Mostrar mensagens com a etiqueta Mirandes. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Mirandes. Mostrar todas as mensagens

19/09/10

DIA DA LÍNGUA MIRANDESA II

.
DIE DE LA LHÉNGUA MIRANDESA II

.
Nun ye fácele grabar todo i muito menos fazer un bideo para bos amostrar, porque tenemos poucos meios para fazer esso, mas tamien nun podemos fazer bideos mui grandes se nó nun teneis tiempo de ber todo. Fazimos este pequeinho trabalho de la palhestra que dou Amadeu Ferreira, a purmanhana i que tratou de la stória de la lhéngua i de las defréncias cun las outras lhénguas. Porcuremos amostrar-bos estas passaiges de la palhestra porque pensamos que son l percipal para saberdes un pouco de l que fui.
.

.

Tamien houbo ua bejita als sítios mais signeficatibos de la cidade, a la tarde fui la apresentaçon de lhibros nas scuolas i a la nuite un berdadeiro festibal de cultura para to la giente i la apresentaçon de ls LUSIADAS an mirandés. Yá bos amostraremos un bideo de l coro anfantil de Miranda que ancantou ls que alhá stubírun.
Bá, ide tamien a ber l HOIJE, porque tols dies ten mais amboras de to l Praino.

31/01/10

SER POETA

.
SER POETA

Son assi ls poetas, la boç deilhes i de ls outros, eirreales a las bezes, mas que ancóntran ne l aire las palabras que muitos dízen sien las screbir.

Esto screbi-lo you ne l jornal de parede que you fazie, na guerra, an Angola, fui an pertués, mas cuntina atual tamien hoije, an mirandés. Quando la lhibardade bai sendo menos, estas palabras ándan mais ne l aire.

SENTIMIENTO

Triste mundo
Tan bagabundo,
Que me corrois,
Que me çtrois,
Que me deixas
Culas mies queixas.
Se nun me cumprendes,
Se nun m’atendes,
Ajuda eirei percurar
I se nun l’achar...
Hei-d'ancontrar,
Nin que seia la muorte,
Para m’ajudar
I miu martírio acabar.


Almendra

28/01/10

SOPAS DE TCHERRIÇ

Las sopas de “tcherriç” era un prato mui ousado an Bomioso i que se fazie tamien an alguas casas de Sendin i Mogadouro. Nós ajudemos a fazer las sopas muitas bezes, inda que l nuosso trabalho fusse solo cortar l pan i botar un pouco de miel nua malga de sopas antes de l botar l sangre i l “tcherriç”. Sabemos l questume de Bomioso, porque la armana de l Pe. Fracisco era d’alhá i fazie-las todos ls anhos i nós cumo bezinos éramos siempre cumbidados a la matança de l cochino i a comer las sopas de “tcherriç”.
“Matança que nun tubisse sopas nin era matança”, fazer este quemer “nun ye tan simpres cumo la d'outros quemeres de la matança”, garante António Monteiro, Gran-Mestre de la Cunfrarie de ls Quemeres i Beberes de Trás-ls-Montes i Alto Douro. Mas l melhor ye splicar cumo se fazíen las sopas i que nós bimos fazer muitas bezes: “cúozen-se las chichas, nun pote de fierro, al lhume, quaije tol die (chouriço de baca, persunto donde l cochino batie l rabo, galhina bielha, chicha de baca…) i outeliza-se depuis essa auga para amolecer l pan. Junta-se inda l sangre bien cozido i sfarelado. Tiran-se ls cherrelhones al cochino i fázen-se nun pote de fierro, al lume. Depuis de feitos, ajúnta-se a un pouco de unto de l que queda ne l pote, azeite i deixa-se ferber i ye esta cumbinaçon (unto mais azeite) que se bota por riba de las sopas (nun ye preciso muito) i que al botar faç “tcherriç”, donde l nome de las sopas de “tcherriç”. Sabemos que an Bomioso i Mogadouro se diç “tchis” por bias de l son que faç al ferber i al botar por riba de las sopas. Zde que se mata l cochino até que se pindure l fumeiro, hai quemeres defrentes i las sopas tamien nun son bien eiguales, yá que las de “tcherriç” solo se comíen a la nuite ou ne die an que se fazíen las tabafeias, ls chabianos i ls chelreones. Las de l’almuorço nun lhebában “tcherriç” nin sangre, nestas la auga de las chichas ferbe, noutro pote de fierro, cun fideu i garbanços i bota-se todo an riba de l pan.

19/12/09

É NATAL

.
YE NATAL

An beç d'oudiar, ama.
Serás feliç.
L rábia mata aquel que la sinte...



dous amantes felizes nun ténen fin nin muorte,
nácen i múorren muita beç anquanto bíben,
son eiternos cumo la natureza.

