14/11/09

Te canto


Cantabas-me...
Cun la boç doce
Melodies.
Cantabas...
Mas la tua boç staba cansada
Las tuas cuordas gastas
I cantar yá nun podies.
Tanteste tocar biolino
Pus sabies que you gustaba.
Mas ah, çtino!
L biolino nun tocaba.

Caminabas...
Por caminos
Que you cuntigo caminaba.
Caminabas...
Culs tous çapatos rotos
Culs tous pies deloridos
Persistente, tentabas.
Cosiste-los cula sperança
Qu'un die te sobrou.
Mas ah, mala suorte!
La sperança nun chegou.

Sunries...
I sunries
Cun ua risa triste
Cumo quien ri
Para nun chorar.
Lhágrimas zlizórun
Pul rostro, pelegrinas
I, cun eilhas sunries
Sunries para mi.
Mas ah, mala sina!
Las lhágrimas secórun.

Screbo-te...

Cun esta mano cansada
Cumo quien chora
Te screbo
I neste screber pranto
Te abraço
Te beiso, te sinto
Camino
Te canto...

13/11/09

MIE TORTULHAS ADORADA



Mie tortulhas adorada
Quien te biu i quien te bei
Quien fui que te puso assi
Isso you ye que nun l sei



Eras l ourgulho desta rincon
Cumo ua rapaza solteira
Hoije stás assi dessa maneira
Assi negra cumo un tiçon
Para nun dezier cumo l carbon
Pareces ua cousa sien bida
La que tenies fui perdida
Ó melhor dito queimada
Agora nun sierbes para nada
Mie tortulhas adorada


Queimórun-te la tue alegrie
Mie tortulhas de Palaçuolo
Quedei cul curaçon nun nuolo
Quando te atrabessei naquel die
Nun querie acreditar ne l que bie
Quando you t´atrabessei
Por bergonha nun churei
Mie tortulhas querida
Tortulhas tu stás perdida
Quien te biu i quien te bei


La belheza que tu tenies
La zgraça que te dórun
Toda tortulhas queimórun
Ne ls calores daqueilhes dies
Tu scuonder-te nun puodies
Anton quedes-te assi
L zgraçado andaba puoli
I anton te fizo essa zgraça
Haber se la justiça l´acaça
Quien fui que te puso assi


Pal puoder chamar a la rezon
I dar-le l castigo que merece
Haber se l eicendiario aparece
Esse home sien curaçon
I la justiça castiga-lo anton
Para que mos diga porquei
El fizo aquilho que se bei
Sien a tortulhas abisar
L castigo que l debiemos dar
Isso you ye que nun sei

José António Esteves

Bolar



Abriu-se l culo al bicho, tembra l coraçón.
Ambaixo ua nubre cuorre al para trás, cembas de algodón
Ganchadas foficas prenhadas d’auga an goticas a dezafiar:
Antón? Poula an mi nun esperes más.
Mergulhamos no bazio, ganhamos alas
Son eimoçones a ls trambolhones
Quedou l miedo para trás.
Arrefucen-se las queixadas cul aire que atrabessamos
Nun minuto, escassos sigundos a plainar
Cousa de pouca dura
Nesta magie pura: bolar.

12/11/09

Ye loinge i acerca

Ye tan loinge l tiempo
Que de tan loinge
You nun sei se chego.
Ye loinge l mar
L mar rebuolto
Rebuolto, ambuolto
An zassossego.

Ye loinge l tiempo
An que fui tiempo
Que de tan loinge
Nel me perdi.
Ye loinge l balhe
Adonde me lhiberto
Amado, florido
Que you nun squeci.

Ye loinge l mar
L mar sereno
I sendo loinge
Se faç tan acerca.
Znudo-me de l tiempo i,
Cubierta de scuma
Nas tuas óndias nabego
La piel caléço
Sub un sol ameno.

Ye loinge l tiempo
Que de tan loinge
Se faç acerca.

La biquipédia an mirandés yá stá an linha


[Testo publicado na Fuolha Mirandesa, die 11 de Nobembre, assinado por un de ls grandes oubreiros de la Biquipédia an mirandés]


