19/06/13

Stamos-mos cagando pul futbol !!






You nun conheço Rafinha Bastos mas gostei de l oubir.
Çcubri este bídeo que ajuda tamien a antender l que se stá passando nestes dies ne l Brasil.
Un spertar de cunciéncias !
Pessonas que stan fartas de suportar anjustiças i  que quieren ua berdadeira democracie !
Nun paíç que yá nun quier ser cunsiderado só cumo un paíç de futebol, de praias i de carnabal.
Un paíç adonde las pessonas puodan protestar lhibremente sien séren biolentadas pula polícia cumo anfeliçmente acunteciu nestes dies.




16/06/13

CASA DE CAMILO apersenta l filme ANQUANTO LA LHÉNGUA FUR CANTADA


UN LIBRO , 
UN FILME
28 de júnio de 
2013 (sesta)









L Persidente de la Cámara Munecipal de Bila Nuoba de 
Famalicon, Arq. Armindo Costa, ten l gusto de bos 
cumbi­dar para assestir a l'apersentaçon de l filme 
“Anquanto la lhéngua fur cantada”, de João 
Botelho, que fai parte de l'atebidade “Um Livro, Um Filme”, 
que se passará l 28 de júnio (sesta) que ben, 
arrimado a las 21h30, ne l oudi­tório de la Casa de 
Camilo – Centro de Estudos, an San Miguel de Seide, 
Bila Nuoba de Famalicon.
Anforma-se de que l cinema fui scolhido, 
i será comentado, pul Porsor Amadeu José Ferreira, 
un de ls percipales studiosos i coincedores de la 
Lhéngua Mirandesa.



15/06/13

De Sendin a Urueña










Bai-se l bibir çprendendo de la ruodra de ls dies i solta se passadeira adonde caminamos un die atrás de l outro para fazermos pula bida. Mas hai dies que son mui çfrentes, fazén mos cuçcinhas, pónen mos piel de pita. A bien ser, ls dies son armanos, mas çfrentes: armanos porque hai l repetir, scúcen-se de l calandairo; çfrentes porque nun hai un die armano a outro, passamos por eilhes, hoije un die, manhana outro die, apuis manhana outro die será, até que nun haba mais manhana i esso bai a ser quando mos morrirmos. L amportante son las pessonas cun quien stamos i mos gusta star, cumpinchas d’afeiçon. Apuis hai l arregalar de uolhos ne l çcampado berde que se mos achega ne l mirar de marfuolho an tierras sien fin. Amostra se Castilha i Lhion nas bordas de la strada an tierras de Spanha. Qual D.Quixote i sou cabalho ne l cumbate a molinos! Son quatro ls cabalheiros muntados ne l cabalho de quatro ruodras que ródan strada afuora a la cunquista de URUEÑA, (Balhadoliç), la Bila de l Lhibro. Son las muralhas amponientes que arrepassá las fácele foi. Arregalados ls uolhos, bénen las eimoçones lhougo apuis. Toca-se a ua portalada que an zlhado ten un placa cun scrito que diç:``UNDACIÓN JOAQUIN DÍAZ”. Ua rapaza mui simpática abre la puorta, dezimos que Joaquin Díaz mos aguarda, aguardámos nós. Nanhun l tiempo de spera i ende stamos delantre de un home taludo, arrimado a sous setenta anhos, de barbas que stende ls braços i dá un abraço arrochado a Mário Correia i apus mos stende la mano calorosamiente. Ancamína mos para ua sala adonde mos sentamos i se fala de muita cousa, até de Jesé Afonso, cantor cun quien Joaquin Díaz tubo l pribileijo de star i mesmo tocar cun el. Nun bos bou falar deste home ó de sue obra mas solo dezír que criou un spácio de saber i cultura, adonde toda la Spanha, prencipalmente studantes, ban ambestigar, fazer recuolhas para purparar sues teses de mestrado i doutoramiento. Quien qujir puode bejitar eiqui: http://www.funjdiaz.net/index.cfm. Amadeu Ferreira oufereceu-le alguns de sous lhibros que recebiu cun muito carino i uolhos arregalados. Seguimo-lo apuis nua bejita a todo l spácio de l museu i biblioteca i fui ua eimoçon mui grande tener stado eilhi cun ua pessona que respira serenidade, saber i simplicidade. Oufereciu un lhibro de sue autorie, Instrumentos Musicales en los Museos de Urueña, a cada un de nós que outografou. Bien háia cabalheiros que alhá me lhebórun i cun quien tube l perbileijo de star: Mário Correia, director de Sons da Terra, Amadeu Ferreira grande scritor de lhéngua mirandesa i l spressibo maior pintor de nuosso praino, Manuel Ferreia. Falou-se apuis de cumo serie eimocionante andar pulas rues de Miranda de l Douro i tener un spácio assi, que amostrasse la nuossa lhéngua i cultura mirandesa i denificasse la mimória de las gentes de l praino, de sue fala i la grande riqueza cultural. Tubíssen ls senhores de l poder, lhocal i nacional un pouquito de cuncéncia que nun hai balores mais grandes que la mimória dun pobo que queda nas sues cantigas, nas sues danças i sue fala. Todos mos bamos, mas quédan ls registros agarrados de mimórias de todo l saber dun pobo, se para tanto tubírmos angenho i arte.
Nunca mais bou me bou a squecer deste die, sábado, 4 de Maio, tamanho die tamanha romarie. L cabalho de quatro ruodras ende stá outra beç a camino, URUEÑA, cun sue muralha, queda-se aonde siempre stubo, i nós ende a la cunquista. Agora ua tierra mos chama: San Pedro de Gaíllos, acerca de Segóbia. Un pobo mais pequeinho que Sendin. L que hai alhá? You bos digo: l “Museu de l Paloteo”, Scrito na lhéngua nuossa, mirandesa: Museu de ls Dançadores. Puode-se dezir baixico ó a buona boç: Museu de ls Dançadores, se fuordes capazes de me dezír que nun sona bien, podeis anrezinar bos, you cuido que un gusta de scuitar: “Museo del Paloteo”. Cumo un home bai fazendo lhaços, nó lhaços para caçar perdizes ó coneilhos mas lhaços de amisade. Scuitai: «Nós otros benímos eiqui de Miranda de l Duero, Sendin, Portugal para bos besitar!» «Nó lo creo, bós sodes, sodes…Mário Correia!». «You miesmo.» Un abraço, un lhaço, hai lhaços que son mui fuortes, ban se custruindo i apuis hai que los mantener. Fui esta amisade, este lhaço feito pula anternete i nunca se habían conhecido personalmente. Bejitemos l pequeinho museu que mos amostra de modo simpres la bida de pessonas houmildes i l modo cumo ampeçórun a fazer renacer las danças de palos nesta tierra, nun mui çtante de Madriç. Amadeu Ferreira na çpedida fala-le na denidade de las pessonas i l modo cumo la musica i la dança puode amostrar la grandeza de un pobo. La Tie que lo scuita de eimoçon las lhágrimas çprenden-se de sous uolhos i ende bénen cara abaixo, zbía-se un pouquito para atamar la calor que se le achega al coraçon.

