Mostrar mensagens com a etiqueta José Saramago. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta José Saramago. Mostrar todas as mensagens

15/07/11

Pribatize-se todo



«Pribatize-se todo, pribatize-se l mar i l cielo, pribatize-se l' auga i l aire, pribatize-se la justícia i la lei, pribatize-se la nubre que passa, pribatize-se l suonho, subretodo se fur diurno i de uolhos abiertos. I finalmente, para floron i remate de tanto pribatizar, pribatizen-se ls Stados, antregue-se por ua beç la sploraçon deilhes a ampresas pribadas, mediante cuncurso anternacional. Ende se ancuontra la salbaçon de l mundo... i, yá agora, pribatize-se tamien la puta que ls pariu a todos.»

José Saramago - Cadernos de Lanzarote - Diário III - pag. 148

[An pertués:

«Privatize-se tudo, privatize-se o mar e o céu, privatize-se a água e o ar, privatize-se a justiça e a lei, privatize-se a nuvem que passa, privatize-se o sonho, sobretudo se for diurno e de olhos abertos. E finalmente, para florão e remate de tanto privatizar, privatizem-se os Estados, entregue-se por uma vez a exploração deles a empresas privadas, mediante concurso internacional. Aí se encontra a salvação do mundo... e, já agora, privatize-se também a puta que os pariu a todos.»

José Saramago - Cadernos de Lanzarote - Diário III - pag. 148]

19/07/10

Rebindico !



«Herdaste umas centenas de palavras práticas, um vocabulário elementar. Com isto viveste e vais vivendo. », diç Saramago falando de la sue bó na sue crónica « Carta para Josefa, minha avó » eiditada pula 1a beç an lhibro, an 1971, na sue obra Deste Mundo e do Outro.

Traduçon desta citaçon aperpuosta pul Tradutor de Mirandés que podemos ancuntrar an linha :
« Heirdeste uas cientos de palabras práticas, un bocabulairo eilementar. Cun esto bubiste i bás bibendo »

You pessonalmente ye assi que traduzirie:
« Hardeste uns cientos de palabras práticas, un bocabulairo eilementar. Cun esto bibiste i bás bibindo »

I agora, relatibamente al que diç Saramago, you pregunto : será que las pessonas cumo essa abó Josefa mas que bibien (ou inda bíben ou subrebíben por bezes até grácias a las giraçones seguintes de filhos, nietos i biznietos) nas nuossas Tierras de Miranda sabien mais que eilha, la bó de Saramago ? Nó, pula cierta nó. Tal i qual cumo l'abó del, l mais de ls nuossos antepassados nunca chegórun a saber mais ou pouco mais que la bó desse scritor hoije mundialmente cunhecido.

I nós anton, nós que somos de la mesma giraçon ou quaije (un cachico mais nuobos pula cierta assi i todo i essa defrença ye berdade que tamien cunta) que l Prémio Nóbel de Lhiteratura Pertuesa, nós que tamien gustamos de screbir (talbeç menos assi i todo que el ?), nós que daprendimos tamien a falar Mirandés (mas al cuntrairo de Saramago que pouco debe de haber daprendido a falar esta lhéngua, talbeç la única beç que andou pulas Tierras de Miranda), nós que tamien tubimos, quaije todos stou cumbencida, cumo el abós cumo la sue abó Josefa ou tamien l sou abó de las calças que se chamaba Jerónimo, abós cumo ls del que nunca chegórun por bezes sequiera a ir a la scuola para daprender las purmeiras lhetras…

Nós… an 2010, l que ye que tenemos que fazer quando mos queremos sprimir i dezir aqueilho que mos passa pula cabeça an Mirandés ?

Falar cumo ls nuossos abós falában, quier dezir cun «ls cientos de palabras práticas» que deilhes cheguemos a hardar ne l melhor de ls casos, un « bocabulairo eilementar » cumo diç Saramago… ?