Biquipédia ye ua

anciclopédia multiléngua, an-linha i de colaboraçon libre. Quier dezir que ye ua aciclopédia an que todo mundo puode screbir artigos. La Biquipédia, nome mirandés de la Wikipedia, segundo un studo dua ampresa de análezes, Alexa, ye l sesto sítio mais bejitado ne l mundo; apuis de ls gigantes Google, Youtube i assi.
Naciu hai pouco tiempo la Biquipédia an Mirandés. Saliu de la ancubadora i stá a morar an
www.mwl.wikipedia.org .
Ye de notar que l salir de la ancubadora premitiu que las páiginas téngan l ambiente alredror siempre an mirandés i premitiu que haba interwikis: ligaçones ne l mesmo artigo noutra léngua pa l artigo na mirandés. Assi se na Wikipedia Pertuesa ua pessona stubir a ber l artigo “Portugal” i eisistindo (i eisiste mesmo) un artigo an mirandés anton eisiste alhá la ligaçon pa l artigo na mirandés “Pertual”. Assi l Mirandés bai dezindo que stá alhá, qu’eisiste. I nun ye que yá benírun pertueses nun falantes de mirandés a la Biquipédia por bies desso?
L nacer de la Biquipédia ye tamien un passo amportante pa cuntinar a poner fin a eideias feitas subre l mirandés. L mirandés ye ua léngua cumo qualquiera outra que ye capaç de repersentar qualquiera saber i conhecimiento, até questones mais técnicas.
La Biquipédia yá ten bários artigos, muitos deilhes rebistos por falantes de mirandés. Cumo la Biquipédia ten la mission de spalhar l saber sendo un sítio central adonde cada pessona cumparte i pon l sou saber, ye amportante que cada pessona bote ua mano. Cun estes passos bai-se amostrando que l mirandés nun ye ua léngua de folclore, nien ua simples curjidade.
Cristóvão Pires

YE PEQUENHA MAS STÁ NE L JOURNAL





Simpre que puodo, leio l Jornal de Notícias de l Porto, nun  solo para ir sabendo de l que se passa pul nousso país mas tamien para ber las notícias regionals de Trás -ls-Montes.
De repente, ya miesmo nas últimas páginas, un quadradico pequenho fizo-me olhar cun mais atençon para essa página. Nun era anganho, era mesmo a falar de la nuossa lhéngua, la Lhéngua Mirandesa. Ainda bien que hai gente que   mos bai informando destas cousas tan importantes. Mesmo que nun seia un artigo an tamanho grande ye pelo menos ua anformaçon puosta nun jornal de grande tirage  i que de certeza, cumo you ,muita gente l bai ler. I, cumo bien diç  l tiu que screbiu l'artigo, l Sr. Francisco Pinto, l'anternet ye ua puorta abierta pal mundo.
De qualquier modo muito tenemos qu' agradecer a Amadeu Ferreira que muito ten lhutado para que todo isto seia possible.
Eiqui bai  l'artigo, en Pertués, que mui feliç me deixou.



Retirado de L Jornal de Notícias de L Porto de 12-11-09

Bolar



Para daprender a bolar bundaba
l'ampeço i l fin
dua lenguaige personal,

an que las manos, ampacientes,
znudássen la paisaige i,
solo por un sfergante,

se bolbíssen alas...


S:)

Para aprender a voar bastava
o começo e o fim
de uma linguagem pessoal,
em que as mãos, impacientes,
despissem a paisagem
e, apenas por um instante,
se tornassem asas...

S:)

POBRE BELHICA...

Chuba, bento
Muito bento,
Tempestade!
Cuorpos que se bergan
I lhutan contra la maré.
Pobre bielhica...
Ls sous pies
Negan-se
An carregar l sou cuorpo,
An caminar.
De cuorpo bergado
Pul peso de l sufrimiento,
De rostro angurriado
I manos trémulas,
Faltan-le fuorças para seguir
Sou rumo.
Lhuita custante,
L baibén de passos
I eis que
Finalmente, se deixa lhebar.
L bento nun pára
I la pobre bielhica ten de se abrigar.
Yá nun ten fuorças para caminar
Sou cuorpo franzino
Parou de lhutar.
I l bento, maluco
Cuntinua a soprar..

Dius mos lhibre


"Studantes custruindo ua lhagona (lago) cula colaboraçon de l sou porsor a pie de las arbles de la scuola"

I se l mundo acabasse hoije?

Serie ua anjustícia para alguns un albio para outros.

Anton nun serie castigo de mais para la mocidade que stá na frol de l’eidade, ne l çpuntar de la bida atalhar-le ls deseios de un feturo guapo, nun ls deixar cuntinar culs suonhos de montar porjetos i castielhos, çcubrir l mundo.
Si porque hai jubentude lista i çpierta pa l die de manhana, nien todos ácupan l sou tiempo picando i chiscando la cara i l cuorpo, nien todos ándan amostrando l culo i ls arganelos ne l çofino i nas oureilhas, manchando l património, debalde.

Digo-bos-lo you, hai rapazes i rapazas trabalhando muito, cun eideias i saber, que le boto ambeija pul tamanho, que you cula mesma eidade nien m’astrabie. Son cumo reilhas salidas dua frauga, tempradas i prontas para zbrabar adiles nas relaçones houmanas, relbas i aricos na chafurdeira de l poder anstituido, acabar culas bergonhosas çfrenças antes queilhes que arrótan de l ampanturro i ls que ténen de se cuntentar culas sobras.
Mocidade sismada an todo l de buono que ténen las nuobas tecnologias de l ansino, nun haberá ciéncia, spormentaçon, ambestigaçon que les meta miedo. Na medicina, n’eiconomie, na politica i de mias artes séran buonos, hounestos i mais lhimpos que aquelhes que ende hoije stan acaparrados cumo fieras an touça.