Apuis las çpedidas, salímos de l Museo de Paloteo i caminamos para adonde staba l carro. Scuita-se l sonido de la gaita i l bater de palos. Chegados a la praça  arrodeados de pobo, rapazes nuobos, ls dançadores, a ansair. Ende mos quedemos eilhi cun ls uolhos arregalados. Antremos ne l cabalho i mos botemos mos a la strada, a camino de Sendin.

La Tierra de Dues Lhénguas

L atrasado die 8 de junio fui apersentado an Bergáncia l 2º ambelume de "A Terra de Duas Línguas II", ua nuoba cemba de testos de outores stramuntanos. L'ourganizaçon de ls testos an pertués fui de Ernesto Rodrigues i la parte mirandesa de Amadeu Ferreira. Muitos de ls outores mirandeses repersentados son camaradas eiqui de la quadrilha de l Froles, i la cuntica ende abaixo tamien fai parte.
La pintura de la capa ye formidable, l que nun me admira nada, pus tamien ye de un mirandés que todos cunhecemos bien: Manuol Bandarra



MADALENA
“Grave incertitude, toutes les fois que l’esprit se sent dépassé par lui-même; quand lui, le chercheur, est tout ensemble le pays obscur où il doit chercher et où tout son bagage ne lui sera de rien.”
            M. Proust - Du coté de chez Swann - A la recherche du temps perdu

