Mostrar mensagens com a etiqueta Miranda do Douro. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Miranda do Douro. Mostrar todas as mensagens

12/04/12

CULTURA MIRANDESA

FOLARES I FORNOS COMUNITAIROS

Esto de cultura ye cousa cumplicada para ls doutores i anteletuales. Pássan até l tiempo a dar defeniçones de la palabra – “cultura” por nun s’antendéren, para quanto mais sabéren l que ye cultura. Anton quando se trata de cultura de ua cierta region, an beç de bibíren essa cultura pónen-se de fuora a screbir subre eilha ó a dar cunfréncias de l que l parece, ó de l que oubírun dezir. Tamien hai ls que la bibírun por algun tiempo, mas deixórun-se aculturar por las ounibersidades ò por antresses i perdírun las raízes dessa cultura. Chamo-le you “ls anxertados”.
Cula nuossa lhéngua i la nuossa cultura mirandesas bai assucedendo l miesmo.
Fálan de folar i de fornos comunitairos sien sabéren de l que fálan.
Folar fui siempre cousa de ricos i que l pobo nunca soubo l que era i hoije, se l come, ye porque l compra i passou a ser moda. La giente que fazie pan, si, porque nien toda la giente tenie grano pal fazer, alhá metie un cachico de quenhon nun bolho, quando inda nun le tenie acabado, para un die nomeado i pal ninos.
Fornos comunitairos tamien ye outro mito que se quijo traer para la politica cumo cousa de squierda, talbeç por pensáren que comunitairo tenie algo a ber cun comunismo, parecença de palabras.
Ls fornos ó eran de meia dúzia que l habíen feito, amassando cada un, nun die marcado, ó eran dun rico que cobraba ua fogaça para alhá fazéren l pan. Ye que nien toda la giente tenie un buraquito decente para dromir i tener la cria, para quanto mais fazer forno.
L pan era centeno, passou a ser trigo, nó cumo alguns dízen por ser melhor ó de ls ricos, mas por bias de ls carniçuolos. Ls carniçuolos sálen na spiga de l centeno i ye ua droga que an grande cuntidade pon las pessonas tontas. Habie que sustituir la Centeno, que al trilhar tenie siempre carniçuolos amisturados. Porque l’anformaçon nun chegaba facel i habie quien negociasse la farina sien s’amportar cun esso de scolher les carniçuolos, habie que demudar pal trigo. habie que habituar a comer trigo, ls ricos sáben siempre purmeiro de las amboras, fúrun ls purmeiros a demudar. Tamien agora assi assocede cun quien come a la mesa de l poder, sáben purmeiro de ls sussidios. Tamien ye por esso que todos quíeren ser ó fazer partes de las anstituiçones.
La grande riqueza de l pobo era la sue lhéngua, que bino de l lhatin popular, i fazer filhos. Tamien la lhéngua nada tubo a ber cun doutores ó lhibros, mas fui la fala de todos ls dies que la guardou. I fúrun ls probes, que ls ricos yá queríen falar grabe. L lhatin chegou eiqui quanto a mi, percipalmente por trés rezones, mas you nun sou antendido, desso solo ls de l “jet-set de la lhéngua” ye que sabe.
Mas siempre puodo dezir essas tréss rezones:
La purmeira fui l’ampério romano tener dominado administratibamente esta region durante sieclos. Beia-se l que acunteciu culs pobos latinos i cun ls administrados puls paízes ouropeus por esse mundo afuora. La lhéngua deilhes alhá stá, inda que cun l que cada pobo l acrecentou.
La segunda fui l’antegraçon de ls homes nas legiones romanas i que quando regressában, fazíen cumo hoije fázen ls eimigrantes.
La treceira fui la relegion Cristiana, que oubrigaba a rezar an lhatin.

Al sabor de la pluma!