Anda por ende muita mocidade que nun merece que l mundo s’acabe tan debrebe, stan cunscientes que ténen que ser eilhes a tomar an manos l feturo deste paiç i deste planeta, stan determinados a dar uas bardascadas ne ls pochos (podridas) desta sociadade. Lhéban cun eilhes ua eiducaçon firme l bastante para nun se deixaren ambolber an trampas nien bender pur zounestidades de giente que cuida que todo stá a leilon.

You sei que nien todos asságan l tiempo, strágan ls cadernos i ls lhibros que tan caros quédan a ua quemunidade, que anda de calças rotas i quemendo fiado pur bias i de ls miserables rendimientos, aporbéitan bien l sfuorço de ls sous porsores i mestres ne ls anhos de scuola i formaçon para star purpurados i treinados pa ls grandes zafios.

La mie fé stá neilhes, ye pur esses que nun quiero que l mundo s’acabe, porque para alguns calafraus que tomórun l mundo cumo só deilhes yá se debie tener acabado hai muito.

Ne l die de San Martino bai a la dega i porba tou bino !



"Ls borrachos ou festejando l San Martino", José Malhoa, 1907


Palabra d’honra ! Se nun stubisse casada cun un sendinés que todos ls anhos quando chega este die de l anho mos alhembra a todos (a la mai i als filhos) qu’hoije ye die de comer castanhas i de porbar algun bino, giralmente feito an Sendin i trazido depuis duas férias passadas alhá, i quaije siempre cul dito «Ne l die de San Martino bai a la dega i porba tou bino ! », you la purmeira serie ua a quien nun passarie pula cabeça que hoije, 11 de Nobembre, que até ye feriado!, ye tamien outra cousa que l die an que se comemora an França l armistício de la Purmeira Guerra Mundial.

Berdade seia dita ! Neste paíç que ye la França adonde nós Sendineses moramos que ye antretanto l paíç por adonde passou i fizo puls bistos milagres esse San Martino que bibiu ne l seclo IV i que chegou a ser bispo de Tours (cidade a uns 200 kms de Paris, a caras a Sudoeste), poucos hoije, tengo la certeza, chégan sequiera a pernunciar l nome desse santo, sáben l quier que seia a perpósito de la bida del, oubírun ne l melhor de ls casos alguas bezes essa designaçon « L’été de la Saint-Martin » (L Berano de l San Martino) mas sien saber realmente qual la sue berdadeira segnificaçon… You inda la oubie porque fago parte dua giraçon que inda s'alhembra por eisemplo de las modas de Jean Ferrat (que yá ten agora 78 anhos!), i dua deilhas, guapa cumo quaije todas i que ten por títalo i tamien refran « A l’été de la St-Martin » (Ne l Berano de l San Martino)… que fala… subretodo de amor !… i de maneira mui lhibre i sensual !.. mas que nun ancuntrei ne l YouTube… talbeç por ser cunsidrada hoije, subretodo puls mais nuobos, yá algo « oldfashioned »... quier dezir: fuora de moda !
Ye berdade que quanto a las nuobas giraçones, hoije an França, de que fázen parte ls mius filhos, stou cumbencida que l mais de ls moços i moças inda sáben menos acerca desse santo que l que you sabie quando tenie la mesma eidade… L que quier dezir : nada, praticamente nada ou mui poucas cousas !

Todo esto ten a ber cula eiboluçon de las mentalidades neste paíç an special zde la rebuolta de ls studantes an Maio de 1968. I hoije ua cousa me parece cierta. Bibo nun de ls países mais laicos que hai na Ouropa. I un tamien adonde l númaro de ls que ban a missa ye pula cierta un de ls mais baixos…

Mas hai tamien ua rezon que talbeç lhiebe las pessonas an França a squecer que ye hoije l die de San Martino. Nun hai naide pul cuntrairo neste paíç que nun saba que hoije, 11 de Nobembre, ye die feriado porque se comemora l armistício de la Purmeira Guerra Mundial. I este anho, cumo l anho passado, inda se comemorou essa data de l 11 de Nobembre de 1918, cumo tamien se comemorará l anho que ben i ls outros, anque l redadeiro suldado francés que tenga subrebibido a essa tragédia tenga falecido hai yá anho i meio.