Yá staba bien arrependida de haber benido. Meidie de biaige zde Lisboua, buoltas i rebirabuoltas a arrodiar cabeços i a arrepassar preinadas, la nuite mal drumida na penson que parecie salida de un filme de l ampeço del seclo, i agora aquel smerujo teimoso que nun habie maneira de passar, que le habie fazido arrecolher sien le deixar ber cun bagar l lhugarico, ls oulhares de sgueilha curjidosos i anterrogatibos que l duonho de l café le botaba trás de l balcon, la camada de nérbios que ultimamiente la trazie siempre zanqueta, todo se iba abuntonando nua cemba que la anrezinaba i la staba a deixar cada bez más zapacenciada. Habie sido buona asneira ir a dar tanta buolta tan loinge i para quei? Que zízara l’habie ampurrado para aquel canto de l mundo adonde nunca habie pensado tornar? Que staba eilhi a fazer? De quei andaba a saber? Cun quei staba a spera de dar naquel canto de Pertual que nun houbira sido capaç de ancuntrar noutro sítio de l mundo? Nada, nien eilha sabie bien porquei habie benido nien a fazer l quei, l melhor era scapar outra beç, nun amportaba para donde, scapar, i apagar de beç la recordaçon daquel lhugar que niun signeficado tenie yá na bida deilha.  Deixá-se andar, anté passar la truniada que habie tumbado subre la sue bida. Más a más, la falta de ua jiqueta fazie-le tener uns arrepilos de  friu i l andeble cheiro a mofo ne l aire de l café yá la staba a ampeçar a agoniar.
 Madalena era ua tie que yá habie passado ls cinquenta anhos, c’un donairo de senhora de cidade, bien puosta mas sien anfeites nien arrebicacos que díran nas bistas, l que más fazie arreparar neilha era ua spece de tristeza doce que se le çprendie de ls uolhos i de ls trejeitos. Acabada de se zborciar de un matrimónio que se habie indo acabando als poucos, an siléncio, cumo ua parede a que naide bota la mano se bai antortando i se sbarrolha culs muitos ambiernos passados porriba, dous filhos yá homes i fuora de casa, dona Madá (cul purmeiro “a” bien abierto, a la brasileira) habie bido la bida a ampurrá-la por ua caleija que l sou psicanalista dezie que podie zambocar ne l adil de la depresson. Talbeç l melhor seia fazer ua biaige, habie el acunselhado, para zairar las eideias i nun star siempre a maçcalhar ne l mesmo, cousa que la fizo  treminar a scapar, ua temporada, l tiempo que fura, scapar de la cidade adonde habie gastado toda la mocidade i ls más de binte anhos de matrimónio. Scapar, salir deilhi, ir para loinge, adonde naide la cunhecisse, un sítio adonde l zassossego que le iba andrento pudira ser atamado, scapar de maneira que l oulhar i la persença de ls outros nun l’oubrigássen a tener de ancarar l baziu cun que la bida deilha se habie anchido.
Purmeiro pensou an dar ua buolta puls Stados Ounidos, mas habie ido alhá tanta beç cul sou home, que nun le pareciu buona eideia pulas recordaçones que, por cierto, la íban a spreitar por trás de to las squinas. Decediu-se pula Ouropa, Eitália, Scócia, Spanha, ls menumientos, la stória, l que fura, ó la Fráncia, Paris, la cidade de ls ancantos, por falta de sítios para besitar nun habie de ser, l más amportante era salir de l Brasil adonde se sentie a atafanhar para donde quiera que se birasse. Fui anton, nesta scuolha quaije a la suorte, que se le figurou Lisboua, Pertual, cumo quien çcubre ua cousa que siempre habie stado eilhi delantre de ls uolhos. Afinal, habie nacido an Pertual, bibido alhá uns doze anhos, antes de to la família haber eimigrado pal Brasil. Nunca de solteira nien apuis de casada habie sentido ganas de tornar a Pertual. Cedo habie antendido que ls pais mui ralamiente amentában na bida datrás, fura por querer squecer la miséria de que habien scapado, fura por zangas de familia, fura qualquiera rezon que nun se pudira nomear delantre de ua garota i que dona Madá, na berdade, nunca chegou a cunhecer, mas que respeitaba i que tamien la lhebou a apagar esse tiempo de la sue bida, quaije cumo se nunca houbira eisistido.
Agora, yá que la sue bida se habie zbaziado de santido i perdido l tino, talbeç fusse altura de spurmentar a ancuntrar algun filo perdido, algo que nun la deixara afundar ne l poço scuro de la depresson, para adonde ampeçaba yá a spreitar. Serie anton Pertual l çtino de la sue scapada, quaije cumo quien, por anstinto, sabe que decide algo que l çtino habie treminado yá quantá, zde siempre talbeç.
Café Snack-bar Katekero, boziában las letras azules anriba la puorta, na casa de la praça adonde se habie arrecolhido, mal apenas habie ampeçado a cair auga cun más fuorça. Nun era de l tiempo deilha. Nada, a bien dezir, le habie parecido ser de l tiempo deilha naquel lhugarico, cumo se l galho de que habie benido a saber para se lhibrar de la ribeirada an que la bida deilha se habie straformado, cumo se esse galho de freixeira se afundisse na auga i nun la deixasse assegurar, cundanando-la a deixá-se ir auga abaixo.
A bien dezir, las recordaçones que eilha tenie de l lhugar éran cumo se fúran retratos bielhos, zlidos i ambaciados, que nun le deixáran ber cun clareza, assi cumo quien mira pul bidro de ua jinela por adonde scuorre l’auga de ua scarabanada. Purmeiro anté cuidou que se haberie anganhado i l lhugar nun era aquel. L camino de que daba fé ambarrado ó cheno de puolo, cunsante ls mandos de l tiempo, staba agora acubierto por ua camada de alcatron sburacado, mas la placa cul nome de l pobo, que le dou un nuolo na gorja quando le apareciu trás de ua curba, la placa dixo-le que nun habie anganho. Dou ua buolta de carro al antrar al pobo i las casas, las rues, ls paralelos, l alcatron, la retunda de la praça, nada daba citre culas eimaiges a sépia que guardaba fondas na lhembráncia de nina. Mesmo l tanque de las bacas buer, cun sue bica adonde tanta beç habie ido por un gomil d’auga, nun se le aspareciu al que eilha habie deixado 40 anhos antes.
