09/10/12

Choradeira de bózios zassofridos




Arrima-se-te tou siléncio ne l rugido de l zassossego. Carpideira, choradeira de bózios zassofridos. Angrideira, lúria, retorcida nas buoltas de nun delores. Nun hai ne l mundo eigual sofrer! Que malo fizo you a dius para me castigar deste modo? Haaaaaaaaaaaaaaaaaiiiiiiiiiii_____nun tenho you cuuuuulpa de assi sofrer! Hai, hai, haiiiiiiiiiiiii jasus nuosso senhor!!!!! Bózios carpideiros, lhágrimas carcodilicas. Eisito sola ne l mundo!!!! Mas inda hai quien me queeeeira, quejisse you!!!. Risada: hahahahahaha, cunte-me, cunte-me you desso nada sei!!!. Assi ye que se fala! Inda sodes ua rapaza nuoba, inda hai quien bos queira. Hai, hai, haiiiiiiiiiii....... Filmes de outros filmes. Daprendeste. Para ti, la melhor defensa nun ye ataque mas salir i deixar que ls bózioshais se çfrangálhen ne ls retombos de peinhas sbarrenadas i l assossego arribe. La mie cabeça yá nun dá para nada. You sei alhá se tomo ó no ls cumpremidos. You nada sei. Sou you bien mais nuobo i tengo que tomar todos ls dies trés,  por esso ua rapaza nuoba assi. Recaralho....you ye que sei l que se passa cun mie cabeça. Bah tome alhá l cumpremido que atama la delor i apuis de drumir yá todo passa. Nun tomo, nun tomo....nun tomo. Santa pacéncia! Buolta i mais buolta. Nun bou tomar dous. Ten que ser, haber se atama la delor de cabeça i se drume. Manhana yá todo stá bien. Buolbes zanubiada. La cousa yá atamada i mais sossego. Tou zassossego assossega. Ide, ide alhá a la buossa bida, you acá m'amanho.
L tiempo mos ansina que naide se demuda apuis de muita andadura: «burro bielho nun toma andadura!»  mas «ye de nino que  se torce l pipino». «Nien tanto al mar, nien tanto a tierra». Muito se puode daprender por toda la nuossa bida. Solo hai nuosso querer!

03/10/12

Sposiçon - "LS MIELGOS"




De Lisboua a Bergáncia son nuobe horas de çtáncia, diç la cantiga i ye bien berdade. Mas l que son nuobe horas quando l die ten binte i quatro i un més, de trinta dies, 720 horas? Todo ye relatibo! Mas solo digo que gustei d'ir a Bergáncia. Quando se faç algo por gusto nun hai horas que mos atamánquen ó anrezínen ls dies, mais mos dá gana de tornar i tornar... Yá se puode ber que me gustou d'ir a Bergáncia.

Bergáncia ye ua cidade pequeinha acumparada cun Lisboua  i nistante se acha l que se percura. Deixa-se l carro eilhi arrimado a la Sé. Un die inda tenerei que alhá antrar, mas será pa la próssima. Neste die, sábado, 29 de Setembre, Bergáncia tenie algo de mui antressante para bejitar i l tiempo, que lo dá dius de grácia, staba-se a scapar. L cumbite dezie, ende pulas 15 h. Yá passaba i a mi nun me gusta de chegar atrasado seia al que fur. Muito menos para ber la sposiçon de Manuol Bandarra (augarielhas), Juan Bandarra (música) i Fracisco Niebro (testos), assi dezie l cumbite.
"Ls Mielgos". Ls testos yá los coincie, l mais de las músicas yá las habie oubido, las augarielhas yá las habie bisto, mas todo na anternete. Mirá-las assi arrimado, sentir l cheiro de las quelores, spirolhar bien achegadico, ponendo-me mais de acerca ó mais loinje i sorber toda la calor que l pintor puso an cada traço, an cada pinzelada, an cada mirar de rostros que se mos antránhan i mos sácan l nuosso sentir... gusta-me la pintura de Manuol. Ls rostros nun son solo rostros, son rostros de mirares que fálan cun quien los mira i fui nessa cumbersa de mirares que me eimocionórun las augarielhas de Manuol Bandarra.

