Mostrar mensagens com a etiqueta património. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta património. Mostrar todas as mensagens

29/12/09

Galandum Galandaina 1



L redadeiro álbun de ls Galandun Galandaina, que acaba de salir, ye un hino a la [cun] música mirandesa, que sprime toda la madureç de l grupo, yá cun catorze anhos. Paulo Preto, Paulo Meirinhos, Alexandre Meirinhos i Manuel Meirinhos, bien háiades por eisitirdes! Quien inda nun oubiu l álbun, que trate de oubir las sues 14 modas assi que puoda. Ten bárias partecipaçones speciales, seia de la Tierra de Miranda [an special Abílio Topa, Eliodora Ventura, Helena Ventura i l Coro Anfantil de la EB1 de Miranda de l Douro] seia de fuora [eiqui cun special çtaque pa la grande cantadeira galhega Uxía, pa l nuosso bien coincido Sérgio Godinho, para Luís Peixoto de l grupo Dazkarieh i para Hugo Correia].

Este álbun stá cheno de sutilezas a que hai que star cun muito atento, puis ye ne l menudico que stá muita de la grandeza de las cousas. Ua deilhas son las dues lhénguas an que stá sbrebido todo el, l mirandés i l anglés, cuntando-se puls dedos las palabras que alhá aparécen an pertués. L mirandés stá screbido cun rigor i son mui poucos ls erros que, assi i todo, inda passórun. Ua outra ye la sploraçon de l spácio musical raiano an que stá la tierra de Miranda i tamien la cultura i la música mirandesas, cun un pie a cabalho de l outro lhado de la raia hai muitos seclos i anfluenças que ganhórun raízes tan fondos que ye mui defícele çtinguir l que ye de quien , de adonde bieno i quando. Por fin, i solo para nun mos alhargarmos muito, l assento familiar de l mais de las modas que mos son apersentadas, subretodo cun assento na tie Eliodora Ventura, mai de ls armanos Paulo, Alexandre i Manuel Meirinhos, a dá-le al álbun ua fuorça afetiba mui grande, inda reforçada pula cápia adonde aparécen quatro mirandeses de capa de honras i chapéu [antre eilhes l tiu Alfredo Ventura, abó de las calças de ls armanos Meirinhos, pul lhado de la mai], yá todos zaparecidos, mas a sugerir que stan bien bibos atrabeç destes quatro moços que fórman l grupo de ls Galandum Galandaina.

Este, que you saba, ye l purmeiro álbun dun grupo mirandés adonde partecípan grandes artistas de grande lomiada, de fuora de la Tierra de Miranda. Esse ye un dado mui amportante, yá que ye un modo de merecido recoincimiento de ls Galandun Galandaina i amostra tamien la sue culidade para que aqueles cantadores háian querido star cun eilhes, mérito que solo a eilhes se debe. Esta eideia de lhebar mais loinge l coincimiento de la música mirandesa yá se bie por todo haber sido puosto an anglés.
Cumo ne l dous CD's atrasados, ls Galandum Galandaina nun se lhemítan a repetir la tradiçon, mas ban-la modernizando, antroduzindo cousas nuobas. Até eiqui era subretodo al nible de ls arranjos, percuçones, etc. que essa einobaçon se daba, mas agora eilha bai muito mais loinge i passa al amanho de las lhetras, al ancadear de ls temas i l remisturar de ls temas cun nuobas sonoridades, pula mano de Hugo Correia. La sue preacupaçon queda bien çclarada quando dízen: «Queremos cun este disco i an special cun este tema [Nabos], que la música mirandesa nun seia solo ua lhembrança de l passaado.» Bien sei que muita giente ls cratica por agarráren la tradiçon i la trabalháren a la sue maneira, mas para mi esse ye un de ls sous grandes méritos: deixar la tradiçon siempre na mesma ye matá-la.
Para nun alhargar por demais este testo, solo mais ua nota. Las modas cantadas son l mais deilhas agarradas pul lhado eirótico i de crítica social, subretodo al clero, cousa tan caratelística de la giente de las Tierras de Miranda. Temas cumo Fraile Cornudo, Senhor Galandun, L cura stá malo, Coquelhada Marralheira, aperséntan un grau de eilaboraçon, de trabalho menudo cun assento na tradiçon, mas modeficando-la an pequeinhas cousas eissenciales, misturando i refinando bárias tradiçones cun guapo eifeito, dando-le un uso mui subtil al sufixo -aina [depreciatibo, folgazon, caçuador] que amostra bien cumo estes quatro Galanduns son uns berdadeiros 'malandros'!
I chega, que l testo yá bai lhargo. An próssimos testos, falaremos de algues de las modas de l álbun i outras cousas deziremos an giral. Mas nun poderie acabat sien ua classeficaçon, personal, claro stá, mas nun menos baliosa: este ye l CD de l anho 2009, l purmeiro.