Parou l carro na praça i fui-se a saber de la casa de sou pai, mas nun fui capaç de dar cun eilha. L campo, l que le parecie haber sido l campo adonde datrás quedaba la casa de sou pai, staba agora acupado por ua casa de trés pisos i cun trés culidades çfrentes de azuleijos nas paredes. Ua casa asparecida a todas naqueilha rue adonde habie crecido i que agora nun cunhecie i le parecie tan stanha cumo se nunca la houbira bido. Eran casas fazidas cun marcos i francos, ganhados loinge i sabe Dius  cun que delores de cuorpo i alma, casas que boziában bien alto la sue cundiçon de nun pertencer eilhi. Todo l que bie la deixaba triste, la falta de gusto que muitas de las casas amostrában, naqueilha maneira kitsch que apestaba, s’acauso a algun cunceito se podie dezir que oubedecien i, más que todo, por ber que habie zaparcido para siempre l’eimaige de la rue de la sue nineç, que agora nunca más poderie zambaciar nas sues recordaçones. Eilha, dona Madá, la pertuesa filha de eimigrantes probes, sabie bien porquei las casas éran assi, habie adebinado esse santimiento nas cumbersas de sou pai, nas mui poucas bezes que amentaba, na bida d’antes de l Brasil. Eilha antendie bien porquei las casas se querien asparecer tanto a las de l sítios adonde ls duonhos habien sgadanhado l denheiro para las poner de pies. Nun podien ser d’outra maneira. Claro que ls eimigrantes cumo sou pai, ls que nun quejírun ó nun fúrun capazes de scochar las raízes por anteiro, ls que habien tornado i fazido casa ne l lhugar, nun la íban a fazer armana a la que habien deixado, sequiera asparecida a las que eilhi habie. Para isso, nien balie la pena ls sacrefícios passados. La casa era la çtemunha de la bitória subre la mala suorte de haber nacido na miséria; l galardon dado por ua bida anteira de canseiras i renúncias. Fazé-la armana a las antigas, sequiera de ls mesmos materiales, era la cunfisson de la derrota. Para tener ua casa armana a las datrás, más balie nien sequiera  haber ido a padecer tanto i tan loinge. Quien sabe alhá se, al fin, nun tenerien eilhes rezon. Tamien estas casas éran agora património i çtemunho, l más legítemo, de la stória de lhugar i de la sue giente, a bien dezir, registros bien outénticos de bidas, screbidos a custo de muito sudor i muita lhágrima. Cumo habie un de splicar esse cacho de la stória de l lhugar als benidouros, se nun le pudira amostrar essas casas filhas de l’eipopeia de l’eimigraçon pertuesa ne l seclo XX. Nun iba a ser eilha, dona Madá, Madalena, la filha de eimigrantes pertueses ne l Brasil, que habie de craticar la calatriç de las casas, por le roubáren un cacho de l sou passado. Eilha que durante quarenta anhos nun habie querido saber de l lhugar para nada, nien eilhi sequiera habie tornado, que dreito tenie subre nada, que dreito de cundanar las casas pertença de quien nun se habie squecido de l lhugarico adonde naciu i alhá habie ambriado l çumo de ua bida anteira, cumo se más mundo nun houbira sequiera.
Cada beç más anrezinada, alhebantou-se para pagar la Coca-Cola, que nun habie chegado a porbar por l copo star mal lhabado. Habie parado de smerujar i saliu de l café, decedida a ir-se ambora deilhi para nunca más tornar, para asneira i zeiluson bien bundaba la d’agora. Iba a abrir la puorta de l carro quando sentiu l que le pareciu ser l rugido de uas campanas. Aquel sonido fui cumo un lhapo que caíu ne l fondo de l poço de l sou sprito, abanando las augas de las sues eimoçones. Cula chabe de l carro na mano, sentiu-se poner nerbiosa, cumo que eicitada. Lhembrou-se que era demingo i aquel toque de las campanas era, por cierto, para abisar que iba a ampeçar la missa. Cumo ye que nun se habie sequiera lhembrado de antrar na eigreija? La raiç católica que sue mai i sou pai adubórun an Pertual,  habie-la eilha mesma deixado smirrar ne ls binte anhos de matrimónio c’un home ateu que nun acraditaba an diuses de niua raça nien culidade. A bien dezir, eilha mesma habie perdido la fé, s’acauso se puode dezir que se perde ua cousa que nunca berdadeiramiente se chegou a tener.
L’eigreija nun parecie haber demudado tanto cumo l restro de l lhugar. Antrou i, guiada por un anstinto quaije de animal, fui-se a sentar al fondo, ne l que apuis le pareciu l sítio que questumaba acupar an zlhado de sue mai, quando als demingos íban a missa. Passou ls uolhos an rebista por to l campo de l eigreija i parecírun-le familiares alguas de las figuras de ls santos ne ls altares. Cunheciu San Pedro, cimeiro ne l altar-mor, a abarcar todo l que iba acá baixo i apuntando l camino para riba cula mano alhebantada, outros que le recunheciu la figura, mas nun fui capaç de le dar un nome. La pila de batizar tamien inda parecie ser la mesma, i la lhamparina de l azeite, colgada c’ua corda anqueixada nua ruodra para chubir i abaixar, la lhamparina yá antiga i la cuorda nuoba cumo nuobo parecie ser tamien l candieiro de belas eilétricas colgado de l teto.
La eigreija inda tenie pouca giente i las pessonas cuntinában a antrar. Nun era capaç de cunhecer a naide, cumo tamien nun habie recunhecido las poucas pessonas que habie bido na rue. Assi i todo, arreparou que ls homes se sentában na parte de riba i que las mulhieres quedában na parte de l fondo i dou fé que era tal qual cumo quando eilha era garota. Hai cousas que cústan más a demudar que las paredes de las casas.
