Mostrar mensagens com a etiqueta Alcina Pires. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Alcina Pires. Mostrar todas as mensagens

17/01/13

LEITURA DE LS LUSÍADAS AN MIRANDÉS

 

– ALCINA PIRES (Retrato 017)

Alcina Pires (1953), naciu an Malhadas, cunceilho de Miranda de l Douro. Zde tienra eidade bibiu an Zenízio, adonde fizo la scuola i trabalhou ne l campo, ajudando ls pais, cun quien daprendiu la lhéngua mirandesa. Als 14 anhos saliu a studar para Bergáncia adonde cuncluiu l magistério purmairo an 1975. Cumo porsora passou l mais de l tiempo an Lisboua. Pul caminho dedicou se tamien a la pintura, tenendo feito algues sposiçones. Yá reformada, passa agora l mais de l sou tiempo an Zenízio.
Zde mui cedo ampeçou a screbir an mirandés, tenendo publicado muitos testos, oureginales i recuolhas, an blogues de lhéngua mirandesa i, subretodo, na “Fuolha Mirandesa” de l Jornal Nordeste. Publicou un libro de cuontas, assente nas suas bibenças de nina, an Zenízio, “Lucrécia Cunta-mos Cumo Era” [Zéfiro, 2010].
Liu las stáncias 42 a 50 de l Canto II.

24/01/11

Júri de l cuncurso Cuontas de Natal 2010



Cumo pormetido, eiqui stou a anunciar l júri de l cuncurso Cuontas de Natal 2010, custituído pulas seguintes pessonas, apersentadas por orde de l abc:

- Alberto Gomez Bautista;
- Alcina Pires;
- Amadeu Ferreira;
- Bina Cangueiro;
- Francisco Domingues.

Quando houbir nobidades, de todo seran dadas amboras.




28/10/10

Publicaçon de ls lhibricos














L salimiento de l miu lhibicos juntamiente cun mais quatro libricos de mulhieres, todas eilhas mirandesas, fui l die 25/10/2010. La publicaçon coletiba de ls cinco libricos bai ser an Lisboua, cun data a marcar pula eiditora.
Lucrécia ye ua mocica que cunta las sues lembráncias de pequeinha bibidas ne ls anhos sessenta, de l seclo passado, passadas na sue tierra, que ye Zenízio. Todas eilhas retratan l’alma de un pobo houmilde, cun sabedorie chena de mimórias.
Este librico mostra cumo era l sou mundo, eigual a todos ls garoticos i garoticas, mirandeses, daqueilhes tiempos. Lucrécia deixa eiqui huomenaige aqueilhas gientes, que la biu crecer, lhuitando pula subrebibéncia, cun ua bida mi dura, mas siempre cun gana de caminar an frente.
Esta ye la stória de un pobo que s’antendie bien falando la lhéngua mirandesa, ardança de ls sous antrepassados, que tenemos l deber de la preserbar i dibulgar.

Alcina Pires, 28-10-10

27/10/10

Lhiteratura mirandesa ne l femenino

[Eiqui se deixa l testo salido na Fuolha Mirandesa - Jornal Nordeste, de hoije]

