12/05/13

Mosteiro de ls Capuchos, Almada,- scuitou-se i biu-se cultura mirandesa-




 





Mosteiro dos Capuchos, Costa de Caparica, Almada, 11 de Maio. Mira-se l mar sereno que se mos mostra na sue grandura. Ls Monges tubírun scuolha cierta para custruir l Mosteiro. L spácio i la bista cumbida a sossego. Sorbe-se  aire puro i mira-se l mar. Spácio agradable que se gusta de bejitar. Andrento, nua de las sues grandes salas porsores i cumbidados, fálan de: "Educação, Arte e Cidadania: o Diálogo entre as Artes” cumo mos diç l cumbite. A las 16h 30m –Amadeu Ferreira, na sue culidade de perjidente de la Associaçon de Lhéngua Mirandesa, bai falar subre l tema – «A(s) língua(s) pilare(s) de l mundo» i de sou último lhibro de poesie Ars Vivendi Ars Moriendi.

Muitas fúran las anterbençones i quaije todas buoltas pa l'eiducaçon, l público albo éran porsores. You i muitos outros stábamos alhá para oubir ua palhestra subre lhéngua mirandesa i mesmo cun algun tiempo de spera baliu la pena. Cumo siempre, Amadeu Ferreira ten aquel saber de agarrar las pesonas que lo scúitan. Ampeçou a falar an mirandés i todo mundo antendiu l que dizie, apuis liu un poema de l sou lhibro Ars Vivendi Ars Moriendi. Fizo apuis ua biaije zde l reino de Lhion, l nacimiento de Pertual bilhingue. Muitos caçuórun de la lhéngua mirandesa i outros squecírun se que la lhéngua mirandesa tenie sido lhéngua de poder i muitos son ls registros que antes de l século XIV stan screbitos na lhéngua lhionesa. Fui perciso que un moço médico, José Leite de Vasconcelos, an 1882 le amostrasse a Pertual i al mundo que Pertual tenie dues lhénguas: l mirandés i pertués. Falou apuis de la aprobaçon de l mirandés cumo lhéngua pula Assemblé de la República,  Lei 7/99. Aprobar ua lei nun fui todo, solo un pouco mais d’apoio serie perciso para le dar mais denidade i desso ten habido squecimiento. Scutei you a muitos que íban salindo de la sala que le tenie gustado muito la anterbençon de Amadeu Ferreira.

 Para regalo de todos, apuis la palhestra, tubímos ls Dançadores que acumpanhados cula gaita, caixa i bombo dançórun i fazírun stralhar sous palos. Antes de l ampeço de cada lhaço Amadeu Ferreira iba splicando l porquei de cada un deilhes i assi se passou ua tarde bien passada ne l Mosteiro de ls Capuchos, an Almada. Ende se amóstran ls retratos de ls dançadores.


António Cangueiro

09/05/13

CUMBITE


CUMBITE 
 PARA STAR I PARA DEZIR POEMAS AN MIRANDÉS I AN PERTUÉS

DIE 11 DE MAIO AN ALMADA A LAS 16,30. CONVENTO DOS CAPUCHOS
«As línguas pilares do mundo. Ars Vivendi Ars Moriendi de Fracisco Niebro»

Se nun tubirdes nada melhor que fazer ne l próssimo sábado, aparecei por alhá. Será un gusto passar un cachico cun bós I INDA MAIS SE CUMIGO QUEJIRDES DEZIR POEMAS AN MIRANDÉS I/OU AN PERTUÉS DAQUEL LHIBRO DE FRACISCO NIEBRO.