Pula purmeira beç çque habie tornado al lhugar adonde habie nacido, Madalena ampeçou a sentir ua, talbeç ancunciente, serenidade a amerosá-le l sprito zassossegado. Talbeç la biaige a Pertual i tornar aquel lhugar tan scundido de l mundo – i tan squecido ne l sou mundo pessonal - nun fura tan mala eideia cumo le habie asparecido anté anton.
Madalena zbiou-se un cachico ne l banco para deixar sentar outra tie i fui nessa altura que el antrou. Yá nun era nuobo, andarie puls sessenta, i Madalena arreparou nel quaije por acauso, por haber antrado solo, bagaroso i cua maneira de andar, dreito i quaije sien drobar las piernas. Quando parou al meio de l’eigreija para saludar l Santíssemo, l sprito de Madalena dou un baque i alberotou-se-le l coraçon. Aqueilha maneira de parar al meio de l’eigreija i bater solo cula punta de l pie ne l chano, para fazer las bezes de azinolhar sien chegar berdadeiramiente a drobar la pierna, cumo azinolhában ls más fadistas, habie splicado sou pai, aquel géstio fui cumo un relhistro que anchiu de lhuç l sprito de Madalena i eilha fui capaç de se lhembrar cun toda la claridade. Aquel home, aquel bielho yá cul pelo sbranquenhado puls anhos, aquel era Fonso Catrino, l moço más pimpon de l pobo quando Madalena habie scapado pal Brasil, l duonho de las purmeiras palpitaçones de la peixon anfantil que un coraçonico de doze anhos ye capaç de tener.
Nien percisou de arreparar adonde se iba a sentar, sabie bien que se habie de ir a ancostar a la parede trás de l púlpito, na zona lhemite de la debison antre ls homes i las ties, talbeç para quedar bien a la bista de to las rapazas nuobas, pensou eilha c’ua sunrisa. Firmou-se bien an Fonso, ambasbacada, a çcubrir, ambaixo daquel home yá cul pelo branco, l rapaç nuobo que eilha habie cunhecido. Alhá staba aqueilha maneira de passar la mano pul pelo, a alisá-lo i l mesmo donairo de cruzar ls braços, un cachico ampinado al para trás, a spera que l cura ampeçasse la missa.
Madalena quedou-se cumo un ancanto, cumo se fura un delareio aqueilha eimaige que le fazie aparecer l mundo de quarenta anhos datrás. Tan spantada staba que nien stanhou quando ampeçórun a antrar ls outros todos. La senhora porsora, cul lhibrico de las ouraçones acunchegado al peito pulas manos cruzadas, las Dunisas, sues bezinas de puorta, cun sous xals negros a amouchá-le las cabeças, l Capador, l Regidor, sue amiga Delaide, de la mano de sue mai, las outras amigas de to ls jogos de morar anté l toque de las Trindades, sue madrina, inda cul galhico de oulibeira anfeitado de frolicas que eilha mesma le habie dado ne l Demingo de Ramos, ua porcisson de giente de l lhugar que Madalena cunhecie mal apenas s’assomában a la puorta, todos íban antrando debagar delantre de ls sous olhos arregalados i eilha nien percisaba de arreparar para saber adonde se íban a sentar, sabie bien l campo que todos acupában n’eigreija que se iba anchendo de giente. Yá le sabie agora dar nome a to ls santos ne ls altares, Santo Antonhico i Santa Bárbela, Santa Lhuzie i l Coraçon de Jasus i Nuossa Senhora ne l altar Deilha, cun aqueilhes querubines pequerrixos a sigurar las quelunas de ls lhados, aqueilhes que cuntinában c’uns belotricos burmelhicos ne ls sítios adonde habien de tener ls pimpins, i que tanto funfun de risa abafada le dában a eilha i a las mocicas de la sue criaçon quando tenien la catequese na eigreija cula senhora porsora, mulhier carinosa que siempre las habie tratado tan bien, ls Santos Amaros, trés ne l mesmo altar, dou fé que Amaro era solo un, l de l meio, talbeç l más amportante i por isso le daba nomeada als outros, lhembrou-se que un deilhes tenie la punta de ls dedos cortada, spreitou i alhá stában las manos puostas i sien cabeças de ls dedos, sou pai tenie ua cuonta para isso, tenie que ber cul santo fumar quando era moço i apuis cortórun-le ls dedos, era la splicaçon de sou pai que tenie siempre ua cuonta para splicar las cousas de la bida, i l altar de las Almas, ua pintura cun un becharoco feio na parte de l fondo, ls queixales abiertos i a botar lhume, para angulhir las almas de ls pecadores, un dragon, cumo l’habie ansinado sou pai, que para alhá de pecadores tamien papaba garoticas que nun se portássen bien.
Fui al mirar para l altar de las Almas que l biu, ambora stubira de cuostas cunhecie-lo bien, talbeç yá alhá stubisse quando eilha antrou, l pelo de la çamarra yá meio quemido, sentado  i cul chapéu nas manos antre las piernas. Era sou pai que eilhi staba, adonde siempre quedaba n’eigreija, sou paizico que apuis de missa le habie de splicar an casa la prática que l cura iba a fazer, cuontas cun semientes, sembradores, senaras, binas, justos i pecadores, filhos pródigos cumo eilha mesma era agora tamien.
Quando l cura chubiu las scaleiras de l altar, nun era dona Madá quien staba al fondo de l’eigreija, sentada ne l banco delantre de l cunfessionairo. La garotica sentada an pie de sue mai era Lena Quinteira, bestida de anjo c’uas alas fazidas de un panho branco de rede i la cabeça cun un anfeite a mo’de crona, amprestado pula senhora porsora que l’habie abisado bien que tubira cuidado, que era la tiara de l sou casamiento. Mirou para sue mai i sentiu las lhágrimas a scorré-le pula cara abaixo. Solo quando las fui a lhimpar se dou de cunta que las lhágrimas que le scorrien se habien straformado an pétalas de rosas, las fuolhas de las froles çfolhadas que ls garotos de l lhugar le botában ne redadeiro die de maio subre Nuossa Senhora.