Esta mie ampresson quedou cunfirmada quando hoije a la nuite depuis de ler ls testos de Faustino i de Isilda que gostei de ler fui a ber l que dezien tamien na Anternete…
Ancuntrei por eisemplo un artigo de l jornal "L’Union" (La Ounion) de la region Champagne-Ardennes-Picardie (a Nordeste de Paris) cun data de hoije, 11 de Nobembre, que cunfirma l que acabei de dezir. Até ampeça assi l artigo : (Traduçon mie feita assi i todo algo a la priessa; ye que manhana ye die de trabalho!)
« San Martino ye bítima de la Grande Guerra. L 11 de Nobembre, ye die de armistício. Ne ls rastos desse santo… salido de l calendário !
NUN L PROCUREIS nas fuolhas de l calendário, nun l ancuntrareis. L San Martino nun aparece ne ls efemérides. La fiesta de San Martino cai ne l 11 de Nobembre. La data que assinala la muorte desse suldado romano ye oucultada por ua data stórica bien mais cunhecida : la assinatura de l armistício [...] »

(Ne l oureginal que ancuntrei on-line):
« Saint-Martin est victime de la Grande Guerre. Le 11 Novembre, c'est jour d'armistice. Sur les traces de ce saint… sorti du calendrier !
NE LA CHERCHEZ PAS sur les feuillets du calendrier vous ne la trouverez pas. La Saint-Martin n'apparaît pas dans les éphémérides. La fête de la Saint-Martin tombe le 11 Novembre. La date qui marque la mort de ce soldat romain est donc masquée sous une date historique autrement plus connue : la signature de l'armistice [...] »

I pronto. Quiero acabar porque yá ye tarde mas inda quiero dezir esto a Isilda...
Hoije, 11 de Nobembre de 2009, an França, tubimos un tiempo que nun parecie nada Berano, mas que só parecie yá Eimbierno : chuba quaije todo l die, l sol nun se biu, temperaturas que nun ultrapassórun ls 10° i houmidade: muita ! Un tiempo só buono para quedar an casa, ber cumo fui l miu caso na telbison las comemoraçones oufeciales an Paris, al pie de l Arco de Triunfo i de la chama de l suldado çcunhecido, i oubir ls çcursos (que gustei de oubir assi i todo) de l Persidente de la República Nicolas Sarkosy i... nobidade este anho! cousa que até agora nunca habie acuntecido!… de la chanceler almana Angela Merkel que tamien staba alhá presente pula purmeira beç… i depuis l hino de ls dous países… i l hino ouropeu cantado nas dues lhénguas : francés i alman que tamien gustei de oubir.

Pula tarde ye que Antonho mos truxe castanhas assadas que por acaso tamien fúrun trazidas de Pertual, de Sendin eisatamiente… Prenda de la mai ! I depuis : l bino fui a la nuite…

Nun será eisagero dezir que antre todas las almas que bíben an França, neste die 11 de Nobembre, aqueilhas que mais pénsan nun santo que las lhieba assi i todo a la tentaçon de comer castanhas, i de ir a la dega para porbar l nuosso bino… antre todas essas almas, dezie you, hai sien dúbeda ningua las nuossas… las almas de nós, ls Pertueses... i tamien de ls Sendineses.

11/11/09

La lhienda de San Martino

Diç la lhienda que San Martino, nacido na Hungria an 316, era un suldado. Era filho dun suldado romano. L sou nome fui-le dado an houmenaige a Marte, l Dius de la Guerra i portetor de ls suldados. Als 15 anhos bai para Pabie (Eitália). An Fráncia abraçou la bida sacerdotal, sendo afamado cumo pregador. Fui bispo de Tours.
Cierto die de Nobembre, mui friu i chubioso, stando an Fráncia al serbício de l Amperador, iba Martino ne l sou cabalho a camino de la cidade de Amienes quando, de repente, ampeçou ua terrible tempestada. A cierta altura apareciu a la borda de la strada un probe home a pedir smola.
Cumo nada tubisse, Martino, sin heisitar, agarrou la spada i cortou la sue capa de suldado al meio, dando-le ua de las metades al probe para qu'este se defendisse de l friu. Mas lhougo eilhi la tempestada se çfizo, l cielo scampou i l sol anchiula tierra de lhuç i calor, cumo se fusse un tiempo quaije de Berano. Por isso dezimos que ye l berano de San Martino.
Diç-se que Dius, para que nun se apagasse de la mimória de ls homes l ato de bundade feito pul Santo, to ls anhos, nessa mesma altura, acaba por alguns dies l tiempo friu i l cielo i la tierra sunrien cula bençon dun sol caliente i milagroso.



