17/09/13

Alacraus



A la cunta de l nieto dun bezino que le gusta muito bichos, (an special daqueilhes que son mui stranhos, cumo fura-fenos, aranhones, alacraus, lagartos ….) astanho tenie cumo cumpormisso quando fusse a Zenízio traier-le un alacrau.

Cumo pedido de nieto, seia de l miu quier seia de ls mius amigos, ye ua orde, assi fiç, un die a la tarde, mesmo ne l rechico botei-me a caras al Barrocal, porque siempre me lhembro de ls ber porqui, até la Caleija Ancha, inda ba que nun ba, habie las selombras de ls freznos, mas apuis na ancuosta i ne l cabeço fui un martírio, un birar de piedras i calhaus, xeixos, lhajas i nien seinhas nien buraquito de tales bichos.

 Cumoquiera esta spécie yá s’acabou porqui, nun rejistiu al abandono (mas n’oupenion de ls que acá stan, ye que si ls hai, até me dezírun que ne l barrocal de Bilasseco era mais que cierto ancuntra-los).

Que an Lisboua hai muitos (stan nas bielhas madrigueiras, ancobados ne ls casarius de l Terreiro do Passo) esso sei-lo you, nun son bien alacraus, son assi a modos, mas pícan i pícan, dan ferronadas de muorte, que l dígan ls zampregados, anfermeiros, porsores, sriban, studantes, aposentados i muito outros deste paiç. 

Mas cumo las cousas son, quando era garroto, hai cinquenta anhos datrás, un pedido destes i you arranjaba ua cerronada deilhes, de ls berdadeiros, daqueilhes que alçában l rabo i nun stában cun meias medidas, ferronában an nós i na cria.

 Ls tiempos son outros, nun hai que lhamuriar, alhá andube ua tarde toda, dei buoltas i buoltas por todo aquel cabeço cheno de touças i fragas i nun bi nien rastro de tales bichos.

 Sobrou-me un munton de alhembráncias, que nestes momientos bénen al de riba, momientos que eiqui passei, cula cria ou cul ganado, solo ou cula joldra que eiqui s’ajuntaba, saquei alguns retratos a la celebre fraga (lhaja, nós an Zenízio dezimos fraga), porque era conhecida de todos, la fraga de l scorregadeiro, mas desta un die destes falarei, i assi tornei a casa sien alacrau.

I cun muita pena mie alhá tube que dezir al rapaç que nun ancuntrei nanhun alacrau, l que nun ye buono, puis ls rapazes d’hoije i de siempre, spéran de nós, ls mais crecidos, que yá somos  giente feita, cun spriéncia de bida que resolbamos ls problemas i quando nun l fazemos ye ua ziluson.

Nota: Barrocal, Caleija Ancha, son chamadeiros




16/09/13

Medra la bioléncia – será?



Porque será que a las bezes sentimos que la berdade nun ye la melhor seluçon? Porque será que ye mui fácele amanhar la berdade a nuosso gusto, al nuosso modo, feitiu ou oupenion? Porque será que cada beç mais çfarçamos para apuis eimitar aqueilho que nun somos? Porque será que nas relaçones que tenemos culs outros mos ampenhamos i lhuitamos de spada afilada pula nuossa berdade ou pula nuossa mintira?

-Haberá solo ua berdade?

Até quando na nuossa cabeça ye legítimo çconhecer que hai problemas, i nun antendermos que para ls resolber hai que ls sponer, que ye preciso falar deilhes!

Será que l mais de las bezes antendemos porquei hai bioléncia, quier seia física ou eimocional!

 An casa, cul matrimonho ou culs filhos, ne l trabalho, nas scuolas, nos lares d’acolhimiento, nas rues, nas anstituiçones! I que l mais de las bezes nós cumo personas bemos i quedamos andrentes, cumo se nada fusse i até biramos la cara!

Que pensaran ls biolentados, séias homes ou mulheres, filhos ou filhas, nuobos ou bielhos, probes ou ricos quando a la par de la bioléncia béen la andrença de ls outros, cumo quien diç de la nuossa!

Hai quien diga i afinque ls pies que ne ls dies d’hoije la bioléncia ye maior que dantes, que medrou nas redadeiras geraçones, será? 