Deixo a seguir l porgrama cumpleto de l die 11


08/05/13

L die que ampuntórun Nuossa Senhora de la porciçon




(testo publicado ne l Jornal Nordeste an 07-V-2013 - acreçantado)


Hai fiestas i tradiçones que se muorren de “muorte morrida”, rezones naturales, falta de giente, falta de mocidade, mudança de ls questumes, muita çfrente “malina”… i hai outras fiestas i tradiçones que se muorren de “muorte matada”, acában a la fuorça, acontra la buntade de la “família” de l “muorto” i solo para sastifazer las zízaras, las birras i la beidade pessonal de ls “assassinos”. Este testo fala de ua dessas fiestas, que está hoije a ser bítima de “muorte matada” i fui screbido, a caliente, cul solo fin de ber se haberá maneira de inda salbar l “marimundo”. Ambora este seia un testo d’oupenion i, por isso, las eideia çfendidas solo “bincúlen” l outor, sabemos que son pertelhadas por quaije to la “família” de l dito “marimundo”, la giente de San Pedro de la Silba.
Cumo testo de oupenion que ye, ampeçamos cun ua que para nós ye clara cumo l’auga: l Santuário de la Senhora de l Resairo, cerca de las Minas de Santo Adrian, ne l termo de San Pedro de la Silba, ye l más guapo Santuário de l mundo, mormente agora na primabera, cul termo spintalgado de froles, capaç de fazer ambeija als más guapos quadros de ls más buono pintor ampressionista.
Ye neste cenairo de paraíso, ne l purmeiro demingo de maio, que se fai to ls anhos la fiesta de la Senhora de l Resairo, a la que alguns le cháman San Marcos. Ye ua fiesta cun cientos de anhos (hai çtemunhos bibos an san Pedro cun más de cien anhos) i ancarna la deboçon más fonda de la giente de San Pedro i talbeç de muita de ls lhugares bezinos – Bilasseco, Caçareilhos, Granja i Fuonte Lhadron. Cumo l capielha queda mi cerca de las marras, an tiempos, houbo guerras ciegas i tremendas antre ls pobos de San Pedro i de Caçareilhos por la puosse de la capielha i l’ourganizaçon de la fiesta: chegou a haber muortes, feridos, zangas que parecien eiternas. You sei de l que falo, que miu abó era de San Pedro i mie bó de Caçareilhos, yá oubi muita cuonta de las que l home passou durante l namoro.
Para l bien i para l mal, la fiesta fui zde siempre ourganizada pul pobo de San Pedro. Ampeçaba an San Pedro, cula salida de l andor de Nuossa Senhora, arrodiada de ls garotos de la Cruzada, i apuis, a salida de l pobo, cuntinaba lhebada pula mocidade als ombros pul camino anté la Senhora de l Resairo, pori uns quatro quilontros i meio. A la chegada al Santuário, fazie-se/fai-se la porciçon de l Ancontro, antre l’eimaige de la Senhora de San Pedro i la Senhora de l Resairo, cumprindo un ritual, centenairo, an que las eimaiges se “salúdan” azinolhando trés bezes Ua delantre de l’Outra. Apuis la missa, outra porciçon, a fin de missa, quemer la merenda antre família i amigos, rezar l terço i, para acabar, la porciçon de la Çpedida, cul ritual eigual al de l encontro. Apuis an San Pedro, a la tardechica, outra porciçon para lhebar a Nuossa Senhora pa la eigreija i, a la salida de l'eigreija, sperar l cura, santá-lo anriba d'ua cadeira i lhebá-lo an ombros anté la sue residáncia, adonde oufrecie bino i antremoços a todo mundo. Fiesta guapa i un manadeiro pa ls eitnólogos!
Durante to l anho litúrgico, estes cachicos de las porciçones de l Ancontro i de la Çpedida, son talbeç aqueilhes más “místicos” i más “mágicos”, adonde ye más besible la Fé i la deboçon que l pobo ten por Nuossa Senhora de l Resairo. Isto puode parecer algo redículo i anfantil, mas quien ye de San Pedro o quien yá biu l Ancontro, sabe bien de l que you stou a falar: uolhos rasos d’auga, piel de pita, silenço cumpleto, cousas que represéntan bien la crença i la Fé, simples i fonda, de la nuossa giente.
Claro que la fiesta fui bariando algo durante l tiempo: deixou de haber garotos para la Cruzada, l andor de San Pedro ampeçou a ser lhebado nun trator, yá nun hai cura cun residéncia an San Pedro i, cun nó menos significado, la doceira de Caçareilhos que alhá staba to ls anhos biu l sou campo acupado por ua rulote que bendie farturas i pipocas. Seinhas de ls tempos, cousas naturales.