An Pertués:

Diz a lenda que S. Martinho, nascido na Hungria em 316, era um soldado. Era filho de um soldado romano. O seu nome foi-lhe dado em homenagem a Marte, o Deus da Guerra e protector dos soldados. Aos 15 anos vai para Pavia (Itália). Em França abraçou a vida sacerdotal, sendo famoso como pregador. Foi bispo de Tous.
Certo dia de Novembro, muito frio e chuvoso, estando em França ao serviço do Imperador, ia Martinho no seu cavalo a caminho da cidade de Amiens quando, de repente, começou uma terrível tempestade. A certa altura surgiu à beira da estrada um pobre homem a pedir esmola.
Como nada tivesse, Martinho, sem hesitar, pegou na espada e cortou a sua capa de soldado ao meio, dando uma das metades ao pobre para que este se protegesse do frio. Mas, subitamente, a tempestade desfez-se, o céu ficou límpido e sol inundou a terra de luz e calor, como se fosse um tempo quase de Verão. É por isso que se diz que é o verão de S. Martinho.
Diz-se que Deus, para que não se apagasse da memória dos homens o acto de bondade praticado pelo Santo, todos os anos, nessa mesma época, cessa por alguns dias o tempo frio e o céu e a terra sorriem com a benção dum sol quente e miraculoso.



Alguns Ditos Dezideiros (subre San Martino)





-A cada cochinico, ben sou San Martino
-An Nobembre, pul San Martino, lhume, castanhas i bino.
-Apuis de San Martino, bebe tou bino, mata tou cochino i pon-te d'a mal cun tou bezino.
-Gaçpóia, castanhas i bino fai-se ua buona fiesta pul San Martino
-Bal mais un castanheiro que un saco cun denheiro
-De l die de San Martino até al Natal, l doutor i l boticairo ínchen l sou cerron
-Die de San Martino, lhume, castanhas i bino
-L die de San Martino fura l tou pipico
-Ne l die de san Martino bai a la dega i porba tou bino
-Nun hai cochinico sien sou San Martino
-Pul San Martino mata l tou cochinico i sembra l cebolhino
-Pul San Martino mata tou cochino i bebe tou bino
-Pul San Martino nien nado nien cabecino
-Pul San Martino sembra fabas i bino
-Pul San Martino, porba tou bino, a la fin dun anho yá nun te fai danho
-Pul San Martino, to l mosto ye bun bino
-Quien bebe ne l San Martino fai de bielho i nino
-Se l ambierno nun era camino, hás de tené-lo pul San Martino
-Se quieres pasmar l tou bezino, ara, scaba i sterca pul San Martino





PROVÉRBIOS POPULARES (S. MARTINHO)



- No dia de S. Martinho vai à adega e prova o teu vinho.
- Mais vale um castanheiro do que um saco com dinheiro.
- Dia de S. Martinho fura o teu pipinho.
- Do dia de S. Martinho ao Natal, o médico e o boticário enchem o teu bornal.
- Pelo S. Martinho mata o teu porquinho e semeia o teu cebolinho.
- Se o Inverno não erra caminho, tê-lo-ei pelo S. Martinho.
- Se queres pasmar teu vizinho lavra, sacha e esterca pelo S. Martinho.
- Dia de S. Martinho, lume, castanhas e vinho.
- Pelo S. Martinho, prova o teu vinho, ao cabo de um ano já não te faz dano.
- Pelo S. Martinho mata o teu porco e bebe o teu vinho.
- Pelo S. Martinho semeia favas e vinho.
- Pelo S. Martinho, nem nado nem cabacinho.
- Água-pé, castanhas e vinho faz-se uma boa festa pelo S. Martinho.



Nun ye dialeto nun senhor




Nun ye dialeto nun senhor
Digo-bos you senhor Malato
I de las buossas eignoráncias
You digo-bos, que you yá stou farto.

Digo-bos you senhor Malato
Esto nun ye ningun dialeto
Ye ua lhéngua oufecial de Pertual
I stá oufecializada por decrteto.

Se nun sabiedes, quedais a saber
Para nun buolberdes a dezier alarbadas
Teneis que tener mais cuidado
Culas cousas oufecializadas.

Somos Mirandeses si senhor
Cun honra i prejunçon
I nun somos tan eignorantes
Cumo bós que ende na telbison.

Anganhes-tes ls cuncorrentes
I esso assi digo-bos que stá mal
Prócurestes-le por un dialeto
Sendo ua lhéngua oufecial.

Se calhar Malato nun sabe
Aquilho que stá a fazer
Más quien l prepara las preguntas
Tenie oubrigaçon de l saber.

Sois ua telbison publica
La mas grande de Pertual
Teniedes oubrigaçon de saber
Que l Mirandés ye lhéngua oufecial.

Yá faziestes repuortaiges subre eilha
Fui un trabalho bien completo
Anton porquei ye que desta beç
Eilha tube que birar dialeto.

Bamos a chamar ls buis puls nomes
I deixar-bos de rastreiras
Porque las bacas Mirandesas
Tenen pildrelhegos nas oureilhas.

