Mostrar mensagens com a etiqueta traduçon. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta traduçon. Mostrar todas as mensagens

03/10/15

Adius (republicaçon)


Republico esta traduçon, cula debida bénia a Adelaide Monteiro que me corrigiu ls erros.

Eugénio de Andrade, pu l grande actor i diseur Mário Viegas

Yá gastemos las palabras pula rue, miu amor,
i l que mos quedou nun chega
para afastar l friu de quatro paredes.
Gastemos todo menos l siléncio.
Gastemos ls uolhos cul sal de las lágrimas,
gastemos las mano a la fuorça de las apertarmos,
gastemos l reloijo i las piedras de las squinas
an speras einúteles.

Meto las manos ne ls bolsos
i nun ancuontro nada.
Antigamiente teníamos tanto para dar un al outro!
Yera cumo se todas las cousas fússen mies:
quanto mais te daba mais tenie para te dar.

A las bezes tu dezies: ls tous uolhos son peixes berdes!
i you acarditaba.
Acarditaba,
porque al tou lhado
todas las cousas yéran possibles.
Mas esso yera ne l tiempo de ls segredos,
ne l tiempo an que l tou cuorpo yera un aquairo,
ne l tiempo an que ls mius uolhos
yéran peixes berdes.
Hoije són solo ls mius uolhos.
Ye pouco, mas ye berdade,
uns uolhos cumo todos ls outros.

Yá gastemos las palabras.
Quando agora digo: miu amor...,
yá se nun passa absolutamiente nada.
I inda assi, antes de las palabras gastas,
tengo la certeza
de que todas las cousas stremecien
solo de murmurar l tou nome
ne l siléncio de l miu coraçon.
Nun tenemos yá nada para dar.
Drento de ti
nun hai nada que me pida auga.
L passado ye einútele cumo un trapo.
I yá te dixe: las palabras stán gastas.

Adius.

Eugénio de Andrade

[An pertués:

Já gastámos as palavras pela rua, meu amor,
e o que nos ficou não chega
para afastar o frio de quatro paredes.
Gastámos tudo menos o silêncio.
Gastámos os olhos com o sal das lágrimas,
gastámos as mão à força de as apertarmos,
gastámos o relógio e as pedras das esquinas
em esperas inúteis.

Meto as mãos nas algibeiras
e não encontro nada.
Antigamente tínhamos tanto para dar um ao outro!
Era como se todas as coisas fossem minhas:
quanto mais te dava mais tinha para te dar.

Às vezes tu dizias: os teus olhos são peixes verdes!
e eu acreditava.
Acreditava,
porque ao teu lado
todas as coisas eram possíveis.
Mas isso era no tempo dos segredos,
no tempo em que o teu corpo era um aquário,
no tempo em que os meus olhos
eram peixes verdes.
Hoje são apenas os meus olhos.
É pouco, mas é verdade,
uns olhos como todos os outros.

Já gastámos as palavras.
Quando agora digo: meu amor...,
já se não passa absolutamente nada.
E no entanto, antes das palavras gastas,
tenho a certeza
de que todas as coisas estremeciam
só de murmurar o teu nome
no silêncio do meu coração.
Não temos já nada para dar.
Dentro de ti
não há nada que me peça água.
O passado é inútil como um trapo.
E já te disse: as palavras estão gastas.

Adeus.]

18/06/12

Ancanta i bal la pena




Depuis de uito anhos sien haber realizado nuobos cuncertos ne l strangeiro, ls Madredius stan de buolta. Nesta Quarta, alhá stában eilhes (algo ansiosos, segundo splicou l apresentador) a la borda de l riu Garona, na cidade de Toulouse, i cun ua nuoba cantora chamada Beatriz Nunes. Tamien you alhá stube (Nun quis deixar passar l acuntecimiento) ne l meio de bários milhares de pessonas i al aire lhibre. Tengo la certeza que todos gustórun i quedórun ampressionados. You tamien. 

Esta moda fizo parte de l cunjunto que mos apresentórun i ten por títalo: "La strada de la muntanha". Aqui teneis la traduçon.

An mirandés:

La strada de la muntanha

Nessa strada que bai a la muntanha
Hai ua casa pequeinha
Adonde un die you hei-de ir a morar

Ancanta i bal la pena
Ber la muntanha serena cuntra l azul prefundo de l mar

Ye alhá
Ye alhá que you bou a sentir l biento
I puodo probar a tiempo todos ls frutos de cada staçon

Nessa strada que bai a la muntanha
Alhá na casa branca,
Yá deixei l miu coraçon

 - Ai ye, Ai ye,
Puis you tamien quiero ir nessa strada, qual ye ?

-Ai ye, Ai ye,
Puis ye, you tamien quiero ir alhi ! 

An pertués: 

A Estrada da Montanha


Nessa estrada que vai à montanha
Há uma casa pequena
Onde um dia eu hei-de ir morar


Encanta e vale a pena
Ver a montanha serena contra o azul profundo do mar


É lá,
É lá que eu vou sentir o vento
E posso provar a tempo todos os frutos de cada estação


Nessa estrada que vai à montanha,
Lá na casa branca,
Já deixei o meu coração


- Ai é, Ai é,
- Pois é, eu também quero ir nessa estrada, qual é?


- Ai é, Ai é,
- Pois é, eu também quero ir aí !



16/02/12

Maneiras de matar





Hai muita maneira de matar
Puoden spetá-te ua nabalha na barriga
Tirá-te l pan
Nun te curar ua malina
Fazé-te bibir nua chabola
Machacá-te anté la muorte cul trabalho
Lhebá-te pa la guerra, etc.
Poucas destas cousas son bedadas na nuossa cidade.