Ou será que hoije la zmascaramos mais ( i inda bien ) stá menos amouchada, ye mais divulgada que era?

Ua berdade me parece bien cierta, mesmo que eilha seia eigual, nun tenie rezon de ser, la bioléncia subre ls outros, subre ls mais fracos nun ten rezon d’eisistir, nós cumo sociadade medremos, na cultura, ne ls modos de ber l nuosso par, l nino, l bielho, l mais neçassitado, l de fuora, medremos ne ls balores morales.

14/09/13

REZONES PARA QUERER BIBIER

ESTE YE L MIU NIETO

1º
L TIAGO ANDRE

1
Ampeço assi mesmo
Para bos dezier cumo ye
Un rapaç bien a las dreitas
L miu nieto TIAGO ANDRÉ
2
Sien saberen nada de la bida
I quando naide l spraba
Fazírun l TIAGO ANDRÉ
Pensando que l mundo s´acababa
3
Mas las cousas son assi
I l mundo nun s´acabou
I anton l TIAGO ANDRÉ
Por este mundo quedou
4
Por este mundo quedou
Para anfrentar las cousas duras
Que transformou la mie bida
Na marabilhas mais puras
5
Nas marabilhas mais puras
Que me trasformórun nun abó
Para que quando you fuor bielho
Nun tener miedo de quedar solo
6
Puis l miu nieto TIAGO ANDRÉ
Que nunca fui muito churon
Fui la mie grande alegrie
I la fuorça de l miu coraçon
7
La fuorça de l miu coraçon
Que outras fuorças fui arranjar
Para cuidar de l TIAGO ANDRÉ
Anquanto la mai iba a trabalhar
8
Anquanto la mai iba a trabalhar
Que la bida ten que assi ser
I depuis l TIAGO ANDRÉ
Tamien tenie que quemer
9
Tamien tenie que quemer
Na altura era mais l mamar
Mesmo assi al TIAGO ANDRÉ
Nada l puodie faltar
10
Nada l puodie faltar
Talbeç por ser l purmeiro
I depuis l TIAGO ANDRÉ
Era un rapaç bien purreiro
11
Ambora me fazisse mais bielho
Mais responsabilidades habie que tener
Para ber medrar l TIAGO ANDRÉ
Era ua buona rezon para biber
12
Ye ua buona rezon para biber
Acompanhando als outros niietos
Mesmo que la nuossa bida
Mos reserbe alguns apertos
13
Mos reserve alguns apertos
Que la bida nun dá punto sien nuolo
I depuis l miu TIAGO ANDRÉ
Fui l purmeiro que me fizo abó
14
Mais tarde outrosbenirun
A saltar ne l miu terreiro
Mas l TIAGO ANDRÉ
De ls nietos ye l purmeiro
15
De ls nietos ye l purmeiro
Para me dar algun agrado
I fizo de mie un abó
Muito feliç i babado
16
Muito feliç i babado
Cumo nun puodie deixar de ser
Que me dou ua buona rezon
Para you continar a biber
17
Para you continar a biber
Cun ourgulho i cun fé
I cun outros compremissos
Para ajudar l TIAGO ANDRÉ
18
Para ajudar l TIAGO ANDRÉ
Na grande carreira de la bida
Que yá ye ua buona rezon
Pa la biber dibertida


José António Esteves

11/09/13

Amor i delor

Purmeiro fui l silenço i l coraçon cheno d´ancredelidade. Cada beç l spanto se m´acercaba más.
Apuis las palabras salírun cumo l carambelo que zimpou pula nuite an que te fui a ber. Ua de las piores de la tue bida. Ua daqueilhas apuis que l fuogo treiçoneiro te lhebou un de ls tous crabos, un de ls botones que salírun de drento de ti cun amor i delor. Parece que l delor faç parte de la bida i anda mui acerquita de l´amor para que naide seia purfeito. Fúran tantas las antemidades que ambas a dues arranquemos de l peito cheno de ls nuossos afetos, porque  l´amor bota-se afuora a cachones i ye cumo un sistema de basos quemunicantes. I ls filhos andában al meio de to tas cumbersas, anquanto las tues manos halbelidosas botaban quelores al miu pelo, anque la fuorça de l tiempo anteime an le botar centeilhas de lhuna.
Fui a la hora de la lhuna  que te fui a ber i até eilha, de tristeza, se scundiu i la trona apagou las lhuzes artefeciales Quaije nun te bi, mas ne l nuosso abraço senti l´ antemidade i l carambelo de l delor.  Nien sequiera ancuntrei las palabras ciertas para te dezir.