I nun ye solo cousa de Miranda
Cumo quejistes fázer crer anton
Porque la lhéngua ye falada
Por toda esta region.

Region Mirandesa i nun só
Tamien alguas aldés de Bumioso
Tenen l ourgulho de dezier
Que l Mirandés ye marabelhoso.

Stá feito l reparo senhor Malato
Nun me lhebeis a mal
Haber se para outra beç yá sabeis
Que l Mirandés ye Lhéngua oufecial.


Çculpai-me por estas cousa, mas ye que onte a la nuite nesse prugrama de l tiu Malato fázirun-le ua pregunta als cuncorrentes.

Daonde l dialeto Mirandés ye ouriundo

Depuis tenie.

Miranda de l Douro ó Miranda de l Cuorbo.

Nun sei se ls cuncorrentes acertórun ó nó que you yá nun fui capaç de ber mais nada.
Anton ne ls tiempos que yá lhébamos cumo lhéngua oufecial ben agora ua telebison publica i de nomeada an Pertual ben agora a dezier que l mirandés ye dialeto. Hai que tener pacéncia pa ls aturar.
I depuis l eignorante sou you.
Dei por mi a fázer esta trapalhada cumo nun sabie cumo la fázer chegar a la telbison puse-la eiqui. Haber se algun de bós cumpleta l trabalho i la fai chegar al diretor desse prugrama. Oubrigado.

José António Esteves
Lar de S. Jesé Bumioso




A buoltas, a buoltas




A buoltas, a buoltas,
sien piçca-piçca se andaba
i l tráfego nun se atalancaba.
Un talhico de trés pies al meio,
un pedragulho, ua bacie;...
ui!... esse parto era custoso,...
quando la baca a seguir a un peido,
anunciaba algo mal cheiroso.

Anfingida para quei?!!
Alguas bezes inda anfingi
...anfingi...que nun bi…
nun bi la buosta a caer,
chegando-me esso a baler,
ua baliente ralhatina:
Bá a ber nina, pon-te fina,
que l grano nun se puode perder!

I na bustraca a seguir,
ponie-me de pies ne l trilho,
cun ua mano siguraba la bacie,
ponie l' outra ne l nariç,
mas la merda era tan pesada,
l quei you habie de fazer,
l´'outra mano le tenie que poner,
para la sigurar melhor;
apuis benie-me aquel fedor…
…mas que remédio you tenie,
que nun fura abantar,
cara birada, sien mirar,
para apuis la ir arramar.

I las buoltas cuntinában,
ou por fuora ou más por drento,
habie que çfazer la palha
para de l grano l'apartar,
i siempre abantar l termiento;
assi, de sol a sol you andaba,
anriba l trilho, a medrar.
I debaixo daqueilha calor,
ousaba un chapelico de palha,
cun la cabeça portegida,
anque ls braços i las piernas,
si me quedássen an frida.

Apuis, al fin de la trilha,
miu abó daba-me dues crouas
i que cuntenta you quedaba,
… anque fusse pouco l balor;
lhebaba-las a la fiesta de l Naso
i cun eilhas mercaba,
saltaretes i un atrabessador.




10/11/09

Haberá cousa que mais cunta ?

Ancuntremos-mos ne l semitério
mas sien you saber quien era.
Puso-se a falar
i a dezir-me cousas
cumo se fusse
para eilha
ua pessona cunhecida
zde toda la bida…

Falou-me lhibremente
mesmo sien you ansistir…
Ampeçou por me dezir :

- Yá fazie trinta anhos
que you andaba an França.
Inda era rapaza nuoba
quando you fui para alhá…

Mas tornei para acá…
i cheguei-me a casar
Deixei-me acá star !

Ls prumeiros tiempos
assi i todo custórun !
Houbo cousas que stranhei…
Mas cul tiempo m’afazerei…

I para dezir la berdade :
ye porque yá stou casada
senó…

Era bien capaç de scapar
Nun habie muito de tardar !
Mas agora stou casada !
Haberá cousa que mais cunta ?

- Nó !
Nun hai cousa que mais cunta !

I fui essa la mie respuosta
que you le dei a essa tie
essa tie que nun cunhecie.



L çtino, ou sei alhá

Tenies tanta sede
I l´auga ende,
tan acerca!
Gasteste las unhas a scabar,
feriste la punta de ls dedos
mas la fuonte nun manou
i neilha nun pudiste molhar,
ls tous lábios que de tan secos
se rachórun a sangrar.

Caminabas an caminos
que tan bien tu coincies.
Nubres baixas te amostrában
l cielo que tu bien bies,
mas nunca ls dedos l topában…
Zdita, ampoténçia, mala sina,
çtino, ou sei alhá que serie;
tu nunca chegueste al cielo,
i, stando l cielo mesmo an ti,
nunca l cielo te cubrie.