Acában de salir, na eiditora Zéfiro, na coleçon An Mirandés, cinco nuobas obras lhiterárias, dues de cuontas i trés de poesie. Al lhargo de ls númaros seguintes de la Fuolha Mirandesa bamos eiqui a publicar anterbistas culas trés outoras i a falar de cada ua deilhas i de la sue obra. Son eilhas, Conceição Lopes Gonçalves, sendinesa, que cul nome de SãoSendin publica l lhibro de poemas Tiempo de las Cereijas; de Adelaide Monteiro, de la Speciosa, saliu l lhibro de poemas Antre Monas i Sbolácios; Rosa Maria Fernandes Martins, de Samartino, publica l sou segundo lhibro de poemas, L Bózio de las Raízes; de Zenízio, desta beç ye Alcina Pires a publicar Lucrécia Cunta-mos cumo Era, un lhibro que queda antre cuonta i mimória de anfáncia; tamien Bina Cangueiro, de Augas Bibas, publica un lhibro de cuontas, La Paixarina Azul i outras cuontas. Son cinco mulhieres que publícan todas cinco al mesmo tiempo i na mesma coleçon. Tamien yá todas publicórun algo eiqui nesta Fuolha Mirandesa.
Cuido que zde agora an delantre se puode falar de lhiteratura mirandesa ne l femenino. Até agora solo habie sido publicado un lhibro dua mulhier, Rosa Martins, mas passamos a cuntar cun meia dúzia de títalos. Cun esto quiero dezir que passamos a tener ua lhiteratura que mos diç l mundo ne l femenino, l que ne l causo de l mirandés era un uoco grande que teniemos. Siempre dixe que las mulhieres fúrun las grandes trasmissoras de la nuossa lhéngua, ls santuairos que la mantubírun biba, muita beç anquanto ls homes andában pul mundo i l mundo quedaba solo a las cuostas deilhas. Assi sendo, naide melhor do que eilhas le puode traier a la lhiteratura mirandesa un fuogo que le ten faltado, ua bida i un ritmo que ten tardado an agarrar. Talbeç solo eilhas séian capazes de arrincar muitas bibenças que cuorren l peligro de nunca ber la lhuç de l sol, bidas que son parte de la nuossa stória. Screbi-las i dá-las a coincer será un anriquecimento para todos nós, nuobos temas a que mos podemos agarrar para amostrar la nuossa cultura, ls nuossos saberes, las nuossas alegries i las nuossas tristezas que de todo esso se faç la bida. Dízen ls chinos que las mulhieres son metade de l cielo, mas ne l que respeita a la tierra de Miranda cuido que eilhas son muito mais de de trés partes, tanto de l cielo cumo de la tierra. Stou cierto que tamien assi ha de ser na lhiteratura i talbeç nun tenga de passar muito tiempo para bermos todo esso.
Pula purmeira beç s’ampeça a falar an lhibro de ls porblemas de las mulhieres mirandesas por eilhas mesmas. Son agora tratados lhiterariamente temas que nunca habien sido tratados i dun modo que nunca habien sido screbidos, bistos puls uolhos de mulhier, acarinados pulas sues manos, lhebados al sou cuolho i al chinchin, falados de l sou coraçon, cula amportança que eilhas le sáben dar. Stamos antre monas i sbolácios i ouxalá la lhiteratura mirandesa cun eilhas puoda bolar bien alto i bien loinge. Talbeç que inda séian solo sbolácios, mas ye assi que ls paixaricos daprénden a bolar. Estes son pequeinhos ampeços para ua obra lhiterária, mas ye assi que todos ls ampeços se bótan a bolar.
Cada ua destas outoras ye defrente de la outra, cada ua scribe de sue maneira, ténen sprienças i oufícios defrentes, eidades defrentes, por caminos defrentes las lhebou la bida, sendo tamien todas de tierras mirandesas mui defrentes. Ne l sou modo sereno i quaije calhado, este ye un tiempo stórico a la sue maneira i ye ua proua fazer parte del. Tiempo stórico porque se sinte que algo de amportante ampeça, un camino nuobo se abre, anque nun sábamos adonde bai a dar ye siempre ua puorta de sprança, nuobas bozes sáltan pa la praça de la cidade de la lhéngua que tamien por este lhado bamos custruindo. Talbeç que estas nuobas scritoras mirandesas béngan a fazer abrolhar la gana de screbir an muitas outras mirandesas que algo téngan para mos dezir, i siempre alguien ten cousas a dezir als outros. Subretodo moças nuobas que reperséntan la nuoba giente de la lhéngua, que yá tubírun aulas de mirandés i agora ándan pul mundo, talbeç la lhiteratura seia un modo de las fazer tornar a casa, si que la lhiteratura ye ua casa quemun de todos nós.

