16/10/09

Chicha, toucino i caldico… cun fuolhas de manjerico







− Quien ye que bai a gustar
dun cachico de toucino ?
− Quien ye que bai a gustar
bai a ser abó Catrino !

− I quien ye que bai a gustar
dun cachico de marrana ?
− Quien ye que bai a gustar…
Bás a ser tu, abó Ana !

Mas abó…

Nun ye só de toucino
que gusta abó Catrino !
Mais que l sabor a unto
de l que gusta ye de presunto !

− I tu, miu amor, miu anjico,
quando ye que l comes l caldico ?
Stá tan buono i calentico !
Anda alhá, miu garotico !

− Ai, nó, nó, abó !
Nun l quiero l tou caldico,
até cun fuolhas de manjerico !

Dá-me mas ye un cachico
de pito ou de cordeirico
cun esse sabor, abó Ana,
a fuolhas de hourtelana.

Será mesmo un anjico
para te dar un beisico
tou querido ninico…

Manolico !









Hai dalgo que me diç que somes eiguales

Ber mas eiqui

15/10/09

Aqueilha rapaza

Aqueilha rapaza de piel morena
Qu’amarra ls uolhos al passar por mi
Queda tan guapa quando se ri
Qu’anté parece ua flor de çucena.

Fai dues poçaquitas na cara chena
Cousa mais guapa inda you nun bi.
Daba la bida por tené-la eiqui,
Porque sin eilha ye bibir an pena.

Todas las nuites you sonho cun eilha
Ambento carinos an debaneio
Rapaza morena, sós ua streilha

Quando mos sbarramos queda burmeilha
I you nun sei, porque a mi nun me beio
Só sei que dambos miramos de sgueilha.



Ua truquesa i uas tanazes mercadas na feira de ls Grazes


− Ah tiu, tie Marigusta!
Nien todos sáben l que la bida custa!
Yá mais dun més qu’amprestei ua truquesa
al home de tie Maritresa…
Yá se squeciu, tengo la certeza!

− Nun se squeciu, nó, tie Mariana,
el ye que ye un grande çacana!
Tamien you le amprestei uas tanazes,
cousa guapa mercada ne ls Grazes,
i nun bedes que m’aparece un die…

«Nun sei se fui you, se fui la mie tie
mas un las deixou ne l forno de tie Luzie…
Anton dixe assi pa la mie Maritresa :
Tenes que saber bien i tener la certeza,
Mulhier, de l que fazes ou nun fazes!»

I you, tie Mariana, que só querie las pazes :
«Bá, a ber assi i todo se sodes capazes
de las ancuntrar outra beç las mies tanazes,
cousa guapa i prenda de ls mius rapazes
que me las cumprórun na feira de ls Grazes!»

Mas até hoije, ah tiu que azar!, tie Mariana,
nunca mais me las tornou a dar l çacana!

Anton tamien you ampecei a pensar :

« Nun hai pessona mais anjusta
que aqueilha que nunca s’assusta
i nun pensa que la bida, Marigusta,
para ls outros tamien custa ! »

Quanto a la buossa truquesa,
Esse tiu cula sue safadeza
inda nun tenerá la certeza
se fui el ou anton Maritresa…

que la deixou, sei alhá, nua mesa …!
i até, se calha, cun lhuç acesa…!

Mas quien sabe se cun ua reza…!?!




Anda un cuorbo na berjeira



Anda um cuorbo na berjeira

A cata de la lhumbriç
La coquelhada amarradeira
Al pie del nada le diç.

Speta l bico no chano,
Alhebanta la cabeça,
L sfuorço nun será bano
La lhumbriç que le apareça.

Sgarabata cun las patas
No meio de la yerba berde
Chega a achar carrapatas
Se ua canhona las perde.

Ai cuorbo páixaro malo
Que atrais la mala suorte
Merecies era cun palo
Porque adabinas la muorte.

Anda un cuorbo na berjeira
A cata de la lhumbriç,
La chínchara na freixeira
Diç-le: “tente na raíç”.



Plataforma salude an diálogo



Marie Eirene Beiga Bicente Domingues naciu a 12 de Outubre de 1952, na fraguesie de Caçareilhos, cunceilho de Bumioso, çtrito de Bergáncia. An 1972 mudou-se para Lisboua. Eiserciu funçones ne l Menistério de la Eiducaçon durante 25 anhos. Atualmente, trabalha nua scuola particular i eiserce, an regime de beluntariado, las funçones de bice persidente de la Lhiga Pertuesa Contra las Malinas Reumáticas i de persidente de la Plataforma salude an diálogo.



La mie poesie rumpiu l siléncio i ajuntou-me outra beç als outros

Depuis daquele acidente brutal, depuis de tener oubido l doutor a falar ne l miu stado parapléigico, depuis de saber que nenhua fuorça de buntade me iba a poner a andar ó restituir la outonomie que tubira anté aquel stúpido xoque de altemobles, mirei cun raiba pa la mie metade de l cuorpo sien bida, cuidei oudiar la cadeira de ruodras.
Barafustei, preguntei un milhon de bezes al cielo”porquei you?”, afundi-me na solidon, nun querie repartir l miu sufrimiento culs mius entes queridos, julguei-me l home mais zgraciado de l mundo. Sentie-me cada beç mais zgraciado i anjustiçado, culpaba todo i todos ls que tenien cuntribuído para me faltar la moblidade i la alegrie de bibir. Ls dies i las sumanas passórun, la muralha de l siléncio crecie.
Staba buolto para andrento de mi, parecie anté sentir prazer naqueilha solidon que se stendi cumo mancha d´azeite. L que al ampeço cuidara ser raiba i culpa streformaba-se an pena de mi mesmo, un quaije prazer mórbido an que ls outros me oulhássen cun pena. Ls dies íban-se tornando anseportables. Fui nesse momento que l amigo Fracisco me lhembrou que you tenie dotes i que debie sforçar-me por ls reabibar. Dotes pa la scrita, antenda-se, poetaba, alguas rebistas tenien acolhido ne l passado ls mius arroubos lhíricos. A la purmeira dixe que nó, l pertesto era l de que nun querie streformar l miu delor an poema, publicitar que staba deficiente i anraibado cula mie cundiçon. El ansistiu, lhembrou-me grandes poetas que tenien bibido ne l anonimato i streformado l einfierno de las sues bidas nua lhírica que streformaba la bida de ls outros.
Un die surprendi-lo, pedi-le papel i l Bocabulairo Mirandés, dues sumanas apuis inda l surprendi mais quando le antreguei quadras screbidas an Mirandés. Seguírun para un jornal, aparecírun publicadas. L jornal sal to las quartas, tornei-me nun ser fortalecido, cunfiante. Çcubri la solidaridade de la poesie, l mistério de la sue quemunicaçon, que partilho culs mius amigos de l lar. La porsora Bina combidou-me para ir recitar la mie poesie a la scuola, fui ua fiesta ber las crianças quemobidas cun la simplicidade de las mies quadras. Quando sali de la scuola, acumpanhado pula pequenhada que manifestaba aprécio i respeito por un poeta de la sue tierra que screbie an Mirandés, quemobi-me a pensar que la felcidade eisiste.
Esta ye la mie berdadeira stória, an cumo benci la solidon abrindo l miu delor a la poesie, reganhando la eidentidade, deziendo nó a la solidon, quemunicando culs outros. Passei a chamar ls outros para acarinar las palabras na custruçon de l poema, recunciliei-me cun l delor oubsurdo, sinto-me bien a partilhar la poesie an Mirandés, nun solo cun quien falo an Mirandés mas cun todos ls outros. Deixei de prestar atençon a las queixas daqueilhes que fálan an solidon. Hai tantos poemas para fazer, hai tanta bida para partilhar cun ls outros!