Claro! Parece fundamental daprender nós tamien esse bocabulairo anquanto inda ye possible subretodo que sabemos todos bien que esso puode ser anfeliçmente inda talbeç por pouco tiempo, hai que dezir tamien la berdade…

Mas you stou cumbencida que serie un erro grabe cunsidrar que mos debemos ounicamente restringir a esse bocabulairo, eibidentemente lemitado tanto ne l tiempo cumo ne l spácio : « Uns cientos de palabras práticas », « un bocabulairo eilementar » …

Nós que pul cuntrairo tubimos la suorte i inda la tenemos de daprender bárias lhénguas i de frequentar por bezes até bárias ounibersidades, an bários países de l mundo cumo por bezes tamien acuntece… i you que admiro tamien Saramago… rebindico la possibelidade de irmos mais loinge na reflexon subre l berdadeiro sentido que ténen las palabras desta nuossa Lhéngua, acho neçairo abrir mais puortas i jinelas senó ye toda la casa que ampeça a cheirar a mofo, ye amportante ancarar mais heipóteses, percurar inda mais loinge ne l tiempo cumo tamien ne l spácio para çcubrir raízes inda mais fondas i por bezes squecidas ou eignoradas… I esto siempre cun un oubjetibo: anriquecer la Lhéngua atualizando-la tamien (Ye desso que precisa tamien !), dar-le mais bida, poné-la a falar i porque nó tamien a beilar, dar-le de buber tamien alguas poçones mágicas… Ua deilhas ye la poesie.

Biba la Lhéngua que falamos ! Déiamos-le bida todos ls dies que Dius mos dá ! Cantemos-la tamien la nuossa Lhéngua porque nun hai dúbeda que bien l merece i siempre l merecerá.




21/06/10

L mundo ye tan guapo... !

Fui assi que mos apareciu José Saramago (era só un cachico mais nuobo),
un die de Julho, por buolta de 1989...

Un die, talbeç ne l anho de 1989, ne l més de Julho, an Lisboa, l grupo de porsores franceses de Pertués an França de que you fazie parte tubo dreito a un ancontro cun un scritor que mos ampressionou a todos, tengo la certeza. Era José Saramago que na altura inda nun habie recebido l Prémio Nóbel que le fui atribuído quaije dieç anhos mais tarde, an 1998. Tamien tubimos durante esse mesmo stágio que durou uas dues ou trés sumanas, yá nun me lhembro bien agora, ancontros cun outros scritores tamien amportantes cumo Virgílio Ferreira, Urbano Tavares Rodrigues, Hélia Correia ou outros cumo Alice Vieira mais acessibles para ls moços i adolecentes, nuossos alunos muitas bezes até franceses que tamien quieren daprender l pertués i son oubrigados a daprender todo zde la raíç…
Mas lhembro-me a perpósito de Saramago, porque depuis nunca me squeci, de l’eimage que tubimos del: un home eilegante mas sóbrio, bestido cun un fato scuro, sguio i quaije magro acumparado por eisemplo cun Virgílio Ferreira, mas pula cierta tan firme i resistente cumo ua oulibeira !
Inda hoije tengo pena de nun haber tido na altura un melhor cunhecimento de la obra del…
Son siete assi i todo ls lhibros que el screbiu que tengo hoije na mie biblioteca que tenerei tamien que ler ou tornar a ler un die destes, antre ls quales un de ls redadeiros, A viagem do elefante (La biaige de l alifante) que merquei, an Julho de l anho passado, na Faculdade de Lhetras de Toulouse-Le Mirail, aqueilha que queda mais acerca de onde moro, hoije an die…
Mas todo ampeçou ne ls purmeiros anhos de la década de 80 cun un testo que çcubri nun simpres lhibro scolar i que muito me marcou na altura …
Ende, Saramago falaba de l' abó del que yá era mui belhica i ampeçaba la sue crónica assi:

« Tenes nobenta anhos. Sós bielha, dolorida. Dizes-me que fuste la mais guapa rapaza de l tou tiempo i you acradito… »