José Almendra

12-04-2012 14h24m (testo nó corregido, pude tener erros de sintasse i de forma)

(cuntina)

10/10/11

L NUOBO BISPO DE LA DIOCESE BRAGANÇA-MIRANDA

.
D. JOSÉ CORDEIRO

L nuobo bispo, tamien falou an mirandés na sue purmeira missa, na Sé de Miranda, cumo bispo de la diocese. Ye un marco stórico para la lhéngua mirandesa.
.
Caros Armanos i Armanas


Para acabar, deixai que bos fale na buossa lhéngua mirandesa; perdonai-me se nun la sei falar tan bien cumo bós.
La nobidade de l’Eibangeilho renuoba l nuosso coraçon pa ls zafios que siempre la bida mos pon.
L Papa Bento XVI lhembrou-lo hai mui pouco tiempo: «Todos mos damos de cuonta de cumo ye tan perciso que la lhuç de Cristo alhumbre cada rincon de l’houmanidade: la família, la scuola, la cultura, l trabalho, l tiempo lhibre i ls outros campos de la bida social. Nun se trata d’anunciar ua palabra que mos pon a drumir, mas que mos spechuca, que chama a la cumberson, que torna possible l’ancuontro cun El, por quien renace ua nuoba houmanidade».
Santa Maria Maior, a quien ye dedicada esta tan guapa casa de Dius, anterceda por todos i mos amostre l camino pa l Mistério de Cristo; que sou Nino, l de la Cartolica, seia l defensor de las populaçones an todas las oucasiones defíceles; que El, cun sue Santíssema Mai, mos ancoraije a todos para sermos buonos guardianos i teçtemunhas de la fé crestiana que nuossos pais mos trasmitírun i que muito cuntribui pa l porgresso de la nuossa tierra, de las sues gientes i de la sue cultura.
.
D. José Manuel Cordeiro, Bispo de Bragança - Miranda

03/09/11

PALAÇUOLO

.
TRADIÇONES
.


Son muitas las tradiçones, ls usos i questumes de cada tierra i preserbá-los ye ua forma de mantenermos la ligaçon cul passado, mas nun dében ser cousas eimutables, pus a cada die que passa, nuobas rialidades ban aparcendo i nuobas formas de bibir i de star na bida mos oubrígan a criar i a recriar situaçones çfrentes.
L peditório de la fiesta de Palaçuolo ten l sou quei de tradecional, mas ten tamien ua nuoba rialidade, que ye l'eisisténcia de l lar de la terceira eidade, na rue percipal de l'aldé. Pus fui guapo de ber. La banda parou al chegar alhá, formou birada pa l lar i ende tocou pa ls eidosos, prestando-le houmenaige. Eilhes yá se habíen zeiunado mais cedo para podéren assistir, ó a la puorta ó de l lhado de drento de las jinelas. Nin todos teneríen salude i çposiçon para, mas ne l fin inda ls houbo que batírun palmas a la sue banda de l cunceilho de Miranda de l Douro, banda qu'an tantas fiestas ls ajudou noutros peditórios.

.

01/09/11

MIRANDÉS

.
ATÉ N'OUSTRALIA HAI QUIEN DAPRENDA MIRANDÉS
.


Nun festibal de música céltica, este Oustraliano bai a cantar la "Salsa berde" an mirandés. Screbimos-le la letra i mandemos bideos de mirandés para daprender. Mandou-mos grabaçones para ber se yá falaba bien. Quier daprender mais de l mirandés, inda fala algo a modos que l castelhano, ma yá dá gusto oubir. Hai muito modo de ansinar i pormober la lhéngua i ye cul trabalho de todos que cheguemos yá a l'outro lhado de l mundo. Bamos a ber se la cantiga queda bien tamien, mas solo apuis de l festibal drento de dies.


.

31/08/11

LHÉNGUA MIRANDESA

.

Naide anda solico, solico anda l que bei mal ó nun quier ber. Aquel que pensa que para alhá de l sou mundo nun hai mais nada.

Naide ye assi tan amportante para luzir mais que l Sol. I se pensa que ye l Sol, nun se puode ademirar que las pessonas al mirar par'el cérren ls uolhos. Ye que l Sol fire l simpres mortal quando olha par'el, i mais, quando caléce demais queima.

You gusto muito de l Sol, mas abiso las pessonas para tenéren cuidado i nun quedáren ciegas.
.
LAS NUOSSAS FROLICAS
.
..

30/08/11

PAULITEIRAS DE MIRANDA

.
Dánçan tan bien que até tubírun dreito a foguetes i todo.
L mais antressante ye que son de ls poucos grupos de dançadores i dançadoras que fáien la apresentaçon an mirandés.
Son berdadeiras froles mirandesas.
.

27/08/11

FILOSOFIE

.
Yá quanta que dixe que la lhéngua mirandesa scrita, deberie ampeçar a falar de outras cousas que nó bersos i cuntas. Yá fiç alguns ansaios subre politica i relegion, subre stória i cultura, cousas sien amportánça, mas hai que ir ampeçando, inda que pareça nada. Hoije dou-me para la Filosofie, nun fui por nada, lhembrou-se-me.