Todo ye armonie!

Ende bai ua amostra de l que se puode ber. Mas se bejitardes http://lsmielgos.blogspot.pt/ tamien las músicas se puoden scuitar.

"Serena spera

uolhos colgados de preguntas i de azul
son inda argolha
adonde arde ua serena spera"

 




"patrielhas...ou l tiempo a fazer renda

patrielhas puls tuoros,
renda feita d'aire i tiempo:
monte an abandono"

 



Diç l Prejidente de la Cámara de Bergáncia,  Ang. António Jorge Nunes:

"...O município de Bragança acolhe este projeto no Centro Municipal Adriano Moreira, dando visibilidade a um trabalho de mérito, fá-lo com entusiasmo e carinho,....sabendo que estes nossos concidadãos que nas artes projetam uma parte das suas vidas, procuram também por esta via difundir valores positivos que ajudam a fazer melhor a comunidade."

Bien haia a quien faç i mos proporciona cousas que mos acunchégan l'alma i serénan l coraçon. Quien quejir bejitar la sposiçon ye solo bejitar Bergáncia.




01/10/12

NUITE DE LHUNA


Amostras-te cun muita proua
i apiçcas-me ambergonhada.
Dizes-me q'esta nuite
bai a ser nuite strelhada.

Ancantas-me cun tou mistério
I pongo-me a eimaginar
ls segredos q'ancubres
nesse tou lhado lhunar.

An ti beio ua selombra
a modos dun cuntinente
que stá por ambaixo de mi,
mas q'agora l beio an frente.

La perra fai-me cumpanha,
lhebanta-se i ben eiqui.
You pido-le la pata,
eilha dá-me-la i sunri.

You afalago-le l pelo
i eilha mi meiga diç:
- gusto muito de ti
i bou-te a lhamber l nariç.

Apuis anrosca-se neilha
i arrecada-se de l friu.
Cerra ls uolhos i suspira
cumo quien nada biu.

  Álvaro Galhardo

30/09/12

Screbir cumo quien reza

Gostava tanto de te poder screbir. Screbir-te cumo quien cunta ua cuonta, lei ua prainada ne l peito, reza ua ladainha ne l sentido.
Si, ye isso mesmo! Quiero screbir cumo quien reza ua ladainha daqueilhas que ambos a dous ajudemos a fazer, you cun passos pequerricos cumo se fura l atrelado de ls mais bielhos, eilhes cun la ruoda a modo de pierna grande, you a dar trés bezes mais passos por bias de l baláncio pequeinho de la mie ruoda.

Lhembra-se-me subretodo dua, quando ls panes éran caras a Zenízio. Cumo se m´habie de squecir essa ladaínha de rezas cumo rosairo de peniténcias!? L cura delantre iba mandando rezar; l pobo respundie rezando. L cura paraba delantre de ls panes i, metendo l spargidor ne l baldico de l´auga benta, fazie l géstio de la botar pa las tierras, para que ls panes nun fússen atacados por bechezas ó ferruge, para que l marfolho medrasse i amparasse las canhas para que nun se tumbássen cun qualquiera airaçada ou auga atrunada.
L pobo paraba i miraba la trigueira i cadun rezaba inda cun mais deboçon quando birado pa las que tebíssen nacido de l sou sudor. You fugie l tiempo todo, a poulicos i cun passos curticos que nien perdal i só çcansaba quando l cura metie l spargidor de l´auga i l pobo rezaba.
Era tiempo de merujas, daqueilas mesmo berdes antes de séren cantadas pul cuco. Que si you gustaba de merujas! Algo mais fuorte que las rezas de l cura me chamou. Era aquel berde ameroso…
Dua trigueira, de l lhado de riba de l caminho, salie un suco d´auga clara. Atrabessaba l caminho i spargie-se na baleta de baixo fazendo ne l chano ua colcha de berde assetinado, tecida an telar, ua tentaçon pals mius uolhos, puxados pul pecado de la gula. Parei i quedei que nien un speque. Quando me dei de cuonta, la cantilena yá iba mais adelantre. Mie mai habie-se quedado por bias de nun anquemodar la reza cun l bózio.
Áh garota!, que starás tu a fazer??
Dei um poulo subre mi mesma cun l cagaço. Ua pierna antrecruzou-se cun la outra i you spandeirei-me para drento de chafurgo de merujas. Molhada, segui la reza meio a tritar mas sien querer dar parte fraca, cun uas lambadas de mie mai para outra beç nun ser çtraída, l aire a baté-me na cara, aquel aire a anunciar la Semana Santa subre ls mius benairos molhados, a arrepassar até la mie piel.