Pablo Neruda

BUONAS FIESTAS I FELIÇ ANHO NUOBO
ALMENDRA

07/12/09

Alantre! Arriba! a Chubir!...(3)

.
Fái-te lhuç para alhumbrar,
Fái-te lhume pa calcer!

Nun te quedes antre l puolo,
Que naide de ti ten duolo!...

Alantre sien detener,
Muito menos sien parar,
Se detener ye tardar,
Parar,…fui siempre morrer!...

(cura Mourinho)

05/12/09

Alantre! Arriba! A chubir! (2)

.
Se sabes para onde bás,
Nunca mires para baixo,
Nunca mires para trás!...

Abaixo hai puolo que cega,
Tropieços que fíren ls pies;
Atrás hai fumo q'anreda
I fai mais brebes ls dies.


(cura Mourinho)



02/12/09

Alantre! Arriba! A chubir! (1)




Para José Ventura, mais ua frol deste jardin, eiqui bai esta quadra:

Camina! Alantre ye l fito,
Camina sien descansar,
Delantre stá l anfenito,
Siempre hai nel passos a dar!...

(cura Mourinho)



Ua cousa ye querer outra ye ser


Querer, querie muito ser un bun scritor i ser buono outor de libros, si, porque tener l nome na capia dun libro, qualquiera un puode tener, bonda tener denheiro para l publicar ou tener padrinos para l’eiditar, agora ser, nun ye fácele. Por esso dou tanto balor a este blog i als mius, porque puodo screbir i treiar, puode ser que benga a ser.

"La ourtografie de l mirandés inda nun stá assente i para mi, screbir un erro ourtográfico ye hourroroso, ye cume cometer un pecado mortal. Ua beç spurmentei a screbir ua quadra i por bias de ua dúbeda que nun cunsegui tirar deixei-me desso."-Padre José Fernandes an Teçtemunho arrecolhido por Alcides Meirinhos.

Mas tamien nun stou muito d’acordo an ser cumo l cura José Fernandes, porque se fusse assi inda hoije la nuossa lhéngua serie l lhatin. Cul tiempo ls erros pássan a deixar de l ser, porque la lhéngua para ser biba ten que ir acumpanhando ls tiempos, mas cun reglas, yá que decidimos bibir an sociadades ourganizadas. Ora l mirandés ten que tener las sues reglas, se quier subrebir cumo lhéngua autónoma i tener credeblidade.
Nun podemos quedar agarrados a la nuossa beidade de pensar que somos.
Almendra

01/12/09

MANIFESTO

Porque cuido que ye amportante eiqui bos deixo este manifesto an sturiano i mirandés
Manifiesto

Astúrias, Lhión, Miranda de l Douro i Çamora: ua cultura para repartir i spargir ...

Nos dies 4, 5 i 6 de nobembro de 2008 tubo lhugar l “I Conceyu Internacional de la Llingua Asturiana” que, cun l sub-título de Más de mil años d’hestoria d’una llingua nel País de los Ástures, ajuntou an Oubiedo ls melhores specialistes an Lhenguística, Stória i Cultura de l bielho território de ls ástures.

Durante las sessones académicas de l Conceyu sobressaliu l’eijisténcia d’afinidades lhenguísticas i culturales qu’armánan cun ua fuorte tradiçon cumpartida, mas tamien cun la particularidade social, política i cultural qu’hoje an die ténen las Astúrias, Lhion, Çamora i la Tierra de Miranda. Assi i todo, quier ls anterbenientes quier l público axistente stubírun d’acordo an qu’ua prática alhiceçada an ne respeito i la nó angeréncia ye la melhor política quando se trata de colaborar culturalmente antre sociedades que perténcen a comunidades – i até Stados – diferentes.

D’acordo cun estas eideias i apostados an seguir streitando ls lhaços stóricos qu’únen ls quatro territórios, ls partecipentes do debate público cun que s’acabou Cunceyo (representantes, respetibamente, de Lhion, Çamora, Miranda i Astúrias), comprometírun-se a streitar i renuobar esa tradiçon comun criando plataformas de colaboraçon cultural (partecipando conjuntamente an atebidades antercomunitárias), besitas als territórios para aprofundar lmelhor conhecimiento de las rialidades sociales, poliíticas d’antrecámbios, culturales (música, triato, lhiteratura …), studode l património lhenguístico comun, ambestigaçon al redor de las specificidades sociolhenguísticas de cada tierra, etc.