12/06/13

palaçuola





La moça chinesa (i que studa anformática an Toulouse antes de tornar outra beç para la República Popular de la China quando acabar l curso) quedou admirada quando me biu, l outro die, dentro de l comboio ne l qual biajábamos zde Paris,  çcascar ua maçana cun muita rapideç  i sien ningua anterrupçon. Anton, you só le dixe assi:



- Ye normal, bonda star aquestumada !



Claro que stou aquestumada ! Cula eidade que tengo yá bien cuntidades de legumes çcasquei na mie bida, zde patatas, maçanas, cenouras (para las cenouras hai tamien ua técnica simpres i rápida !), cebolhas, rabanetes, rabas de las brancas i de las burmeilhas, i esses tupinambos por eisemplo que poucos pertueses cunhécen, tengo la certeza...



I tamien pensei: afinal de cuontas, inda bien cousas poderan daprender ls Chineses(1) cun nós ls Ouropeus(2); i cun nós ls Mirandeses i las Mirandesas,  talbeç mais inda !



Mas l segredo, porque claro que tamien hai un segredo: debie de ser pula cierta essa palaçuola mui bien aguçada por quien you sei i que nunca me lharga. Ye ua cumpanheira que faç tanto jeito !   



(1) « cun 1 bilhon i 313 milhones de habitantes (stimatiba para Júlio de 2006) »  Dado ancuntrado ne l artigo dedicado a esse paíç na Wikipédia, an mirandés.eiqui



    (2) « La Ouropa ten 761 milhones d'habitantes » Dado tamien   ancuntrado na Wikipédia, an mirandés (l artigo subre l’Ouropa).eiqui

11/06/13

Mensaige/mensagem





Este texto está escrito em Mirandês e Português

       A la quemunidade scolar de la “Unisseixal” (Universidade Sénior do Seixal)
  1. Arrimasse de la fin de l anho scolar 2012/2013, i antes de to l mundo se botar de bacances nun puodie deixar passar este momiento para me derijir als uorganos de direcion, porsores i to ls alunos, an special aqueilhes que cumigo andubírun (ls de las mies turmas) i deixar uas palabricas d’agradecimiento por mais este anho letibo.