Amadeu Ferreira

17/11/08

Besita a la sposiçon d’Alcina Pires

Alcina Pires



Quiero, mais ua beç, dar ls parabienes a la pintora Alcina Pires pula guapa sposiçon que ten a público ne l Clube Residencial “São Miguel” an Lisboua.
Zed hai muito tiempo que you conheço ls trabalhos i modos de pintar desta stramuntana, mas ye bendo estes redadeiros trabalhos que agora spon, i alguns son bien recientes, que me dou cunta de la berdadeira caminada que la pintora fizo i l lhugar alto que merece ne l mundo de las artes. Nua andada firme i leal als sous ampeços na arte de pintar, rebela eiqui mais ua beç que la sue anclinaçon pul tema dua pintura lhiada als oufícios i lhidas de la tierra que la biu nacer ye mui fuorte. Ye un mote que se rebela bien querido par’eilha, mas que eilha quando trabalha l fai bien i la recumpensa ye rial, dun modo singular i ua mimória bien cultibada.
Durante la besita a la sposiçon i la cuntemplaçon de ls quados you fiç ua biaige bien lharga. Ua biaige chena de magie, zlhumbrante nas quelores i amistosa na sue cumposiçon. Deixei-me lhebar pul ancanto sien teimas nien canseiras, squeci-me de las demoras, stube nun tiempo bien dantes, nun dei pulas defréncias, anque nada me ye andefrente.
Se la pintora bota ne ls sous trabalhos l que le bai n’alma i ne l sprito, i deixa ua mensaige cumo l fai l scritor quando agarra na fuolha de papel i ne l lhápeç lhebando l lheitor pa l mundo mágico, estes quadros que Alcina pintou tubírun la birtude de me lhebar para esses sítios, par’aquel mundo de la mie anfáncia i de ls mius suonhos.
Dezir-te muito oubrigado ye pouco, porque nun hai nada que pague l çpertar de las nuossas recordaçones adrumecidas, nun hai nada que pague l’alegrie i sastisfaçon destes memientos. Mas puodo dezir-te que l tou don de seres capaç de trasportar todo este sentimiento buono pa ls quadros i ua grande birtude. Yá lhiebas ua buona jornada nesta arte de pintar, nun pares que l camino solo se fai andando, i l que stás fazendo ye dun balor eilebado.
Yá hoije muitos de ls tous quadros se rebélan registros de l que fui la bida de las gientes ne l praino mirandés, you tengo la certeza que estes séran ls teçtemunhos adonde las feturas geraçones se puoden agarrar para coincer l passado. Nun ls registrar serie algo que naide iba a perdonar. Quando trabalhas nesta arte stás a deixar ua riqueza tamanha que naide sabe l précio nien la sue dimenson.
Bien haias pula cuntribuiçon que dás a la cultura i a l’arte.



26/10/07

L’ Arremunhana



L berano scapou-se. L’Outonho bai-se achegando i spargindo las sues quelores çlhumbrantes. Cun el bénen las colheitas de muitas fruitas antranhadas nun mundo de fuolhas çarapintadas de todas las quelores. Ls castanheiros scónden ls ramosos galhos cubiertos daquelho uocre ancunfundible desta staçon, ls pelhiços, de dientes arreganhados, píngan castanhas por todos ls lhados, cun las fuortes eiraçadas de las nuites. Aqueilhes pelhiços más aquemodados i amperrunhados, son bareados cun bareiro, zampolhinados i oubrigados a salir daquel recantico de nacença. Bardascados, dan brincos de cuntentos pa l chano, sin buntade de botar las castanhas fuora.