Esto ye traduzido de l lhibro Menos Solidon. El stá nas lhibraries. S'inda nun teneis toca a cumprar, que ye por ua buona causa. Ancuntrareis alhá ls famosos de la nuossa praça. I ye un lhibro mui cumpleto. Toca a cumprar que lhebareis ua riqueza para buossa casa.




Agora l testo an Pertués


PLATAFORMA SAÚDE EM DIÁLOGO

Maria Irene Veiga Vicente Domingues nasceu a 12 de Outubro de 1952, na freguesia de Caçarelhos, concelho de Vimioso, distrito de Bragança. Em 1972 mudou-se para Lisboa. Exerceu funções no Ministério da Educação durante 25 anos. Actualmente, trabalha numa escola particular e exerce, em regime de voluntariado, as funções de vice presidente da Liga Portuguesa Contra as Doenças Reumáticas e de presidente da Plataforma saúde em diálogo.




A minha poesia rompeu o silêncio e juntou-me novamente aos outros

Depois daquele acidente brutal, depois de ter ouvido o médico falar no meu estado paraplégico, depois de saber que nenhuma força de vontade me ia pôr a andar ou restituir a autonomia que tivera até aquela estúpida colisão de automóveis, olhei com rancor para a minha metade do corpo sem vida, julguei odiar a cadeira de rodas.
Barafustei, perguntei um milhão de vezes ao céu”porquê eu?”, afundei-me na solidão, não queria repartir o meu sofrimento com os meus entes queridos, julguei-me o homem mais desgraçado do mundo. Sentia-me cada vez mais desgraçado e injustiçado, culpava tudo e todos os que tinham contribuído para me faltar a mobilidade e alegria de viver. Os dias e as semanas passaram, a muralha de silêncio crescia.
Estava ensimesmado, parecia até sentir prazer naquela solidão alastrava como nódoa de azeite. O que ao princípio julgara ser raiva e culpa transformava-se em pena de mim próprio, um quase prazer mórbido em que os outros me olhassem com pena. Os dias iam-se tornando insuportáveis. Foi nesse momento que o amigo Francisco me recordou que eu tinha dotes e que devia esforçar-me por os reavivar. Dotes para a escrita, entenda-se, poetava, algumas revistas tinham acolhido no passado os meus arroubos líricos. De imediato , recusei, o pretexto era o de que não queria transformar a minha dor em poema, publicitar que estava deficiente e zangado com a minha condição. Ele insistiu, recordou-me grande poetas que tinham vivido no anonimato e transformado o inferno das suas vidas numa lírica que transformava a vida dos outros.
Um dia surpreendi-o, pedi-lhe papel e dicionário Mirandês, duas semanas mais tarde ainda o surpreendi mais quando lhe entreguei quadras escritas em Mirandês. Seguiram para um jornal, apareceram publicadas. O jornal sai às quartas feiras, tornei-me num ser fortalecido, confiante. Descobri a solidariedade da poesia, o mistério da sua comunicação, que partilho com os meus amigos do lar. A professora Bina convidou-me para ir recitar a minha poesia a escola, foi uma festa ver as crianças comovidas com a simplicidade das minhas quadras. Quando sai da escola, acompanhado pela pequenada que manifestava apreço e respeito por um poeta da sua terra que escrevia em Mirandês, comovi-me a pensar que a felicidade existe.
Esta é a minha verdadeira história, em como venci a solidão, abrindo a minha dor à poesia, reganhando a identidade, dizendo não a solidão comunicando com os outros. Passei a chamar os outros para acariciar as palavras na construção do poema, reconciliei-me com a dor absurda, sinto-me bem, a partilhar a poesia em Mirandês, não só com quem falo em Mirandês mas com todos os outros. Deixei de prestar atenção aos queixumes daqueles que falam em solidão. Há tantos poemas para fazer, há tanta vida para partilhar com os outros!.
José António Esteves Lar de S. José Vimioso

Quelores




Quelores" Eisiste aqueilha caneta azul, Nun copo castanho. Cun canetas azules, Solo se deben screbir testos felizes! Mas hoije ye daqueilhes dies, An que las palabras Me púxan pa la felcidade andrento de la anfelcidade, Ó la anfelcidade andrento de la felcidade. Anton la caneta azul nun sirbe! Mas talbeç l castanho. Castanho ye ua stranha quelor... Nin feliç, nin anfeliç. Caliente mas quaije neutra. La beleza de l castanho depende de las tonalidades, La de l azul ye anquestionable. Anton, se calhar, L melhor ye screbir Cun ua caneta d'outra quelor, Arrimada nun copo de quelor tamien anquestionable! Por eisemplo, Ua caneta cinza nun copo de la mesma quelor. Eiqui, nun tengo dúbedas, Quelor neutra, ó talbeç nó… Oucuorre-me que talbeç seia mais ua quelor anfeliç. Nunca mais acerto! Branco i negro? Burmeilho i branco? Berde i azul? Zisto! Bou a screbir ne l cumputador, Quiero alhá saber de la quelor de la caneta! (quando l'anspiraçon stá a zero, nun se debe mirar para canetas azules.) S:)

