIRA PESSONA II


L  BOTO  D’AZEITE

Conhecedor de ls arressaios de las arribas de l Douro i de todos ls carreirones, nun era defícele a tiu “pajaro” cumo era coincido an Fermoselle, scapar als guardas nas sues idas abintureiras a lhebar ó a traer mercancias que nun s’ancuntrában nun ó noutro desses pobos!

Cuntaba-se an Fermoselle que un die ls guardilhas l’abistórun cun un odre de azeite a la punta de riba de las arribas de Fermoselle. Tratórun de l fazer ua spera, mas nun cuntában cula sperteza de tiu “pajaro” que tamien ls habie bisto!

Era un home tan listo, que yá cun acerca 80 anhos, inda corrie cumo un corço i subir i descer las arribas era l sou sporto preferido, nun tubíra el ua huorta nun arremanso de l riu, de l lhado de Sendin.

Nun querendo ser agarrado puls guardilhas, nien perder l boto de azeite, ua eideia se l’oucorriu.

Fazendo-se desantendido fui a dreito als guardilhas que s’ancuntrában acerca de l’ancruzelhada de dous carreirones que subíen zde l riu, parou cumo que a çcansar, mas de modo a ser bien bisto i nó l boto que lhebaba andrento dun saco.

Trocar l boto por ua piedra fui cousa fácele! Cul saco a las cuosta alhá fui caras als que l sperában!

Antes que l botássen la mano, zapa se a correr por un carreiron abaixo! Agarra que nun agarra, nun fizo mais que botar l saco a ruodrar ne l purmeiro arresaio i zaparecer por antre las xaras, piornos i scobas de l’arribado, dreitos al sitio adonde habie deixado l boto!

L saco agarrórun-lo, mas cula piedra! L boto passou mais tarde para Sendin!

Stubo dous anhos ó mais sien ser bisto an Fermoselhe, porque corrie alhá la orde de denunciar, mal fusse bisto, esse pertués, coincido pul “pajaro”!


18/01/13

CUNTRABANDO NA PURMEIRA PESSONA

LA CANASTRA DE POLBO


Era un die friu, mas de Sol, de Dezembre de ls anhos 50 de l sieclo passado i cumo acuntecie muitas bezes, un garotico era lhebado a ber la madrina a Fermoselle!

Nesse die iba a saber de las prendas i de ls caramelos.

Conhecie yá ls carreirones de las arribas por onde corrie feliç, mas a las bezes teníen que l lhebar als chin chin’s!

Sendin spertaba para ua nuoba era culs trabalhadores de la barraige de Picuote que ampeçában a anchir las casas i ls palheiros para moráren.

L cuntrabando era un modo de bida desse tiempo, mas nun passaba dua forma de eiquenomie paralela cumo tantas que hai hoje i nada tenie a ber cun eideologies!

Cul garotico iba tamien café i beníen apuis pana, polbo, galhetas…!

A la benida, a soutrodie, ua mula trouxo lo até al riu! Traie de todo, até tejeiras para podar i scabeche!

Passou nun barquito de pesca!

Ne ls arressaios de las arribas, las cousas debedírun se por bários carreirones, ua canastra de polbo i las galhetas zbiórun se por un atalho cun miedo de ls guardas.

Nun tubíssen salido de an pie de l garotico, porque nunca chegórun a casa!

Yá grande, l garotico, nua casa, al serano e quando se falaba de cuntrabando, bino a saber que fui la cena de Natal de quien nun l tenie anquemendado!

L cuntrabando tornaba tamien possíble estas cousas de Natal.

06/03/10

Contrabando n.º 2



Acaba de salir l jornal / rebista CONTRABANDO n.º 2, l jornal raiano çtribuído de grácia i screbido an pertués, castelhano i mirandés, assi lhebando la lhéngua mirandesa a nuobas pessonas.

L jornal ye çtribuído an papel, mas quien quejir ber la sue eidiçon on-line puode ir eiqui, adonde tamien podereis ber l n.º 0 i l n.º 1.
Ten dues páiginas an mirandés, salidas cul nome de FALA MIRANDESA, deregida por Amadeu Ferreira.
Neste númaro, cumo podereis ber, salínrun ls seguintes testos na FALA MIRANDESA:
- Marra i bolo na paisaige [eiditorial, por Amadeu Ferreira];
- Un Antruido defrente an Sendin [Carlos Ferreira];
- Festibal de Gastronomie i Artesanato de Miranda de l Douro [Isilda João];
- L Bolo de las Palabras. [03] L redadeiro camino de D. Fonso de Bornes [Amadeu Ferreira];
- L Ansino Oufecial de l Mirandés [Duarte Martins];
- Ditos Dezideiros MIrandeses de Márcio [org. de Amadeu Ferreira].

Eiqui queda l cumbite para todo l mundo partecipar ne l próssimo númaro, seia cun notícias, reportaiges, stórias de cuntrabando, l que fur, acumpanhado por guapos retratos.




