Mostrar mensagens com a etiqueta cinema. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta cinema. Mostrar todas as mensagens

27/09/14

Magie al Lhunar




«Magie al Lhuar», l último cinema de Woody Allen, alhembra-me, antre outras cousas, las purmárias de l PS. Nó pula qualidade stética, claro. La queston ye que Stanley, figura principal de l filme, ten, sobre la bida, la mesma posiçon que you tengo sobre l PS. Ye un çcrente.

Stanley cuida que la bida nun faç sentido i que nun eisiste nada para alhá deilha. You scuito l Costa ó l Seguro i cuido que nada daqueilho faç sentido i que nun hai absolutamiente nada para alhá daqueilho. A Stanley, nun le gusta ser çcrente, i el sabe que quien acardita nalgua cousa acaba por ser mais feliç. Cumigo passa-se eisatamiente la mesma cousa.

Hai quien diga que Woody Allen faç siempre l mesmo filme. La crítica ye injusta. Quien faç siempre l mesmo cinema son l PS i l PSD. L anredo ye siempre l mesmo. Quando pierden las eleiçones ye neçairo arranjar un eidiota qualquier que quede lhider  daqueilho anquanto l gobierno se çgasta. Apuis, quando cheira a poder, hai siempre alguien que se chega a la friente i pormete ounir l partido (cumo se tal fuora defícile quando hai perspetiba de ir pal gobierno) i demudar l paiç (nien que solo demúden las moscas).

Quando stán ne l gobierno l anredo inda ye mais deprimiente: çfrenças de stilo a la parte, cuntinan las políticas de ls eisecutibos anteriores, principalmiente an la çtruiçon de serbiços públicos i ne l oumiento de la promiscuidade antre ls negócios i la política.

Pertual percisa de un gobierno radicalmiente çfrente, nun solo de ls gobiernos de l PSD (cun ó sin CDS), mas tambien de ls gobiernos de l PS (cun ó sin CDS).

Tengo muitos i buonos amigos que acarditan que António Costa puode portagonizar essa demudança. Esses mius amigos son mais felizes que you. Mas, inda assi, you nun cunsigo parar i «cheirar las rosas».

14/08/13

L Home que Sabie Demais (1934)




Ua familie anglesa passa bacanças na Suiça. Un amigo de la familie ye assassinado i, poucos antes de se morrir, cuonta que ye un spion anglés. L marido (Bob) bai al quarto de hotel de l spion i ancuontra ua mensaige stranha ne l pincel de la barba. Mas quando la bai antregar a la policie, ye anformado que la filha (Betty) foi raptada y será assassinada se eilhes rebeláren las anformaçones.

Bob i Jill (la tie) buolbén a Londres, adonde spéran por amboras de ls raptores, i son pressionado pula policie a cuontar aqueilho que sáben. Cun miedo que l' açón de la policie porboque l' ira de ls raptores i la cunsequiente muorte de la rapaza, Bob i un amigo decíden ambestigar por conta pórpria i çcúbren l sconderijo de ls bandidos - ua eigreja. Çcubrén tamien que eilhes ténen un plano pa matar un home nun cuncerto ne l Albert Hall i que essa muorte irá porbocar la Segunda Grande Guerra.

L Home que Sabie Demais cruza bários géneros - ye un thriller de spionaige, un melodrama i ua quemédie - i antercala de forma eiquilibrada un porblema pribado (ye perciso salbar la rapaza) cun un porblema público (ye perciso ampedir un ancidiente anternacional).

Trata-se de un de ls purmeiros filmes de Alfred Hitchcock (inda de la "fase anglesa"), que l rialisador benerie a "corregir" cun un remake (cumo dezir esta palabra an mirandés?) an 1956. Lhoinge de ser un de ls melhores cinemas de Hitch, ye un filme agradable que bale la pena ber i reber.

17/05/13

Pan Negro




Ampecemos pe l ampeço. Las purmeiras eimaiges (nua floresta) remeten-mos pa l eimaginairo de las cuontas pa ninos, mas l cinema muda debrebe de ton, cul homicídio biolento dun home, un nino i un cabalho. Esta sequéncia rápida, cuntada sin palabras, prepara-mos para un drama negro i cuntén la premissa de to l filme - la perda de eilusones i la çcubierta dun mundo biolento i cheno de mintiras - que será tamien l arco de trasformaçon de la figura principal.


Apesar de bibir nua aldé pobre i isolada, Andreu ye protegido puls pais, pula pórpia angenuidade de nino i pul suonho de ser médico i tener ua bida melhor. Mas l sou mundo ampeça a çfazir-se quando ancuontra por acaso las bítimas dun homicídio i las outoridades culpan l sou pai, que se bé oubrigado a fugir.

Forçado a ir bibir cula abó i a frequentar ua nuoba scuola (cun un porsor fascista que abusa sexualmente de ua aluna), l mirar de Andreu sobre l mundo bai demudando cachico a cachico. Tamien las ambestigaçones que faç pa lhimpar l nome de l pai l lhieban a çfazer bielhas crenças i a dantender que, a la sue buolta, muitos tubírun de trair ls pórpios eideales para cunseguiren subrebibir.

Pa Negre antercala mui bien ls géneros policial i drama negro, cunseguindo ser político sin ser panfletairo, ser crudo sin ser gratuito i amostrar las consequéncias de la guerra i de la pobreza na alma houmana. A par de la sigurança narratiba, l filme cunta inda cun eicelentes anterpretaçones i cula mestria de l rializador Augustí Billaronga. Filmado an 2010, Pa Negre ye un buono eisemplo de la bitalidade de l cinema catalan cuntemporáneo.

02/01/13

L cinema cun un cierto oulhar: Las linhas de Wellington




Se you tubisse ido até Miranda i Sendin, nestes dies, adonde ye que you l haberie bisto esse filme que streou an Outubre passado? Nien sequiera an Bergáncia pula cierta. An Outubre passado percisamente, soube que deixou de haber cinema na capital de l çtrito hai yá ua temporada. La pessona que me dou l’ambora dou-me tamien a antender que achaba que era mesmo ua pena. Ua situaçon probablemente  pouco normal até. Só se de repente deixasse tamien de haber filmes, nuobos filmes i buns filmes até l que ye loinge de ser l caso. Anton?

Só an Lisboa era possible ber esse filme puls bistos, talbeç nien sequiera ne l Porto, nesta altura de l anho an que ir al cinema puode ser ua maneira de aquecer tamien l'alma, mas Lisboa cumo bien sabemos queda a uns 500 kms de Miranda. Ye assi anton tan defícele tener acesso a la cultura nesse paíç ?