Ora, passa que ne ls redadeiros, bamos a dezir, 10 anhos, alguns de ls curas que stubírun na paróquia de San Pedro – i yá fúrun uns cinco ó seis – dou-le la zízara de bedar las porciçones de l Ancontro i de la Çpedida, por bias de dezir que ye ua cousa sien santido fazer porciçones cun eimaiges eiguales, inda porriba a ancuntrá-se, que Nuossa Senhora nun se debe azinolhar, que aqueilhas porciçones son ua boubada i que nó i nó.
Delantre de argumientos tan “mociços”, i para nun salir de l campo lexical de la religion, solo apetece dezir: ai lhoubado seia Dius, haba santa pacéncia para l que un ten que oubir!
An buona berdade, estes argumientos ousados para bedar las porciçones son, lhougo a la cabeça, ua oufénsia para ls miles de pessonas – i de curas! – que fazírun las porciçones por essa bida atrás; apuis, deixa amplache l çprézio que sínten pulas crenças i pula Fé de l pobo i, por fin, bamos a ber: an San Pedro si somos pouco studados i guiamos-mos por cousas simples i singelas, mas star a la spera de l seclo XXI para que beníssen antendidos de fuora a amostrá-mos que las eimaiges de la porciçon reperséntan la mesma Santa… solo apetece respunder: a sério?! Nunca habiemos arreparado!
Se más nun houbisse, ls argumientos esses sbarrúlhan-se eilhes solos quando bemos que alguns de ls curas que pássan por San Pedro cuntínan a fazer las prociçones cumo siempre se fazírun i outros nó, cousa que nun bate citre. I por falar an nun bater citre: sien salir de l cunceilho i se procurar nun oufende, na Senhora de l Naso, que eimaiges ban dambas a dues na porciçon sien que a naide le pareça mal?! Bá, bamos a tener juízo i a fazer las cousas cun tento: pal anho que ben, la Senhora de l Picon queda arrecolhida ne l altar Deilha, que haber dues eimaiges de Nuossa Senhora na mesma porciçon ye ua oufénsia a Dius i arreda ls fieles de l’Eigreija. Isto, claro, a menos que haba mandamientos çfrentes cunsante la smola de cad’un ó stéiamos sujeitos als “houmores” i a las zízaras de l pastor que guia l ganado.
Ye más: cumo tal, un cachico más loinge, nas porciçones de la Semana Santa an Salamanca, un de ls puntos altos ye la porciçon adonde s’ancóntran las eimaiges de Nuossa Senhora de las Angústias cun Nuossa Senhora de la Spránça, nua simbologie – simbologie! – stroudinária i guapíssema: l Delor que ancontra la Sprança, todo simbolizado na figura de la Birge Marie.
L que berdadeiramiente mos fai spece an argumientos tan rastreiros ye l’ancapacidade que parécen traduzir para antender que un ritual ye sempre ua repersentaçon simbólica – simbólica! – atualizada cun ua anterpretaçon que l splique. Mesmo que nun l anténdamos na sue totalidade – ó mos pareça un çparate que nun fai santido - nun tenemos l dreito de l demudar al son de ls nuossos apetites i de las nuossas birras. Isso ye l que qualquiera Taliban tenerie proua de fazer! Que l mesmo home mos diga para quemer l Cuorpo de Cristo i buer l Sou Sangre i lhougo a seguir mos diga que nun podemos fazer ua porciçon cun dues eimaiges de Nuossa Senhora, que isso nun fai santido, i muito menos fazé-Las ancuntrar que ye ua “ampossebelidade”, isso ye de… bradar als Cielos. Cumo tal, assi de repente, que melhor sítio para mos ancuntrarmos cun nós mesmos que l Santuário más guapo de l mundo – La Senhora de l Resairo.
Para acabar: manhana ó passado, l cura de San Pedro lhaba las manos de l serbiço que fizo (i tenerá que las lhimpar a la parede) i scapa-se para outra tierra qualquiera, a pregar(la) a outra fraguesie; i nós quedamos acá, mansos i buonos, mais "catequizados", mas sien fiesta de la Senhora de l Resairo.
Assi i todo, nun se trata eiqui de star acontra ls curas ó acontra l’Eigreija ó la Religion, muito pul cuntrairo. Todo mundo que bibe an San Pedro - todo mundo! – ye çclaradamiente Católico, Apostólico, Romano. Todo mundo, l que talbeç faga de nós un caso cada beç más ralo ne l çtrito de Bergáncia. Ye Católicos que queremos cuntinar a ser. Na nuossa singeleza, cumo mos ansinórun ls nuossos maiores, culas nuossas birtudes poucas i muitos pecados. Deixai-mos morrer de “muorte morrida”, que bien bóndan to las malinas que padecemos; nun mos mátades la nuossas crenças i la nuossa Fé de “muorte matada”, anté mesmo porque, inda que súframos a bermos-mos apagar als poucos, “l’outanázia” que mos stan a fazer, isso ye cousa bien pouco Católica.
Que Nuossa Senhora de l Resairo mos puoda perdonar a todos.

