Mostrar mensagens com a etiqueta remanse. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta remanse. Mostrar todas as mensagens

04/06/11

Cumbite



Queda todo mundo cumbidado.

Quien pudir será un gusto bé-la(o) por alhá.
Mais haberá outros salimientos, al menos an Lisboua i an tierras de Miranda.









Nota: este salimiento an Bergáncia era para ser l redadeiro, mas cumo l'eidiçon se atrasou, acaba por ser l purmeiro.





21/02/08

Remanse "Lua Nova"

La cápia de l remanse tamien an purmeira mano.

20/02/08

Remanse "Lua Nova"


Talbeç seia de tornares a falar mais alantre i splicares quien ye l outor i cumo se chama l nuobo remanse. (AF)

Perguntei-le al remansista l que está arriba... mirai la repuosta...


Quanto a quem sou... Ninguém! É uma resposta antiga, como sabes, mas com actualidade como concordarás. Quanto ao Remanse chama-se Lua Nova.


Puodo dezir-bos que nun cuncordo! Quien scribe la nuossa tierra cumo bós ten que ser alguien... i bien grande.

Fica eiqui, an prurmeira mano i an traduçon mie, ls dezires de la contracápia de l remanse, relhembrando que el salimiento será ne l purmeiro de Márcio a las 18h00 na FNAC de Santa Catrina - Porto. Tamien ye amportante dezir que l parteiro de l salimiento ye l nuosso porsor Amadeu Ferreira.



José Alves naciu an Trás de ls Montes, hai cinquenta anhos.

Ye médico i porsor ounibersitairo.
Acabou l curso de l liceu an Bergáncia, i licenciou-se i adoutorou-se ne l Porto.
Ye outor de bários artigos i publicaçones científicas.
Publicou an febreiro de 2007 l remanse “Planalto”.


Artúrio sperta zde hai dous meses para acá cun un suonho cumpulsibo que nun l deixa zampenhar ls sou afazeres de cada die até resolber oubedecé-le. Forteficar ua aldé i guardar bárias cousas. Quando le pedie ajuda al filho para fazer esso, çcubre que l filho ten benido a tener suonhos que cumplétan ls del

L que ténen a fazer até faç acraditar nua cataclismo por todo l ouniberso. Conhécen outros "sonhadores" que améntan nua possible besita de l nuosso sistema solar por un Buraco Negro.

Se fusse berdade, formarien-se corredores para fuora de l sistema solar, tornando possibles las biaiges antre streilhas, anque la Tierra corrira l risco de zaparecer.

Al lhargo de la narratiba damos cun cumportamientos stranhos de todos ls animales, ampurriando l lheitor pa la certeza de que algo se bai a passar.

I passa, l buraco negro aparece na borda de l sistema solar, angulhe Pluton i la Lhuna, deixando trés corredores, un pa la borda de l sistema solar i dous pa l çcoincido. La Tierra anterrompe l mobiento de traslaçon por uns raticos, l de rotaçon por quatro horas. Streforma-se nun planeta berdadeiramente berde i azul...


09/02/08

Pau Brasil



- Terra como é o teu nome ?
Cortaram pau Saiu sangue
- Isso é brasil !

Raul Bopp, Cobra Norato i outros poemas (1931)



Fui la purmeira fuonte de riqueza que ls Pertueses splorórun ne l Brasil: essa madeira d'adonde se straie ua tinta de quelor burmeilha, quelor de brasa, que serbie para tenhir panhos.
Ye tamien l títalo an pertués, zde 2002, dun remanse scrito an francés pul scritor Jean-Christophe Rufin i eiditado cun l títalo ouriginal de Rouge Brésil – “l mais grande sucesso eiditorial ne l que respeita a remanses screbidos an lhéngua francesa, estes últimos dieç anhos, an França” - cumo oubi dezir nun hai muito na rádio .
Nun sei l que bal la traduçon pertuesa, publicada pula eiditora ASA, i tampouco sei quien fui l tradutor ou la tradutora mas nun m’admira, por haber lido i adorado ler pessonalmente esse remanse na berson ouriginal, que esse lhibro tenga tubido l éisito, pul menos cumo aqui an França, que bien merecie.
Aporbeito este spácio que mos aperpon tamien Froles para acunselhar la leitura desse lhibro a todos, als grandes i als mais pequeinhos, zde 15 anhos mais ou menos, i eibidentemente, na medida de l possible, ne l oureginal… Caso nun seia possible, ye siempre ua buona cousa fazer tamien por ancuntrar l oureginal, ler ciertas passaiges, alguas páiginas… ou pedir a alguien que saba para ler na lhéngua que l scritor scolhiu para cuntar essa stória que a mi me ancantou i puls bistos mais d'un tamien, até an Pertual, cumo me dei de cunta, indo a ber alguns sítios na Anternete.