A mi apeteciu-me aporbeitar este tiempo de férias de Natal i de Anho Nuobo para ber specialmente dous filmes, un realizado i outro produzido por portugueses i que dambos a dous tubírun ua buona crítica estes últimos meses. Ora para mi, la soluçon mais fácele para ls ber por mais ancrible que puoda parecer fui... nun ir percisamente a Pertual! Deixar-me star (Tendo an cuonta l preço de la gazolina, até menos denheiro un chega a gastar!) para poder ber a solo 50 kms de  çtáncia de mie casa (Calhou assi mas até podie haber sido mais acerca) ls dous filmes que m’antressaba ber sien tener que me çlocar até la capital (Paris para mi queda tan loinge cumo ir até Sendin). Quiero you dezir, que mesmo na porbíncia, aqui ne l Sul de França, a 800 kms de Paris, tube finalmente la possebilidade de ber esses dous filmes que you nunca haberie bisto pula cierta caso tubisse ido até Pertual nestes dies mas nun tubisse decidido ir até Lisboa...

I cumo para mi, Pertual nun ye solo Lisboa...



Agora que cheguei a este punto, bou anton dezir de que filmes se trataba:

L purmeiro fui Tabu de Miguel Gomes, quaije todo a preto i branco. I porque nó ?

L segundo fui Las linhas de Wellington de la chilena Valéria Sarmiento an que aparécen afamados atores franceses i strangeiros (l mais amportante ye sien dúbeda l americano John Malkovich ne l papel de l general anglés que ajudou Pertual a bencer an 1810 las tropas napoleónicas comandadas anton pul marechal Massena) cumo tamien atores pertueses eicelentes, antre eilhes Carloto Cotta ne l papel de l tenente Pedro de Alencar que ye tamien un de ls atores percipales de l filme Tabu de Miguel Gomes.



Ne ls dous filmes, hai cenas de muorte i cenas d’amor...

Fui l filme de Valéria Sarmiento adonde hai tamien cumo era de sperar muitas cenas de guerra  aquel assi i todo que mais m’ampressionou. Yá habie muitas bezes oubido falar nas linhas de Torres i lido essas páginas de la stória que splíquan l que mais amportante se passou durante las ambasones napoleónicas. Mas l filme mostra i dá ua buona eideia tamien de l’amportáncia que essas fortificaçones representórun efetibamente na altura...



Depuis houbo un oulhar... un oulhar straordinairamente guapo i sereno. Parecido probablemente cul uolhar dun anjo. Ls uolhicos claros i amerosos dua freira. Para quien yá chegou a ber l filme, ls uolhos daqueilha freira que serbie cumo anfermeira i cuidou, antre outros feridos i aleijados, de l tenente Pedro de Alencar. ls uolhos deilha dezien-me qualquiera cousa mas solo ne l final de l filme quando fui possible ler la lista cumpleta de ls atores ye que soube:

Elsa Zylberstein, ua de las atrizes franceses atuales que ten un de ls mais guapos oulhares de l cinema ouropeu, talbeç até mundial. Só por esso tamien baliu la pena ir al cinema nesse die. Baliu por acaso la pena ber las Linhas de Wellington mesmo que tubisse sido para mi nó an Pertual cumo poderiemos todos desear, penso, mas finalmente an tierras de França. Estas tierras que tenien cumo amperador, hai 200 anhos, un cierto Napoleon Bonaparte.






10/07/12

Bernie




Siempre cuidei que muitas de las stórias publicadas an jornalecos (tablóides an pertués) darien cinemas anteressantes. Ye l causo de l filme de que bos bou falar, anspirado nua tragédia passada ne ls anhos nobenta ne ls Stados Ounidos.

Bernie ye la stória de un agiente funerario que bai bibir i trabalhar nua pequeinha cidade de l Texas. Naide sabe nada sobre el. Ye solteiron, parece nun tener familia, nun se sabe de onde ben i diç-se muita cousa. Bernie rebela-se rapidamente un buono profissional i ua buona pessona, capaç de ajudar to la giente i cheno de todo l tipo de talentos.

Un die bota se a ua biúda rica i ampossible d'aturar, a que todo mundo le ten rábia (até la família). Nun se trata de ua relaçon ne l sentido sexual de la palabra, mas ye mais que ua simples amisade. Ye ua relaçon amorosa, mas sin sexo. I ye esta relaçon que bai a traier un zanquelíbrio nas figuras: nel, porque yera zmasiado buona; neilha, porque yera zmasiado mala.

Richard Linklater (guionista i rialisador) i Skip Hollandsworth (guionista) antersácan cun albelidade ls géneros decumentairo, falso decumentairo i quemédia negra. L' anspiraçon nua stória berdadeira ye clamente aceite, atrabeç de ls teçtemunhos de alguas pessonas que la bibírun (misturados cun "teçtemunhos" anterpretados por atores).

Ye un filme andependiente, de baixo ourçamiento, que bibe de ls atores, de l argumiento i de grandes figuras, de las quales se çtácan Bernie, la biúba rica i un adbogado aldrujon (capaç de acusar alguien de ser de classe alta por saber que bino branco ye al modo para peixe, gustar de cultura i ser capaç de pronunciar Les Misérables).

Bernie (an pertués Morre e Deixa-me em Paz) stará ne ls cinemas an brebe. Nun l pérdades!

05/02/12

L Mundo Stá Cheno de Bampiros






Tenie seis ó siete anhos quando bi l miu purmeiro filme de bampiros. Digo-bos: fui assustador! Ls bampiros mordian l cachaço a las pessonas, bubían-les la sangre i apuis las bítimas tornában-se bampiros i acuntecie todo outra beç. Lhembro-me de pensar: se fázen esto muitas bezes, nun tarda nada, l mundo anche-se de bampiros.

Mius amigos, l miu maior medo tornou-se rialidade: l mundo stá cheno de bampiros. Bou al cinema, eilhes stan alhá. Lhigo la telebison, eilhes stan alhá. Bou a las lhibraries, ó até mesmo a la FNAC, eilhes stan alhá. Até ne l triato! Soutrodie fui ber un Shakesperare i l Hamlet yá nun dezie “to be or not to be”, dezie “to bite or not to bite”.

Hai tantos bampiros neste mundo que até quedei admirado cula reaçon de alguas pessonas a la frase de la FNAC «Trocai “Ls Maias» pula Meyer». L Correio da Manhã chegou mesmo a dezir que l apelo «nun caiu bien junto de lheitores i anteletuales» . Inda bien que la FNAC retirou l anúncio! Se la frase oufendisse solo lheitores ó solo anteletuales, talbeç nun balesse la pena. Mas se oufende lheitores i anteletuales, anton la cousa ye mesmo grabe. Hai quien diga que l CM ye un malo jornal, mas ye de ls poucos que ne ls ansina a fazer çtinçones subtis, yá que hai quien pense que ls anteletuales questuman ler i ls leitores outelizan l anteleto.

Mas deixemos agora ls lhibros i pensemos nas telnobelas amaricanas. Antigamiente l'antriga yera siempre la mesma: un rapaç probe apaixona-se por ua rapaza rica, mas ls pais deilha yá le marcórun l casamiento cun un rapaç rico. Hoije l' antriga ye cumpletamente defrente: un bampiro probe apaixona-se por ua bampira rica, mas ls pais deilha yá colocórun la cápia i yá le fúrun marcar l casamiento cun bampiro rico. I, claro stá, esta stória ouriginal ocorre na guapa i solarenga Califórnia, adonde todos ls bampiros son guapos, cunduzen Porsches i puoden apanhan l sol que quejiren. 