15/07/11

Pribatize-se todo



«Pribatize-se todo, pribatize-se l mar i l cielo, pribatize-se l' auga i l aire, pribatize-se la justícia i la lei, pribatize-se la nubre que passa, pribatize-se l suonho, subretodo se fur diurno i de uolhos abiertos. I finalmente, para floron i remate de tanto pribatizar, pribatizen-se ls Stados, antregue-se por ua beç la sploraçon deilhes a ampresas pribadas, mediante cuncurso anternacional. Ende se ancuontra la salbaçon de l mundo... i, yá agora, pribatize-se tamien la puta que ls pariu a todos.»

José Saramago - Cadernos de Lanzarote - Diário III - pag. 148

[An pertués:

«Privatize-se tudo, privatize-se o mar e o céu, privatize-se a água e o ar, privatize-se a justiça e a lei, privatize-se a nuvem que passa, privatize-se o sonho, sobretudo se for diurno e de olhos abertos. E finalmente, para florão e remate de tanto privatizar, privatizem-se os Estados, entregue-se por uma vez a exploração deles a empresas privadas, mediante concurso internacional. Aí se encontra a salvação do mundo... e, já agora, privatize-se também a puta que os pariu a todos.»

José Saramago - Cadernos de Lanzarote - Diário III - pag. 148]

04/07/11

Ampuostos



L Partido Stórico porpone un ampuosto. Porque, nun hai remédio, ye neçairo pagar la religion, l eisército, la centralizaçon, la lista cebil, la diplomacie... - Propone un ampuosto.

«Caminamos para ua ruína! - sclama l Persidente de l Cunseilho - L défice crece! L Paíç stá probe! L ounica maneira de mos salbarmos ye l ampuosto que tenemos la honra, etc...»

Mas anton l Partido Regenerador, que stá na ouposiçon, brame de zaspero, reúne l sou centro. Las faces lhuzen de sudor, ls pelos pintados çtingen-se de agonie, i cada un alharga l colarinho na atitude de un home que bé çmoronar-se la Pátria!

— Cumo assi! - sclaman todos - mais ampuostos!?

I anton contra l'ampuosto screben-se artigos, eilaboran-se çcursos, traman-se botaçones! Por to la Lisboua rodan carruaiges de aluguer, lhebando, a 300 réis por corrida, enimigos de l ampuosto! Purpara-se l cheque al Menistério Stórico... Zás! cai l Menistério Stórico!

I al outro die, l Partido Regenerador, ne l poder, triunfante, acupa las cadeiras de S. Bento. Esta mudança demudou todo: ls fondos desminuírun mais, las trasaçones disminuírun mais, l' oupenion çcraditou mais, la moralidade pública abatiu mais - mas finalmente caiu aquele Menistério desorganizador que cuncebera l ampuosto, i stá todo cunfiado, sperando.

Abre la sesson parlamentar. L nuobo Menistério Regenerador bai falar.

Ls senhores taquígrafos apórun las sues penas belozes. L telégrafo stá bibrante d'ampaciéncia, para quemunicar als gobernadores cebiles i als coronéis la regeneraçon de la Pátria. Ls senhores correios de secretarie ténen ls sous corcéis selados!

Porque, anfin, l menistério regenerador bai dezir l sou porgrama, i to l mundo se assoa cun alegrie i sperança!

— Ten la palabra l Senhor Persidente de l Cunseilho.

— L nuobo persidente: «Un Menistério nefasto (apoiado, apoiado! - sclama la maiorie stórica de la béspera) caiu delantre la reprobaçon de l Paíç anteiro. Porque, Senhor Persidente, l Paíç stá desorganizado, ye neçairo restourar l crédito. I la única maneira de mos salbarmos...»

Murmúrios. Bozes: Ouçan! ouçan!

«...Ye por esso que you pido que antre yá an çcusson... (atençon ábida que faç palpitar ambaixo de ls fraques l coraçon de la maiorie...) que antre an çcusson - l ampuosto que tenemos la honra, etc. (apoiado! apoiado!)»

Eça de Queirós (1871)

[An pertués:

O partido histórico propõe um imposto. Porque, não há remédio, é necessário pagar a religião, o exército, a centralização, a lista civil, a diplomacia... - Propõe um imposto.

«Caminhamos para uma ruína! - exclama o Presidente do Conselho. - O défice cresce! O País está pobre! A única maneira de nos salvarmos é o imposto que temos a honra, etc...»

Mas então o partido regenerador, que está na oposição, brame de desespero, reúne o seu centro. As faces luzem de suor, os cabelos pintados destingem-se de agonia, e cada um alarga o colarinho na atitude de um homem que vê desmoronar-se a Pátria!

— Como assim! - exclamam todos - mais impostos!?

E então contra o imposto escrevem-se artigos, elaboram-se discursos, tramam-se votações! Por toda a Lisboa rodam carruagens de aluguel, levando, a 300 réis por corrida, inimigos do imposto! Prepara-se o cheque ao ministério histórico... Zás! cai o ministério histórico!

E ao outro dia, o partido regenerador, no poder, triunfante, ocupa as cadeiras de S. Bento. Esta mudança alterou tudo: os fundos desceram mais, as transacções diminuíram mais, a opinião descreu mais, a moralidade pública abateu mais - mas finalmente caiu aquele ministério desorganizador que concebera o imposto, e está tudo confiado, esperando.

Abre a sessão parlamentar. O novo ministério regenerador vai falar.