I you, pessonalmente, quando li esse testo quedei perfundamente quemobida i tamien mui ampressionada, agradablemente ampressionada…
Uns anhos mais tarde, cheguei quaije al fin de Levantado do chão . Tamien m’ampressionou muito esse lhibro. La miséria i la sploraçon que denunciaba Saramago nessa obra éran sien dúbeda ningua las mesmas que aqueilhas que chegórun a eisistir nas Tierras de Miranda…
Quien inda hoije ten suidades de ls tiempos de la Ditadura i sien bergonha chega a dezir que Salazar fui un grande home mostra anfeliçmente que ye dua ancultura total, un eignorante que eibidentemente nunca liu nada de Saramago. Nun liu porque nun quier tener esse trabalho. Mas l die an que quejir abrir un cachico ls uolhos que ampece por ler Deste Mundo i do Outro ne l qual stá anserido esse guapo testo "Carta para Josefa, minha avó", cuntinando depuis por eisemplo cun Levantado do Chão que fui un de ls purmeiros romances publicados por esse outor, an 1980 eisatamente. Se chegar a ler esses dous yá saberá l que Saramago fui capaç de screbir yá antes de se tornar afamado até ne l mundo anteiro an special cun essa obra que fui Memorial do Convento i todas las outras que seguírun… Saramago : un outor que lhebaba las pessonas a pensar ! Mas esso, « lhebar las pessonas a pensar », nun era l que antressaba a Salazar nien tampouco l que el querie, el i todos ls eimbeciles cumo el, eimbeciles que inda hoije son capazes de criticar i de dezir mal de Saramago por ua rezon : nunca quejírun ler cun un pouco mais de atençon l que Saramago quijo realmente sprimir.
A mi bastou-me ler "Carta para Josefa, minha avó" para antender que esse scritor merecie ser respeitado i mais inda : eilogiado! Subretodo quando acaba essa guapa crónica que data de ls anhos 1968-1969, dezindo l que l'abó le habie dito cun palabras dua simplicidade mas tamien dua perfundidade ancribles :

«L mundo ye tan guapo, i you tengo tanta pena de morrer!"
Ye esto que you nun antendo – mas la culpa nun ye tue.

Ye assi que acaba houmildemente « Carta para Josefa, minha avó », screbido por un cierto José Saramago, l único Prémio Nóbel de Lhiteratura que até hoije fui atribuído a un scritor pertués mas tamien de lhéngua pertuesa. Tamien esto dá que pensar !

19/06/10

José Saramago









La muorte spertou i agarrou a José Saramago, el que la habie puosto a drumir por un die, cuncluindo «L die apuis nun se morriu naide», mas hoije nun fui esse die apuis. Porquei me dá para screbir subre essa muorte se tanta hai todos ls dies? Tengo al miu lhado la pilha de ls sous lhibros i bou-los çfolhando, alguns yá castanho de polareda, uns lidos outros mei lidos i outros inda por ler, i talbeç essa pilha de lhibros seia la repuosta a aqueilha pregunta, yá que por eilhes Saramago se tornou persente. Por el i cun el, la lhéngua pertuesa fui até adonde nunca habie ido i falou-se de Pertual adonde nunca se habie falado, quier dezir, dua cultura, dun modo de star ne l mundo. Nunca fui andefrente al que se passaba ne l mundo, la boç alhargada i acrecentada pul prémio nobel que lhebaba a las cuostas. Un die passou por tierras de Miranda, comiu la puosta na Grabiela i deixou registrada la sue passaige anque sien se dar de cuonta de l'amportança de la lhéngua mirandesa que, nesses tiempos d'ampeço de ls anhos 80 de l seclo atrasado, inda mui poucos le dában balor i ralos sabien que era ua lhéngua anteira. L que screbiu queda cumo un menumiento de la lhéngua i de la cultura pertuesas, diga-se l que se dezir, guste-se ou nun se guste. La magie de ls grandes scritores ye que amóstran até adonde ua lhéngua ye capaç de ir, amostrando a todos ls outros la sue belheza, la sue música, la sue fuorça, l sou balor de houmanidade. Sien eilhes, las lhénguas quédan mais murchas, mais squecidas, mais scundidas, mais çpreziadas, nó por culpa deilhas que todo l balor ténen andrento, mas porque naide hai que las amostre al mundo an todo l sou splendor. Fui esta licion que hoije me bieno a la cabeça i por esso esta muorte merece ser falada por bias de todas las bidas que criou i ha de cuntinar a criar. Hai quien diga que ampeçou tarde, mas l amportante ye que chegou muito a tiempo.






19/07/07

Ansaio subre L Triato

"Ensaio sobre a Cegueira" ye un de ls mius lhibros preferidos de José Saramago. Hai uns anhos, l grupo de teatro "Bando" (un de ls mais einobadores de Pertual) adaptou l testo para Teatro. Rui Simões realisou un documentairo subre esta adaptaçon.
Tube ouportunidade de ber "Ensaio sobre o Teatro" ne l Festibal Hola Lisboa i ye cun agrado que bejo que está outra beç an eisebiçon n l Cinema São Jorge an Lisboua. Strenou l die 16 i bai a star até l die 25, a las 22 horas (hai ua sesson legendada an anglés a las 18 h. i ua sesson legendada an castelhano a las 20 h). Ne l Porto, bai a star antre 18 i 21, i antre 25 i 28 de Júlio, a las 21:45.


Trailer do Expresso


Trailer no Youtube