L'amportáncia de ls ancuontros i cumbíbios (ACRNB)




Quaije siempre falo (scribo) de ls eibentos que l’Associaçon Cultural i Recratiba “Nial de la Boubielha” (ACRNB) pormobe, l que quier dezir que yá l fiç muitas bezes i l fago hai muito tiempo, porque estes eibentos ampeçórun hai muitos anhos datrás.

Assi sendo, son mui repetidos, l que se puode dezir que son siempre mais l mesmo, mas nun ye bien assi, hai siempre que dezir i tenendo muitas cousas an quemun son siempre defrentes, duns anhos pa ls outros, l sentimento que se bibiu ua beç será siempre defrente noutra beç. Ye tamien berdade que ls mais de nós somos ls mesmos, l lhocal adonde ls fazemos tamien, mas l magosto, la fiesta de Nuossa Senhora de las Candeias, l 1º de maio dun anho, nun ye armano al de l outro anho atrasado. Hai siempre, an todos eilhes, an cada nuobo anho un renuobo, ua gana nuoba, mais fuorça para partecipar.

Bonda saber que l que mos mobe ye cumbíbir, falar, participar, jogar, mantener las tradiçones i questumes, falar culs amigos, cunterrános,  para que todo esso tubisse sentido i amportáncia. Bibimos esses dies cun muita alegrie, cula certeza que stamos antendendo l sentimento de la quemunidade, que l que fazemos hoije ten muito haber cula hardança que mos deixórun ls nuossos cunterráneos que yá partírun, i que nun será pul nuosso lado que las geraçones feturas nun ban a cuntinar a cumbíbir. 

La mimória coletiva i associatiba tamien percisa de quemido, estes ancuontros i cumbíbios ténen tamien esta funçon, percísan de celebraçones, a miu ber quando nun ye assi, mais cedo ou mais tarde muorren-se i cun eilhas bai agarrado todo un patrimonho houmano i cultural. 

Scribo eiqui i noutros sítios de l’anternete siempre subre estes eibentos, porque antendo que la sue dibulgaçon ten sentido, esta calentura que mos bai andrentro, debe ser partilhada i dada a conhecer a todos.