    Ye l terceiro anho que you stou neste porjeto i se ls dous purmeiros anhos fúrun chenos i plenos d’aprendizaige, sastisfaçon i alegrie, este nun l fui menos, fui un anho de cunsolidaçon, fui un anho de eicelécia. Hoije quando miro al para trás, digo cun sastisfaçon i muito ourgulho, que buona fui la hora i buona fui l’eideia de me tener ancrito i mantenido lhigado a esta quemunidade.

    De la “Unisseixal”, atrabeç de ls sous porsores, berdadeiros heirois ne ls dies que cuórren, porque bibiemos tempos defíceles i zmotibadores, eles roubando l mais de las bezes tiempo als sous familiares i quedando sien çcanso, eilhes antrégan-se de cuorpo i alma a esta causa, para dar als sous alunos saber, cultura, amizade, para partilhar. Todo dado sien pedir nada an troca, eiqui recibo deilhes tanto i tan balioso.

    Porque l tiempo que me sobra nun ten sido muito, solo tengo dues classes, anglés menistrado pula sra. porsora Elizabete Luz, que nestes dous redadeiros anhos fizo l milagro de puxar pa l derriba todo aqueilho que habie daprendido i squecido, ne ls mius tiempos de liceu. Persona dua comunicaçon fácele i anteligente i eilebado sentido professional, ten sido eilha la repunsable por perder dua beç por todas l miedo de lhidar cun esta lhéngua stangeira. La outra classe adonde tengo stado anscrito ten sido anformática, menistrada pul sr. porsor Eugénio Ramos, motibador i amigo dedicado, ten nestes dous anhos sido un bun guia i anstrutor neste mundo tan lhargo i debersificado cumo ye l mundo de las nuobas tecnólogies, sien se poupar nun se nega a partilhar cun nós todo un saber cultural daprendido que agarrou al lhargo de las sues atebidades profissionales i de cidadano atiento.

    De ls companheiros i companheiras de las classes recebi probas de camaradaige, upas siempre que nun m’ancuntraba anquadrado ne ls temas, lhiçones de cumbíbéncia, hoije , sien eiceçon son todos grandes amigos i amigas.

    A la fin, cumo se puode ber la Unisseixal nun solo menistra studos i daprenderes, ye tamien sien selombras de dúbedas un spácio adonde s’ansina i s’ajuda a bibir mais i melhor, adonde homes i mulheres to ls dias fázen l milagro de la fraternidade.

    Bien haiades i muito oubrigado a todos.

    Faustino Antão (studante nº787)
    -------------------------------------------------------
    Nota: Em baixo está a tradução possível para português, porque é no texto original ou seja em mirandês, que eu me sinto bem a escrever, e é nessa língua, a minha primeira língua que eu sou capaz de exprimir bem todo o que sinto)
    ----------------------------------------------------------
    A comunidade escolar da Unisseixal ( Universidade Sénior do Seixal)

    Aproxima-se o fim do ano escolar de 2012/2013, e antes de todos irmos de férias, não podia deixar passar esta oportunidade de me dirigir aos órgãos de direção, professores e a todos os alunos, em especial os das minhas turmas, para lhe deixar uma palavra de agradecimento por mais este anho letivo.

    É o terceiro ano que estou neste projeto e se os dois primeiros anos foram cheios i plenos de aprendizagem, satisfação e alegria, este não o foi menos, foi um ano de consolidação um ano de excelência. Hoje quando olho para trás, digo com satisfação e muito orgulho, que boa foi a hora i boa foi a ideia de me ter inscrito e mantido ligado a esta comunidade.

    Da Unisseixal, através dos seus professores, verdadeiros heróis nos dias que correm, porque vivemos tempos difíceis e desmotivadores, eles privam-se de estar com os seus familiares, roubam tempo ao seu descanso, entregando-se de corpo e alma a esta causa, para nos dar saber, cultura, amizade, para partilhar. Todo dado sem pedir nada em troca, de boa vontade, entregam tanto e tão valioso.

    Porque o tempo que tenho é muito pouco, só estou inscrito em duas disciplinas, em Inglês ministrado pela sra. professora Elizabete Luz, que nestes dois anhos em que foi minha professora fez o milagre de trazer ao de cima todo o que já tinha esquecido do meu tempo do Liceu. Pessoa de uma comunicação fácil i inteligente, de elevado sentido profissional, tem sido ela a responsável por sentir gosto e ter perdido o medo de lidar com esta língua estrangeira. A outra disciplina é Informática ministrada pelo sr. Professor Eugénio Ramos, motivador e amigo dedicado, tem nestes dois anhos sido um bom guia e instrutor neste mundo extenso e diversificado como é o das novas tecnologias, sem se poupar não se nega a partilhar com todos nós o seu saber cultural e profissional que lhe vem da experiência de muitas atividades que desempenhou e de cidadão atento.