Reside eiqui outra nobidade an relaçon a las stórias tradecionales de bampiros. Anquanto Nosferatu i Dracula se priacupában cul nacer de l sol, ls nuobos bampiros priacupan-se cun cousas amportantes cumo borbulhas, compras i la roupa que ban ousar na próssima fiesta an Malibu. Todo esto torna las stórias de hoije mais assustadoras que las antigas. Ls ninos ténen miedo que ls bampiros cunquisten l mundo. Ls adolescentes ténen miedo que la Melissa cumpre un bestido eigual al de la Kate i que esso porboque ua grande lhuita ne l lhiceu de ls bampiros. I ls adultos ténen miedo que las telebisones nunca mais páren de porduzir estas cousas.

Bien, yá que stamos a falar de miedo, bou cuntar-bos ua eideia que ando a purparar para un cinema de terror. La purmeira cena ye ua spece de houmenaige al Shining i passa-se nun hotel einorme adonde solo bibe ua família. La figura principal, un scritor parecido cun Jack Nicholson, stá frente a la máquina de screbir, chama la mulhier i l filho i diç que acabou de screbir un guion para un cinema de adolescentes bampiros. Assustador, nun ye? Anton spéren pula próssima cena: nun stúdio de telebison, un rializador dá andicaçones a miúdos que repersentan cumo ls de ls «Morangos com Açúcar»!

Cunciente de que las pessonas puoden nun cunseguir aguantar tanto terror, aparece ua personaige que bai alebiar un cachico la stória: un assassino an série. Na berdade, este personaige simpático ye solo alguien que yá nun cunsegue aguantar mais "modernices bampirescas". Anton, faç-se passar por un ampregado de mesa, pone ua bomba ne l stúdio i quando eilha splode, muorren-se cinco pessonas dua beç sola. Apuis deste momiento de alíbio l terror buolta a anstalar-se na cena seguinte: l perdutor bate na mesa i afirma que nun stá çpuosto a zeistir de l filme!

Antretanto l guionista bai a la perdutora tentar saber la rezon de inda nun le habéren pagado (qualquiera semelhança antre esto i la bida rial ye ua coincidéncie), queda a saber de l atentado i ampeça a ambestigar puls sous própios meios, até que cunsegue çcubrir adonde bibe l assassino. Antra an casa del i çcubre la cópia dua lhista cul nome de las pessonas ambolbidas na criaçon de l filme: ls atores, l rializador, ls técnicos, l perdutor, ls assistentes de porduçon, até ls tipos que solo fázen las sandes i tiran ls cafés. 

L guionista telefona pa la perdutora para abisar de l que se passa, mas naide atende. El deixa mensaige a pedir que le lhiguen urgentemente, mas cumo ye solo l guionista, naide faç causo. L atentado acuntece nesse mesmo die i mata to l' eiquipa de las filmaiges. Assustado, l guionista pensa an fugir, mas mira ua radadeira beç pa la lhista i repara que l assassino se squeciu del.

L scritor suspira de alíbio i agradece a Dius por bibir nun paíç adonde que to la giente, ancluindo la Sociadade Pertuesa de Outores, se squece de quien scribe guiones. Buolta para casa, çtrói todas las cópias de l guion i senta-se, sastifeito, julgando star finalmente lhibre de l terror. Mas anton lhiga-se a l'anterneta, abre l correio eiletrónico i çcubre que houbo alguien que nun se squeciu del: l Menistério de las Finanças! 

I pronto, ye esto. Que bos parece? Fago un filme ó scribo un lhibro? Se calhar, scribo un lhibro, que ye cousa mais de l agrado de la Secretarie de Stado de la Cultura. Apuis ye solo percurar ua buona eiditora, dibulgar bien la cousa i fazer l lhançamiento nua lhibrarie. Ó mesmo na FNAC!

08/01/12

Quien era Emma Bovary ?






La heroína de l remanse de Gustave Flaubert, Madame Bovary. La personaige percipal dessa obra antre las mais cunhecidas de la lhiteratura francesa de meados de l seclo XIX, eiditada pula purmeira beç an 1857. Mas que naide s’anganhe cumo yá cheguei a dezir a Duarte Martins que achou por bien amentar tamien neilha na cuonta de la sue outorie que Amadeu eiditou hai dies, aqui neste site.


Emma Bovary ye ua personaige cumo yá cheguei a dezir cun ua personalidade bien mais cumplexa que l que puode parecer a alguns subretudo se nunca fazírun l sfuorço de ler essa obra de l ampeço até al fin, quier dezir al todo: praticamente 500 páginas i normalmente na lhéngua oureginal que ye neste caso l francés que siempre ye melhor que qualquiera traduçon seia eilha assi i todo cunsiderada mui buona ! Ye que nun hai nada sien nada ! Un ten que saber l que quier !


I se por acaso inda nun l cheguestes a ler esse remanse de Flaubert, acunselho-bos tamien ls bídeos que ye possible ancuntrar an linha para antender quien era la berdadeira Emma Bovary sacados de l guapo filme (até l filme na sue antegralidade ye possible bé-lo an linha) que l realizador Claude Chabrol que se morriu hai pouco mais dun anho agora realizou a partir de la obra de Flaubert, an 1991 eisatamiente, cun atores que you acho formidables a ampeçar por Isabelle Huppert ne l papel de Madame Bovary. Tentei ber se era possible poné-lo tamien aqui neste site mas nun cunsegui. Bonda assi i todo precurar ne l youtube cul títalo de: "Madame Bovary, 1991"

Cun esto, ye todo por hoije.

Mas inda bos poderie dezir mais cousas :

La Normandie adonde decorre toda l’açon de l remanse de Flaubert ? Fui ende que bibi i trabalhei durante dieç anhos !


Esse remanse percisamente ? Tube-lo an leitura oubregatória ne l penúltimo anho de l liceu quando passei l eisame de lhéngua i lhiteratura francesa de l Baccalauréat. I uns anhos mais tarde, cumo nun podie deixar de ser : tamien na faculdade, an lhetras… i por acaso, tamien an Rouen !

Anton bá ! Buona leitura ou un bun filme, cumo bos dir la gana, para bós tamien !




Quando un nun quier passar al lhado de l eissencial…





29/12/11

28 de Dezembro de 1895


Yá stou un cachico atrasado para assinalar l' efeméride, mas inda assí, bale la pena fazé-lo. A 28 de Dezembro de 1895, ls armanos Auguste i Louis Lumière amostrórun l cinematógrafo i  l purmeiro filme ne l Grand Café, an Paris.

Ls armanos pensában que l cinema serie ua moda pouco duradoura. Feliçmiente nun tenien rezon. 


Eiqui bos deixo l purmeiro filme de la Stória de l Cinema.


13/09/11

Citaçon de l Die (Bida)


Dues ties de eidade stan nun restaurante i ua deilhas diç: "Caramba, la quemida eiqui ye mesmo mala". La outra respunde: "Pues ye... i las doses son tan pequeinhas". 