L camino andado



L home iba solico. Yá fazira tantas bezes aquel camino, que quaije l podie fazer de uolhos cerrados. Mas hoije nun sabie bien porquei, santi-se assi meio çcunfortable. Santou-se a la beirica de l camino, anrriba dua speçe de fincon mais baixo.
Por el, l Mundo podie acabar hoije ou anton naquel die.
Çque la sue Mariana se çpediu até hoije nunca mais ancuntrou paç. Mas todo tenie a ber cun la besita que fazira a un bielho amigo, que se quedara çquecido nun lhugar para bielhos. Bieno deili çfeito. Anton l home, habituadico a tener la sue lhiberdade, bie-se agora antre aqueilhas paredes, cun quien, se assi quejira, podie zabafar, porque las pessonas hai muito que nun l oubien.
Eili, curbado, cumo se l cuorpo le pesasse cien quilos, passában-le muitas cousas pula cabeça, que el até nun se recoinci naqueilhes pensamientos.
Nun sfergante alhebantou-se i dixo par'el!... Bou-me a tocar la bida palantre. Chegou a casa, mirou pa l roupeiro adonde tenie las melhores roupas, i toca a poné-las eili a jeito. Iba outra beç a botar l fato i gorbata cumo el aquestumaba fazer als deimingos. Bá!... l'eidade nun cunta inda porriba nun tenie mal ningun, porque nun habie d´ir al bailhe, cumo fazie cula sue Mariana.

Válter Deusdado

Partiste...




Ye tan defícele pensar que partiste,

que nunca mais eirás a tornar.
Partiste, sin abiso, sin hora marcada,
sin un beiso d'adius.

Deixeste-me sola, cun mies lhágimas,
cun l miu sufrir, cul coraçon çpedaçado,
sinto falta de l tou carino, de l tou amor,
de l tou abraço bien apertado.

Nun quiero pensar que te morriste,
solo que fuste para outro lhugar
i un die, nun sei quando,
eirei te a ancuntrar.

Quedeste lhoinge de nós, de la nuossa bison
mas acradita que stás i starás siempre
persente an nuosso coraçon.

Nun te çpediste de nós,
partiste sin nada dezir,
cumo ye defícele i deloroso
nunca mais te poder ber!

Percuro-te an cada streilha
nas nuites de lhunar,
i penso siempre que na mais brilhante,
stás alhá tu para me alhumbrar.

De l miu die-a-die,
retirei la palabra “adius”,
porque adius diç-se a quien se bai para siempre
i tu nunca partirás, starás siempre eiqui persente.

Eiqui, ó an qualquier lhugar.
spero un die t'ancuntrar!..

(Para mie Mai que partiu, fai hoije un anho)

La demanda


Na cidade de l miu cunceilho, hai muitos muitos anhos datrás só habie dous abogados, sien scritório até recebien las pessonas an sue casa.

Tamien habie pur alhá muitas demandas antre armanos pur bias de las partilhas (demandas cuido que inda hoije las hai) ye assi ua cousa agarrada als bienes de raiç, passa de pais para filhos.

Dous armanos nun s’antendien pur bias duas lhatas nas Dumianas.

…que la tue lhata ye maior i melhor que las mie, bei-se porque dá mais ferranha i queda mais arrimada a casa, i toma d’alhá i d’acá i nada.

Yá l defunto de l alto de la casa de San Pedro abanaba la cabeça i tenie dúbedas se nun tenie sido melhor haber quemido uas buonas puosta de bitela an beç de las deixar, cumo assi las lhatas éran agora zirra para andáren de candeias a las abiessas, i fazer la bergonha de la família.

Un resolbiu ir-se al abogado que lhougo de pronto quedou cierto que íba a agarrar l causo.

L outro sien saber de nada, tamien batiu a la puorta de l mesmo abogado i spuso l mesmo porblema.

L abogado delantre de tal situaçon, anformou que yá habie aceite defender ls dreitos de l armano, nun puodie defender ls sous.

Mas tenie ua eideia, iba acunselhar que fusse a tener cul outro abogado de la cidade, que até se perponie ambiar ua carta de recomendaçones.

Este armano delantre de tal aceitou.

L abogado botou manos dun papel, ua caneta i screbiu la mensaige pa l camarada.

Antregou-la an manos al tiu que se botou-se a camino.

De camino, i cula curjidade afilada nun se cuntubo i abriu l ambelope

Dezie assi.

…miu stimado amigo, cumo you yá aceitei defender l armano deste home, agradecie que tu çfolhasses este que you çfolho l outro…..,

L tiu yá nun chegou a amuostrar la missiba al abogado i si a sou armano.

Fúrun-se ls dous a quemer un bun guisado de canhono feito na taberna de la tie Ginja.

La demanda quedou assi resolbida para siempre.

14/10/09

Falar ye bibir




[Testo salido na Fuolha Mirandesa de hoije, adonde salírun dous teçtemunho subre l assunto, de Faustino Antão i de José António Esteves.
Spero que essa campanha tamien se zambuolba neste i noutros blogues i an todos ls lhados adonde fur possible, para que ganhe nuobas eideias i baia bencindo.
]




FALAR YE BIBIR

campanha pula fala de la lhéngua mirandesa


Apuis de l testo que eiqui publiquemos ne l númaro antes deste, ampeça-se eiqui ua campanha para abibar i zambolber la fala de la lhéngua mirandesa, chamada FALAR YE BIBIR.
Essa camapanha será alhargada a outros sítios i eiqui eiran sendo feitas perpuostas i apersentados teçtemunhos i tamien eiremos deando cuonta de l que se bai passando. Yá hai muito mais de cien anhos (an 1884) que José Leite de Vasconcelos screbiu ne l sou lhibrico Flores Mirandesas:

Mostre-se i fale-se essa lhéngua, filha
Dun pobo que ten neilha l choto i l canto!

A todo nós se derige l anátema que stá ne l mesmo poema i nun queremos que caia anriba de nós, quando diç:

Zgraciado daquel, q’abandonando
La pátria an que naciu, la casa i l huorto,
Tamien se squece de la fala! Quando
L furdes ber, talbeç que steia muorto!