Teresa Almeida

10/09/13

Deixei tanto, ganhei tanto!


 


Deixei  para trás farrapos

 Por me sobraren  medidas

Deixei lhágrimas spalhadas

Ne l relento de l camino.

 

Deixei risas, deixei cantos

Deixei rostros, çpedidas

 Deixei risadas i prantos

Deixei fruitos sanos i lhibres

 

Deixei que  sol zbotasse

La tela de l miu pelo

Deixei que l aire secasse

L  liso de la mie piele

 

Pego nas piedras i amanho

L que dir para amanhar

Hai amisades que nácen

I me fázen cuntinar

 

Deixei tanto, ganhei tanto

Ne ls baláncios deste tiempo

I nien sequiera sei l quanto

Inda tengo para ganhar

 

 

 

Sigura l´ourbalheira


 
Bien an subercarga
 passarie alguns de ls tous delores
 para l miu cuorpo,
secarie ne ls mius uolhos las lhágrimas
que yá nun sós capaç d´arramar,
angulhirie ne l miu coraçon andeble
 ls ais que botas i que tanto m´antristécen.
 

Sinto que la bide stá cada beç mais seca…
 
 
Susten l´ourbalheira de fin de berano
para ber se l carambelo de l eimbierno
 nun l´ acaba de secar
 i seia capaç de na primavera
de tornar a berdegar.
 

Retrato-me an ti,
 ne ls tous delores qu´ amarfanho cun risas,
ne ls tous ais que streformo
an retratos feitos de palabras,
 nas tues soudades dun tiempo
an que la huorta te berdegaba
an telas pintadas cun tinta quelorida.
Dou-te la mano  para que nun caias,
 dou-te carinos para t´agarimar  la bida

MUITAS SUIDADES JUNTAS


MUITAS SUIDADES JUNTAS

1
Muitas suidades juntas
Pesan siempre muito mais
Que trazen agarradas a eilhas
Ls famosos bandabales.
2
Nesta ribeira de la bida
I de lantre de la anchorrada
Bolan suonhos marabelhosos
Que nunca me lhieban a nada.
3
De las montanhas de la Suiça
An riba dun aire airoso
Passando pe l Porto i Gaia
Benen a parar a Bumioso.
4
Lhambranças de RUI MIGUEL
Cun FÁTIMA a Comandar
Entran quando stou a drumir
Cun eilhes me pongo a suonhar.
5
Suonhos quelor de rosa
I mais l que me da na gana
Beio a TIAGO ANDRE
Mais a FELIPE I la JOANA.
6
Tamien stá la mie MARISA
Mais l MIGUEL BAÇ PINTO
I naqueilhes belos momentos
Son las alegries que sinto.
7
Más nun quedan por ende
Culas cousas dessa maneira
Que aparece la ANA CATRINA
Mais l l miu LUÍS CARREIRA.
8
JORGE i EINÉS benen De l Porto
Trazendo-me ls sous amores
Cun JUAN i cun TRESA
Segurando l Ramo de Froles.
9
Más la nuite ye curta
Para tanta felicidade
I siempre que l suonho acaba
Oumenta-se mais la suidade.
10
Oumenta-se mais la suidade
L que ye ua grande maçada
Que la suidade bai oumantando
Por isso yá stá tan pesada.
11
Bou aguantando la carga
Cun todos ls sous picos
Destribuindo por todos
Muitos muitos muitos beisicos.
12
Depuis la nuite s´acaba
I ben mais un die a cantar
Sprando que benga la nuite
Para buolber a suonhar.
13
Ye assi nuite atrás nuite
Suonhando estas berdades
I assi deste modo
Bou angando las suidades.
14
Nun bai i ben de lhamurias
Ye l preciu que tengo que pagar
Por essa maldita crise
Que me stá a atormantar.
15
Se me perguntas se ye justo
You nun saberei respuonder
Yá stou bielho demais
Pa la puoder comprender.
16
Más hoije quedo-me cul suonho
Para las alegries nun stragar
L que passou bos direi
Quando spertar? Se me lhambrar.
17
Más si me lhembra l que de onte
Nun sei se bos lhembrais
Que muitas suidades juntas
Pesan siempre muito mais.
18
Agora que yá spertei
Mando muitos muitos beisicos
Para iren a ancuntrar
Todos estes miues paixaricos
19.
De la Suiça até l Porto
Ban ls suonhos an porciçon
Matando las suidades
Que tengo ne l coraçon.
20
Mais un beisico de l pai
I de l abó yá belhico
Até buolber a suonhar
Repartie este Beisico.