Os senhores taquígrafos aparam as suas penas velozes. O telégrafo está vibrante de impaciência, para comunicar aos governadores civis e aos coronéis a regeneração da Pátria. Os senhores correios de secretaria têm os seus corcéis selados!

Porque, enfim, o ministério regenerador vai dizer o seu programa, e todo o mundo se assoa com alegria e esperança!

— Tem a palavra o Sr. Presidente do Conselho.

— O novo presidente: «Um ministério nefasto (apoiado, apoiado! - exclama a maioria histórica da véspera) caiu perante a reprovação do País inteiro. Porque, Senhor Presidente, o País está desorganizado, é necessário restaurar o crédito. E a única maneira de nos salvarmos...»

Murmúrios. Vozes: Ouçam! ouçam!

«...É por isso que eu peço que entre já em discussão... (atenção ávida que faz palpitar debaixo dos fraques o coração da maioria...) que entre em discussão - o imposto que temos a honra, etc. (apoiado! apoiado!)»

Eça de Queirós (1871)]

04/06/11

Essa Miúda




Essa miúda ye ua fogueira
Que te acende las nuites an qualquier lhugar
I tu deseias arder cun eilha
Anquanto bebes l perfume
Que eilha deita ne ls sous trapos de quelor
Para te ambriagar

Essa miúda ye un eisagero
Diç que sin ti nun sabe bolar
I tu adoras bolar cun eilha
I anquanto ambentas spácios nuobos
Eilha bai arquitetando ua teia
Para te acunchegar

Essa miúda faç-te acraditar
Que l Sol ye un persente
Que l' aurora traç
Percipalmente para ti

Essa miúda ye ua feiticeira
Prende-te la miente i pon-se a falar
I tu bien tentas cumprendé-la
Mas l que sale de la sue boca
Nun parece cundezir cul que eilha
Te diç cul mirar

Essa miúda faç-te acraditar
Que l Sol ye un persente
Que l' aurora traç
Percipalmente para ti

Jorge Palma

[An pertués:

Essa miúda é uma fogueira
Que te acende as noites em qualquer lugar
E tu desejas arder com ela
Enquanto bebes o perfume
Que ela deita nos seus trapos de côr
Para te embriagar

Essa miúda é um exagero
Diz que sem ti não sabe voar
E tu adoras voar com ela
E enquanto inventas espaços novos
Ela vai arquitectando uma teia
Para te aconchegar

Essa miúda faz-te acreditar
Que o Sol é um presente
Que a aurora traz
Principalmente para ti

Essa miúda é uma feiticeira
Prende-te a mente e põe-se a falar
E tu bem tentas compreendê-la
Mas o que sai da sua boca
Não parece condizer com o que ela
Te diz com o olhar

Essa miúda faz-te acreditar
Que o Sol é um presente
Que a aurora traz
Principalmente para ti]

14/03/11

Buonos dies, mielgos !


Çtinguir ls dous como ?
Al de la dreita bei-se-le bien la cara…
i al de la squierda bei-se que le ponírun un rabico de coneilho.
Un RABICO de CONEILHO !

De l Pedro i de l Paulo
sou un grande amigo;
çtinguir ls dous
ye que nun cunsigo.

Ténen uolhos eiguales,
sunrisa feliç,
dambos sien un diente,
xardas ne l nariç.

Digo: " Oulá, á Pedro!"
Nun ye el. Ye l mano.
"Á Paulo, anda cá!"
I outra beç m’anganho.

Porque era l armano.
Esto de ser mielgos
ye ua cunfuson.

[I an pertués, la lhéngua oureginal]:
Do Pedro e do Paulo
sou um grande amigo;
distinguir os dois
é que não consigo.

Têm olhos iguais,
sorriso feliz,
ambos sem um dente,
sardas no nariz.

Digo: " Olá, ó Pedro!"
Não é ele. É o mano.
"Ó Paulo, anda cá!"
E outra vez me engano.

Porque era o irmão.
Isto de ser gémeos
é uma confusão.

Vinícius de Moraes (Rio de Janeiro, 1913-1980),
in Companheiro

N.B. Fui l testo de Faustino que me dou l'eideia de poner aqui este poema deste outor brasileiro.

04/02/11

Que Bouba que You Sou


Deixo-bos hoije ua música de anterbençon, de l'outorie de ls Deolinda, apersentada hai poucos dies nun cuncerto al bibo. La lhetra ye brilhante i cumpletamente atual.






Sou de la giraçon sin remuneraçon
i nun me anquemoda esta cundiçon.
Que bouba que you sou!

Porque esto stá mal i bai a cuntinar,
yá ye ua suorte you poder stagiar.
Que bouba que you sou!
I quedo a pensar,
que mundo tan boubo
adonde para ser scrabo ye perciso studar.

Sou de la giraçon ‘casica de ls pais’,
se yá tengo todo, para quei querer mais?
Que bouba que you sou!
Filhos, home, stou siempre a adiar
i inda me falta l carro pagar,
Que bouba que you sou!
I quedo a pensar
que mundo tan boubo
adonde para ser scrabo ye perciso studar.

Sou de la giraçon ‘bou-me a queixar para quei?’
Hai alguien bien pior do que you na TB.
Que bouba que you sou!

Sou de la giraçon ‘you yá nun puodo mais!’
que esta situaçon dura hai tiempo demais
I bouba nun sou!
I quedo a pensar,
que mundo tan boubo
adonde para ser scrabo ye perciso studar.