09/01/10

Jornal CONTRABANDO

[Acaba de salir l n.º 1 de l jornal Contrabando. Trata-se dun jornal screbido an pertués, spanhol i mirandés, i adonde la nuossa lhéngua sal cun dues fuolhas. Neste númaro cun esta crónica-cuonta que publicamos abaixo, ua notícia subre las fiestas de l solstício de ambierno ne l Praino i ua anterbista cul Angenheiro Domingos Amaro, 1.º diretor de l Parque Natural de l Douro Anternacional. Para quien quejir ber l jornal i tamien las fuolhas de la Fala Mirandesa - Ua Frol Raiana, baia a www.contrabando.org]




L BOLO DE LAS PALABRAS

[02] Bilhar de Tortuyas


Eiduarte yá nun era capaç de se arrastrar para casa, mesmo eilhi al lhado. Sentado a la selombra i ancostado al tuoro dun frezno, adonde zde moço gustaba de drumir la séstia, mal se daba de cuonta de l remenar de las bacas, fura-se-le la fuorça de ls braços para arroixar las moscas que se le apegában a las fridas cumo semesugas. La sue Marie habie salido para San Pedro de la Silba a saber de ajuda. Passáran dous dies i inda nun tornara. Bien le dixo que nun fura, que alhá se habien de amanhar. Mas a Marie palpitaba-le que aquel mal era defrente, a la bista de ls febres i de las chagas i bechocas negras que se abrien por todo l cuorpo i nahun unto sien sal an casca de cebolha assada era capaç de adundiar.
- Deixa, que nistante bengo. Se nun fur, solo daran pula nuossa falta na missa de l deimingo que ben. Bien sabes que somos nós que tenemos de ir a tener cul mundo, que yá nien l cura acá ben. Puode ser que l barbeiro tenga por alhá algue pilma que te pinte, que an dies de mie bida bi un mal assi.
Eiduarte nien le respundira, tapado cul capote na fuorça de l berano. Tenien la segada a meio i, se nun sanasse, iba a ser custoso arregressar pan pa to l anho. Agora, eilhi staba, stiraçado na yerba, mal bendo i pouco oubindo. Solo ls delores nun parában de chubir i abaixar por el, formigueiro armado de subelas que se anterrában até la raíç de l’alma. Lhembraba-se dun pastor de Palaçuolo que passara cul tagalhico a retouçar pula ribeira de Tortulhas abaixo i le dezira que andaba un mal mui grande por todos ls pobos, a puntos de se cuntar que an Sendin la eigreija mal passaba de meio als deimingos. Cumo stamos parqui zbiados, puode ser que la malina nun chegue acá.
De l ramon de ls freznos colgában-se brugos al dindon, agarrados a filos a mo de aranheira i corrien-le l cuorpo al modo que abaixában. Marie aparecie-le delantre cun ua barrilica d’auga, mas nien eilha se la achegaba nien el tenie fuorças pa la agarrar, i aqueilha sede ponie-lo a arder an claro. Agora, Marie iba-se ambora i nun le balie, i eilhes que siempre fúrun tan ounidos. Bibien solicos naquel bilhar de Tortuyas, apuis que l redadeiro casal se morrira i l solo home nuobo se fura a stremundiar, bestido culs benairos dun fraile que puli se morrira uns anhos atrás, que l trabalho mal se le daba. Debo de star a deleriar cul febre, pensou, cumo se l pensar i todos ls sentidos se tubíran buolto an boqueiros por adonde ls delores le antrában i salien. La nuite bieno mais cedo, dixo a saludar un scuro que le nacie ne ls uolhos cumo un suonho.
L deimingo apuis, l cura mandou giente a Tortuyas, puis nien Eiduarte nien Marie benírun a missa. Esta, achórun-la stendida ne l camino, yá meio quemida de ls lhobos. Eiduardo cuntinaba ancostado al tuoro de l frezno cumo se drumira. Lhebórun las baquitas para San Pedro i quedórun pa la eigreija, l mesmo ye dezir pa l cura. Este, na prática de l deimingo apuis, nun parou de falar de l castigo de Dius puls pecados de ls homes. Purmeiro, dezie, fui l rei de castielha que todo roubou, queimou i çtruiu na sue passaige contra esse rei D. Fernando que botaba l pobo a perder, metido cun mulhieres pecadoras i querendo reinos que nun le pertencien. Apuis fui aqueilha peste, negra an sues feridas i negra de fame, que lhebaba las aldés a barrer, animales sien duonhos i casas sien naide. Tortuyas zapareciu por castigo de Dius, arrematou l cura, i que naide se atente a ir alhá, que la muorte anda puli cumo pragas de l Eigito. De hoije an delantre passará a ser tierra de muorte, adonde ls lhadrones se han de scunder, feitos cul diabro: la fuonte que alhá quedou, deixai-la tamien pa ls lhadrones que sue auga quedou ambenenada cun tanto pecado i malina. Al oubir, las ties apertában-se an sues capas i ls homes an sous capotes, pessinando-se i chorando de zaspero, delor i fame. Fui perciso que passáran cien anhos para que alguien eilhi tornasse, nun tiempo an que solo quedara la lhembráncia de la fuonte de ls lhadrones, que cuntinaba a manar sue auga clarica cumo zde l ampeço de l mundo.
Amadeu Ferreira