Bien, esto ye, essencialmente, aqueilho que you penso sobre la bida. Chena de solidon, sofrimento i anfelicidade i acaba depressa demais.

Woody Allen (citaçon de Alvy Singer ne l filme Annie Hall)

03/03/11

Frase de la sumana


Çculpai-me, mas you tengo de ampeçar por dezir que, trés anhos apuis de la hourrible crise financeira causada por ua grande fraude, inda ningun eisecutibo fui preso. I esso está arrado!

Charles Ferguson, un de ls rialisadores de l documentairo Inside Job, an la cerimónia de antrega de ls óscares




04/10/10

Un eisemplo para nós todos: Aristides de Souza Mendes !


« Adonde stan hoije las buonas refréncias para angrandecer, amostrar l camino als que inda nun cunhecendo l mundo, nel aposítan spráncias i de quien quieren tener ourgulho ? » pergunta Foustino Antão, l nuosso Amigo cunterráneo i tamien scritor, nun destes sous deradeiros testos, aqui ne l Froles. I acaba dezindo tamien cun toda la rezon : « Un pobo percisa de buns eisemplos, percisa de ancuntrar ne ls outros refréncias, motibaçon »

Anton tamien you pregunto : quien son hoije ls Pertueses ou talbeç até l Pertués que you mais admiro ?
Antressou-me por acaso a mi tamien la figura de Basco da Gama subretodo quando li, tornei a ler bárias bezes i até anchi l lhibro na altura cun anotaçones, un lhibro qu’inda tengo « Roteiro da primeira viagem de Vasco da Gama » - atribuído a Álvaro Velho que fazie parte de la tripulaçon na altura dessa biaige stórica, 74 anhos eisatamente antes de la publicaçon de Ls Lusíadas - i que acababa quando you l li, esse lhibro de Álvaro Velho, de ser traduzido an francés, lhembro-me bien, por un de ls mius porsores de la Faculdade cul títalo de : « La relation du premier voyage aux Indes (1497-1499) ».

Mas mais inda que la de Basco da Gama ou tamien la de Camões, nun squecendo tamien la de Pessoa ne l domínio de la lhiteratura, ou de outros ou tamien de outras cumo Maria Helena Vieira da Silva de que you aqui yá falei ua beç, la figura dun Pertués particularmente eilustre que a mi muito m’ampressiona inda hoije ye sien heisitaçon ningua la de Aristides de Souza Mendes : l Cónsul Giral de Pertual an Bordéus (cidade de l Sudoeste de la França, a un passo de l Ouceano Atlántico) que durante la segunda guerra mundial, an Junho de 1940 eisatamiente, zoubedecendo a las diretibas i a las decisones segregacionistas que habien sido tamien tomadas por Salazar, cunseguiu salbar an poucos dies i sien parar mais de 30 000 refugiados antre ls quales 12 000 judius que tentában fugir al holocausto, nua França oucupada cumo nua grande parte de l’Ouropa anton cumpletamente martirizada pula barbaridade de l regime nazi i de Hitler.

Yá ua beç screbi un testo subre el, Aristides de Souza Mendes, an pertués na altura, ne l SAL (sítio de Sendin an Linha). Fui para mi ua maneira de reagir i de dezir tamien l miu zagrado depuis de haber oubido alguas pessonas an Sendin, inda bastante nuobas até, hai uns trés ou quatro anhos, fazer quaije l’apologie de Salazar; mas tamien depuis de Pertual haber dado bastante que falar até ne l strangeiro – mas nó an bien anfeliçmente - , a perpósito dun cuncurso organizado (mas mal organizado !) pula RTP que colocou l ditador, l tiu esse de Santa Comba, cumo… l mais eilustre de ls mais eilustres Pertueses de todos ls tiempos !!

L que nun fui normal fui Aristides de Souza Mendes por eisemplo nun l haber ganho l dito cuncurso, anque para mi yá l tubisse ganho hai yá bários anhos i yá antes que la RTP tubisse tenido essa eideia zajeitada, por eisemplo ne l paíç adonde el - Aristides de Souza Mendes - habie sido precisamente Cónsul i Cónsul de Purmeira Classe, quier dezir la França.
Hai que dezir para quien inda nun sabe que ye l nome del i só del, antre todas las figuras eilustres que conta assi i todo la stória de Pertual, que fui scolhido para ser dado a ua scuola (anque seia solo a ua) i a la rue adonde essa scuola s’ancontra, na cidade de Bordéus. Yá habie ua abenida de Camöens i tamien de ls Pertueses (avenue des Portugais) na capital que ye Paris, mas ua scuola cul nome dun pertués eilustre, an França : só hai essa i cul nome de Aristides de Souza Mendes, nua capital regional, mas capital assi i todo ; i esso tamien ye mui amportante i simbólico para nós, Pertueses, que bibimos i trabalhamos an França.

Mas hai ua rezon que faç cun que m’ampressiona tamien muito pessonalmente la personalidade desse Grande Pertués : tamien you cheguei a ir ua beç até l Consulado Giral de Bordéus quando tenie 8 ou 10 anhos para acumpanhar ls mius pais cun l'antençon de renobar ls nuossos passaportes; stábamos na fin de ls anhos 60 ou l ampeço de ls anhos 70, inda antes de 1974, nua altura an que l Bice-Consulado de Toulouse que quedaba mais acerca de adonde nós morábamos (Bordéus quedaba assi i todo a mais de 200 kms de çtáncia !) era solo cumo quaije siempre habie sido até anton un simpres anexo de l Consulado de Bordéus. Bordéus, ua cidade que muito m’ampressionou tamien na altura i que me fizo pensar na cidade de l Porto (pronunciados an francés cul acento tónico na última sílaba, « Porto » i « Bordeaux » son nomes até mui parecidos)… la cidade de l Porto, por acaso, adonde habie ido uns anhos antes an cumpanhie de mie mai i de mie armana quando tubimos la possibilidade (i sei bien que nien todos la tubírun) de tirar alhá ls nuossos purmeiros passaportes - tenie you anton solo quatro anhos i mie armana dezuito meses antes de irmos todas trés pa la França adonde yá staba miu pai, pouco tiempo depuis, an Nobembre de 1966 eisatamiente.

Mas tengo quaije la certeza ! Por mais ancrible que pareça, nien mius pais, nien ningua de las pessonas cun quien biajemos até Bordéus ne l mesmo carro, anque algo apertados cumo acuntecie muitas bezes naqueilha altura (Éramos todos eimigrantes pertueses ou filhos de eimigrantes, muitos inda cuntinában a benir a salto, i nun éramos nós na altura cumo se fússemos nós tamien refugiados ?), nun me lhembro assi i todo durante essa biaige, antes ou tamien depuis, de haber oubido ua beç que seia alguien amentar na eisisténcia de l antigo Cónsul Giral, Aristides de Souza Mendes. Habien antretanto quaije todos ido a la scuola an Pertual, até la quarta classe ne l melhor de ls casos assi i todo, i quaije todos cunhecien l nome de Basco da Gama por eisemplo, ou até de Gago Coutinho i de Sacadura Cabral… Mas l de Aristides de Souza Mendes, l nuosso antigo Cónsul de Pertual an Bordéus i l que habie cunseguido fazer uns trinta anhos antes, ponendo totalmente an perigo ls sous i tamien la pessona del cumo la stória depuis l mostrou ? Nun me lhembro de alguien haber dito nada a respeito dessa figura antretanto stórica! Hoije stou cumbencida que naide sabie quaije l quier que fusse subre esse grande home, cumo se essa stória anque inda mui recente (trinta anhos: nun ye nada !) nunca les tubisse sido cuntada… ou anton inda mui, mui poucos ye que sabien !