Cabien debaixo dun alqueire



...cabien-le todos debaixo dun alqueire, quando l tiu se morriu de pulmonia.
Muita stória dessas se oubie, antiempos.
Marie tenie dous filhos i un que benie a camino que, cun la graça de Dius, naciu muorto porque nun abantou na barriga de la mai, l zprézio de sou pai, quando a todos abandonou, l zgraciado, sien naide saber la rezon.
Dezie-se que habie ido pa l´Argentina, outros dezien que staba no Ouruguai, al cierto naide sabie. Fui-se i nun habie ua alma que soubisse que se iba.
Soube-se muitos, muitos anhos apuis, dezenas lhargas d´anhos, apuis que bieno cun outra tie a querer ardança. Fui corrido por todos, a palos.
Ardança,... inda porriba!
Dues bacas de meias, dous filhos que cabien nua quarta, qual alqueire! To l anho a trabalhar pa l amo de la maior parte de las terricas qu´ araba i pa l amo de las bacas...
You tengo muito que le agradecer a alguas pessonas que me matórun la fome a mi i als mius filhos, muita beç. A muita outra, nó. Habie gente que solo fazie bien se nun soubisse que l staba a fazer; que daba ua mano chena sabendo que iba a recebir dues.
Porque nun pones decotes más grandes, Çastrina, que agora ye moda!!??
Porque tengo un cuolho que se asparece a ua peituga. Nun bedes?
Fui de las fomes que passei an nina. Yá me dezírun muitos doutores. Nun bedes estes uossos salidos para fuora?! Cuitada de mie mai.

Siete ou uito debaixo dun alqueire i todo mundo se criou, cun la grácia de Dius!
Sabe Dius, sabe Dius!...



Zistir nunca





L pobo diç i ye berdade, zistir nunca.
Bibimos un tiempo que antranhado ne ls malos questumes, nada asparcido al tiempo que me criei, ye cumo panho bielho atacado pula traça, ls balores maiores de postura i eiducaçon, bénen-se çfazendo.
L ambestimiento ten sido muito n’eiducaçon i formaçon, mas asparece-me que ténen faltado ls aricos nessa sementeira adonde la grama, margaças, jólio i demais yerbas danhosas ténen apestado i medrado cun ringalheira.
Miramos de sgueilha i cun çcunfiança para todo l que stá alredror, quantas bezes cua anjustícia de boziar als cielos, para probes cuitados que de zgráçias solo le faltaba essa porque las demais yá le habien caído anriba, nestes momientos somos nien mais nien menos pan salido de las redadeiras i malas fornadas. Hai que apartar l trigo de l jólio
De l mal oulhado cuido que quienquiera se cura, uas rezas por quien saba i tenga fé i alhá se bai pa las ourtigas, mas tamien cuido que de l çurro criado puls questumes brandos muitos nunca se lhában, i esse ye l mal, porque dun bai nun bai até se pássan an cerimónias, casamientos i batizados, l nariç de ls hounestos afai-se dun modo que la çujeira nien fiede. I todo l mal que nun se le bota pomada a tiempo, anferma, culs bícios tamien assi ye
Mas siempre i desso nunca tube dúbedas l ambestimiento ne l património houmano fui i cuntina a ser necessairo i perciso.
Alhá porque hoije botar la cuçpinha i l scarro pa l chano adonde todos ponemos ls pies, a muitos nun le melindra nada i até cúidan que ye moderno, la houmanidade nun debe abaixar nien zacreditar que l'eiducaçon i formaçon son ls atalhos ciertos para nun se abaixar mais baixo.
Siempre se deseou i quijo alcançar la bertude, mas essa solo ben se cuntinarmos a acraditar que ls homes i mulhieres de manhana seran melhores.
La spráncia ye siempre la redadeira a morrir-se.



09/11/09

Hoije cumo dantes




Stábamos na era de l anho sessenta de la gráçia de Dius, botou ls redadeiros trastes a leilon.
Sien cobres nien cheta, amarrado a la cundiçon de probeza que tenie, alhebantaba la cara i iba-se para bien loinge, sien bergonha, lhebado pula balentie de dar ua bida melhor als sous.
La biaige fui demorada i rendida, sou çtino era la tierra pormetida, cumo pormetido staba zde siempre dar dies melhores a sue tie, ninos i ninas. A la sue tierra mai nun le querie mal, mesmo que siempre fura madraça i deilha tubira la pouca cundiçon de amar.
Amar, amaba sou pobo, todo l que era giente, porque le sabie bien i de bundade era ua eimensidon.
Quedar-se nun podie, éran ls anhos salagres de todo que ampurra un home desta cundiçon pa la maldita eimigraçon.
Pur alhá un die para siempre quedou.