Eimaginai dous garotos quaije adolecentes – un armano i ua armana; ye assi que mos-los apersenta l narrador, mas… – que ban a ser scolhidos cun alguns outros para fazéren parte dua spediçon de bários milhares de pessonas eisercendo bários oufícios (trés a quatro mil soldados, marineiros, artesanos, carpinteiros, pedreiros, ferreiros, çapateiros, etc…) assi cumo un ciento de mulhieres i muitos degredados a quien habien pormetido la lhibardade, que ambarcórun ne l porto de Le Havre, na Normandie, uns ne l anho de 1555, outros depuis, para fundar i stablecer ua quelónia francesa a partir de la Baíe de Guanabara, situada acerca de l que ye hoije l Riu de Janeiro, naquel território de la América de l Sul que ls Pertueses yá habien ampeçado a chamar “Brasil”.
Toda esta base ye stórica. La spediçon era quemandada pul bice-almirante Nicolas Durand de Villegagnon (1510-1571) , un calbinista, nua altura an que la França iba quedando cunfruntada cada beç mais cun las guerras de relegiones antre católicos i portestantes. Fui assi que tamien ambarcórun na altura para essas tierras de l Nuobo Mundo que pertencien antretanto ouficialmente a Pertual - grácias al Tratado de Tordesilhas que data, cumo todos sáben, de 1494 -, muitos outros calbinistas, tamien chamados houguenotes: portestantes que habien aderido a la doutrina de Calbino, antre ls quales Jean de Léry que çcrebiu i comentou algun tiempo mais tarde l que biu an tierras brasileiras al lhargo dun anho, tornando-se, cul cartógrafo fraciscano André Thévet, ls outores de ls purmeiros testos i até lhibros an lhéngua francesa que lhémbran l Brasil, cumo habie acuntecido tamien, mas an pertués, cun Pero Vaz de Caminha, na sue carta a El rei D. Manuel I° subre «l Achamento de l Brasil», na altura de la biage de çcubierta mas subretodo de tomada de puosse a fabor de la corona pertuesa, por Pedro Álvares Cabral, ne l ampeço de Maio de 1500.
Mas ye an França que ampeça la stória que mos cunta Jean-Christophe Rufin ne l sou remanse; an Ruan (Rouen, cidade normanda, que you pessonalmente bien cunhecie i adonde cheguei a bibir dieç anhos), arrimado a 1560, cun la perséncia de índios que habien sido traidos de l Brasil puls Franceses para séren oufrecidos i amostrados al rei de França, Anrique II, casado cun Catarina de Médicis, reina de ourige eitaliana.
I depuis la stória cuntina, tamien na Normandie, cun esses dous garotos cumbencidos que son armanos - el: Just; i eilha: Colombe (palomba ou rola an mirandés, giralmente de quelor branca ou castanho mui claro) - que gústan muito un de l outro i que ban a ser scolhidos i lhebados pa l Brasil cun la mission de daprendéren la lhéngua falada puls índios para cunseguir quemunicar cun eilhes…
I depuis… ?
L que se sabe ye que essa tentatiba de la França, an meios de l seclo XVI, de criar essa quelónia ne l Brasil cun l nome de «La France Antarctique» solo durou cinco anhos, acabando ls Franceses por séren spulsos puls Pertueses an 1567, depuis de l Riu de Janeiro haber sido fundado an 1565 …
Qual la rezon dessa derrota pa la França an tierras brasileiras?
La mais amportante pula cierta ye esta: grandes dibergéncias i cunflitos, até relegiosos, que eisistien antre ls Franceses i que fúrun crecendo, mas tamien por parte de alguns muita regideç ne l modo d'ancarar las nuobas cebilizaçones cun las quales íban antrando an cuntato. L que éran ls Índios senó salbaiges, seres bárbelos, antropófagos, cun modos de bida cuntrairos a la doutrina, a la religion i a la moral... ?

Jean-Christophe Rufin cunsigue, assi i todo, dar-mos outra bison.
Just i Colombe ban a afazer-se a la maneira de bibir de ls Índios, a daprender a falar la lhéngua deilhes i a bibir cada beç mais armanados cun eilhes…
Até que un die Villegagnon acaba por renunciar i deixar l Brasil. Mas para Just i Colombe la scuolha stá feita. Ye cun ls Índios que decíden quedar i cuntinar a bibir.
I nun digo mais nada; nien cunto até l melhor.
Só bos digo mais ua beç que este lhibro ye un grande remanse, mui bien scrito, que mos trai un tema inda totalmente de atualidade: l choque de las culturas i la deficuldade que hai inda hoije an antender muita beç ls que son defrentes de nós.





04/12/07

Remanse an mirandés

Ne l blogue http://cuontasmiradesas.blogspot.com ampeçou a salir un remanse an mirandés screbido por Carlos Ferreira. Chama-se Antonho Trucal i stá a salir un capítalo de cada beç.
Ide alhá a dá-le ua ledé-la que nun bos ides a arrepender.