Deiqui apelamos a que aparéçan einiciatibas por todos ls lhados. Esta ye ua campanha que nunca se puode morrer i l lema FALAR YE BIBIR nunca se puode squecer.
Amadeu Ferreira




A falar se fizo esta lhéngua




Tengo-bos oubido falar muito de la amportáncia de la fala na nuossa lhéngua i nun puodo star mais d'acordo cun bós. Pus fui a falar que se fizo esta lhéngua i chegou anté ls dies de hoije.
Nun puodo star mais d´acordo cun tiu Faustino Anton, i cun todo l que mos ten dito nestes últimos dies. You tamien yá habie reparado que nun falábamos an Mirandés ne ls nuossos ancuontros. Esto you reparei de las poucas bezes que stube cun bós mas you nun me atrebie a dezir-bos nada, quien sou you para dezir nada a quien sabe mais que you?! Inda bien que tiu Faustino tubo la coraige de falar ne l causo. Pus bien antendo que ye ua falha grabe de la nuossa parte andarmos eiqui tan atarefados cula scrita, i ye bien qu´eilha eisista i que nós mos sfuorçamos tanto para seguir cun eilha palantre. Mas de nada mos sirbe se quedarmos calhados i nun falarmos an Mirandés.
Reparai. Se ls nuossos antrepassados nun mos la tubíssen falado nun stariemos hoije eiqui a aprender a screbir-la nien a dezir estas cousas. Más se só la screbimos i nun la falamos eilha acaba por se morrer na miesma. Por esso bamos a ber se arranjamos coraige i la falamos tamien. Inda bamos a tiempos de remediar la falha que tenemos tenido.
Quei hai que fazer?
Purmeiro será seguir falando uns culs outros, an Mirandés claro, nun deixando de l screbir. Falá-le siempre als nuossos pequeinhos an mirandés prencipalmente als nuossos nietos que seran eilhes a lhebá-lo l die de manhana.
Hai muitas mais cousas que se deberien fazer, mas you ende pouco bos puodo ajudar, ye quaije cumo quando iba a caça cun miu armano, el ye que lhebaba la spingarda i atiraba, a mi cabie-me l papel de alhebantar la caça para el la poder matar. Nien siempre la mataba, mas ende yá era el que falhaba l miu papel era alhebantá-la i esso you yá habie feito. Agora eiqui passa-se l miesmo. Nada puodo fazer a nun ser alhebantar la lhiebre, depuis yá ye culs specialistas que hai muitos por ende i de ls buonos.
I anton you antendo que serie bien se se cunseguisse criar un porgrama nua rádio local adonde se ponisse a todos a falar pul talfone an Mirandés i só an Mirandés quien nun falasse an Miramdés serie-le cortada la boç. Por eisemplo, un porgrama assi a la moda dun que hai na RBA l programa de l Tiu Juan que cada un dezisse l que l benisse a la cabeça siempre que fusse cun respeito, claro. L miesmo na talbison. I cumbidar las staçones de talbison a besitar l praino mas cula cundiçon de ser todo an Mirandés.
Yá para nun dezier a nible de scuolas que esso yá hai, mas debien-se criar mais cundiçones para que ls nuossos nenos criássen buntade de daprender a falar l Mirandés. Nó cumo agora, que ye todo facultatibo só bai quien quier . Caro qu'assi ls nenos nun s´ampórtan an daprender. Haberie que le dar algua cousa an troca aqueilhes que se sacrificában. Ua cousa a studar por quien de dreito i antandido ne l assunto.
Tamien antendo que balerie la pena criar palhestras culs mais bielhos de cada aldé juntamente culs nuobos, esto para aporbeitar la sabedorie de ls mais bielhos i assi iba passando pa ls nuobos la sabedorie i gusto de falar an Mirandés. Splicále als nuobos las bantaiges de falar l Mirandés.
Haberá muitas mais cousas que se podien fazer siempre falando. Quanto mais se falar mais probablidades haberá de el nun se morrer, porque el solo chegou anté eiqui porque se falou, senó yá muitá que se habie muorto para alegrie de muitos, nun sei porquei, mas que hai muitos que quieren ber l Mirandés muorto i anterrado alhá isso hai. Tamien por esso, ls que somos a fabor de que el biba, debemos fazer de todo para qu'esso nun acunteça. I la melhor maneira de l dar bida ye falá-lo que ye la fala la bida dua lhéngua cumpletada cula scrita.
Haberie i hai muitas cousas que se podien fazer, mas estas son alguas eideias que antendo que poderien traer bantaiges.
Pronto, hoije yá me quedo porqui, nó que nun haba más cousas para dezir mas quédan para outra beç, que nun se puode dezir todo dua beç.
José António Esteves




13/10/09

Esta nuite tube un suonho






Esta nuite tube un suonho
cumo ye buono poder sonhar
arrolhada nas alas de l biento,
sentindo la brisa de l mar.

Chubi i abaixei muntanhas,
atrabessei prainadas, balhes i campos frolidos,
corri, rebolei na yerba berdejante,
ancuntrei bielhos amigos
de ls tiempos de studante.

Ah! Cumo ye buono ser lhibre,
correr, poder bolar,
nun tener hora de partida
i muito menos de chegar.

Quiero ser lhibre cumo ls páixaros
que ban pra qualquiera lhugar
i se l suonho comanda la bida,
nun quiero parar de sonhar.




Un Lhion nel curaçon

Aqueste articlo achei-lo ne l caderno tierra alantre mesma fala i fui sacado de l jornal "El Comercio". Sta screbido an Sturiano.
XUAN BELLO

Asturianu soi y nada de lo llionés me resulta ayeno. Creo que la gran mentira que nos dixeron a los asturianos ye que la xente de Tres los Montes, los de más p'allá del cordal y de Payares, yeren de poco fiar, cazurros de nome, colos que más valía nun dir a por duros. Ye una d'eses mentires interesaes, d'eses que cizañen y mal meten: abonda con salir a Busdongu, dar una revolada pelas Oumañas o perdese per La Cepeda pa saber que dalgo mui antiguo, que namás almite las esplcaderas del corazón, conmueve a los d'esta parte del mundu. Cuando falo de Llión, toi falando tamién de Zamora y de Miranda del Douru en Portugal.

Soi hispanu del noroccidente, astur pa más señes, y sonme fraternos la xinesta y la l.lousa, la pizarra. Yo sé qu'hai razones históriques pa una unidá de costumes, fala y simpatía ente Asturies, Llión, Zamora y Miranda; sé qu'eses razones desconócense n'Asturies d'una manera escandalosa inclusive por dalgunos que dicen defender -y defenden- la mesma llingua que se fala aquende y allende'l puertu.