COUSAS PEQUEINHAS E COUSAS GRANDES


.
Todo ye relatibo, nada ye pequeinho e nada ye grande, cada cousa ye l que ye.


Para un alifante un perro ye pequeinho, para un gato un perro ye grande.


Nós, ls houmanos, cumo animales que tamien somos, tenemos l bício de medir e acumparar las cousas i dende, andarmos siempre preacupados cun las medidas.


Se un faç un libro:

- Se nun l lemos, pula grossura deziemos lhougo que ye pequeinho ou grande.

- Se l lemos i ye pequenho diç-mos pouco, se ye grande só ten palha.

- Se ye duã pessona de que nun gustamos, até l acumparamos cula bíblia ó culs lusíadas.

- Se ye dua pessona amiga, nin Camões habie feito melhor.

Se un faç un bideo, se ye pequeinho, que podie tener amostrado mais esto ó aqueilho, se ye grande, porque aborrece la giente i naide l bei até al fin.


Até, quando amamos, se ye que sabemos l que ye amar: gusto de ti mas gusto mais de Marie.


Quando mos libraremos de la cultura de ls seres menores? Quando saberemos ber an cada cousa l mundo todo, sien medida, sien ambeija, sien acumparaçones cun nada?


Todo l que sabemos, i mesmo l que somos, nun se perde, nun acaba cula muorte, passa ne ls genes para ls nuossos filhos i nietos. Até la mimória queda. Se nó cumo splicais que la gente se apareça als sous, que ls ninos nácan ansinados… Que ls animales i las plantas daprénden a bibir cunsante las mudanças de la naturaleza…???


Todos tenemos rezon, mas naide ten la razon.


24/08/11

ANCONTRO DE BLOGUERS DE L PRAINO

..

TORTULHAS NE L SOU MELHOR
..

À rapazes, que mal anda l mundo! Faç un las cousas por bien i mal un se çcuida un cachico, zbarruolha-se todo. You todo cuntento por poner estas cousas de l’ancontro de ls bloguers i l que fui arranjar.
Telifona-me un:
- Anton tu nun t’ambergonhas de falar solo nun mardomo de l’outr’anho, fui por te metéren de mardomo a ti!?
- Mas que se passa?
- Que se passa, dediqueste un bideo a Fracisco i çqueciste Alfredo i inda po riba, se calha fui Fracisco que tubo la eideia de te metéren a ti.
- Mas quien fiç caso desso, you dediquei l bideo de Caçareilhos a Irene.
- Pus si, mas apuis faleste solo an Fracisco, Alfredo nun merecie que l fazisses esso.
- Mas you tamien nun me squeci del.
- Tu deziste que nun ibas a poner mais nada. Tu sós más amolado que pareces.
- Ai que caralcho, cumo diç Antonho, sien sodes bien malos de cuntentar.
- Pus nun sei, mas Alfredo nun puode star mui cuntento.
- You yá le bou a pedir çculpa, que nun fui por mal.
.
Buono, pus cumo dixe que nun ponie mais bideos de l’ancontro i cumo you até sou meio a modos que ls políticos, que dízen ua cousa i fázen outra, alhá bai mais este:
.

.
Anton, este ye que quedaba por poner?
Bá, dezi alhá, podie haber melhor remate qu’este?

23/08/11

..
NE L MOLINO DE LA SENHORA
..

Chégan pula tardechica,
Son anjos que bénen de l Cielo.
Mas haberá anjos? Stou solica!
Stou bendo un burnaciego!
Àh! Mas quien sós?
Yá me tireste l retrato?
Anda, ben pal pie de nós.
Anda, tira-me un retrato.

Mais qu’esso, tiro-te dous,
Ua manhuça deilhes.
Para mostrares als tous.
Inda hai anjos, ou tius cum’eilhes,
Inda hai ties felizes
Cumo puodes ber agora,
Cumo tie Delaide,
Ne l molino de la Senhora.

..

ANCONTRO DE BLOGUERS

..
CAÇAREILHOS
..
Ls mardomos deste anho fúrun Francisco i Alfredo, mas fui Irene que serbiu de guia turistica i que mos fui splicando todo i quedai a saber que tamien nun ye de las pecas para estas cousas. Hai porqui muito sabido, mas se calhar ls que menos se béien son ls melhores. Para Irene que bien l merece, ende queda este trabalho subre Caçareilhos, cumo cunsolo de l sou trabalho de guia que bien baliu la pena, , para Francisco tamien, inda que mos tenga metido an trabalhos pal anho, a mi i a Antonho.
...