José António Esteves

09/09/13

VI Ancuontro de Bloguers de l Praino Mirandés




L outor de l testo i retratos que eiqui se amóstran, apersenta-se nas paiginas eiletrónicas cumo “Transmontano à Descoberta”, (you solo traduzi l que screbiu i fui cun sue outorizaçon) chama-se Aníbal Augusto Gonçalves, porsor de matemática i Ciénças Naturales ne l 2º Ciclo. Fui porsor i bibiu an Miranda de l Douro antre 1997 i 2007, adonde torna muitas bezes. Apeixonado pula naturaleza i puls retratos, cuorre toda la region i ten blogues i facebook adonde mos amostra muitas cousas de la nuossas tierras.


Ende ls sous retratos i l que screbiu subre l nuosso VI Ancuontro.



“Cun tanta cousa a passar-se durante l més d’agosto nun me fui fácel star ne l VI Ancuontro de Bloguers de l Praino Mirandés. Yá tube l’antençon de ir an eidiçones d’ anhos anteriores i faltei, por esso, ayuntei bárias atibidades para l fin de sumana i fiç la mie anscriçon a la última.


La mie lhigaçon personal cun ls bloguers de l praino nun yé fuorte. Conheço poucos, mas quaije nun acumpanho ls blogues, por falta de tiempo, mas tamien porque nun tengo l saber de la fala mirandesa, que ye aqueilha an que la maior parte se sprime ne l cunceilho de Miranda de l Douro i alrredor. Assi i todo, cada un a sou modo, partelhamos muitos de los gustos, de las preacupaçones, de ls sentimientos cula tierra i esso yá ye rezon más que bonde para you querir star persente.
 

A tal puonto staba you cuntento que fui l purmeiro a chegar al Centro de Música Tradicional Sons da Terra, an Sendin, puonto d’ancuontro antermédio antes de mos irmos para Bempuosta. Foi buono assi, porque tube ouportunidade de fazer ua bejita guiada más al permenor (bien haia a Mário Correia).


Fui mui antressante berificar l trabalho zambulbido mas tamien apreciar l acerbo de l própio centro. Cunstitui un puonto de referéncia ne l campo de la música tradicional i yá un centro de mimória, quier de personas, quier de sonidos. I cumo la música ye ua lhéngua ounibersal cabén alhá outros sonidos, de bários locales de l mundo, cun special çtaque para ls de la raia, porque ye cumo diç Mário Correia “eilhes (spanholes) sáben mais de la nuossa música do que nós da deilhes”.

Chegórun mais personas, uas mies conhecidas, outras nó, antre eilhas l Leonel Brito, amigo bloguer de l Farrapos da Memória, de Torre de Moncorvo. Anque nun staba alhá pa l ancuontro, mas pa bejitar l centro.


De Sendin salímos para Bempuosta, ne l cunceilho de Mogadouro, adonde se íba fazer l ancuontro. Curjidosamiente l’aldé de Bempuosta fui de las derradeiras aldés de l cuncelho de Mogadouro que bejitei, inda hai pouco tiempo, por esso staba cun buontade de cumpletar la recuolha de retratos que yá tenie feito.

Chegados a Bempuosta yá staba un buono cembon de personas a la spera, acumpanhados pul senhor Perjidente de la Junta de Freguesie que mos dou las buonas benidas i mos acumpanhou pula aldé.