Yo recomiéndo-ys, si-yos gusten les coses del alma asturiana, un llibru de Nicolás Bartolomé Pérez, 'Filandón. Lliteratura popular llionesa' publicáu por O Limaco Edizions con dibuxos d'Alberto Álvarez Peña, quiciabes el meyor compendiu de lliteratura oral del nuesu estrictu ámbitu cultural. Nél recuéyense histories, refranes, romances, adivinaces, cuentos y lleendes de L.laciana, Sayambre, La Cepeda, Cabreira, Senabria...
El labeintu llionés tien siempre una fonte que canta en cada requexu con voz de páxaru. Perdese per él ye atopar caminos antiguos, dacuando ermos, que fai falta rozar. María Cueto ta acabante firmar un artículu na revista dixital 'Llengües Vives' mui intelixente onde se fai una llamada d'atención: ye verdá que queden pocos falantes d'asturllionés nes provincies de Llión y de Zamora, pero esos falantes son esenciales.
Esenciales polo qu'atesoraron nes sos cases de léxicu y construcciones sintáctiques, sí, pero fundamentalmente porque ye xente que fala esta mesma llingua de probes, la nuesa, y la llealtá llingüística que demostraron merez simpatía, apoyu, curiosidá, reverencia y respetu. La mio patria ye la llingua asturllionesa: confiésome, como munchos otros, de la raza de los pastores que diben y veníen y cuando podíen burllaben el fielatu.

La nueva emporada de 'Camín de Cantares', el programa dirixíu pol escritor Ramón Lluís Bande y presentáu por Xosé Ambás, trescurre nes comarques llioneses; yo sé que va ser una sorpresa pa munchos asturianos, que nin sospechaben qu'al otru llau del Cordal diera frutos una Asturies fecundo, una Asturies que nun ye político nin alministativo, una Asturies que nada tien que ver cola peste burocrático que dalgunos, que nun lleeron a Pascal nin a naide, consideren serio; una Asturies sentimentalmente superior que se llama colos nomes de la so tierra de vinu, trigu y garbanzos; los asturianos desatendimos Llión porque históricamente desatendimos Asturies. Yá sé qu'había xente interesao nesa desatención: pero nun ye disculpa nin sida.

'Un airín que tira de Llión', titula María Cueto'l so artículu en 'Llengües Vives'. Ye verdá que la xente de Formientu de Zamora, como la xente de la Llibrería Filandón d'Estorga, tiénenlo difícil, mui difícil: exactamente de difícil que nós. Pero equí siguimos garraos a unes palabres que quemen en corazón, que son duces como los figos miguelinos, que recuerden nel so ciernu inmaterial qu'un día'l mundu yera más anchu y nun yera ayenu....
Cometeránse errores y habrá que disculpalos. Habrá que demostrar que l'amor nun invade, sinón que reconcilia. Habrá que respetar voluntaes y tener en cuenta opiniones, anque nun se tea d'alcuerdu con elles.
Lo qu'importa ye que la brasa inda arde y nun hai zarnada, anque sía la del olvidu, que la anubra. El milagru, en parte, yá se dio: ún de los meyores escritores de la lliteratura asturiana del Surdimientu, Roberto González-Quevedo, fixo de L.laciana'l corazón secretu d'Asturies. Convenía facer un esfuerzu d'imaxinación pa que los últimos falantes de la nuesa llingua en Llión nun foran, nin muncho menos, los últimos; y si lo son, porque la vida ye mui brava, que polo menos tengan el nuesu consuelu.

Una vez, nun día perdíu de la perdida tierra, tuvi en Cabreira. Yá nun m'alcuerdo ónde yera exactamente: sé que falé cola última persona que vivía naquel llugar. Adeprendióme la diferencia ente'l pan nuevu y el pan seruendu. Tenía noventa y munchos años, poco-y faltaría pa morrer.
Pero la so fala yera la mía y la mía la suya. Peter Cohen, un xudíu de Nueva York, paseaba un día per una cai perdida de Brooklyn cuando sintió que dalquién se dirixía nel yidish que fora usual había cuarenta años en Cracovia a un vecín; paró ensembre con un valtu en corazón; él tamién fora ún de los que sobreviviera en Cracovia pero había cuarenta años qu'aquella llingua namás yera la de les sos alcordances.
Sonrió y gritó pa que lu sintieran:
-¿Sabéis si Abrahan, el paragüeru de la cai Cescova, punxo tienda per equí?-Esi dicen que marchó pa Israel-contestáron-y sorprendíos-.
¿Nun t'alcuerdes que tenía un llión en corazón?

Cumo assi?




Cumo assi!....

Diç l pobo que hai trés cousas que un home stá siempre a tiempo de fazer:

Ua, mercar caro i bender barato,
Outra, casar probe,
La redadeira, pagar i muorrer-se.

You acrecentarie, i nun tengo l perpósito de sustituir la sabedorie popular porque essa naide debe tener la perjunçon de l fazer porque ye sábia, que l mirandés stá siempre an cundiçones i a tiempo de fazer todo esto na lhéngua que se fala an sue tierra.
Que mal hai mercar caro i bender barato, un casá-se, pagar i nun tener priessa de se muorrer an mirandés? Nanhun. I las rezones de l fazer, son porque l sabe i puode i naide l lhieba preso.

You tengo alguns eisemplos, quando ando por fuora bárias son las bezes que cumberso cun pessonas dalhá i las antimo a falar mirandés, dízen que yá nun l sáben, que se squecírun yá quantá, que stan arredados de sue ourige, nun ban a sue tierra , mas cun algua teima, debrebe stan a falar bien i cua gráçia que mete ambeija.

Anton, las pessonas nun la squecírun, porque ua cousa daprendida de pequeinho, tan rica an spressones, benida de l bríçio, cula brancula i purficado cumo l lheite mamado, nunca se squece.
Hai si ua falta de treino, pouca motibaçon pa l fazer, falta cuncéncia coletiba. Ye berdade que todo aqueilho an que nun se mexe, apuis queda tolhido cula fala assi ye tamien, mas bonda zatar a falar i ende stan eilhes a dezir a comentar i a botar acumparanças i modos, puis nós dezimos assi i assi…. I fázen-lo chenos de sentimiento, d’amor por eilha que ls sunrisos nun páran, son teçtemunhos cumo son las angúrrias dua abó. Angúrrias criadas pul tiempo, mas bien persentes, cumo ye l’eidentitária de sermos mirandeses.

Deziran muitos, cumo assi? Ye berdade, spurmentai a puxar pur eilha i até quedais cua buona surpresa, stá todo andentro de bós.
Stamos siempre a tiempo de falar mirandés, assi nós l quérgamos.




12/10/09

Comidas i bebidas



Comi toucino
an San Martino
i truitas de Fráncia
an Bergáncia

mas de todo l mais buono
fui un bulho nun caçuolo
a que naide tiraba l uolho
… an Palaçuolo !