22/08/11

ANCONTROS DE BLOGUERS

.
L TOPÓNIMO "ANGUEIRA"
.
Para ls que nun se fíntan muito ne l que screbimos, ende queda l bideo de la palhestra i apuis de l berdes, a ber se pal anho ides, porque l'ancóntro ye ua Ounibersidade abierta.
Inda era para poner un bideo de la bejita al molino de la Senhora, adonde ancuntremos trés piedras cun datas i an dues puode berse bien, nuã 1208 i noutra 1247, cun la música de la molineira cumo música de fondo, mas teneis que bos cuntentar cun l que fiç de la bejita a la aldé de Caçareilhos, que inda bos l bou a poner manhana.
.

CAÇARELHOS-ANGUEIRA

.
ANCONTRO DE BLOGUERS
.
MUSEU DE CAÇAREILHOS
.
Nestas cousas nun se bai solo para comer. Ye mais que tirar un curso de Berano nua Ounibersidade, tamien ban mais sabidos que ténen muitas Ounibersidade i estes sáben de todo.
Nun bos amostro todas las aulas, porque se nó sabiedes tanto cumo ls que fúrun, mas manhana pongo-bos la palhestra subre l topónimo "angueira".
Agora pal anho quedai an casa i apuis queixai-bos por saber menos que ls outros.
.

21/08/11

AMBORAS DE L PRAINO

.
ANCONTRO DE BLOGUERS
.

CAÇAREILHOS
.





To ls anhos, ls blogueiros de l mirandés fázen un ancóntro para se coincéren melhor i podéren cumbibir i falar de la cultura de l Praino. La lhéngua mirandesa ye l tema percipal i hai miesmo que falar mirandés. L’almuoço fui junto a la ribeira de Angueira. Alhi Amadeu Ferreira fizo ua palhestra subre la ourige de topónimo “angueira”. Durante la manhana fizo-se ua bejita guiada pula aldé de Caçareilhos que deixou toda la giente ancantada. La aldé ye ua de las mais perserbadas de l Praino adonde la defénsia de l património ten sido mui amportante. Tamien stubírun amigos de las Astúrias, ua de las ouriges de l mirandés.


.Se quereis ber mais retratos ide al HOIJE.







Dezi alhá se nun habie mirandesas bien pimponas? Agora yá torceis l'oureilha pur nun haber stado alhá? Pal anho bai a ser cien bezes melhor :))

19/08/11

CULTURA MIRANDESA

.
I esta!? Moças tan guapas i cun tanta alegrie cumo la que se bei nas sues caras, a dançar nuã rue tan antiga, ne l meio de la giente, solo ye possible an Tierras de Miranda.

PAULITEIRAS DE MIRANDA

.
Esto ye la berdadeira cultura mirandesa. La lhéngua, la música, la dança, la tradiçon ne l sou sitio. Nuã aldé mirandesa. Ye la mocidade ne meio de l pobo a dar bida a la nuossa tierra.

17/08/11

FACUNDO CABRAL

.
NUN STÁS DEPRIMIDO, STÁS ÇTRAÍDO

Nun stás deprimido, stás çtraído
de las marabilhas que sucéden alredror de ti,
zde nacimentos a colheitas,
de reboluciones a cuncertos,
zde campeonatos de futebol a biaijes anterplanetárias,
nun stás deprimido por algo que passou,
mas çtraído de l todo,
que ye agora miesmo.
que dezier bale la pena nun ye berdade?
Se Dius tubisse un frigurífico,
tenerie l tou retrato colado nel,
se tubisse ua carteira l tou retrato starie drento deilha.
El manda-te frores todas las primaberas,
El manda-te un amanhecer todas las purmanhanas.
Cada beç que tu quieres falar,
El scuita-te,
El puode bibir an qualquiera lugar de l Ouniberso,
mas El, scuolhiu l tou coraçon,
anfrenta-lo amigo.
El stá louco por ti.
Dius nun te pormetiu dies sien delores,
risas sien tristezas,
sol sien chuba.
Mas El, si te pormetiu fuorças para cada dia,
cunsolo para las lhágrimas
i luç para l camino.
Quando la bida te apersente mil rezones para chorar,
demostra-le que tenes mil i ua rezones por las quales sorrir.
Nó, nun stás deprimido, stás çtraído.