Nestes redadeiros anhos antretanto, un de ls filmes mais antressantes subre l’ampórtancia que chegórun a tener ciertos Pertueses na stória i que passou na telbison francesa an canales de grande scuita fui precisamente subre l eilustre i heiroico Cónsul Giral de Pertual an Bordéus. Sei que yá passou pul menos dues bezes i nós ls porsores de pertués an França queremos que l nome de Aristides de Souza Mendes seia hoije cunhecido de todos, Franceses cumo Pertueses, i represente para todos nós, Mirandeses tamien, un modelo de coraige i de justícia : hoije i para todas las geraçones futuras !

Aqui teneis ua amostra desse filme rodado an francés subre Aristides de Souza Mendes cul títalo de « Désobéir » (« Zoubedecer », an anglés : « A rebel », Un rebelde) que cunsegui ancuntrar ne l Youtube : Deixei-la tal i qual culas legendas an anglés até un die you aprender, you tamien, a poner an linha essas legendas mas an mirandés… a nun ser que alguien que cunhece melhor essas tecnologies , l querga tamien fazer. Tamien esto puode ser ua proba de dedicaçon, de fuorça de buntade i de tomada de cunciéncia!



12/07/10

Defesa de l cinema pertués


Senhora menistra, pido-bos que penseis bien ne ls porblemas que stamos a bibir, de modo a ancuntrar seluçones eificazes i justas.

An defesa de ls rializadores i de ls produtores de filmes pertueses neste defícele momento por que stan a passar, an defesa desta buona causa, tengo a dezir l seguinte:

Ls filmes pertueses nunca fúrun ruinosos pa l paíç i ls sous custos cremos séren ls mais baixos an relaçon a la maior parte de ls países. Ye cierto que l momento ye de crise, mas l cinema pertués stá loinge de ser motibo de ruína pa l paíç i eisatamente pul seguinte:

Cada un de ls nuossos filmes mobe un grupo d'atores, outros tantos figurantes i ua eiquipa técnica cumpleta.

Este cunjunto de cuntratados mexe cun transportes, cun restaurantes, cun hoteles, etc., etc. I to esta giente, cun aqueilho que ganha, faç las mais bariadas cumpras cun esses pequeinhos ganhos de l sou trabalho, i esto, para para alhá de ls gastos que las própias filmaiges son oubrigadas a fazer para produzir cada un de ls sous filmes.

Mais: todos, seia drento ó fura de l filme, pagan ampostos i esses ampostos, feitas las cuntas, seran muntantes aprossimados, se nun eiguales ó até superiores, al subsídio que l Menistério de la Cultura dá para cada un desses filmes. L que quier dezir que l Stado ben a cobrir ó até a recebir mais de l que ls subsídios qu'atribui la cada filme. I quiero dezir inda:

Depuis ls filmes passan a ser eisebidos ne l paíç, i quantas bezes bendidos para defrentes outros países, alguns de ls mius filmes yá passórun por esse mundo fura, an cerca de 27 países, bien cumo acuntecerá cun outros colegas, dando a coincer las nuossas spressones cinematográficas i culturales, ua beç que l cinema figura cumo ua síntese de todas las artes; para para alhá de repersentar un refuorço ne ls lucros de ls produtores, lucros esses faborables al paíç, cumo acuntece culs libros, cula pintura ó cula música.

Assi cumo las telbisones nacionales mostran als sous países l'eissencial de l que se passa ne l mundo, l cinema nacional dibulga la cultura de cada paíç al mundo.

Nunca senti ser un "peso" pa ls gobernos de l miu paíç. Lhemito-me a fazer l miu trabalho l melhor que sei i puodo pa l que sinto tener nacido, tantando questionar ls seres, las cousas, la nuossa stória i l mundo atrabeç de ls filmes que tube l perbilegio de rializar. Ne l tiempo de la ditadura, fui fazer un curso de retrato an Leverkusen, oufrecido pula Bayer, ne ls sous stúdios de la Agfa. A seguir, fui para Munique, adonde comprei na Arnold Richter ua cámara de filmar. Muntei nua carrinha todo l neçairo d'eimaige i sonido para filmar an qualquiera lugar i fiç l purmeiro filme a quelores rebelado pula Tobis Pertuesa: L Pintor i la Cidade que ganhou l miu purmeiro prémio ne l Festibal de Cork, la Arpa de Prata. I a seguir filmei solico mais quatro filmes, ancluído l Ato de la Primabera, l único pa l qual recebira ua ajuda de l SNI, por se tratar dun filme relegioso i pa l qual tube cumo miu assistente l malogrado António Reis.

Senhora menistra, peco-bos que penseis bien ne ls berdadeiros porblemas que stamos a bibir, de modo a ancuntrar seluçones eificazes i justas. Nun pregunte quanto ganha un cineasta que por bezes trabalha durante dous anhos debruado repetidas bezes subre l'arranjo de l sou guion pa l'ajustar al sou reduzido custo de produçon, cumo fura l causo d'alguns filmes i an particular de l Stranho Causo de Angélica. Nós, rializadores, nun tenemos dreito la qualquiera reforma. Cada rializador ganha l sou salairo solo quando filma, sin garantie nanhue de cuntenidade. Nun pregunte quanto ganha un ator ó un beilarino. Calculo que sabe que nun ye muito i que la sue derradeira glória poderá benir a ser la de morrer pobre. Pregunte si, por eisemplo, quanto aufere l'admenistrador de la Lusomundo/Zon, l'abafador, aquel que scunde ls nuossos filmes, i que nun respunde mais depuis de se assegurar cun un cuntrato, i que nun respunde nin a nós nin la quien quier ber i amostrar ls filmes pertueses.

Neste momento defícele, penso subretodo ne ls mius colegas rializadores mais moços. Para eilhes, estes cortes son perfundamente anjustos. I penso que, cumo you, eilhes nun puoden bibir sin ua Cinemateca Nacional fuorte que puoda amostrar, hoije i todos ls dies, l que ye la stória de l cinema. Nun puoden bibir sin un laboratório d'eimaige i de sonido, cumo l de la Tobis, adonde hai mais de setienta anhos fago ls mius filmes. Eilhes percisan dua lei de l cinema que eifetibamente porteja l cinema pertués. I percisan de ser oubidos para esso. Eilhes, cumo you, siempre bibiran na percaridade i na ansigurança, sin reforma nin subsídio de zamprego, i sin nunca sabermos se nun staremos a fazer l nuosso redadeiro filme. Eilhes, cumo you, solo tenemos un deseio: todos ambecionamos morrer a fazer filmes.