Nun sei tamien se la mensaige chega loinge, se tamien ye bien bista por todos, mas esso pouco amportará, mas ua cousa you sei, ye que ls ancuontros i cumbíbuios de ls Zenízienses i amigos ténen muita amportáncia

07/05/13

Crise a quanto obrigas



Stou a lhebar bien a sério bender l altemoble que yá nun ye nuobo, só para berdes cumo las cousas son, l persidente de l’outarquie de Lisboa yá l proibiu de descer pulas rues para alhá de l Marques de Pombal, i mercar un burrico, cumo nun me dében dar grande cousa por este munton de lhatas, spero bien que inda deia para un an segunda mano, nun percisa de ser mui buono, talbeç de meia eidade, meiarruçado.

Puodo meter ua manjadoura na garaige, puis queda sien nada, fazer por ua ferranha, apanhar uns fenascos, de beç an quando prende-lo nas traseiras de casa que ls mius bezinos son buona giente, l mais deilhes tóman cunta de ls garoticos, ls nietos porque ls filhos nun aguentórun l touron de la crise i yá ls çpejórun a tiempo anteiro, cumo nacírun eiqui, son ninos filhos de fidalgos até l’ancuntran gráçia i ambáian-los cuntando-les malbadezas i façanhas destas criaturas bondosas i pachorrentas. Cúntan-le mintiras, porque estes cuitados son seres que nun ténen maldade, a las bezes até dá duolo, son tan buonos que nien xútan las moscas cun miedo d’abanar l rabo.

L altemoblico cuitado yá passou las áfricas, mas ten-se aguentado que nien zampeiras atrás de las cabras nas arribas, neste bai i torna a la capital, poucas fúrun las bezes que m’oubrigou a salir cul garrafon de plástico a las bombas de gasolina, uma ou outra si tubo que ir a la quarta dun reboque até la puorta, mas caramba ua bida ten altos i baixo i nien siempre l dunho (you) le dou ls cuidados que mercie, i inda hai que meter ne l sou belhete las bezes que chubiu l Maron, porque la IP5 i IP23 inda nun staba ende na mamada, agora ten que ír-se a l’anspeçon anual alhá pa l fin de l anho, l anspetor de la radeira beç mirou-lo de sgueilha, até las gorjas se m’antrasgórun, desta beç ye que nun passa mesmo, nun sei se ye funcionáiro público, mas peçque bai a ser l carrico que las bai a pagar porque anraibado el si andaba.

Al menos se tubir suorte na troca, berdir l altemoble por uns cientos d’ouros, tamien nun sei para quanto bai hoije un jumentico qu’inda ande, mas dessa oubrigaçon quedo lhibre, que you saba ls burros inda nun ban a l’anspeçon i nunca mais bou a tener problemas an quedar stacionado, ua bestia cabe adonde habir un poste de lhuç nien culs lhafraus da la EMEL, nestes nun bótan las trancas nien las fitas amarielhas, porque stou a pensar ansinar-lo a dar uas patadas i uns pinotes a quien s’arrimar cun mala fé, i talbeç esso deia jeito para algun que s’antolhe a fazer l burro-jacking.

Ye de lhebar bien a sério, a quando stá hoije la gasolina, ls trasportes públicos, l stacionamiento nun parque, la stampa que se paga a las finanças, l seguro, la manutençon? Caramba you nun tengo un carro, you tengo un mamon, i andar ye l andas, ye parado i arranca, que bien bagar tenes, i inda me dízen que bota muito gaç pa l aire!

L burrico talbeç nun ande tan debrebe cumo l altemoble, porque nun ye a cabalhos, mas tamien que adelantra na IC19 (Sintra), na lhinha de Cascais ou na Puonte 25 d’abril tener un cuntador que bai de 0 até 380, se naide mete mecha. 

I que naide me benga a dezir que l burrico bota pul rabo stierco poluidor, nó, essa buosta nun ye i siempre fui eicológico, poluiçon ye todo l que ls mandones i ls arrebanhones stan a fazer a las mies algibeiras. 