Finalmente, ls resultados de l “I Conceyu Internacional de la Llingua Asturiana” dan cunta de l’eijisténcia, rial i biba, d’un sentimiento stórico de pertença comun, abrangiente, que deberá serbir para amostrar al mundo l’eideia d’ua cultura plural, abierta a nuobas posibilidades de colaboraron i de renuobo.

ASSÍNAN ESTE MANIFIESTO:

Emilio Gancedo (Lhion)
Alfredo Hernández (Çamora)
Antonio Bárbolo (Miranda de l Douro)
Xosé Antón González Riaño (Astúrias)

Manifiestu

Asturies, Lleón, Miranda de l Douro y Zamora: una cultura que compartir y esparder al mundu...

Los díes 4, 5 y 6 de payares de 2008 celebróse’l “I Conceyu Internacional de la Llingua Asturiana” que, baxo’l sotítulu de Más de mil años d’hestoria d’una llingua nel País de los Ástures, axuntó n’Uviéu a los meyores especialistes nes disciplines llingüístiques, hestóriques y culturales del vieyu territoriu de los ástures.

A lo llargo de les denses sesiones académiques del Conceyu, amosóse la existência d’unes afinidaes llingüístiques y culturales qu’enllacen con una tradición fondamente compartida, pero tamién la especificidá social, política y cultural que güei caltienen Asturies, Lleón, Zamora y Miranda de l Douro. Nesi sen, tanto los ponentes como’l públicu asistente decatáronse de qu’una práutica sofitada nel respetu y la non inxerencia ye la meyor política cuando se trata de collaborar culturalmente ente sociedaes que pertenecen a comunidaes –y hasta estaos– diferentes.

Acordies con estes idees y enfotaos en seguir calteniendo los llazos hestóricos que venceyen a los cuatro territorios, los participantes nel alderique públicu col que finó’l Conceyu (representantes, respeutivamente, de Lleón, Zamora, Miranda y Asturies) apautáronse n’enanchar y anovar esa tradición común afitando calces de collaboración cultural (participación conxunta n’eventos intercomunitarios), visites a los territorios p’afondar na meyor conocencia de les estremaes realidaes sociales, política d’intercambios culturales (música, teatru, lliteratura...), estudiu del patrimoniu llingüísticu común, investigación al rodiu de les especificidaes sociollingüístiques de cada ámbitu, etc.

Los resultaos, en fin, del “I Conceyu Internacional de la Llingua Asturiana”, constataron la pervivencia, real y afectiva, d’un sentimientu “ástur”, non escluyente, que nagua por proyeutar al mundu la idea d’una cultura dinámica y plural, abierta a nueves posibilidaes de collaboración y anovación.

ROBLEN ESTI MANIFIESTU:

Emilio Gancedo (Lleón)
Alfredo Hernández (Zamora)
Antonio Bárbolo (Miranda de l Douro)
Xosé Antón González Riaño (Asturies)

Bamos al que amporta

Todo ye amportante i ls comentairos subre ls temas que apreponi, assi cumo ls mails que recebi, amostrórun que hai muita giente a studar l mirandés. Dezie Félç que la sue tie dezie palon(s)a. Pus ye ua cousa a ber tamien, se la palabra se scribe cun ç ou cun s.
Subre la palabra pielgo ou pielego, tamien me screbírun a dezir que puode ser pilgo ou piélago, you cun las liçones que daprendi eiqui, tamien fui mais cuidadoso a precurar i subre esta palabra ancuntrei ua cousa antressante. Ne l pobo sturiano de Villamanin hai esse chamadeiro i stá assi na “Web de l ayuntamiento”:
- Pielgo(por el piélago = pozo del rio)
Tamien acabei por scubrir que, an castelhano, pielga nada ten a ber cun pielgo.
Ana tamien dou un cuntributo amportante, inda que nada tenga a ber cun las palabras aprepuostas, mas puso ua question que bos aprepongo scutir hoije. Que ye:
La palabra padre, que ne l pertués ye pai.
Quando lemos ua lhéngua strangeira tenemos que precurar ne l dicionairo las palabras que nun antendemos, nun las bamos a traduzir por aqueilho que mos parece. Lemos an francés cou, mas nun bamos a pensar que ye l que mos parece. Para quien sabe mirandés ye fácele saber l que quier dezir padre, para quien solo sabe pertués puode haber cunfuson, mas cumo eiqui bénen tamien pessonas que sáben pouco de mirandés, aprepongo que cada un diga cumo se traduç la palabra pertuesa padre para mirandés.
You, la mais de las bezes oubi cura, mas inda oubi padre-cura, mas ralas bezes.

29/11/09

SOUDADE

SOUDADE

Se las lhágrimas bénen
A la cara cun l’eidade,
Ándan de manos dadas
La tristeza i la soudade.