Manoel de Oliveira

(Testo publicado ouriginalmente ne l Jornal Público i republicado ne l blogue de la Associaçon Pertuesa de Rializadores.)

16/02/10

Esse miu torron natal...


Li la traduçon de l poema de Pedro Mexia que Amadeu eiditou este domingo ne l sou site Cumo Quien bai de camino i preguntei-le se sabie a que fuonte se fui a anspirar l atual diretor de la Cinemateca (fui Amadeu que me dou essa anformaçon) para screbir esse poema, outra fuonte que simpresmente l’Oudisseia de Houmero.

Dou-le agora tamien l’anformaçon mas aqui neste site porque la respuosta yá iba algo lharga…

Mas purmeiro bal la pena poner aqui tamien l poema de Pedro Mexia cula traduçon de Amadeu… (i 20 pontos de balor pal tradutor !)

Al alrobés de Oulices

Anfeliç quien, al alrobés
de Oulices, torne a casa
i nien sequiera un perro, nien
un perro muorto sequiera, lhadre.

Pedro Mexia, Em Memória


(An pertués:
Infeliz quem, ao contrário
de Ulisses, volte a casa
e nem sequer um cão, nem
um cão morto sequer, ladre.]

I agora la mie respuosta a Amadeu que bos puode antressar a bós tamien, leitores deste
Froles Mirandesas :

Sendo Pedro Mexia diretor de la Cinemateca (cousa que you nun sabie) i sien dúbeda ningua grande cinéfilo cumo nun puode deixar de ser, ye mui probable quando le bieno l’eideia deste poema que tenga sido anspirado por un filme francés de 1970 antitulado precisamente « Heureux qui comme Ulysse » (Traduçon : Feliç quien cumo Oulisses) ne l qual canta l cantor Georges Brassens ua cançon que ampeça tamien de la mesma maneira que l títalo , sabendo que « Ulysse » (Oulisses) neste caso ye antretanto l nome dun cabalho i que l’açon decorre na Probença, mais precisamente na Camargue… (Tanto passaiges desse filme cumo la cançon puoden ser bistas i oubidas aqui na Anternete)

Mas l títalo de l filme (i ye esso que mos bai antressar agora) ye tamien ua refréncia direta a un soneto mui cunhecido an França que data de l seclo XVI de l’outorie de l poeta renacentista Joachim du Bellay (1525 ?-1560) que amenta lhougo ne l purmeiro berso (cumo tamien ne l terceiro i ne l quarto de la purmeira strofe) ne l heiroi i personaige percipal de l’Oudisseia que, cumo todos sabeis, tornou al sou paíç d’ourige, la ilha de Ítaca adonde siempre sperou por el la sue mulhier Penélopa, depuis dua grande biaige (« un beau voyage ») i binte anhos de ouséncia por bies de la guerra de Tróia antre Griegos i Troianos.

Ye assi l soneto de Du Bellay que un die destes será tamien antressante traduzir (Nun acha Amadeu ?)

Heureux qui, comme Ulysse, a fait un beau voyage
Ou comme celui-là qui conquit la Toison,
Et puis est retourné plein d'usage et raison,
Vivre entre ses parents le reste de son âge!

Quand reverrai-je, hélas, de mon petit village
Fumer la cheminée, et en quelle saison
Reverrai-je le clos de ma pauvre maison,
Qui m'est une province et beaucoup davantage?

Plus me plaît le séjour qu'ont bâti mes aïeux,
Que des palais romains le front audacieux,
Plus que le marbre dur me plaît l'ardoise fine.

Plus mon Loire gaulois que le Tibre latin,
Plus mon petit Liré que le mont Palatin,
Et plus que l'air marin la douceur angevine.

(Esta berson yá ye un pouco moderna mas scuolhi esta para que fusse mais fácele de antender para pessonas menos aquestumadas a falar ou a ler an francés)

I agora alguns comentairos :

Cumo puoden ber sien ningua deficuldade, ls dous purmeiros bersos de l poema de Pedro Mexia retóman grande parte la strutura de l purmeiro berso de Du Bellay anque este seia un alexandrino cumo todos ls que fázen parte de l soneto desse poeta francés de l Renacimiento …
I quanto a las eideias que sprime esse poema de Du Bellay… Fui screbido an Roma quando l outor tube que acumpanhar un tio del que era bispo, para serbir de secretário. Mas dececionado cula cidade pontifical antre outras cousas por bies de todas las intrigas que habie alredor de l papa, Du Bellay sprime todas las suidades que sente de l sou torron natal : l’aldé adonde naciu i se criou situada mais ou menos ne l centro de la França, na region chamada Anjou. Diç Du Bellay muitas cousas que inda hoije poderien ser de atualidade i tamien transferidas para outros sítios i cuntestos…
Parece-me a mi por eisemplo que ciertos « alfacinhas » naturales de las nuossas tierras de Miranda bíben na capital… Lisboa para nun la citar… chenicos de suidades de l torron adonde nacírun i tamien se criórun… cumo tamien acuntece cun muitos cunterráneos nuossos eisilados por esse mundo fuora… You ? Humm… Nun sei, assi i todo. Talbeç porque tamien you soube ancuntrar l miu « petit village » nestas tierras goulesas.


I l percipal talbeç até seia esso : un ser capaç de l ancuntrar un die, an que sítio fur, l sou « petit village »: la sue pequeinha aldé, l sou pequeinho torron…


... haba ou nó perros que lhádren alhá !



Joachim DU BELLAY
(1525? Liré, França - 1° de Janeiro de 1560 Paris, França),


15/02/10

Sociadade Pertuesa de quei? De Outores?


Hoije bou a aperponer-bos un eisercício. Pensai an alguns filmes de que gustais muito. Para cada un deilhes, respundei a trés questones: quien son ls portagonistas? Quien realizou l filme? Quien ls screbiu?
Quaije que aposto que la purmeira queston foi la mais fácele de respunder, la segunda foi quaije tan fácele cumo la purmeira, mas la treceira yá foi un cacho mais defícele. Se repetirmos l eisercício cun ficçon telbisiba, ls resultados seran aparecidos. Quien ambenta i scribe las stórias ye quaije siempre squecido.
Esto acuntece por bárias rezones. Anquanto an l causo de l triato, se assume que l outor ye quien screbiu l testo, ne l causo de l cinema i de la telbison, ambentou-se la teorie bouba de que l outor ye quien realiza. Las críticas de cinema ó de telbison ralamente fálan de ls guionistas i, quando fálan, ye para dezir mal. Hai uns anhos, un crítico de cinema publicou un Dicionairo de l Cinema Pertués, un lhibro einorme i bastante caro, que a la purmeira bista, parecie muito cumpleto. Hai antradas para filmes, realisadores, actores, técnicos de fotografie, técnicos de sonido, pordutores i toda ua série de oufícios lhigados a la sétima arte. Quien ye que alhá faltaba? Ls guionistas, stá claro.
L cúmulo de todo este çparate dou-se la sumana passada. La RTP i la Sociedade Pertuesa de Outores ourganizórun ua gala cun prémios an bárias categories: séries, filmes, etc. Ls guionistas i ls dramaturgos fúrun cumpletamente squecidos tanto pula RTP (yá se speraba) cumo pela Sociadade Pertuesa de OUTORES.
Será que alhá naide sabe que solo hai filmes, telbison i quelóquios porque hai pessonas a screbi-los? Cuido que sáben. Pul menos, aceitán ls registros i québran bastante denheiro por eilhes. Até "bénden" cursos para ansinar a screbir para esses meios. Nun antendo l que se passou. L que antendo ye que ls outores pertueses merecien ua sociedade que ls defendisse melhor.