La tie Oulíbia i l sou tiu, cun la suola de l carcanhal de las cholas, dan-le apertones contra l chano anté las botar fuora. Las castanhas dando poulos, relhuzindo al sol la sua roupa nuoba. L tiu Fielç i sue tie spenícan todo a peine fino, aqueilhas que son buonas nun queda nin ua para semiente! De cesta acuquelhada, çpéijan-la nas alforjas, anquanto la burrica spera, pacendo, para las lhebar para casa, depuis de chenas.
Naqueilhes tiempos an que l'eilectrecidade nun conhecie las casas de las tierras de Miranda, las pessonas eran alhumbradas por ua lhuç que relhuzie l’alegrie, bundade, houmildade, partilha, antrajuda i cumbíbio.
Al lhargo de ls seranos d’Eimbierno cumbinában ajuntar-se nas casas uns de ls outros, cuntando cuontas, lhonas, falando de sues bidas, rezában l terço… A la hora de la cena un capon de bides alhumbraba aqueilhas cozinas, chiznadas de fulhin. La chamardielha ardie que nin scobas. L’assador çpindurado de las lhares, negras que nin peç, abanaba-se pra bolber las castanhas, que s’assában nistante, cun aqueilhas lhabaredas, senó arrebentában, stourában i saltában que nin sartigalhos por riba de todo i de todos. Aqueilha assadura apressiada deixaba-las meio ancrudadas i mamotas. L tiu Fielç ambolcaba un talhico de quatro patas, de patas al parriba, çpejaba-las alhá i amouchaba-las cuas fuolhas de berça, bien atafanhadicas anté quedáren buonas. Naide s’amportaba d’anfarruscar las manos i cada un çcascaba l más que podie, metendo al bolso ó l’algebeira. Solo se comien ls bilhós que se spartiçában, ls anteiricos zbulhados serbien para jogar a l’arremunhana.
L tiu Fielç apunhaba dous bilhós, fazendo de cuonta que tenie l puonho mi cheno i dezie:
- Arremunhana.
- Subaldana – aquercentaba l bezino.
- Sube quantos? - preguntaba l tiu Fielç.
- Sube siete – respundie l bezino.
El se tubisse acertado recebie ls dous bilhós de l tiu Fielç, assi ten que le dar la diferéncia que son cinco. Neste jogo de l’arremunhana ganhaba l jogador que quedaba culs buolsos a arrebentar de bilhós, mas al fin de cuontas, l sprito de partilha era mais fuorte i todos quemien ls bilhós que querien, acumpanhados cun copico de augardiente. Al fin de l serano, todo mundo quedaba bien çpuosto i iba calentico pa la cama.
















Pintura de Maria Alcina Pires

19/07/07

Las barreduras de la parba



L sol d’Agosto scaldaba, l suberrolho ambolbiente abrolhaba sin duolo i quaijeque atafanhaba. Uns bunchicos bubidos de la barrila íban albiando aqueilha alfa!… De la tiesta i de l cachaço manaba sudor, la munha apegaba-se i mordie que nin sarna. Anté a la nuite, inda habie un die d’Einfierno, todo rechinado de calor.
Tie Çáncia çarandaba ls freijones i tie Jejepa acribaba las barreduras de las parbas de l trigo i de l centeno. Ambas a duas, de xambre i mandil zbotados, ambolbidas nas sues lhidas i nua nubre de polagueira, antoában de boç roufeinha, modas para antretener l tiempo. Sperar ua bofada d’aire era la maneira más antolhada de lhimpar, mas l aire aparecie quando bien antendie i se benie an remolino, rebofiaba para todos ls lhados i stragaba todo. Açarandar, acribar, l zafio, siempre al redror, al redror, nun custante sgranzinar, aguemitando puolo, granos spartiçados i amperrunhados… Ls granos bien cumpridos, andrento de l cribo, beilában siempre pa l lhado dreito, strobiçados uns ne ls outros i ne l coculho, amuntonában-se las yerbas malas i las broças que tie Jejepa tiraba manada a manada, pa l chano.
L’alqueire speraba quedar cheno, cun las acribadas lhimpicas.
Las palombas, que bibien ne l palumbar, acerquita, bien agradecien, todos ls granicos que l cribo botaba fuora.

Alcina Pires – 16/07/07