La tristeza ye mui mala
Mas ye pior la soudade,
L’alegrie cura la tristeza
Nada cura la soudade.

Se fures para bielho
Yá sabes cun que cuntar,
A las bezes cun la tristeza
I siempre cun la soudade.

27/11/09

Ourgulho i precunceito


L títalo puode parecer nada tener a ber cun l que bou a screbir, mas ourgulho i precunceito son defeitos que alguns ténen i a las bezes you tamien ls tengo. I para defendermos l nuosso uorguolho agarramos-mos a pequeinhas cousas para l defender assi cumo solo miramos para l nuosso umbelhigo i nun anxergamos mais nada, tenemos l precunceito de sabermos mais que ls outros i que ls outros son palonços.
You screbi i bien, que nun ancuntraba la palabra palonça i cumo staba ne l die de lhuita contra la bioléncia de las mulhieres, fruito de ua sociadade machista, nin se me lhembrou de precurar palonço.
Porque será que la maiorie de ls dicionairos nun ténen las palabras ne l femenino? Solo sabie de la palabra cun respeito a moscas i mosco nun ye l masculino de mosca, nin se me lhembrou que la palabra palonça tenerie masculino. Sculpai nun tener precurado la palabra palonço, que agora si que sei que eisiste, mas será que palonça ye l femenino de palonço?
Mas nun era esto l mais amportante, mas se la palabra eisistie i se serie mirandesa.
Corri bárias aldés de Miranda i an todas habie giente que sabie l que éran moscas que andában palonças. Corri bárias aldés de Mogadouro i nun ancuntrei naide que l soubisse.
I you ye que sou palonço?
Mas cumo estas çcussones nun lhíeban a nada, deixo-bos outra question:
An Picuote hai un poço a que cháman poço pielgo ou será pielego nun quiero que bos agarreis solo a la ourtografie de la palabra cumo l mais amportante, mas a la ourige i a la rezon de la mesma. L poço era adonde ls garotos íban a daprender a nadar, era grande. L drº Bárbolo Albes, un de ls padres de la cumbençon, porsor an Sendin, natural de Picuote i cun quien falo muitas bezes i siempre an mirandés, dou-me ua splicaçon subre esso, mas era antressante saber se hai esse nome noutras tierras. Nun me bengades a dezir que hai un dicionairo an Francia ou na Rússia que ten la palabra pielga ou pielega.
Tamien podeis dezir se ourgulho stá bien!...
I se hai erros tamien.

26/11/09

NOBEMBRE

NOBEMBRE

Ándan las moscas palonças,
Yá ampeça a fazer friu.
Bénen las purmeiras chubas,
Yá ampeça a roncar l riu.


Staba sentado al lhume cun la mie tie, cun ua borralheira cumo las d’antigamente, un púcaro de bino ne l murilho i un cacho de canhono a assar na brasa, quando dues moscas ateimórun en se scunder ne ls pelos de la mie cabeça. Farto de las anxotar roguei ua praga, a la bielha moda mirandesa “rais parta las moscas” i lougo me arrespundiu la mie mulhier “ándan palonças, cumo dezie Angelina”.
Angelina era ua amiga deilha de les tiempos de l coleijo, an Miranda, ne l percípio de ls anhos sessenta i natural de Malhadas.
Esto serbiu para you me lhembrar deste berso que bos scribo al ampeçar.

Cumo nun ancortrei la palabra palonça ne ls dicionairos que conheço, de mirandés, pertués i castelhano, gostarie de saber se algua flor deste blog me puode dezir donde ben la palabra ou se la oubiu tamien ague beç.

19/08/09

Bersos pra ti : La güeira

Dende un alto la Sanabria (1685 m), la sierra la Culuebra i la Lhuç al loinge

LA GÜEIRA’L POBO

La Moura de las funtaninas
Te sacou culas sues maninas
Yá alhá pa riba la caleija
Oubien-se mil bozes que nien n’eigreija.

Saliste dal brício la chana,
De la fuonte, l amorico que mana.
Yá alhá pa riba l praino la Lhuç
Oubien-se mil homes chegando de cruç.

A pisocadas anchieste la tierra de carreirones.
A chancadas amachaqueste los angurriones.
Mas Reinha d’antanho ! Qu’agora sien fuorça nien sales,
De la lhapa adonde t’ançarreste culs tous males.

Dende tenes de renacer !
De la tierra las funtaninas muito camino tenerás que fazer.
Pra daquestes males te lhibrares an glória !
Güeira derrama-te, i munda la nuossa tierra.

Fai rebibir aquesse tou pobo, pur piedras i rigueiros, aquesse tou reino !



Tiégui Albes, die 25 de Julio dal 2009, Paris.