21/01/11

FMI



You, quando era moço, digo, más moço, i andaba na rauta, ponie siempre a tocar ua cassete mi belhica ne l rádio de l carro. Belhica, mas que you tenie an muita cuntesina, que me la habie dado un de ls mius amigos “anarquistas” i tenie ua cantiga que me gustaba muito. Gastou-se-le la fita de tanto sferrunchar i nós quaije la sabiemos de cor. La tal cantiga era – ye – FMI, de José Mario Branco, que diç que ye ua cantiga “datada”, mas por rezones que ye scusado star a nomear, you nun sei se nun teneremos inda que le fazer un “remix” i oubi-la más uas quantas bezes. Tube que ir a saber de la letra eiqui (que yá la lhebaba squecida) i eiqui stá la grabaçon dun cuncerto de 82, guste-se ó nó, naide puode negar que ye ua anterpretaçon formidable.
Cumo ye cousa lharga, pongo solo uns cachos an mirandés, más nun seia para que la mocidade, que calhando nun la cunhece, saba l que ye l FMI. Por respeito puls camaradas de la quadrilha i puls leitores, nun scolhi las partes que ténen más pragas, que puode nun le agradar muito. Assi i todo, abiso yá que hai alguas “spressones” que puoden ferir ls oubidos más “pequeinho-burgueses”.


(...)Cunsemiçones, crises políticas, pá? La culpa ye de ls partidos, pá! Esta merda de ls partidos ye que debide la malta, pá, claro, pá, ye solo paleio, pá, la giente nun quier ye trabalhar, pá! Rezon ten l Jaime Neves, pá! (Mira, deixeste cair las chabes de l carro) Claro, pá! (quei ye essa oureilha de preto que tenes ne l chabeiro?). Si, pá. Deixa-te disso, nun çtablizes, pá! Ouh, fai fabor, más un café i un bolho de nata. L carai, pá, un outéntico zastre l 25 de Abril, este alberoto, pá, la giente staba sossegadica, l café a 15 çtones, la gazoza a siete i croua… stá bien, essa merda de la PIDE, pá, Tarrafais i l diabo, mas al fin de cuntas quien ye que nun colaboraba, ah? Quantos chibos ye que nun habie nesta merda deste paiç, ah? Quien ye que nun se calhaba, quien ye que arriscaba l pelheho, assi mesmo, l que se chama arriscar, ah? Meia dúzia de líricos que acabában todos a scapar pa l strangeiro, pá, isto ye todo l mesmo ganado!
(…)
I ye por isso que la tue salida ye nun ber, ye nun oubir, ye nun querer ber, ye nun querer antender nada. Percisas de paç de cuncéncia, nun andas eiqui a brincar, or’ye, filho? Percisas de tener rezon, percisas de atirar cun las culpas par’anriba de alguien i atiras las culpas par’anriba de ls de la frente, para ls de l 25 de Abril, para ls de l 28 de Setembre, para ls de l 11 de Márcio, para ls de l 25 de Nobembre, para ls de l… que die ye hoije, ah?
(…)
Antreten-te que l Menistro de l Trabalho trata-le de la salude als delgados sandicales, antreten-te, filho, que l contra parlamentar trata-le de la salude al Menistro de l Trabalho, antreten-te, que l Eanes trata-le de la salude al contra parlamentar, antreten-te que l FMI trata-le de la salude al Eanes, antreten-te, filho, i bai-te a la cama çcansado que hai miles de tius anteligentes a pensar an todo neste sfregante, anquanto tu te drumes a nun pensar an nada, miles i miles de tius anteligentes i fuortes cun cumputadores, redes de polícia secreta, talfones, carros de assalto, eisércitos anteiros, cungressos ounibersitários, you sei alhá! Puodes star çcansado que l Deng Xiao Ping stá a tratar de ti cun l Jimmy Carter, l Brejnev stá a tratar de ti cun l João Paulo II, corre todo bien, a ber quien bai a assopronar ls 25 çtones de riqueza que tu bas a porduzir manhana nas tues uito horas. A ber quien bai a ser capaç de te cumbancer que la culpa ye tue, i solo tue, se la tue paga perde balor to ls dies, ó de te cumbancer que la culpa ye solo tue se l tou poder de compra ye cumo l riu de San Pedro de Moel, que se sume nas arenas de la praia, eilhi a dieç metros de l mar an maré chena i nunca ye capaç de zougar, a modos a que se puoda dezir: carai, al fin l riu zougou!
(…)
Antreten-te, miu anjico, antreten-te, que eilhes son anteligentes, eilhes ajúdan, eilhes ampréstan, eilhes tremínan por ti, tremínan todo por ti, se hás de fazer barcos para la Polónia ó cabeças de alfinetes para la Suécia, se hás de plantar tematos para l Canadá ó oucalitos para l Japon, çcansa que eilhes trátan disso, se hás de quemer bacalhau solo ne ls anhos bissestos ó hás de buer bino de Alguidares-de-Baixo!! Çcansa, nun penses an más nada, que anté neste paiç de pelintras se acha normal haber manos zampregadas i se acha einebitable haber tierras por fabricar!
(…)
Quanto menos soubires a quantas andas más bien para ti. Nun te chega para la chicha? Antes ne l açougue que na farmácia; nun te chega pa la farmácia? Antes na farmácia que na justícia; nun te chega pa la justícia? Antes la coima que la muorte; nun te chega pa l cangalheiro? Antes pa la fóia que pra nun sei quien que há de benir, cabrones de benidouros, ah? Siempre la merda de l feturo, la merda de l feturo, i you, ah? Quei ando you eiqui a fazer? Dezí-me alhá, i you?
(…)
Pronto, bardamerda l FMI, l FMI ye solo ua çculpa buossa, sous cabrones, l FMI nun eisiste, l FMI nunca aterrou na Portela cousa niua, l FMI ye ua finta buossa para benir par’qui cun esse paleio. Ala! Zandai deiqui para fuora, la culpa ye buossa, la culpa ye buossa, la culpa ye buossa, la culpa ye buossa, la culpa ye buossa, la culpa ye buossa, ah mai, ah mai, ah mai, ah mai, ah mai, ah mai, ah mai…
(…)
De quien ye l Carbalhal? Ye nuosso! Assi te quiero cantar, mar antigo a que torno. Neste cais stá arrimado l barco suonho an que tornei. Neste cais you ancuntrei la borda de l outro lhado, Grándola, Bila-Morena. Diç alhá, baliu la pena atrabessar? Pus claro que baliu.