05/05/13

ANQUANTO LA LHÉNGUA FUR CANTADA
Gustei muito deste filme.
L'atriç Catarina Wallenstein ancantou-me cula boç, cula buona pronúncia de la mie stimada lhéngua mirandesa i cula sue guapa eimaige.
L'acordeonista Gabriel Gomes tamien fizo un acumpanhamiento musical maravilhoso.
 Ls lhocales i paisaiges adonde fazirun las cenas son guapíssimos.
 L burro tamien fui mui buono caminante naqueilhes pedregosos lhocales por adonde passou.
Ls grupos de cantores i cantoras mirandeses fúrun tamien eicelentes, nomeadamente l de ls Galandun Galandain i l de las cantoras de Sendin.
Neste filme se custata que “l'ouralidade mássima ye la música”.
La cúrtie-metraige enicial de Filomena Sousa subre la Fame i Fartura fui ua recolha i registo straordinairo de cachicos de l patrimonho oural i musical de l nuosso stimado Pertual. 
Este filme emocionou-me, dibertui-me i, an special, ansinou-me a amar mais las tierras i las gientes mirandesas i pertuesas, por esso l recomendo a todos ls mirandeses.
Santi que hai de fato “ua tierra i ua giente berdadeiramente straordinárias ne l stremo norte de Pertual”.
Santi muita proua an ser un de ls filhos dessa giente straordinária.
L çtino de ls mirandeses ye mui anfuenciado por estes trabalhos cumo l de João Botelho, que ban cuntribuindo para bermos houmenageada i balorizada la nuossa giente i la nuossa Lhéngua mirandesa.
Parabienes  a todos l que cuntribuíran pa la rializaçon deste filme, an special pa l rializador João Botelho i pa l'atriç Catarina Wallenstein por este eicelente filme de caraterizaçon de las nuossas tierras i gientes mirandesas, que muito cuntribui pa l'anriquecimiento, promoçon i dibulgaçon de la música i de la cultura de l Plaino Mirandés.
 
Leonardo Antão
4 Maio 2013

03/05/13

100 (cien) retratos




 Cumo ua eimaige bal por mil palabras, nun bou a screbir muito.

Mas siempre bos anformo stimados cronistas (scritores) i lheitores deste sítio, eiqui bos deixo l link dadonde stan publicados ls retratos de l "Cumbíbio/Jogos", eibento que l'Associaçon Cultual i Recreatiba Nial de la Boubielha (Zenizio.Miranda de l Douro) pormobe to ls anhos, cul antuito de possiblitar que la quemunidade de cunterráneos i amigos a bibir an Lisboua i alredores puodan atamar las suidades, rebibir ls jogos tradecionales, zanferrujar la sue lhéngua d'ourige, l mirandés, puodan ambersar i ancuntrar-se culs amigos i camaradas, porque ne ls dies que cuorren l tiempo scassa.

Assi ponendo eiqui la anformaçon dadonde stan ls retratos podeis todos, lheitores i besitantes deste site, fazer ua eideia como passamos l die, ende se puode ber la sastisfaçon e alegrie que mos bai n'alma, cumo ye grande l cumbíbio i cumo estes eibentos son amportantes cumo eilemientos de lhigaçon de la família Zeniziense.

 -L link ye este:

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.558444684199136.1073741825.100001008281658&type=3

Nota: Ls retratistas fúrun Leonardo i Faustino


(Jogo de l fito)

02/05/13

ANQUANTO LA LHÉNGUA FUR CANTADA


ANQUANTO LA LHÉNGUA FUR CANTADA, filme de João Botelho
Estreia em Lisboa, no próximo sábado, dia 4 de maio, às 21 horas
Cinema São Jorge, Sala Manoel de OLiveira

Un poema subre la lhéngua, la cultura i l pobo mirandés

É O SEGUINTE O TEXTO QUE ACOMPANHA A DIVULGAÇÃO DA ESTREIA:

O mais recente trabalho do realizador João Botelho, Anquanto La Lhéngua Fur Cantada, tem estreia marcada no PANORAMA - 7ª Mostra do Documentário Português, no dia 4 de Maio, às 21h, na Sala Manoel de Oliveira do Cinema São Jorge.