05/01/10

Las lhabadeiras de Pertual


Fui la leitura de «Lhabadeiras de la mie tierra »que Amadeu Ferreira eiditou ne l sou blogue Fuontes de l Aire ne l die 31 de Dezembre que m’anspirou alguas reflexones acerca de l tema (sério!) de las mulhieres que antigamente lhabában toda la roupa que habie para lhabar mas siempre a la mano an cundiçones que nós todos hoije (tanto homes cumo mulhieres) nun seriemos se calha capazes de anfrentar cumo eilhas anfrentában particularmente an alturas de l anho cumo esta an que mos ancuntramos agora : l Eimbierno, palabra mas subretodo rialidade que naqueilhes tiempos para alguns i tamien alguas (ou muitos i tamien muitas...) até se cunfundie cula palabra « anfierno ».

Mas nun ye nó nessa rialidade dura i trágica (de que a muitos de nós inda se mos alhembra i a mi por bies de la mie eidade i de l miu percurso menos assi i todo que a outros que aqui scríben) na qual ansiste ou sequiera amenta un de ls cinemas pertueses de ls anhos 30, 38 eisatamente, que percuraba pul cuntrairo dar ua eimage eidílica ou mui cunsensual de la sociedade pertuesa de la eipoca cun lhabadeiras que lhabában la roupa nua ribeira ende pa ls lhados de Mafra (mas la defrença cun las outras tierras, las de Miranda por eisemplo, nun era assi mui grande), quiero falar de « A aldeia da roupa branca » de l cineasta Chiança de Garcia, cula atriç Beatriç Costa para citar ua de las mais cunhecidas que partecipórun na rializaçon desse filme.

I esse « cliché» de lhabadeiras pertuesas que dan la ampresson de séren las mulhieres mais satisfeitas de l mundo i capazes de lhabar nun die só la roupa dua aldé anteira (al punto de dormíren depuis inda melhor a la nuite!! Digo esto subretodo an relaçon al que bou a dezir agora) até passou las frunteiras : ye l tema dua cançon de 1955 (Podeis oubi-la ne l Youtube cantada porYvette Giraud) que passaba nua telbison francesa tamien mui cunsensual nesses anhos an que la França tubo antre outros persidentes de la república l general De Gaulle, cul títalo de « Les lavandières du Portugal » (Las lhabadeiras de Pertual) que até parecie que daba a antender que quaije todas las mulhieres pertuesas (ou anton muitas) se dedicában al oufício de « lhabadeiras », eideia que tornou a aparecer dous anhos mais tarde cun un filme que tenie eisatamente l mesmo títalo i que fui rodado tamien an francés.






Anque nunca tenga bisto esse filme que ye puls bistos ua quemédia (para rir anton sabendo quien ye un de ls atores percipales chamado Darry Cowl, acradito que si ), bonda ber ls cartazes para mos darmos de cunta que l objetibo tamien nun era ansistir subre las cundiçones de bida i de trabalho que anfrentában muitas mulhieres pertuesas nessa altura por bezes até para subrebibir; cundiçones bien mais defíceles an muitos casos que an muitos outros países ouropeus nesses anhos de la ditadura salazarista que durou… quei ? Quaije meio seclo !? Só para quien quier, giente !

I an 1967, la cançon cantada antre outros por Yvette Giraud inda debie de star na mimória coletiba de muitos i muitas an França. Ye assi que aparece outra beç l refran dessa cançon de 1955 «Et tape, et tape avec ton battoir » (I bate, i bate cul tou palo*) ne l álbun « Astérix légionnaire » (Asterix legionairo) adonde se bei un centurion romano satisfeito de la bida el tamien puls bistos – Estes romanos son boubos ! - que usa tamien un palo para bater na roupa para la lhabar assi melhor (Era assi que muitas mulhieres lhabában la roupa an França inda nun hai muito tiempo quando inda nun habie las máquinas que hai agora para l cunforto de todos: sfregando-la mas usando tamien un palo que serbie subretodo pa las pieças mais gordas); i canta esse centurion, al mesmo tiempo que lhaba, l eiterno refran modeficado solo para eibitar anacronismos cumo podeis ber : « Les lavandières de Lusitanie, et tap, et tap, et tap… » (Las lhabadeiras de la Lusitánia, i bate, i bate, i bate…)


An todos ls casos este tema de las lhabadeiras pertuesas « dá panos para mangas » cumo se diç an Pertués. I an mirandés se calha tamien.
Mirai, tamien nun sei que nome se dá a esse palo que úsan las lhabadeiras (Mas solo an França ?) para cunseguir lhabar melhor la roupa… i para que quede mais branca que branca… (Esto tamien ye para rir)
Nun quedeis tamien admirados se na cançon francesa anque se amente an Pertual (i na « ville de Setubal »…) aparécen palabras spanholas (mas ningua pertuesa !) cumo por eisemplo « hidalgo » i dígan que se bebe an Setúbal (até las lhabadeiras bében !), « manzanilla »… Mirai, para ciertos Franceses algo ancultos dezir « Pertual » ye cumo dezir « Spanha »… Que cada un de bós deia l sou parecer i diga l que pensa… se quejir!
Depuis s’inda ls hai que nun sáben porque me passou pula cabeça andar a perder mais ua beç tiempo a screbir estes… « passatiempos »... que quéden anformados que esto ye tamien l resultado dua cierta deformaçon porfissional. Un stá siempre a querer daprender mas a ansinar tamien algo… a falar Mirandés ? Nó, nun serei la pessona mais andicada cumo sabeis… mas para daprender siempre mais uas cousicas que bálen l que bálen cumo por eisemplo ansinar tamien a falar francés. I porque nó ? (An francés dezimos : « Et pourquoi pas ? » Ye fácele, anton nun ye ?)


Anton buonas nuites i Bun Anho 2010 cun muita música, cinemas, testos, salude, anspiraçon i tamien porque ye amportante: roupa bien lhabada i mais branca que branca… Yá sabeis agora l que ye preciso fazer !