17/12/10

Sin Títalo



Nun sei l que bós pensais, mas you stou a quedar farto de fazer de cuonta que stou antusiasmado de cada beç que alguien faç anhos, stais a antender? Que ye que esso ten? Quantas bezes tenemos que festear l nacimiento de alguien? Anho atrás de anho, atrás de anho... Todo l que fazírun foi nun se morrer an doze meses. Foi solo esso que fazírun.

Jerry Seinfeld na abertura de l eipisódio
The Outing da série Seinfeld

(Nota: Jerry Seinfeld stá a fazer caçuada, nada desto ye para lhebar a sério. Pul cuntrairo.)

16/12/10

Chomsky i las 10 Stratéigias de Manipulaçon Mediática


Cunsante ua mensaige de correio eiletrónico que anda por ende i que possiblemente muitos de bós yá recebírun, l lhenguista amaricano Noam Chomsky fizo ua lista de dieç formas ousadas puls meios de quemunicaçon para manipular l público.
Mas tamien hai quien diga que nun foi Chomsky quien screbiu esta lhista. Seia cumo fur, bal la pena lé-la. Ende quédan, anton, dieç stratéigias de manipulaçon de las massas.

1. La Stratéigia de la çtraçon. L'eilemiento purmeiro de l cuntrole social ye la stratéigia de la çtraçon que cunsiste an zbiar l'atençon de l público de ls porblemas amportantes i de las mudanças decedidas pulas eilites políticas i eiquenómicas, mediante la técnica de l delúbio ó einundaçones de cuntinas çtracçones i d'anformaçones anseneficantes. La stratéigia de la çtraçon ye tamien andespensable para ampedir l público de s'antressar puls coincimientos eissenciales, na ária de la ciéncia, de l'eiquenomie, de la psicologie, de la neurobiologie i de la cibernética. "Mantener l'atençon de l público çtraída, loinge de ls berdadeiros porblemas sociales, cautibada por temas sin amportáncia rial. Mantener l público acupado, acupado, acupado, sin nanhun tiempo para pensar; tornar a la quinta cumo ls outros animales (citaçon de l testo 'Armas silenciosas para guerras tranquilas')".

2. Criar porblemas, depuis oufrecer seluçones. Este método tamien ye chamado "porblema-reaçon-seluçon". Cria-se un porblema, ua "situaçon" perbista para traier ua cierta reaçon ne l público, a fin de que este seia l mandante de las medidas que se deseia fazer aceitar. Por eisemplo: deixar que se zambuolba ó se antensefique la bioléncia ourbana, ó ourganizar atentados sangrentos, para que l público pida leis de sigurança i políticas an perjuízo de la lhibardade. Ó tamien: criar ua crise eiquenómica para fazer aceitar cumo un mal neçairo l bolber atrás ne ls dreitos sociales i l zmantelamiento de ls serbícios públicos.

3. La stratéigia de ir als poucos. Para fazer cun que se aceite ua medida einaceitable, bonda aplicá-la als poucos, a cuonta-pingas, por anhos cunsecutibos. Ye dessa maneira que cundiçones socioeicquenómicas radicalmente nuobas (neoliberalismo) fúrun ampuostas ne ls anhos de 1980 i 1990: stado mínimo, pribatizaçones, percaridade, flexibelidade, zamprego an massa, ourdenados que yá nun nun dan para ua bida decente, tanta mudança que haberien porbocado ua reboluçon se tubíssen sido aplicadas dua solo beç.

4. La stratéigia de l deferido . Outra maneira de se fazer aceitar ua decison ampopular ye apersentá-a cumo sendo "delorosa i neçaira", cunseguindo l'aceitaçon pública, ne l momento, para ua aplicaçon fetura. Ye mais fácele aceitar un sacrafício feturo do que un sacrafício eimediato. Purmeiro, porque l sfuorço nun ye ampregado eimediatamente. Apuis, porque l público, la massa, ten siempre la tendéncia a sperar angenuamente que "todo baia a melhorar manhana" i que l sacrafício eisigido poderá ser eibitado. Esto dá mais tiempo al público para se aquestumar a l'eideia de mudança i a aceitá-la cun resignaçon quando chegue l momento.

5. Deregir-se al público cumo ninos de pouca eidade. L mais de la publicidade deregida al grande público outeliza çcurso, argumientos, figuras i modo de dezir mui anfantiles, muita beç mui acerca de la debelidade, cumo se l spetador fusse un nino de tienra eidade ó un defeciente mental. Quanto mais se antente buscar anganhar al spetador, mais se tende a adotar un modo anfantelizante. Porquei? "Se bos deregis a ua pessona cumo se eilha tubisse l'eidade de 12 anhos ó menos, anton, an rezon de la sugestionablidade, eilha tenderá, cun cierta porbablidade, a ua repuosta ó reaçon tamien çprobida dun sentido crítico cumo la dua pessona de 12 anhos ó menos d'eidade (ber 'Armas silenciosas para guerras tranquilas')".