O documentário, filmado em Miranda do Douro, aborda o mirandês e a música tradicional de Miranda do Douro, sendo descrito pelo realizador como “um pequeno musical sobre uma terra e uma gente verdadeiramente extraordinárias no extremo norte de Portugal. Enquanto a língua for cantada este povo não morre”.

Em Anquanto La Lhéngua Fur Cantada a atriz Catarina Wallenstein atravessa o Planalto de Miranda, cantando músicas tradicionais daquela região acompanhadas pelo acordeão do músico Gabriel Gomes (Sétima Legião, Madredeus), seguidos pelo burro Atenor.

Na mesma sessão, será ainda exibida a curta-metragem Fome e Fartura, de Filomena Carvalho Sousa, onde elementos da tradição oral (romances, cantigas, poesia popular, episódios de vida e formas proverbiais), que a realizadora regista desde 2006, servem como base para este filme onde se fala de "fome e da fartura, da riqueza e da pobreza, das desiguldades e das injustiças sociais".

O PANORAMA - 7ª Mostra do Documentário Português, organizado pela Apordoc - Associação pelo Documentário e pelo Arquivo Municipal de Lisboa - Videoteca, realiza-se de 3 a 11 de Maio, no Cinema São Jorge, na Cinemateca Portuguesa - Museu do Cinema e no Teatro do Bairro.
- See more at: http://www.c7nema.net/producao/item/38829-joao-botelho-estreia-anquanto-la-lhengua-fur-cantada-no-panorama-7ª-mostra-do-documentario-portugues.html#sthash.5anmtggk.dpuf

 Foto: ANQUANTO LA LHÉNGUA FUR CANTADA, filme de João Botelho
Estreia em Lisboa, no próximo sábado, dia 4 de maio, às 21 horas
Cinema São Jorge, Sala Manoel de OLiveira

Un poema subre la lhéngua, la cultura i l pobo mirandés

É O SEGUINTE O TEXTO QUE ACOMPANHA A DIVULGAÇÃO DA ESTREIA:

O mais recente trabalho do realizador João Botelho, Anquanto La Lhéngua Fur Cantada, tem estreia marcada no PANORAMA - 7ª Mostra do Documentário Português, no dia 4 de Maio, às 21h, na Sala Manoel de Oliveira do Cinema São Jorge.

O documentário, filmado em Miranda do Douro, aborda o mirandês e a música tradicional de Miranda do Douro, sendo descrito pelo realizador como “um pequeno musical sobre uma terra e uma gente verdadeiramente extraordinárias no extremo norte de Portugal. Enquanto a língua for cantada este povo não morre”.

Em Anquanto La Lhéngua Fur Cantada a atriz Catarina Wallenstein atravessa o Planalto de Miranda, cantando músicas tradicionais daquela região acompanhadas pelo acordeão do músico Gabriel Gomes (Sétima Legião, Madredeus), seguidos pelo burro Atenor.

Na mesma sessão, será ainda exibida a curta-metragem Fome e Fartura, de Filomena Carvalho Sousa, onde elementos da tradição oral (romances, cantigas, poesia popular, episódios de vida e formas proverbiais), que a realizadora regista desde 2006, servem como base para este filme onde se fala de "fome e da fartura, da riqueza e da pobreza, das desiguldades e das injustiças sociais".

O PANORAMA - 7ª Mostra do Documentário Português, organizado pela Apordoc - Associação pelo Documentário e pelo Arquivo Municipal de Lisboa - Videoteca, realiza-se de 3 a 11 de Maio, no Cinema São Jorge, na Cinemateca Portuguesa - Museu do Cinema e no Teatro do Bairro.
- See more at: http://www.c7nema.net/producao/item/38829-joao-botelho-estreia-anquanto-la-lhengua-fur-cantada-no-panorama-7%C2%AA-mostra-do-documentario-portugues.html#sthash.5anmtggk.dpuf

Probreza, ye ua probreza..........