20/12/09

Avatar


Avatar, ye l nome dun filme que acaba de strenar nas salas de cinema. Ye un filme abançado ne ls eifeitos bisuales i ne l cinema até ten que se ber cun uns oclos pa ber a trés dimensones. Nunca ousei tanto tiempo oclos.
L rializador ye James Cameron, que yá rializou filmes que ban zde Sterminador i Titanic, i este ye l filme mais caro de todos ls tiempos. Mas essas nun son las rezones que me bótan a screbir eiqui.
L filme anque haba criticas que fálen mal de l anredo; i you tamien gusto un cachico menos de caramonos i fantoxada, ten ua stória dun pobo quelor azul mei alien mei houmanos, que ye amanaçado. Curjidosamente amanaçado puls houmanos, mas an particular puls Amaricanos, yá que se oube alhá falar de Marines. I bai-se a ber l rializador i l filme ben de las América tamien. Eilhes son ls malos.
Cuntinando. L houmanos ban pa un planeta chamado Pandora, que anque haba alhá uns animales malos la tribo mei houmanóide desse planeta respeita-los, i respeita toda la natureza. Nun ye perciso saber de la Cimeira de Copenhaga pa saber que ls houmanos chegando a Pandora i apuis de ambiar un Avatar a recolher anformaçones çtruien la natureza i la "casa" de la tribo; la "casa" ye ua arble gigante. Ende ben la rejisténcia de la tribo i la luita de ls houmanos pa ls fazer zaparecer. Nun straguei la surpresa pus nun cuntei la stória toda de l filme pul que podeis inda ir al cinema.
Adonde quiero chegar ye que neste filme nuas falas me meti a eimaginar als habitantes de l planeta Pandora a falar mirandés. Eilhes fálan ua léngua própia, ambentada pa l filme. Pensei que pula ambiçon, l zprézio houmano, la falta de bison se çtruien pessonas cume outénticas formiguicas. I l que son las pessonas i l que las defréncia senó la sue cultura i cume tal tamien la sue léngua.

20/07/09

Biaige a la lhuna

Faç hoije 40 anhos que acunteciu la purmeira alhunaige. "Un pequeinho passo para un home, un grande passo para la Houmanidade", ye la frase que queda. Mas yá antes, muitos habien sonhado cun esse momento. Ende bos deixo un filme de Georges Meliès, un de ls pioneiros de l cinema, cunsidrado por muitos "l pai de ls eifeitos speciales". Se essa spresson ye justa, nun deixa de ser un pouco redutora, ye que yera muito mais do que esso. Quando beio ls sous filmes (hai muitos no youtube), solo penso: cumo carai ye que eilhes cunseguien fazer estas cousas cun la tecnologie que tenien na altura?
Queden anton cun Le voyage dans la Lune, de 1902.



Yá que stou cun las manos na massa, deixo-bos inda outro filme de Meliès, Un homme de têtes, de 1898.

23/05/09

D: Stá screbido

http://filmesmirandes.blogspot.com/

Se nun metisse eiqui esta ligaçon arrebentaba, inda que la moral me tubisse feito eisitar. Las mies çculpas(an sério) als dreitos de outor. Se un se puode justeficar, esse blogue solo eisiste por ser la única posseblidade de ber assi legendas (you fui al cinema €€ pa ber esse filme). La scuolha de l filme recai subre l que ganhou l prémio mássimo ne l cinema an 2009.

Tamien pa tornar mais pequeinho l danho recomendo ir a ber l filme noutro formato mais cumbencional pa l ber melhor. Tamien recomendo outro antigo filme de l mesmo rializador, Trainspotting(haberá an DVD). Inda que seia subre un tema defrente, ye un filme, hhummm "scunchabado"!!




18/04/09

Cumo serie ber un filme falado an mirandés?


Esta léngua bien merecie saltar para nuobos mundos. Hollywood a fazer filmes falados an mirandés ye quaijeque ua miraige (mais que ua miraige); mesmo ir al cinema i haber alhá ua berson cun legendas an mirandés ye l muita fruta. Mas nun DVD nun serie possible?

Esta léngua que sirbe pa dezir todo i de todos ls modos. Queda eiqui un cachico dessa miraige que you tube, nun pertendendo este cachico zrespeitar ls dreitos de outor de l filme. Tamien se poderie preguntar ls dreitos de la léngua, nó?

Beijamin Boton:



18/10/08

Antre ls dedos



Bários trabalhadores de la obra todo fáien para zanterrar un colega. L público lhougo antende que houbo un acidente i que se morriu un trabalhador. Negando las eibidéncias, ls colegas tóman-lhe l pulso. Nada. L cuorpo inda stá praticamente anterrado, solo bemos ls braços. Paulo, la figura percipal, assiste a todo, ancapaç de fazer algo. L die apuis ye çpedido, por se haber queixado de las cundiçones de trabalho. Recibe de andemnizaçon ua bacatela, tenta negociar ("you tengo dreitos"), mas nun cunsigue ("quales dreitos, qual caralho!?").
Afeito a sustentar la sue família, Paulo nun sabe cumo lidar cun la sue nuoba cundiçon. Ten deficuldade até an le cuntar a Lúcia que fui çpedido. Usa la andemnizaçon para pagar díbedas antigas i quando bai a pedir l Subsilho de Zamprego, çcubre que la antidade patronal nunca fizo ls çcuntos i por esso nun bai a recebir nada.
Paulo ancerra-se cada beç mais nel mesmo. La mulhier sinte-se frustrada por tener de sustentar la casa, eilha sola. L pai mal fala cun el, i cuando fala solo sabe craticá-lo por nun sustentar la família. Paulo sinte-se cada beç mais einútele. Perdiu l amprego i stá quaije a perder l casamiento.
Este puode ser un pequeinho resume de la segunda lharga metraige de la eiquipa Tiago Guedes, Frederico Serra (realizadores) i Rodrigo Guedes de Carvalho (argumentista). Ls retratos a negro i branco ajúdan a defenir un fondo de traigédia, las falas son credibles (antendo la necidade de pragas, mas a las bezes son demás), las cenas stan bien custruídas. Hai porblemas an la strutura, l ritmo ye debagaroso i repetitibo. Ye berdade que las personaiges ténen bidas mui rotineiras, mas ls cineastas poderien haber ancuntrado ua forma más anteressante de mos amostrar esso ("l cinema ye la bida sin las partes xatas", yá dezie Hitchcock). Las antrigas secundárias ténen potencial i podien haber sido más sploradas, até cumo forma de cuntrapesar la antriga prencipal.
L cinema amostra subretodo la relaçon antre l trabalho, la forma de star, l amor i la família. Nun sendo ua eideia nuoba, ye algo que ten andado arredado de ls debates políticos (nun se antende, por eisemplo, cumo puode la dreita dezir que defende la anstituiçon casamiento i al miesmo tiempo defender un sistema lhibaral de ampregos precários i sin dreitos). Ls spetadores nun teneran deficuldades an eidentificar-se cun algues personaiges i situaçones i de pensar subre las sues bidas i an cumo, aqueilho que mos parece garantido, se puode sbarrulhar a qualquier momento.
Acumparado cun
Coisa Ruim, Entre os Dedos queda muito abaixo. Inda assi, dun modo giral, ye un cinema que bal la pena ser bisto i çcutido.