6. Outelizar mais l aspeto eimocional que la reflexon. Fazer uso de l'aspeto emocional ye ua técnica clássica para fazer un cúrtio circuito na análeze racional, i por fin al sentido critico de ls andebíduos. Inda porriba, l'outelizaçon de l registro eimocional permite abrir la puorta de l ancunciente para alhá poner ó anxertar eideias, deseios, miedos, cumpulsones, ó anduzir cumportamientos...

7. Mantener l público na eignoráncia i na mediocridade. Fazer cun que l público seia ancapaç de antender las tecnologies i ls métodos outelizados para sou cuntrole i sue scrabidon. "La culidade de l'eiducaçon dada a las classes sociales anferiores debe ser la mais pobre i medíocre possible, de modo que la çtáncia de l'eignoráncia que bai de las classes anferiores a las classes sociales superiores seia i mantenga ampossibles pa l alcance de las classes anferiores (ber 'Armas silenciosas para guerras tranquilas')".

8. Stimular l público a nun craticar la mediocridade. Lhebar l público a achar que ye moda l ser stúpido, bulgar i anculto...

9. Reforçar la rebuolta pula autoculpabilidade. Fazer la pessona acraditar que ye solamente el l culpado pula sue própia zgrácia, por bias de la sue pouca anteligéncia, de sues capacidades, ó de sous sfuorços. Assi, an beç de ir contra l sistema eiquenómico, la pessona tira-se l balor a eilha mesma i culpa-se, l que trai un stado depressibo an que un de ls eifeitos ye einibir-se na sue açon. I, sin açon, nun hai reboluçon!

10. Coincer melhor las pessonas do que eilhas mesmas se conhécen. Ne ls redadeiros 50 anhos, ls abanços rápidos de la ciéncia ténen traído ua defréncia cada beç mais grande antre ls coincimientos de l público i ls que son ousados pulas eilites dominantes. Grácias a la biologie, a la neurobiologie i a la psicologie aplicada, l "sistema" ten çfruitado dun coincimiento abançado de l ser houmano, tanto de forma física cumo psicologicamente. L sistema ten cunseguido coincer melhor l'andebíduo quemun do l que el mesmo se conhece. Esto quier dezir que, ne l mais de ls causos, l sistema eiserce un cuntrole maior i un grande poder subre ls andibíduos do que estes subre eilhes mesmos.

11/12/10

Citaçones (Vargas Lhosa outra beç)


Se pa la lhiteratura florecer nua sociadade fusse perciso alcançar purmeiro l'alta cultura, la lhibardade, la riqueza i la justícia, eilha nunca haberie eisistido. Al alrobés, grácias a la lhiteratura, a las cuncéncias que formou, a las buntades i deseios que anspirou, al zancanto de l rial cun que tornamos de la biaige a ua guapa fantasie, la ceblizaçon ye agora menos cruel do que quando ls cuntadores de stórias ampeçórun a houmanizar la bida culas sues fábulas.

Mario Vargas Lhosa, Çcurso de Aceitaçon de l Prémio Noble

[An castelhano:

Si para que la literatura florezca en una sociedad fuera requisito alcanzar primero la alta cultura, la libertad, la prosperidad y la justicia, ella no hubiera existido nunca. Por el contrario, gracias a la literatura, a las conciencias que formó, a los deseos y anhelos que inspiró, al desencanto de lo real con que volvemos del viaje a una bella fantasía, la civilización es ahora menos cruel que cuando los contadores de cuentos comenzaron a humanizar la vida con sus fábulas.]




09/12/10

Citaçon de l Die (Ler)


Ler ye portestar pulas ansufeciéncias de la bida.

Mario Vargas Llosa, Çcurso de Aceitaçon de l Prémio Nobel


[An castelhano:

Leer es protestar contra las insuficiencias de la vida.]


05/12/10

Quadrilha


Juan amaba Tresa que amaba Raimundo
que amaba Marie que amaba Joaquin que amaba Lili
que nun amaba a naide.
Juan fui pa ls Stados Ounidos, Tresa pa l cumbento,
Raimundo morriu-se de zastre, Marie quedou para tie,
Joaquin matou-se i Lili casou-se cun J. Pinto Fernandes
que nun habie antrado na cuonta.

Carlos Drummond de Andrade



[An pertués:

Quadrilha

João amava Teresa que amava Raimundo
que amava Maria que amava Joaquim que amava Lili
que não amava ninguém.
João foi para os Estados Unidos, Teresa para o convento,
Raimundo morreu de desastre, Maria ficou pra tia,
Joaquim suicidou-se e Lili casou com J. Pinto Fernandes
que não tinha entrado na história.

Carlos Drummond de Andrade]





01/12/10

Poema an lhinha reta


Nunca coinci quien tubira lhebado porrada.
Todos ls mius coincidos ténen sido campiones an todo.

I you, tanta beç reles, tantas bezes puorco, tantas bezes malo,
You tanta beç eirrespundiblemente parasita,
Ançculpablemente puorco,
You, que tanta beç nun tengo tubido pacéncia para dar banho,
You, que tanta beç tengo sido rediclo, absurdo,
Que tengo arodelhado ls pies publicamente ne ls tapetes de las eitiquetas,
Que tengo sido grotesco, mesquino, submisso i amprouado,
Que tengo sufrido rexoxós i calhado,
Que quando nun me tengo calhado, tengo sido mais rediclo inda;
You, que tengo sido cómico a las criadas d'hotel,
You, que tengo sentido l piçcar d'uolhos de ls pinches,
You, que tengo feito bergonhas financeiras, pedido amprestado sin pagar,
You, que, quando la hora de la punhada apareciu, me tengo amarrado
Para fuora de la possiblidade de la punhada;
You, que tengo sufrido l'agonia de las pequeinhas cousas rediclas,
You beio que nun tengo armano nesto todo neste mundo.