    Dos companheiros e companheiras das turmas recebi provas de camaradagem, apoios sempre que não me encontrava enquadrado nos temas, lições de convivência, sem exceção, são grandes amigos e amigas.

    Como se pode ver a Unisseixal não só ministra estudos e ensina a estudar, é também sem sombra de dúvidas um espaço onde se ensina e se ajuda a viver mais e melhor, onde todos os dias homens e mulheres fazem o milagre da fraternidade.

    Um bem haja e muito obrigado a todos.

    Faustino Antão (aluno nº787)

10/06/13

Hán-de çcansar ls caiatos…


 
Stá çarumbático l die. L sol scundiu-se por trás dun cielo scuro por eigual. Nien un castelhico, nien lhana carbenada se biaija pul cielo. Se fura tiempo deilha poderie-se dezir que hai seinha de niebe ne l cielo. De la maneira cumo l tiempo ten benido astanho, sei you alhá, se las cereijas burmelhicas que se cólgan de las mies cereijeiras nun drumiran nua cama branca!

 La Primabera ten sido frie i l Berano por alhá camina. La yerba nas cortinas medrou arriba de las jinelas, muito mais que medrou ne ls cerrados, dízen.

Sintada na mie baranda, nada mais beio que bena spigada que, de tanto haber medrado, amarfanhou la grama de l jardin.

Dízen ls de l Tiempo que  só teneremos berdadeiro Berano an Setembre i Outubre. Até alhá, las jaquetas i las camisolas cuntínan a sacudir las polielhas enquanto i nó, ls xambres de seda spéran ne ls guarda roupas por melhores dies.

Anda todo d´alrobés, dízen porqui dalguns; son ruodas de tiempo, dízen ls mais bielhos.

Ls freijoneiros, agarradicos a la tierra, trítan. Ls tematos stan tan anfriurados que parece que nunca hán-de zamperrunhar. Las batateiras ancoméçan agora a anguichar las fuolhas maribundas, queimadas pula última gilada. Las cereijeiras l mais deilhas nun ténen cereijas, nó porque séian machorras, mas porque la friaige l tulhiu ls pinzones.

Eiqui an San Lhourenço, talbeç por bias de l Citote que eiqui stubo eiregido, aquel que agora stá a la puorta de la scola deitado,  tamanha fuorça eirótica que eiqui morou zde tiempos antigos a la punta de riba de nuossa cortina, ou, talbeç pula calor que sobrou de ls lhumes de l´aldé Speciosa que eiqui tenerá sido antes de l ataque de las formigas a todo quanto era comestible nas casas, ou que seia pula brigada que ls freixos de ls cerrados fázen, anque al loinge,…stan las cereijeiras cargadicas de cereijas. Uas burmeilhas a spera de calor que le traga melaço; outras inda pequerricas, cumprindo l tiempo de medrar i que apuis hán-de ser de quelor d´ouro.

Hoije, die de Camões, bai-se a fazer l ajuntouro de Ls bielhos ne l Naso. La cabanha yá stá alhá bai para ua sumana. Estas cousas lhíeban tiempo a ourganizar, para mais para muita giente. Bai a ser un die de fiesta para bielhos i para quien dou l nome, anque inda seia mais nuobo. Muito caiato quedará a çcansar a la borda de la cadeira, porque, quando la música ampece a chamar pal baile, há-de haber muita pierna que se squece de l tulhimiento i de ls delores.
Quien an nuobo beilou bien, an bielho sue albelidade ten...

07/06/13

Anformaçon de ls mardomos


 
(Calca n'eimaige)



- Ls mardomos de Santa Barbela i San Burtelameu – Zenízio, anfórman que la caminada/cumbíbio/almuorço que se fai to ls anhos, astanho stá terminada pa l sábado, die 10 de l més d’agosto.

-La fiesta, cun missa a las 14.00 horas i arraial a la nuite abrilhantada por ua “Banda musical” será deimingo die 11 de l més d’agosto

(Mais i melhores aformaçones seran dadas) 

Assi sendo ls mardomos deíxan un cumbite a to la quemunidade Zeníziense sous familiares i amigos, que stá alhá i spargida pul mundo, para que naide falte, que ende s’ajunte, para cumbibir i festejar. Eilhes stán trabalhado para que todo salga bien, para que las “Fiestas” séian mais un momiento de cunfraternizaçon, amizade i alegrie. Armanados na fé, an família to l mundo ye bienbenido i será bien recebido.

La fiesta somos todos.