L ambiente era de buona çposiçon; la maiorie de las pessonas yá son amigos. Tirando a mi i mais uas dues ó trés, todos tenían stado ne ls ancuontros de ls outros anhos.


Cun mais dua hora d’atraso ampeçápos la bejita als lhocales mais amportantes de l’aldé.

La capielha de Santo Cristo fui mos apersentada pul Sr. Cura Bento Pires, que s’ancuontraba ne l lhocal ne l terminar de ua celebraçon. Ls frescos çcubiertos  que stában ancubiertos de reboco son fantásticos merecían mais atento se tubíssemos antidades mais repunsábles ne l campo de l patrimonho.

Quien conhece la capielha de Nuossa Senhora de Teixeira, acerca de Torre de Moncorbo, i acumpanha l que se stá a passar alhá, nun ten muita sperança nua possíble recuperaçon de la capielha de Santo Cristo.


Camínemos pulas principales rues de l’aldé cun paraiges acerca als menumientos i eilementos de maior relebáncia: Solar de ls Marcos, Capielha de S.Sebastian, Eigreija Matriç, Capielha de Sta. Bárbera, restros de las muralhas de l castielho, brasones de l’aldé, pelourino, etc. Feliçmente teníamos cun nós un ajuntouro de pessonas de la tierra cun porfundos conhecimentos, ancluindo stóricos: Persidente de la Junta, António Cangueiro i Jesé Curralo. Inté tubímos dreito a zayuno an casa de António Cangueiro, un eidefício cun guapo traçado, recuprado cun buono guosto. Oubrigado.

You yá conhecie la maior parte de ls lhocales, mas bejitá los cun tan eilustres anfitriones deu mos l perbileijo de oubirmos stórias de sues bibéncias i de curjidades que, d’outro modo, nunca chegaríamos a saber.

Ua de las maiores surpresas (apuis de l zayuno) fui l aparecimento de l famoso chocalheiro de Bempuosta. Fui la purmeira beç que lo bi. Ye ua figura que merece algua atençon i retratos eiqui ne l blogue, mas esso quedará para outra beç.


Yá arrimado de las dues de la tarde decemos acerca de l Douro pa l almuorço. Las mesas çtribuídas a la selombra de ls choupos formórun-se pequeinhos grupos. Na mie mesa stában pessonas de Genísio, Cicouro, S.Martino d’Angueira i un grupo de spanholes. D’eimenta, cumpleta i eiquilibrada, timprada cun un buono bino, çtaco ua de las eiguaries d’antrada: ourelha de cochino.

Anquanto almuorçámos tocou l telemoble de un de los mordomos, era, nien mais nien menos, Amadeu Ferreira, sendinés mui stimado por todos, mentor destes ancuontros, atrabessar un tiempo defícel. L telifonema trouxo mais alegrie al grupo.


Findo l almuorço, que tubo la persença de un repersentante de l’autarquie Mogadourense (Juan Anriqueç), regressámos l’aldé, mais cuncretamiente a la Junta de Freguesie para bermos ua apersentaçon eiletrónica subre la stória de l’aldé, apersentada i cumentada por un sou porfundo conhecedor, Jesé Carlos. Solo fui pena que stubísse ua calor antensa, porque serie un buono cachico para l grupo cumbersar.

Apersentórun-se ls nomes de las trés personas, mordomos, que ban organizar l ancuontro de l próssimo anho: Adelaide Monteiro, Teresa Almeida i Tiégui Alves.


Antregues alguas lhembranças de l ancuontro, grande parte de ls partecipantes çpediu-se, mas un grupo aporbeitou para bejitar la Capielha de S.Sebastian, porque, antretanto, tenían cunseguido la chabe. Na paç de l sou anterior lhéran-se poemas de l lhibro “Ars Vivendi, Ars Moriendi” de Fracisco Niebro, poesie de mui alto níble cumo l própio armano de l outor Manel Ferreira recunheciu.

I fui cun la lhéngua mirandesa que se findou este ancuontro, cun poesie,  que se eileba de las paisages ressequidas de l berano ne l praino i que fázen destas tierras, tierras de ancantamiento, adonde la simpres cuntemplaçon de l filo de l ourizonte atama l’alma de ls que por eiqui bénen i de ls que por acá pássan.