09/11/09

Nuobo jornal CONTRABANDO



[Saliu ne l atrasado die 1 de Nobembre un nuobo jornal chamado CONTRABANDO. L sou diretor ye Daniel Gil, ten sede an Figueira de Castelo Rodrigo, sendo todo screbido an pertués i an castelhano. Mas cumo me cumbidórun a colaborar i aceitei, tamien alhá ten ua crónica (cuonta stórica) an mirandés. Eiqui bos deixo la purmeira que saliu. La mie eideia, se acauso houbir tiempo i l jornal durar, ye screbir ua data de cuontas adonde se relate muito la nuossa stória, de modo lhibre i delgeiro, anque cun rigor. Quien quejir puode ler l númaro zero de l jornal eiqui]




L BOLO DE LAS PALABRAS

01 – Agora sabie adonde era la sue casa


Nun hai delor que s’acumpare al de tornar dua derrota, pensaba fraile Burtelameu al preguntá-se que le iba a dezir al abade, senhor Don Heirberto, por haber deixado Infainç i Custantin. Pensou an scapá-se por ende, mas mais le balie apersentá-se cumo quien se deixou bencir do que ser lhembrado por cobardo que se scapou de la batalha, que ne l mosteiro de Moreiruola de Çamora nunca faltarie quemido i catre ambaixo de teilha, apuis de cumprir cula cierta peniténcia que l abade le iba a dar. Assi i todo, pesaba-le la lhembráncia de las sues recomendaçones quando deixara l mosteiro: mira que essas tierras mos fúrun dadas por Don Çáncio, rei de Pertual, an pagas de le rezarmos por alma. Sós nuobo, mas tengo toda la cunfiança an ti, cuncluira l abade anquanto le apersentada l anielho a beisar, dun ouro que relhuzie mesmo porriba l branco hábito de Cister. I acrecentou algo que le parecie dar a la sue mission ua outra dimension: mira que Don Fonso IX de Lhion, nuosso rei i senhor, muito spera de l nuosso trabalho neste nuobo domínio.
Quando fraile Burtelameu chegou a Infainç, corrie l anho de Nuosso senhor de mil duzientos i quanrenta i uito, muito tiempo apuis corregido para mil duzientos i onze. Era la fin dun berano steporado, an que nun caira ua sola pinga d’auga por to la tierra de Miranda. Preguntou-le pul nome de la tierrra a un rapazico, Juan de sou nome, cun un cuorpo que se le assomaba als uolhos i neilhes cabie, i dues baquitas amarielhas que mal aguantában ls uossos andrento la piel. Por aquel purmeiro anformante biu que falában la mesma lhéngua, cumo le habien dezido i cumo se patricaba an todo l reino de Lhion, mas tamien biu que nun bundarien las ouraciones que sabie para se poder scapar daquel einfierno de fame. L pobico andarie por uas binte almas, dixo-le l mocico, anquanto le cuntaba que bibie nun chabolico cula armana, que la mai se habie morrido nun sabie quando i de l pai se cuntaba que fura lhebado pa la guerra puls fidalgos de Bergáncia.
Agora eilhi staba Burtelameu a la selombra daquel uolmo, ende a ua hora de camino de atrabessar l Esla, sien saber que licion le cuntar al abade. Habie-se passado un anho çque chegara i nunca naide de l mosteiro quijo saber del. An beç desso, apareciu-le pula Páscoa l arcediago de l Azinhoso a eisigir la paga de la cóngara debida al Arcebispo de Braga, amanaçando mandá-lo prender se nun le pagasse até al San Miguel, an Setembre. Talbeç essa fura ua buona cuonta para Don Heiberto. Staba Burtelameu nestes pensares quando ua selombra debagarosa abança para el. Buolbe-se, medrancado:
- Madalena!
- Bin para que tornes, Burtelameu, diç i lhougo se quedou als pies de l fraile.
Puso-la al cuolho até tornar a eilha. Era lhebe cumo ua pruma i puls buracos de l xambre deixaba-se ber l redondo de las tetas. Fúrun eilhas que prendírun l fraile lhougo na nuite an que chegara i Madalena, armana de Juan, le dou de cena un caldo que le soubo pula alma.
- Cuidei que te habies morrido, de l pariduro.
- L rapazico si naciu muorto, mas you bibi. Anda para casa que tenemos de fazer outro. Nun tengo a mais naide.
Burtelameu mirou-le l rostro als manchones, talbeç de chorar, i pula purmeira beç le pareciu guapa i mui nobica. Dou-le la mano i lhebou-la lhadeira arriba, squecido de l abade, de l mosteiro i de la alta stratégia rial, puis nunca naide le pedira nada assi. L einfierno faç raia cul cielo i este puode antrar a sfergantes, por frisgos que mal se béien, pensou Burtelameu nua risa que se le morriu ne ls beiços. Agora sabie adonde era la sue casa.
Amadeu Ferreira