To la giente que you coinço i que fala cumigo
Nunca tubo un ato rediclo, nunca sufriu un rexoxó,
Nunca fui senó príncepe - todos eilhes príncepes - na bida...

Quien me dira oubir d'alguien la boç houmana
Que cunfessasse nó un pecado, mas ua anfámia;
Que cuntasse, nó ua biolencia, mas ua cobardie!
Nó, son todos l Eidial, se ls oubo i me fálan.
Quien hai neste lhargo mundo que me cunfesse que ua beç foi malo?
Á príncepes, mius armanos,

Arre, stou farto de meidiuses!
Adonde ye que hai giente ne l mundo?

Anton sou solo you que sou malo i dou erros nesta tierra?

Poderán las mulhieres nun ls habéren amado,
Puoden haber sido atraiçonados - mas rediclos nunca!
I you, que tengo sido rediclo sin tener sido atraiçonado,
Cumo puodo you falar culs mius superiores sin m'angasgar?
You, que bengo sido malo, lhiteralmente malo,
Malo ne l sentido mesquino i anfame de la maldade.

Fernando Pessoa (Álvaro de Campos)




[An pertués:

Poema em linha recta

Nunca conheci quem tivesse levado porrada.
Todos os meus conhecidos têm sido campeões em tudo.

E eu, tantas vezes reles, tantas vezes porco, tantas vezes vil,
Eu tantas vezes irrespondivelmente parasita,
Indesculpavelmente sujo,
Eu, que tantas vezes não tenho tido paciência para tomar banho,
Eu, que tantas vezes tenho sido ridículo, absurdo,
Que tenho enrolado os pés publicamente nos tapetes das etiquetas,
Que tenho sido grotesco, mesquinho, submisso e arrogante,
Que tenho sofrido enxovalhos e calado,
Que quando não tenho calado, tenho sido mais ridículo ainda;
Eu, que tenho sido cómico às criadas de hotel,
Eu, que tenho sentido o piscar de olhos dos moços de fretes,
Eu, que tenho feito vergonhas financeiras, pedido emprestado sem pagar,
Eu, que, quando a hora do soco surgiu, me tenho agachado
Para fora da possibilidade do soco;
Eu, que tenho sofrido a angústia das pequenas coisas ridículas,
Eu verifico que não tenho par nisto tudo neste mundo.

Toda a gente que eu conheço e que fala comigo
Nunca teve um acto ridículo, nunca sofreu enxovalho,
Nunca foi senão príncipe - todos eles príncipes - na vida...

Quem me dera ouvir de alguém a voz humana
Que confessasse não um pecado, mas uma infâmia;
Que contasse, não uma violência, mas uma cobardia!
Não, são todos o Ideal, se os oiço e me falam.
Quem há neste largo mundo que me confesse que uma vez foi vil?
Ó príncipes, meus irmãos,

Arre, estou farto de semideuses!
Onde é que há gente no mundo?

Então sou só eu que é vil e erróneo nesta terra?

Poderão as mulheres não os terem amado,
Podem ter sido traídos - mas ridículos nunca!
E eu, que tenho sido ridículo sem ter sido traído,
Como posso eu falar com os meus superiores sem titubear?
Eu, que venho sido vil, literalmente vil,
Vil no sentido mesquinho e infame da vileza.

Fernando Pessoa (Álvaro de Campos)]

23/11/10

Ls Sperançados


Por que ye que sperais?
Que ls xordos bos ouçan
i que ls nunca-fartos bos déian algo!
...Que ls lhobos bos alimentien an beç de bos deboráren!
Que por gentileza ls tigres bos cumbidaran
para les arrincardes ls dientes!
Ye por esso que sperais?

Bertolt Brecht

04/11/10

Adius


Eugénio de Andrade, pu l grande actor i diseur Mário Viegas

Yá gastemos las palabras pula rue, miu amor,
i l que mos quedou nun chega
para afastar l friu de quatro paredes.
Gastemos todo menos l siléncio.
Gastemos ls uolhos cul sal de las lágrimas,
gastemos las mano a la fuorça de las apertarmos,
gastemos l reloijo i las piedras de las squinas
an speras einúteles.

Meto las manos ne ls bolsos
i nun ancuontro nada.
Antigamiente teníamos tanto para dar un al outro!
Yera cumo se todas las cousas fússen mies:
quanto mais te daba mais tenie para te dar.

A las bezes tu dezies: ls tous uolhos son peixes berdes!
i you acarditaba.
Acarditaba,
porque al tou lhado
todas las cousas yéran possibles.
Mas esso yera ne l tiempo de ls segredos,
ne l tiempo an que l tou cuorpo yera un aquairo,
ne l tiempo an que ls mius uolhos
yéran peixes berdes.
Hoije són solo ls mius uolhos.
Ye pouco, mas ye berdade,
uns uolhos cumo todos ls outros.

Yá gastemos las palabras.
Quando agora digo: miu amor...,
yá se nun passa absolutamiente nada.
I inda assi, antes de las palabras gastas,
tengo la certeza
de que todas las cousas stremecien
solo de murmurar l tou nome
ne l siléncio de l miu coraçon.
Nun tenemos yá nada para dar.
Drento de ti
nun hai nada que me pida auga.
L passado ye einútele cumo un trapo.
I yá te dixe: las palabras stán gastas.

Adius.