Nuobo jornal CONTRABANDO



[Saliu ne l atrasado die 1 de Nobembre un nuobo jornal chamado CONTRABANDO. L sou diretor ye Daniel Gil, ten sede an Figueira de Castelo Rodrigo, sendo todo screbido an pertués i an castelhano. Mas cumo me cumbidórun a colaborar i aceitei, tamien alhá ten ua crónica (cuonta stórica) an mirandés. Eiqui bos deixo la purmeira que saliu. La mie eideia, se acauso houbir tiempo i l jornal durar, ye screbir ua data de cuontas adonde se relate muito la nuossa stória, de modo lhibre i delgeiro, anque cun rigor. Quien quejir puode ler l númaro zero de l jornal eiqui]




L BOLO DE LAS PALABRAS

01 – Agora sabie adonde era la sue casa


Nun hai delor que s’acumpare al de tornar dua derrota, pensaba fraile Burtelameu al preguntá-se que le iba a dezir al abade, senhor Don Heirberto, por haber deixado Infainç i Custantin. Pensou an scapá-se por ende, mas mais le balie apersentá-se cumo quien se deixou bencir do que ser lhembrado por cobardo que se scapou de la batalha, que ne l mosteiro de Moreiruola de Çamora nunca faltarie quemido i catre ambaixo de teilha, apuis de cumprir cula cierta peniténcia que l abade le iba a dar. Assi i todo, pesaba-le la lhembráncia de las sues recomendaçones quando deixara l mosteiro: mira que essas tierras mos fúrun dadas por Don Çáncio, rei de Pertual, an pagas de le rezarmos por alma. Sós nuobo, mas tengo toda la cunfiança an ti, cuncluira l abade anquanto le apersentada l anielho a beisar, dun ouro que relhuzie mesmo porriba l branco hábito de Cister. I acrecentou algo que le parecie dar a la sue mission ua outra dimension: mira que Don Fonso IX de Lhion, nuosso rei i senhor, muito spera de l nuosso trabalho neste nuobo domínio.
Quando fraile Burtelameu chegou a Infainç, corrie l anho de Nuosso senhor de mil duzientos i quanrenta i uito, muito tiempo apuis corregido para mil duzientos i onze. Era la fin dun berano steporado, an que nun caira ua sola pinga d’auga por to la tierra de Miranda. Preguntou-le pul nome de la tierrra a un rapazico, Juan de sou nome, cun un cuorpo que se le assomaba als uolhos i neilhes cabie, i dues baquitas amarielhas que mal aguantában ls uossos andrento la piel. Por aquel purmeiro anformante biu que falában la mesma lhéngua, cumo le habien dezido i cumo se patricaba an todo l reino de Lhion, mas tamien biu que nun bundarien las ouraciones que sabie para se poder scapar daquel einfierno de fame. L pobico andarie por uas binte almas, dixo-le l mocico, anquanto le cuntaba que bibie nun chabolico cula armana, que la mai se habie morrido nun sabie quando i de l pai se cuntaba que fura lhebado pa la guerra puls fidalgos de Bergáncia.
Agora eilhi staba Burtelameu a la selombra daquel uolmo, ende a ua hora de camino de atrabessar l Esla, sien saber que licion le cuntar al abade. Habie-se passado un anho çque chegara i nunca naide de l mosteiro quijo saber del. An beç desso, apareciu-le pula Páscoa l arcediago de l Azinhoso a eisigir la paga de la cóngara debida al Arcebispo de Braga, amanaçando mandá-lo prender se nun le pagasse até al San Miguel, an Setembre. Talbeç essa fura ua buona cuonta para Don Heiberto. Staba Burtelameu nestes pensares quando ua selombra debagarosa abança para el. Buolbe-se, medrancado:
- Madalena!
- Bin para que tornes, Burtelameu, diç i lhougo se quedou als pies de l fraile.
Puso-la al cuolho até tornar a eilha. Era lhebe cumo ua pruma i puls buracos de l xambre deixaba-se ber l redondo de las tetas. Fúrun eilhas que prendírun l fraile lhougo na nuite an que chegara i Madalena, armana de Juan, le dou de cena un caldo que le soubo pula alma.
- Cuidei que te habies morrido, de l pariduro.
- L rapazico si naciu muorto, mas you bibi. Anda para casa que tenemos de fazer outro. Nun tengo a mais naide.
Burtelameu mirou-le l rostro als manchones, talbeç de chorar, i pula purmeira beç le pareciu guapa i mui nobica. Dou-le la mano i lhebou-la lhadeira arriba, squecido de l abade, de l mosteiro i de la alta stratégia rial, puis nunca naide le pedira nada assi. L einfierno faç raia cul cielo i este puode antrar a sfergantes, por frisgos que mal se béien, pensou Burtelameu nua risa que se le morriu ne ls beiços. Agora sabie adonde era la sue casa.
Amadeu Ferreira