Para Ronaldo :
Ua malga de caldo.
Para Pelé :
Ua chícara de café.

I para ti, Ana :
Auga sana !
Auga trasmuntana !
Auga de Bilachana !

Auga, Ana,
Auga !

La bida




Porque fui esta que me dórun
Porqui la bou aguantando
Porque nun ye assi tan feia
A eilha me bou agarrando


Bou-me agarrando a la bida
Culas fuorças que me quédan
Anquanto outras fuorças médran
Pa la bibir bien bibida
Cumigo ten andado çtraida
Las maleitas m'ancuntrórun
I bibi-la nun me deixórun
Apesar de you tanto tentar
Sien eilha nun puodo passar
Porque fui esta que me dórun


Algun jeito ancuntrórun
Para me la tenéren dado
Ten sido algo cumplicado
Mas inda nun me la tirórun
Yá que me la deixórun
Anton you la bou stimando
Para nun dezir, que la bou adorando
De toda l'alma i coraçon
Ne l meio de la cunfuson
Porqui la bou aguantando


Cun eilha you bou brincando
Nas mies horas amargosas
Trasformo ls delores an rosas
I assi ls bou suportando
Anquanto me fúren deixando
Bibo you cun esta eideia
Steia you adonde steia
Siempre la hei-de stimar
Anquanto Dius me deixar
Porque nun ye assi tan feia


Se nun me tubíssen dado nada
Talbeç fusse bien pior
Agradeço you al senhor
Ne l meio de la trapalhada
Pido al santos todos dua assentada
Anquanto sigo aguardando
L resultado you bou sperando
I que seia l que Dius quejir
Pa l que dir i benir
A eilha me bou agarrando

José António Esteves




11/10/09

Salidos destas froles mirandesas



Destas froles yá nacírun
Quatro nuobos scritores
Que mos mostórun an scrita
Alguns de ls sous balores.

José António Esteves saliu-se
Cun Ls Bersos de Jantonho
Que mos mostrou un cheirico
De l que sabe aquel demonho.

Que mais tenerá scundido
An sue arca de registo
Se nun mos dezir mais nada
You yá quedo cuntento cun isto.

An registo debe el tener
Outro lhibro scundido
A ber se mos l diç a nós
Para que nun quede to perdido.

Se l ponires noutro lhibro
Yá perdido nun quedará
I nós quedaremos a saber
L que scundido ende stá.

L Purmeiro Lhibro de Bersos
Mos trouxo Fonso Roixo
El diçque que ye, you digo nó,
El nun ye ningun coixo.

Fonso Roixo só podie
Salir-se dessa maneira
Ó nun fura el un porsidónimo
De l porsor Amadeu Ferreira.

Bersos guapos el mos trouxo
L senhor Fonso Roixo
Sendo assi, nun me dígades
Que bós sodes un coixo.

Coixo bós nun sodes nada
Acabou-se la çcurçon
Porque L Purmeiro Lhibro de Bersos
A mi me dá la rezon.

Alfredo Cameirão Cun Tortulhas
Cuontas deste Mundo i de l Outro
De bien que me sabien
Até me soubírun a pouco.

Aqueilhas cuontas de bruxas
I las outras tamien
Quedórun a saber a pouco
De l bien qu'eilhas sabien.

Yá passado este tiempo
Penso ne l que mos trairá a seguir
Qu'estas fúrun tan buonas
Qu'inda hoije me stou a rir.

Nós bos stamos sperando
Tiu Alfredo Cameiron
Yá mal you puodo sperar
Pula nuoba oucasion.

I Cuontas Sacadas de la Bida
Nuobas Fábulas Mirandesas
Mos amostrou Faustino Anton
Que mos trazírun tantas belhezas.

Ten ua sabedorie sien fin
Spero que nunca s'acabe
Deixou-mos eiqui un pouco
De l muito qu'el sabe.

Botai mais acá para fuora
Para nós sabermos mais
Al screbirdes estas cousas
Ye ua alegrie que mos dais.

Yá çpuis de ler-mos este
Que mos soubo a pouco
Ye tiempo de bos percurar
Quando ye que screbeis outro.

Pronto, isto astanho fui assi
L de pa l anho bós me direis
Estes salírun destas froles
A ber se bós tamien aparceis.

José António Esteves




Marie






…las mesmas faias ne l Penedo Amarielho. Talbeç stéian mais amarielhas por tener medrado l mofo ne ls eimbiernos, çque se scapou d'alhá.
Chama-se Marie, cumo tantas outras daqueilha giraçon an que nun ser Marie qualquiera cousa, era ralo.
Las mesmas rues, la Praça cun chano çfrente. Pisa-se melhor, mas sien saber porquei sentiu soudades de ls paralelos de la Praça, adonde le quedórun tantas bezes ls tacones de ls çapatos.
L mesmo jardin, las arbles mais altas i cun tuoro mais bielho, cumo eilha.
Rebobinou l filme i biu-se cun fato de calças i xambre branco, cun flores brancas na cabeça, ramo de laranjeira nas manos, seinha de bergindade.
Noiba cun calças si, que era perciso rebolucionar ls questumes ampedernidos; i bien lhargas cumo ditaba la moda an tiempos de reboluçon.
Nunca habie sido capaç de fazer isso antes, ser rebolucionária, tal era la represson cun que siempre bibiu. Essa cousa de se alborotar contra las mentes atrasadas anque nun le faltasse la gana, nunca fui capaç. Siempre tubo las alas cortadas rentes…
Cuntinou a mirar, atenta a to ls pormenores.
Faltaba-le muita cousa, nó a la cidade, mas a eilha.
Al menos se ls pais, que se fúrun ls dous no mesmo anho, nun se tubíssen scapado deiqui, eiqui tenerie que benir al menos a poner ua flor, de quando an beç.
Quedórun-le solo las eimages, cumo que an speilhos de cristal a camináren para casa, pa la casa que yá nun ten.
Bibe cun la bide sticada anté mais nó, zde eiqui, anté adonde bibe.

Chubiu a las murailhas i caminou por eilhas.
Reconheciu las piedras d'adónde caiu scaleiras abaixo, aqueilhas a la antrada de la cidade.
Mirou l dous i biu-lo a la pormeira. L carreiron para caminar que la cumbida a un passeio mas que nun ten tiempo.
A dreitos al Fresno yá nun hai ls cantacucos. Eironie de l çtino, ls cucos tubírun que scapar, eilhes que tíran l nial a to ls paixaricos. Hai homes mais fuortes que la stória de ls cucos.