Tengo muita deficuldade an cumbibir cula probeza que m’arrodeia (que mos arrodeia).

Mas nun ye essa probreza que se define por nun tener cousas, nó, ye doutra probreza que falo, la falta de cultura, la falta d’eiducaçon, de respeito, de nun saber star an quemunidade, de nun saber defenir l que ye nuosso i l que ye de l nuosso bezino, l que mos pertence, de la pouca bergonha ou nanhua que algua giente nun ten. 

Nun quiero dezir que seia capaç de cumbibir cula probeza rial, la falta de las cousas para quemer, bestir, buer, tamien nun sou capaç, mas essa siempre soube i cuntino a saber dadonde ben i cumo se lhuita pa l’atamar i tamien sei quales son las reglas para que s’acabe.

 Chamo-le probreza, porque fui a este nome que cheguei, porque muitos outros nomes le puodie chamar i nun le quedában mal, bardinaige, sacanaigue, lhadronice, baixeza, lhama social, rabeiras.

Acrecentado a todo esto inda l que mais m’anraiba ye nun saber como lhidar cun quadrilhas que stando nun sociadade sabida nun se cumportan cumo cebilizados, anquemoda-me tamien nun tener respuostas nien saber cumo lhidar cun eilhas, porque nun ls quiero tratar cumo bichos, mas eilhes fázen-lo pa ls demais, querendo eiducar-los eilhes nun se quieren eiducar, calhar i aceitar ye un modo malo porque assi cuídan que las reglas son las deilhes, que ls sous eilemientos son ls maiores i que la bida ye esso mesmo. Quadrilhas, rabeiras dun pobo que chegou eiqui pula defença natural de ls balores de l'eigualdadede, sien percípios ban lhadronando, quemendo bien, bestindo i buendo, porque bótan manos de l alheno, biben sacando de ls outros aqueilho que criórun cun sudor, passeian-se porque la sociadade le dá ua ouportunidade, i nun quier botar manos de modos que lhaben la sujeira que medra nas sues cabeças.

Cruzamos ls braços, porque somo defrentes, porque tenemos eiducaçon, porque pensamos queilhes assi puoden sentir la sue cuncéncia sien guerra, mas ye un anganho, cada beç que mos calhamos perdemos l’ouportunidade de lhimpar las malinas dessas quadrilhas, son sobras de la sociadade,  ténen cumo regla solo eilhes, nós queremos paç, bibir sien porblemas nien dar quemido a guerras, porque tenemos famílias andefesas, porque tenemos balores.

(Onte, staba you a cumbibir cula mie quemunidade, a pie de nós outras famílias assi fazien,  solo que de nada bundou nós querermos que la cumbibéncia fusse saludable, de l almuorço sobrórun dues caixas de febras a cuntar cula merenda, fúrun lhebadas, lhadronórun i nós nun merendemos, éramos arrimado a uitenta pessonas. De buona fé aceitemos l assossedido, quedemos cula rebuolta andrento de nós, porque nun paga la pena ir mais loinje, rírun-se na nuossa cara porque somos pessonas que nun botamos a la frente la çcunfiança para naide, tenemos todas las pessonas por giente de bien, mas nien to l mundo l ye, estes nun mercien la nuossa cumbibéncia nien cunfiança. Quédamos la lhiçon para outras andadas de la bida)

Quédamos la lhiçon, digo you porque ye assi mesmo, siempre daprendendo, na próssima beç nun será assi, cuntra la nuossa buntade bamos a çcunfiar de quien stá a pie de nós.

Quanto a mi, cuntino a percurar qual ye la salida i bou a ber se por ende aparece algua candena que deia ua lhuzica que seia, para alhumbrar esta scorridon que me bai na alma.

Nota: Nun boto retrato neste testo, cumo quaije siempre l fago, mas ye de perposito, porque esta "Probreza" nun merece squiera que le deiamos cara.