Amadeu Ferreira






18/10/08

L Cruzeiro

Cruzeiro na Strada Mourisca an Fuonte Aldé [retrato de Alcides Meirinhos]



Muito tiempo antes de fazéren la strada nacional 221, eisistie yá la Strada Mourisca que, dízen ls bielhos, passaba siempre por fuora de ls lhugares sin entrar an ningun poblado. Esta amportante bia passa mui acerca de Fuonte Aldé, a la çtáncia de dous tiros de lapada, ou pouco mais, pa l lhado de adonde l sol se strepon i inda hai acá giente que la biu mobimantada puls almocrebes, que passában nos sous carrematos, a cabalho ou a pie. Era assi que se fazien ls trasportes i ls recados datrás. Esta Strada Mourisca queda mesmo al correr de la antiga linha de l camboio, adonde apuis de Dues Eigreijas sigue adreitos al Naso i por ende adelantre.
Cumo toda la giente sabe, nas ancruzelhadas ls nuossos abós, que tan debotos éran, ponien siempre ua cruç que, para alhá de spantar las bruxas i outros seres malinos, pedien siempre para se rezar uns Padre Nossos pulas almicas de l Purgatório. Ora eiqui neste lhugar de Fuonte Aldé, nesta dita Strada hai ua amportante ancruzelhada, Sendin a Sul, Dues Eigreijas a Norte. Um camino para Fuonte Aldé, outro para Prado Gaton, outro para Palaçuolo i para Augas Bibas. Sendo un punto de cunfluença de tantos lhugares, passarie alhi muita giente, assi que ponírun nesse sítio um cruzeiro, mui guapo i galano, que inda hoije alhá se ancontra. Na base de l mesmo ten sculpidas, an alto relebo, las almas de l Purgatório, c'ua caixica de smolas adonde ls biajantes deixában las sues deboçones. L sítio adonde stá esta amportante relíquia de l passado, ye ua ária bastante lharga que stá ne l mais cumpleto abandono: lixo, silbas, cardos i rodeiras de ls tratores por todo l lhado. Ben sendo bandeira de campanha an todas las eileiçones outárquicas de todas las fuorças políticas l amanho nun solo de l spácio ambolbiente, cumo tamien de l própio menumento que cuorre peligro de se sbarrulhar un die destes, mas assi que passa l die de ls botos, uns perdírun i ls que gánhan squécen-se de las pormessas.
Spero que un die destes i antes que seia tarde demais, haba quien se aponga i bote manos a la obra que puode ser un marco de anteresse stórico i turístico nun solo para esta tierra cumo para la region.


06/03/08

Rejistentes

Ne l retrato que acumpanhaba l testo “Fincones”, stan alhá quatro retraticos pequeinhos. Assi pequeinhos cumo stan, quando se míran nun se chega a antender las lhetras nin ls númaros, alguns yá bin zgastados puls anhos. Deixo-los eiqui yá un cachico mais oumentados.





Cumbento de santa Marie de Belen




Cumbento de San Paulo d'Almada




Cumbento de San Demingos de Lisboua




Cumbento de l Carmo de Lisboua



04/03/08

Fincones

Piedras cun muita Stória





Mas ua cousa ye las piedras tenéren la sue própia cuonta, outra ye amostrá-la. De quei serbie stáren parqui estes calhau, cumo strobeiros, solo a serbir de ancuosto nas horas muortas?
Amostrar la sue Stória fui l que acunteciu ne l die bint’uito (febreiro) na Scuola Secundaira João de Barros, cuntou-se la Stória de ls fincones que acá s’ancuntrában fai algun tiempo. Nesse die, lhougo a la purmanhana, l Persidente de l cunseilho eisecutibo, porsor Porfírio, dou ls saludos i las buonas benidas a to la quemunidade scolar, eiducadores i cumbidados oufeciales de l’outarquie i de l ansino, deixando claro l registro destes momientos para todos i pa la anstituiçon an special. La lhigaçon a la Stória i l lhocal adonde todo esto acuntece.
L porsor respunsable de toda esta sposiçon de ls fincones, dá ls parabienes a todos ls alunos que s’ambolbírun i dórun la sue ajuda para eiqui star i lhebantar este património.
Nun se squeciu de lhembrar a to ls que l scuitában que l mais deilhes habien sido sacados i salbos de sbarrulhos, silbeirones ou muntones squecidos an quintas desta region. Nun fusse assi, l çtino de muitos serie ls aliçaces de custruçones. Serie la fin dua cuonta, la fin dun falar, la fin dun teçtemunho.
Mirar-los hoije, spuostos adonde stan, ye cumo se de nuobo tubíssen ua bida, yá cula sue çcriçon a acumpanhá-los, ls desenhicos, las lhetras i numáros ne ls fincones deixórun de ser cousa sien sentido mas si birou l sou Belhete d’Eidentidade.
L cumbite a séren besitados por to la quemunidade lhocal fui feito i la gana de ls amostrar tamien. La Scuola Secundaira João de Barros, cun este géstio amostra mais ua beç al sou ampeinho an mantener ua buona lhigaçon cun to l mundo. Quier que esta anstituiçon seia cada beç mais ua casa de puortas abiertas a todos. Sabe que l’eiducaçon dun pobo nun se fai an fatilas mas si cumo un todo.
L eibento rebela tamien l ampeinho que l porsor Lima bota nestas cousas i la partecipaçon de muitos alunos nas sue çcricon de que se quier motibar cada beç mais ls mais nuobos pa la defénsia de todo l património. La hora ye buona puis bóndan por ende todos ls dies malos eisemplos de l çprézio que inda se ten por estas cousas.
Liçones destas son grandes chancadas a cara a un mundo mais listo i mais ansinado. Nien solo de pan se bibe.