La reza seguiu por outro caminho i you tamien iba meio rezando.
Rezaba nó pulas senaras, nó pul bestido cun manchas, nó por peniténcia, nó pulas lambadas. Rezaba chena de miedo de quedar cun febre. Rezaba i tritaba para nun quedar cun las gorjas anflamadas que m´ampedíssen de ir al baile de l die de Páscoa, adonde todo mundo beilarie, tamien you, dous palmos i meio de gente, agarrada a outras eiguales.
Era assi que you gustaba de te screbir, neste anroseirar de palabras cumo que a rezar i fazer medrar l sustento de quien nun ten outro sustento. Screbir-te sien me quedar tiempo para mirar las manos, ls dedos angaramonados pul friu i pul rematismo, sien sentir ls delores de ls tendones que la scrita me fizo, ua scrita frie de númaros anriba dun quadro de piedra, ua scrita delorida feita cun la caneta Bic, cun fuorça, para que la matriç de ls pontos quedasse bien furada i la duplicaçon salisse na perfeiçon.

27/09/12


Ampobrecimiento

Oumenta l númaro de famílias andebidadas i zesperadas de zampregados, de trabalhadores precairos, de zanimados, de clandestinos i de bidas que sobran na sociadade.

La crise eiquenómica i ls sacrifícios ampuostos para afronta-la stan a fazer  un rosairo de bítimas, cun nomes i rostros qu'eisigen ua mudança d'ourganizaçon social.

L mundo lhaboral stá a quedar cada beç mais ampobrecido. Ls trabalhadores i trabalhadeiras stan a ser bítimas de la desumanizaçon an curso.

Nun podemos quedar andiferentes al que se stá a passar ne l nuosso Paíç i noutros países de l sul de la Ouropa, ponendo las bítimas de l'ampobrecimiento i de la dezumanizaçon ne l centro de las nuossas preocupaçones i açones.

Se l mundo lhaboral passar a ourganizar protestos públicos bien  cordenados, ls  poderosos outores deste ampobrecimiento bacilaran i cairan.

La manifestaçon pacífica, contra ls outores d'algo moralmente reprobable, ye ua de las ferramientas mais poderosas que ténen ls cidadanos.

Lhuther King i Gandhi adotórun esta estratégia nas sues lhuitas políticas porque sabien que las açones nun biolentas son a melhor ferramienta al alcance de la maiorie de la populaçon.

L pior que se puode passar nua sociadade ye ser bítima de medidas d'anjustiça social que ban contra ls dreitos fundamentales adquiridos.

L'altarnatiba passa pula defesa de ls nuossos dreitos, de la defesa que nós fágamos deilhes, contra ls outores d'algo moralmente reprobable.

Este ye un meio de prosseguir eniciatibas solidárias que mos cunduzan al fin de l'ampobrecimiento i al ampeço de l camino de progresso i de houmanizaçon.

Leonardo Antão

 

25/09/12

Sposiçon - Cumbite


Eiqui queda l cumbite pa la sposiçon de Manuol Bandarra (augarielhas), João Bandarra (música) e Fracisco Niebro (testos). Serie un gusto grande ber-bos an Bergáncia die 29 de setembre, ende pulas 15h.

AF






23/09/12

BIDAS


BIDAS
Tal qual dous spritos que  se ancontran i se perden

Na bolatilidade de ls dies, dous spritos necessitados

De l'ouxigénio de l suonho para reinbentáren la bida,

 Dous rius que se ancontran na cunfluéncia de ls mares

Splodindo las marés, dous rius, dues streilhas

Ó dous bulcones que se cruzan se abraçan

Ó se anulan lutando contra l'einexorable lemite

De ls lemites...