Sentou-se nua splanadica, acerquita dadonde bibie. Staba feliç, nostálgica al mesmo tiempo.
Pediu un cacho de bolha doce, un cacho al drobo. Pediu tamien un café. Anterrou ls dientes cun raiba, daqueilha raiba que sentiu acontra eilha, por tan pouco tener benido al sou nial.
Que se amólen ls diabetes, que se amole la balança, que se amole todo. Comiu cumo se yá sentisse fame de dies.
Que s´amole todo, falou an boç alta, stou-me a lixar para todo.
Comiu até la derradeira forfalha daqueilha bolha, tan mirandesa cumo eilha.
Sorbiu l café… i eilhi quedou a mirá-se a jogar l ringue apuis de almuorço, a la bolada quando nebaba…

Quedou a sonhar i a rebelar retratos.


Dedicada a Marie de Lurdes, screbida yá hai uns anhos


10/10/09

L bruxedo anfernal



Fuorte carraspana you apanhei
Neste demingo passado
Dórun las bruxas cumigo
Achei-me an casa deitado


Bós ende senhor bino
Nun bos admito chalaça
Nun bos métades cun quien passa
Deixai-me cun miu çtino
Nun me tumbeis ne l camino
Que you nun bos anquemodei
Fuste tu que you bien sei
Acunteciu sien abiso
Por cousas que l bino fizo
Fuote carraspana apanhei

Cheguei eilhi al baladinho
Al mancebo de l migalha
Quando ua pata me falha
Lhougo eilhi perdie l camino
Bou i meti de çofino
Cai drento dun balado
Eilhi quedei sparnacado
Sien me poder lhebantar
Passei la nuite a beilar
Este demingo passado

Bou lhebantar-me nun podie
À cumo la cousa stá
Las patas dezien anda alhá
Mas la cabeça nun querie
Era asneira que ferbie
Falaba solo cumigo
Quando me lhebanto i sigo
Meti pula ribeira fuora
Que bai a ser de mi agora
Dórun las bruxas cumigo


Tan pouco fazer-me mal
Fui l que mais admirei
Na porçon que calculei
Quinze quartilhos i tal
Mas l bruxedo anfernal
Cercaba-me por to l lhado
Por eilhas fui agarrado
Traie-me de lhado a canto
A las trés horas i tanto
Achei-me an casa deitado

José António Esteves




Dous sentires















...metiu la chabe na puorta, pousou la carteira, azimbrou cun ls sapatos pul sobrado i deixou-se cair no sofá.

Staba cansada de ls miolhos i de ls nerbos de la bida moderna a que cháman stress, an correries i apitos ne l meio de ls carros parados, canhos de scape a botar fumo, apertos no camboio adonde nun habie campo para resfolgar, raciocínios rápidos para nun falhar nos sous afazeres porfissionales...
Tirou ls ócalos para nun ber l puolo que habie para lhimpar, fizo ua cena a las priessas porque ls filhos tenein que quemer por stáren a medrar. A eilha tanto se le daba quemer ou nó, solo querie çcansar.
Dou un banho i oubiu música clássica sien se anquemodar cun l pote que staba para lhabar.
Cerrou ls uolhos i pansou an sue mai i sue abó.
La mesma tela pintada de la bida dua mulhier; nun tanto por nerbioso ou cobradeiros de cabeça mas si pula canseira de l peso de l arado ou de la fouce, ambaixo de l rechino de l sol, l die anteiro. Cun l puolo garrado al cuorpo cun ls sudores de dies seguidos, alhá cuntinában an casa la lhabuta de l die, a aquemodar ls cochinos, las bacas, fazer la cena, lhabar las malgas de l caldo quemido a priessa, para botar ls uossos anriba l xaragón.
Nun percisában de tirar ls ócalos para nun béren l puolo nos mobles: a la ua, porque nun tenien ócalos i a la outra, porque nun tenien mobles. Chegában las camas, la mesica adonde se metie l bacio para mejar de nuite, la arca de la roupa de la cama, la arca de la roupa de la gente, un lhabatório para lhabar l nariç a la pormanhana, l almairo de la lhouça, la mesa de quemer i scanhos para çcansar.
I para que mais?
Quanto mais, mais trabalho pa la mulhier...
Lhembra-se-me de oubir a mie abó dezir quando benie mui cansada: ui,... que rija me sento! I eilhi quedaba un cachico no scanho, a arranjar fuorças para abantar l sol de soutordie, ... sien música... Rija, porque l cuorpo se l deixaba cair zamparado, tal era la canseira.
...you... a oubir la música, cun l cuorpo azimbrado anriba de l sofá, staba a arranjar fuorças para abantar l nerbioso de soutordie...




09/10/09

L scapulairo




Ye mui atreita a chiçpas, dezie-se…
Assi era. Muita beç la fúrun a buscar al cerrado ou a qualquiera outro sítio de l termo cumo se stubira muorta apuis de algua chiçpa le cair al pie. Nien andar cun l trobisco le balie i la ouraçon a Santa Bárbela, tampouco. Quedaba loinge de ls freixos, nun se arrimaba a ningun silbeiron que fusse, çque oubie l pormeiro atruono, cun la treboada a rundar inda quaijeque an San Martino.

Eilha nien logra salude, parece un cacaforro. Aposto que ten sido de l eifeito de las chiçpas que le han caído mui acerca deilha, dezie la gente. Cuitada de la mulhier, nien las ouraçones a Santa Bálbela le ténen balido, arrematában!...
Seia l que fur, nunca facelitando, dizie mie abó Ana, hai que fazer algo. L que serie se eilha nun rezasse a Santa Bárbela i nun trazisse cun eilha ls ramos de trobisco; a la cierta yá ua le tenerie abierto la cabeça, cuitada,... balha-mos Dius.

I fui por querer fazer algo para fastar las chiçpas, cumo se fura un apara raios que mie abó Ana me prendiu cun ua sigurança, por drento na camisica, ua bolsica cun algo benzido drento, a que chamaba l scapulairo.
Quando mudaba la camisica, alhá tornaba a spetar na lhabada, la bolsica branca. Si, mie nina, para que steias portejida de todos ls peligros, dezie –me.