Eugénio de Andrade

[An pertués:

Já gastámos as palavras pela rua, meu amor,
e o que nos ficou não chega
para afastar o frio de quatro paredes.
Gastámos tudo menos o silêncio.
Gastámos os olhos com o sal das lágrimas,
gastámos as mão à força de as apertarmos,
gastámos o relógio e as pedras das esquinas
em esperas inúteis.

Meto as mãos nas algibeiras
e não encontro nada.
Antigamente tínhamos tanto para dar um ao outro!
Era como se todas as coisas fossem minhas:
quanto mais te dava mais tinha para te dar.

Às vezes tu dizias: os teus olhos são peixes verdes!
e eu acreditava.
Acreditava,
porque ao teu lado
todas as coisas eram possíveis.
Mas isso era no tempo dos segredos,
no tempo em que o teu corpo era um aquário,
no tempo em que os meus olhos
eram peixes verdes.
Hoje são apenas os meus olhos.
É pouco, mas é verdade,
uns olhos como todos os outros.

Já gastámos as palavras.
Quando agora digo: meu amor...,
já se não passa absolutamente nada.
E no entanto, antes das palavras gastas,
tenho a certeza
de que todas as coisas estremeciam
só de murmurar o teu nome
no silêncio do meu coração.
Não temos já nada para dar.
Dentro de ti
não há nada que me peça água.
O passado é inútil como um trapo.
E já te disse: as palavras estão gastas.

Adeus.]

01/11/10

Todos ls Santos


(...)Miu dito, miu feito. Chubimos-mos na mota i apuis de ua hora ó assi la peisaige demudou de rumpon i fizo-se nun quadro. Miu pai andou a las buoltas cumigo por aquel termo, adonde habie ua fraga terrible al loinge, chamada la Mulhier Muorta, i cumbidou-me cun ua Coca-cola, que anton se ampeçaba a bender na Spanha. Apuis, al cair de la tardica, ampecemos la benida para casa. Nisto, miu pai parou la mota na borda de la strada i dixo-me que arreparasse bien na lhuç.
- Firma-te bien nesta lhuç. Neste sfergante nun ye de die nien de nuite. Este ye l cachico de más grande ancerteza de l die. Qualquiera cousa puode acuntecer.
Quedemos-mos specados, calhados, a segurar la respiraçon, mas nun acunteciu nada. L sol amarrou-se más uns metros i la tardica fizo-se nuite cerrada.
- Yá passou l peligro – dixo miu pai – Bamos-mos ambora.
Dou-le ua patada al pedal de arranque, rugiu l motor de la Vespa i, quando yá mos stábamos quaije a chubir, acrecentou:
- Deiqui a muitos anhos, quando tu fures un home feito i you yá nun stubir cun bós, tenerás l tou carro i bás a dar uas buoltas por esta peisaige más de ua beç. Ye possible que algun die andes por eiqui a esta hora i se te lhembre este die an que tu i you benimos a la sierra. Se assi fur, pára l carro un cachico i firma-te bien ne l que assuceda ne l aire: cumo beias passar un páixaro negro, esse páixaro negro serei you.

Juan José Millás
El País Digital

31/10/10

L Paiç perdiu l'anteligéncia i la cunciéncia moral


L Paíç perdiu l'anteligéncia i la cuncéncia moral. Ls questumes stan dissolbidos i ls caráteres corrompidos. La prática de la bida ten por única direçon la cumbeniéncia. Nun hai percípio que nun seia çmentido, nin anstituiçon que nun seia scarnecida. Naide se respeita. Nun eisiste nanhue solidariadade antre ls cidadanos. Yá se nun cré na hounestidade de ls homes públicos. La classe média abate-se progressibamente na eimbecelidade i na inércia. L pobo stá na miséria. Ls serbícios públicos ban abandonados a ua rotina drumente. L çprezo pulas eideias oumenta an cada die. Bibemos todos al acauso. Purfeita, absoluta andiferença de cima a baixo! To l bibir spritual, anteletual, parado. L tédio ambadiu las almas. La mocidade arrastra-se, ambelhecida, de las mesas de las secretaries pa las mesas de ls cafés. La ruína eiquenómica crece, crece, crece... L comércio definha, L'andústria anfraquece. L salairo diminui. La renda diminui. L Stado ye cunsidrado na sue açon fiscal cumo un ladron i tratado cumo un enimigo.

Eça de Queirós

[An pertués:

O País perdeu a inteligência e a consciência moral. Os costumes estão dissolvidos e os carácteres corrompidos. A prática da vida tem por única direcção a conveniência. Não há princípio que não seja desmentido, nem instituição que não seja escarnecida. Ninguém se respeita. Não existe nenhuma solidariedade entre os cidadãos. Já se não crê na honestidade dos homens públicos. A classe média abate-se progressivamente na imbecilidade e na inércia. O povo está na miséria. Os serviços públicos vão abandonados a uma rotina dormente. O desprezo pelas ideias aumenta em cada dia. Vivemos todos ao acaso. Perfeita, absoluta indiferença de cima a baixo! Todo o viver espiritual, intelectual, parado. O tédio invadiu as almas. A mocidade arrasta-se, envelhecida, das mesas das secretarias para as mesas dos cafés. A ruína económica cresce, cresce, cresce... O comércio definha, A indústria enfraquece. O salário diminui. A renda diminui. O Estado é considerado na sua acção fiscal como um ladrão e tratado como um inimigo.]

28/10/10

Ourbalheira

Traduçon andirecta a partir de l pertués)

Nun squeças nunca
l gusto solitairo
de l'ourbalheira

Matsuo Bashô