10/08/11

FACUNDO CABRAL

..
NUN STÁS DEPRIMIDO, STÁS ÇTRAÍDO

...

Nun stás deprimido, stás çtraído.
Se scuitasse l’outro,
l que lhiebas andrento, saberies todo,
an todo ancuntraries algo para ti.
Antonces lhebaries-te cunstantemente
i yá nun haberie cunfusones, mas mesclas
i nessa serenidade nun quereries nada,
antonces ancuntraries todo
i stando ne l presente, deziries i fazeries,
l que hai que dezir i fazer an cada momiento,
natural i graciosamiente,
sien sfuorço,
l que farie que la tue relaçon culs outros fusse cumpleta.
I al crecer nel amor,
series mais criatibo,
sien lhemites nien cundiçones.
La eignoráncia faç-mos sentir ancerrados i mortales,
quier dezir que mos ancerramos i mos lhemitamos, solos.
L miedo çtrai-mos del amor,
que ye sábio i baliente,
porque sabe que nun hai medidas…(cuntina)

07/08/11

FACUNDO CABRAL

.

NUN STÁS DEPRIMIDO, STÁS DESOUCUPADO

...
Nun stás deprimido, stás desoucupado.
Ajuda l nino que percisa de ti,
esse nino que será sócio de l tou filho.
Ajuda als bielhos
i ls moços te ajudarán quando l seias.
Además, l serbício ye ua felecidade segura,
cumo gozar la natureza
i cuidar-la para l que benir.
Dá sien medida i darán-te sien medida.
Ama até cumbertir-te ne l amado,
inda más, até cumbertir-te ne l miesmo amor.
I nun te cunfúndan uns poucos homicidas i suicidas,
l bien ye maiorie,
mas nun se nota porque ye silencioso.
Ua bomba faç mais baruolho que ua carícia,
mas por cada bomba que çtrui,
hai melhones de carícias que aliméntan la bida.
L bien alimenta-se de si miesmo,
l mal çtrui-se a el miesmo.
Se ls malos soubíssen que buono negócio ye ser buono,
seríen buonos inda que solo por negócio…(cuntina)

04/08/11

FACUNDO CABRAL

..
TENEMOS PARA GOZAR
...
Tenemos para gozar,
la niebe de l’Ambierno i las froles de la Primabera;
l choclate de la Peruggia,
la bagueta francesa,
ls tacos mexicanos,
l bino chileno,
ls mares i ls rius,
l futebol dels brasileiros,
ls cigarros Davidoff;
las “Mil i ua Nuites”,
la “Debina Cumédia”,
“Don Quixote”,
“Pedro Páramo”;
ls boleros de Manzanero i las poesies de Whitman;
Mahler, Brands, Revel, Devosi, Mosart, Chopin, Beethoven, Caravaggio, Rembrandt, Velásquez, Cezanne, Picasso i Tamayo;
antre tantas marabilhas.
I se tenes Cancro ó Sida,
púoden passar dues cousas
i las dues son buonas;
se te gánhan, líebran-te de l cuorpo que ye tan molesto,
tengo fame, tengo friu, tengo suonho, tengo ganas, tengo rezon, tengo dúbedas;
i se le ganhas serás más houmilde, más agradecido;
portanto, facelmente feliç,
líebre de l tremendo peso de la culpa,
de la respunsablidade i la beidade.
Çpuosto a bibir cada momiento,
porfundamente, cumo debe de ser…(cuntina)

03/08/11

AMBORAS DE L PRAINO

.
SCUTEIROS
.


Un grupo de scuteiros stá acampado na aldé de Atanor, durante 7 dies, participando na bida de la quemunidade, ajudando an bárias tarefas i tamien, bejitando las aldés an buolta de Atanor. Las caminadas puls trilhos de ls campos, son outra de las sues atebidades. Assi cumo las atebidades culturales, cumo fui l causo d'onte a la nuite, an que fui porjetado un filme subre Atanor, tenendo ne l final sido repersentado un pequeinho sketch subre ls pobos de l Mundo.




L persidente de la Junta de Freguesie, bestindo l tradecional capote de ls bielhos labradores, dou-le las buonas benidas i zeiou qu'antre ls scuteiros i las pessonas de Atanor, se criasse ua sana cumbibéncia.
.


Atanor ye yá ua de las aldés mais coincidas de Pertual, fruito de las sues atebidades culturales i de la forma eisemplar cumo sabe recebir ls bejitantes.