A el mos agarremos todos cierta tarde na scuola. Fizo-se scuro de repente. La lhuç que mos chegaba atrabeç de las jinelas era la de ls relhistros; eimediatamente a seguir oubien-se ls atruonos que mos gelában l sangre que corrie nas benas streiticas de ninos.
Eili quedórun todos, cumo se fússen spigas nua garanheira, a ruoda de mi i de l scapulairo…
Nun sfergante, ua lhuç cegou-mos, un stalhido anxordou-mos i un cheiro a queimado atafanhou-mos.
A la ruoda de l scapulairo, sentimos un aperto ne ls coraçonicos que batien que nien l de ls paixaricos quando son tirados de l nial.
Ui cuitada de tie Marie de la Cruç, boziemos, quando bimos aquel feixe de lhuç a antrar an sue casa, ua casa baixica adelantre de la scuola.

Corrimos para alhá, nun se me lembra se naquel sfergante, se un cachico apuis.
Stában a merandar, ls dous. Quedórun brancos que nien la cera de l´eigreija. A tie Marie de la Cruç custába-l a resfolgar.
Benie a dreitos a eilha la chiçpa, dezie la gente i nós tamien, inda todos junticos por bias de l miedo que benisse outra.

Lembra-se-me mui bien que pula parede abaixo a dreitos a eilhes habie l riscadeiro branco na parede negra de fulhin. Apuis an cierto sítio habie un saco de lhana colgado na parede i ende birou i spetou-se ne l chano de la casa, terreira cun chano de tierra.
Tie Marie de la Cruç, morriu-se doutra cousa qualquiera, nun die sien treboada, mas la gente inda hoije diç quando deilha se fala: you tengo para mi que las chiçpas fúrun la causa de eilha nun lograr salude.
La mesica adonde eilhes stában a merandar tengo-la you que me la dou l sobrino deilha, sabendo que you gusto de cousas antigas i cun stória.




La fala an purmeiro



[Testo publicado na FUOLHA MIRANDESA - Jornal Nordeste de 7 de Outubre de 2009]



La léngua sin scrita bola,
Bai-se cumo ua airaçada;
Pouco bal la scrita sola,
Se por naide ye falada.
Fonso Roixo [Quadra 124, de L Purmeiro Libro de Bersos]


Esta quadra diç bien l que penso subre la relaçon antre la fala i la scrita dua lhéngua, an special de la lhéngua mirandesa. Las lhénguas ampéçan por ser fala i solo apuis, a las bezes muito tiempo apuis, ye que ampéçan a ser screbidas. Esso quier dezir que la fala ye la raíç, la madre de las lhénguas i ye por esso que estas se muorren quando la fala se calha. Quando falamos de la fala nun stamos a cuntar cun uas palabricas de beç an quando, mas cula fala de l die a die, eilemiento eissencial de quemunicaçon antre las pessonas, seia na família i na sociadade, seia ne l quemércio, seia an atos anstitucionales, cebiles ou relegiosos.
La berdade ye que ne ls redadeiros cinquenta anhos la lhéngua mirandesa ten benido, als poucos, a perder terreno an relaçon a la fala, ne l cunfronto cula lhéngua pertuesa. L pior de todo ye que tamien la família fui deixando de ser l centro de ansino de la lhéngua i de prática de fala de la lhéngua antre pais i filhos. Esta situaçon yá fui analizada muita beç, son coincidas las rezones i tamien se conhécen las cunsequéncias pa la subrebibença de la lhéngua. Hai que le dar la buolta a esta situacion i ye agora l tiempo, inda stamos a tiempo. Todo ten que ser feito zde un porgrama central, puosto an prática zde la Cámara Munecipal i que ha de chegar a todas las partes de la sociadade, aplicada de modo sistemático, sien paraige, yá que ten de ser un porgrama para durar muitos i muitos anhos.
Un programa de la fala ten que deixar bien clara la amportança de la fala, l ámbito de l sou uso i ls ancentibos a esse uso. Solo ye possible todo esto se la lhéngua mirandesa fur declarada pula Cámara cumo la 1ª lhéngua oufecial de l cunceilho de Miranda de l Douro, sendo l pertués la segunda. Solo esta declaraçon trai cun eilha todo un porgrama an termos de ansino para un nuobo i mais alhargado uso de la lhéngua. Esse ansino ten de ampeçar puls funcionários de la Cámara i de las outras anstituiçones de l cunceilho, yá que la lhéngua mirandesa ten de se alhargar a todas las pessonas, inda que béngan de fuora. Até hai pouco tiempo era mal bisto quien falaba mirandés, mas ten de benir un tiempo an que ten de ser mal bisto quien nun fala mirandés, subretodo quien nun faç nanhun sfuorço para l falar. Claro que nun se puode oubrigar a naide, que tamien ende ten de haber lhibardade, mas nun poderá ser bisto cun buns uolhos quien çpreziar esta lhéngua que ye la marca eidentitária de la tierra de Miranda i l sou percipal recurso cultural i eiquenómico. Todo esto eisige deceplina i rigor, i puode nun ser pacífico, al menos al ampeço. Mas nunca se fizo nada a sério sin ser por un camino de seriadade.
Yá se ten dezido que agora se anda a screbir mirandés a mais. Nun ye berdade. L mirandés inda se scribe mui pouco i l mais de las bezes scribe-se mal, porque las pessonas nun ténen l cuidado de l studar cumo debe de ser. Por esso, hai que tener bien claro que l mirandés ten que se screbir muito mais i muito melhor. Bonda dezir que ye ralo haber decumientos de la Cámara i de las Juntas que séian an mirandés, quando la regra debie de ser al alrobés: todos ls decumientos oufeciales habien de ser an mirandés, anque tubíran de ser traduzidos para pertués. Para que assi seia hai que criar cundiçones i esso lhieba l sou tiempo. Até agora la fala mantubo-se por ua cierta spuntaneidade, mas todo ten que ser cada beç mais porgramado, cumo se passa cun todas las lhénguas, mesmo las grandes lhénguas cumo l pertués. Esso quier dezir que las cousas ténen que ser zambolbidas de riba para baixo, tenendo an cuonta que la atual strutura de la populaçon de l cunceilho yá bai scapando al eizolamiento i a la ruralidade pura, ye cada beç mais letrada. Hoije la lhéngua passou defenitibamente pa la cidade de Miranda i esso ten de ser cunsidrado un eilemiento decisibo pa l renacer de la lhéngua, tamien ne l que toca a la sue fala.
An próssimos númaros cuntinaremos a zambolber esta eideia de la criaçon de un nuobo porgrama pa la fala de la lhéngua mirandesa. Puode ser que quien ten meios para esso l puoda agarrar i lhebar a la prática, sendo cierto que se nun l fazir assumirá las sues repunsablidades stóricas.

Amadeu Ferreira