S:)  SãoSendin

21/09/12

Festibal Antercéltico de Sendin – Lheitura antegral de Ls Lusíadas




Buolbe-se a la casa que mos biu nacer. Hai tanta casa, mas solo aqueilha que traiemos agarrada i nunca se nos çprende ye la berdadeira. Amostra-se neste jornal de la Casa de Trás ls Montes, ua de las casas que ten andentro de la casa.
L Praino, Sendin, Festibal Antercéltico. Las gaitas, las caixas, ls bombos, todo ye musica i baile, todo mundo solta bózios d’alegrie. L corropiu de las rues cun giente nuoba i outra menos nuoba mira las tiendas i las rues cun sous poiales a ber la mocidade a passar i a anchir de risa ls mais bielhos por ber tanta alegrie.
Bai para 13 anhos que la fiesta se fai i son ls Celtas de saias a amostrar-se i a tocar sues músicas; son ls gaiteiros i ls dançadores que todo aníman. Róncan gaitas i gaiteiros i la música sal de todos ls buraquitos i frinchicas que la gaita ten, arrimando-se a las prieças de casa i als cumpartimientos tamien. Nun bai a ser eiqui que bos bou a dezir quales ls grupos que astanho animórun la fiesta, mas puodo dezir bos que fui ua grande fiesta, cumo todos ls anhos, çque s’ampeçou. La fiesta fai-se todos ls anhos ne l purmeiro fin de sumana de Agosto. Grupos nacionales i anternacionales stan siempre persentes.
Fui l Festibal Antercéltico de Sendin, ne l anho de 2012, cunsiderado un de los 20 melhores festibales de l’Ouropa de música folk. Astanho, l goberno de la República çtingiu i cundecorou l seu diretor, Mário Correia, que ten sido ancansable na pormoçon i dibulgaçon de la cultura i música mirandesas, bien cumo toda la atebidade cultural de l Praino Mirandés.
L festibal nun ye solo música, muitas outras atebidades culturales acuntécen. Astanho fizo-se algo einédito, puode se dezir mesmo: ua eipopeia, puis cuido nunca habie sido feito a nible nacional mesmo an lhéngua pertuesa: LHEITURA ANTEGRAL DE LS LUSÍADAS. Jornada cuntina. Ampeçou-se la lheitura die 4 de Agosto a las 14h até las 19h30m. Reampeçou-se die 5 a las 14h, findou-se a las 19h.  Arrimado a 120 personas dezírun Camões. L mais nobico tenie solamente 8 anhos, la mais bielha yá 83. Todo esto se passou andrento de la Scuola EB23 de Sendin, Miranda de l Douro i todo fui grabado para mimória fetura.
Amostra-se assi que la lhéngua mirandesa nun ye ua lhéngua solo de bielhos, cumo muitos dízen sien saber, puis de todos ls que dezírun Camões, arrimado a metade ténen menos de 25 anhos. Todos lírun mui bien las stáncias que le calhórun mas ua lheitora an particular me eimocionou, Ana Fonso, de 34 anhos, de la Speciosa. Sue boç doce i amerosa amostrou que la lhéngua ten ua fuorça i dimenson que mos fai chegar ua lhágrima a la squina de l uolho, qual musa que çfende la Lusitana giente. Amostrou que la lhéngua mirandesa ten la denidade, la fuorça, la strutura i la suabidade para cantar l mais alto cantar dua lhénga. Fizo la lheitura de las stancias 35-60 de l Canto VI. Eiqui se déixan las stáncias 35 i 36 de l Canto VI:

“La arábia cun que fui lhougo albrotado
L coraçon de ls Diuses naquel punto,
Nun sufriu mais cunseilho mui bien dado
Nien atraso ou qualquiera un outro çcunto:
Al grande Eolo mándan yá recado,
De parte de Netuno, que sien cunto
Solte la arábia als aires sbolaixantes,
Que nun haba ne l mar mais nabegantes!

Proteu eilhi purmeiro bien quejira
Dezir, neste negócio, l que sentie;
I, cunsante l que a todos parecira,
Era algue mui perfunda porfecie.
Mas tanto aquel albrote se mexira,
De pronto, na debina cumpanhie,
Que Tétis, andinada, boziou:
-«Netuno sabe bien lo que mandou!»