15/06/07

Seclo XX, anhos 30, la Trindade

*



La Santissima Trindade esse anho caiu ne l purmeiro Demingo de l més de San Juan. Antonho Trucal purparou la mula negra i fui-se até al cabeço. Ancuntrou pul camino a tiu Jesé Baraço que iba a la Trindade para ber se arranjaba un criado, mas tenie que l’agradar i ser barato, senó asperaba pul Santo Amaro.
Al redror de la capielha era un mar de giente i béstias presas als sobreiros éran mais que ne ls Grazes. Anda que l suolo quedaba bien stercado pa to l anho!
Criados cun sue guelhada a la spera de quien ls apreitasse nun faltában! Esse anho era por demais. Tiu Jesé Baraço acumpanhado d’Antonho atentiou l pulso a meia dúzias deilhes mas uns éran mui caros i outros nun le agrabában.
— Ah tiu Jesé, bamos a falar cun aquel rapazico alhi, a ber quanto pide?
— Anton tu cumo te chamas? Pergunta tiu Baraço.
— Manel.
— I quantos anhos tenes?
— Zassiete.
— I donde sós?
— De Bila Seco.
— Anton quanto quieres?
— Nun sei, you ye l purmeiro anho que bou a serbir. Bós me direis!
— Buono, you chamo-me Jesé i sou açougueiro an Sendin. Dou-te seis notas por anho, un par de çapatos, dous pares de ciroulas, dous pares de calças, dous pares de camisas i ua roupa de cotin ó cerrubéco, tu ye que scuolhes. Mesa ye al par de mi i la mie tie. Bás a la pipa de la dega quando quejires i la cama ye ne l triato de la palha de l palheiro de las bacas. Se t’anteressa ampeças pa l San Pedro.
— L oudernado ye mui baixo. Se me disse siete notas i trés pares de miotes yá quedabamos antendidos. Retroca l rapaç mei a miedo!
— Mira you nun te dou nien mais un çton i miotes dou-te-los armanos a la piel de l culo. Nun te squeças que you sou açougueiro i fame an mie casa nun se passa. Pergunta-le aqui a este rapaç que yá me conhece bien!
— Mira se aporbeitas, amo cumo este nun ancontras outro. Apuis se rigulares bien pa l anho puode ser que te deia mais. Atiçonaba Antonho pa cumbencer l rapaç.
— Negócio cerrado. Pa l San Pedro cuntai cumigo. Atalhou l rapaç apertando-le la mano gorda a tiu Baraço.
A la fin de missa las maltas yá stában eiquipadas de calagouças i galhos i ampeçórun-se a juntar a la spera que la música de Miranda ls benisse a buscar al camino que dába pa la sue aldé. L puolo era pior que nubrina cerrada i las pessonas na ronda al redror la capielha parecien animadas dun fernesin de guerra.
— Biba la malta, biba! Biba la malta, biba!
Apuis de las rondas l cheiro a puosta assada que benie de las tiendas de las tabernas anfilaba-se las narizes al para drento i ponie l stómado a apelidar por comer.
— Anda Antonho, quien paga sou you. Bamos alhi a tie Juzefina a comer ua puosta que fui you que le bendi la bitela. Aqueilho há-de ser un mimo i se fur para mi siempre me corta un cachico de l melhor sítio, diç tiu Jesé Baraço.
Cousa tan buona yá dies hai que Antonho nun tenie comido. Ne l cielo la comida de Nuosso Senhor debie ser to dies assi i anda que nun se habie d’anfariar por comer siempre la mesma cousa. Aquel cacho gordo de chicha assada a deixar scorrir l çumo an riba de l pan cunforme se iba cortando cula nabalha, parecie ua cousa santa. Tan santo cumo aqueilha puosta solo l bino clarete de tie Juzefina. Antonho quando agarraba la jarra spetaba-le cada stucada! La guola parecie l’augadeira de la huorta de las Arenas quando çtapaba l poço por pie. Nun dába aguanto i, anquanto bebie, un filico a mode sangre salie-le pul lhado de ls beiços, scurrie pul cachaço abaixo i solo paraba al manchar la camisa ne l dreito de l peito ancho, fuorte i queimado d’Antonho Trucal. Que suorte an tener ancontrado tiu Jesé Baraço!
Derrepente ampéçan-se a oubir gritos i amanaças. Dous homes de meia eidade de Fuonte Aldé, chenos de rezones un pa l outro anchírun-se de calagouçadas. Nesto, yá chenos de bino, ampeçórun a acudir amigos dun i d’outro i formou-se alhi ua picardie mais fuorte que you sei alhá. Nien ls guardas rurales fúrun capazes de ls zapertar. Calagouças, facas, piedras, caiatas i guelhadas, cada un daba cul que calhaba. Que reixa, que senreira se habien de tener uns als outros! A la fin alhá se atamórun, mas sangre arramado pul suolo era tanto cumo l bino que tenien bubido. Anquanto las mulhieres gritában, un home fuorte tapaba cun lhenço l sangre que gurgulhaba de l buraco dua facada por baixo de l bientre i parece que nun staba nada assustado.
— Tu nun t’atrapalhes mulhier, you sangre inda tengo muito, se perdir un cantaro inda me quédan andrento dous. Mas la Trindade era assi mesmo ou anton nun era. Antonho Trucal i tiu Jesé apuis daquel cinema i de la panza chena, cumprórun un bolso d’arrebuçados pa ls garotos i agarrórun sues mulas i fúrun-se pa la Trindade de las Eiras de Sendin.