Fechou la leitura l tradutor, Fracisco Niebro, dezindo las stáncias de l fin de l poema. Dixo-las cun tal eimoçon que todo l mundo persente na sala se puso de pies para bater las palmas bien merecidas. Quando se mos arrepassa la eimoçon i todo se pon als arrelinquins, un alberoto; pon se me piel de pita an todo l cuorpo cun un rasar de lhágrima al canto de l uolho. Que mais se puode dezir? Eiqui se déixan las  stáncias 154 a 156:

 “ Mas you que falo, houmilde i rudo, nesto
Por bós nun conhecido nin sonhado?
Na boca de ls pequinhos stá, de restro,
L lhoubor a las bezes acabado.
Nin me falta na bida studo hounesto,
Cûa lharga spriécia anrebulado,
Nin angeinho, que eiqui bereis assente,
Cousas que a la par s’ácahn ralamente.

Pa bos servir, l braço a armas feito,
Pa bos cantar, cabeça a Musas dada;
Só falta que m’acéitedes bós dreito,
De quien bertude debe ser preziada.
Se esto l Cielo me dá, i l buosso peito
Dina ampresa agarrar de ser cantada,
Cumo yá l mil juízo l adebina
Mirando buossa anclinaçon debina,

Ou fazendo que, mais q’a la Medusa,
L bista buossa tema l monte Atlante,
Ou rumpendo ne ls campos de Ampelusa
Ls muros de Marrocos i Trudante,
La mie yá tan stimada i alegre Musa
Quedo que na todo l mundo de bós cante,
De modo que Lixandre na bós se beia,
Sien que ambejado l grande Aquiles Seia.”

Todo este trabalho solo foi possible porque la traduçon de “Ls Lusíadas”, de Luís Vaz de Camões, tubo que ser feita i esse feito cabe le a Fracisco Niebro, pseudónimo de Amadeu Ferreira, que al lhargo de cinco anhos fui sendo publicada la traduçon ne l Jornal Nordeste. Apuis, la traduçon foi publicada an lhibro pula Âncora Eiditora (2010) cun ua antroduçon de l Porsor Ernesto Rodrigues. Assi se cantou l mais grande menumiento de la lhégua pertuesa, que agora tamien faç parte de l patrimonho de la Lhéngua Mirandesa.
Dixo Amadeu Ferreira: “Luis de Camões liu l sou poema al rei D. Sebatian, a quien le oufereciu la obra.  Sendo eissencial que ua obra screbida seia lida, faç todo l sentido que ua eipopeia cumo Ls Lusíadas cuntine a ser lida i apersentada als sous çtinatários finales, l pobo pertués, de que l pobo mirandês faç parte. Nestes nuossos tiempos Ls Lusíadas nun son ua obra mui lida, mesmo nas scuolas. Por esso me pareciu que era buona eideia aporbeitar l Festibal Antercéltico de Sendin para fazer essa leitura pública.
  
António Cangueiro


(testo publicado no Jornal de la Casa de 
TRÁS-OS-MONTES & ALTO DOURO

nº 131-Setembro 2012 - www.ctmad.pt)

LA ARTE DE MIU ABÓ


Camino la raia arriba
dreitos a Bobineira,
cun las tejeiras ne l saco
i bint' eiscudos n'algibeira.

Iba a çquilar oubeilhas
por todas aqueilhas aldés
i quedaba-se pulhi
más ou menos un més.

Miu abó era çquilador
i tamien era pedreiro.
Tenie que trabalhar muito
para ganhar pouco denheiro.

Dezien q'era un artista
de purmeira classe.
Nun habie ningun amo
que muito nun l agabasse.

Cun el íban dous ou trés
i formában ua eiquipa.
Tanto randien no trabalho
cumo açpuis na pipa.

Arzelheira, Ceadeia,
Rabanales i Matelhanes,
corrien ceca i la meca,
todo por sues própias manos.

Al fin de la temporada
bolbien para Samartino
cun l denheiro que tenien ganho
I l bandulho cheno de bino.

Un poema de: Maria da Conceição Alves i Álvaro Galhardo