26/12/07

Mais ua pita que atrabessou la strada

Aqui hai cousa de dues sumanas, Tortulhas screbiu sobre ua bielha lhona, La Pita porquei atrabessou la strada?, i fizo un adbertimiento angraçada anquanto eimaginaba la respuosta de alguas pessonas afamadas. You achei grácia i dou-me la gana antrar ne l adbertimiento. Nun pude fazé-lo naqueilha altura, mas mais bale tarde que nunca. La pita, porquei atrabessou la strada?

Jesé Socras - Fui un momiento stórico, quando la pita atrabessou la strada, ye la proba de que l goberno stá ne l camino cierto i que ls sfuorços de ls pertueses stan a dar resultado.

Jesé Socras (mais tarde) - Ye perciso garantir que la pita nun atrabessou la strada sin pagar portaige.

Cavaco Silva (hai muito tiempo) - Deixai-la atrabessar. You só quiero que la déixen atrabessar.

Cavaco Silva (hai pouco tiempo) - Que ye perciso fazer para que mais pitas atrabéssen la strada?

António Guterres - La strada ten cinco metros de lhargura. Cada passo que la pita dá mide dous centímetros punto quatro. Quantos passos son percisos? Ora, trés bezes seis, dezuito, a debidir por siete dá... ye fazer la cuonta.

Santana Lopes - La pita atrabessa la strada i bós anterrumpeis la anterbista? L paiç stá boubo.

Mário Lino - Adonde ye que la pita atrabessou la strada? Nun foi na Marge Sul, porque alhá nun hai stradas, nun hai pitas, nun hai nada.

Mário Lino (mais tarde) - Se las pitas adebínan terramotos, esta atrabessou la strada para se refugiar na staçon de l Terreiro do Paço.

Freitas do Amaral - Debiemos ourganizar un campeonato de futebol antre pitas, raposas i perros, para pormober la paç antre ls animales.

Valter Lemos - Se la pita atrabessou la strada para faltar a la scuola, nun hai problema. Eilha depuis faç un eisame.

Isabel Pires de Lima - La pita atrabessou la strada, la strada foi atrabessado pula pita, fui un momento de ua enorme amportança cultural i foi un momento cultural mui amportante, i, i...

Jerónimo de Sousa - La camarada pita cumprometiu-se a deixar la strada quando l partido assí antendisse.

Luísa Mesquita - L Jerónimo de Sousa garantiu que la pita podie atrabessar la strada quando quejisse.

Luís de Camões - Las armas i pitas assinaladas / que de l'oucidental praia lusitana / por stradas nunca dantes atrabessadas / passóran inda alhá la Taprobana.

Jorge Palma - Anquanto houbir strada para andar / la pita bai atrabessar / anquanto houbir strada para andar.

Fernando Pessoa - Ai que prazer / nun cumprir un deber / Tener ua strada para percorrer / i nun l fazer.

Shakespeare (Hamlet) - Atrabessar ó nun atrabessar, ye la question.

Shakespeare (Hamlet, otra beç) - Hai mais pitas a atrabessar la strada, Hourácio, do que sonha la buossa bana filosofie.

Jasus Cristo - Quien nunca atrabessou ua strada, que atire la purmeira piedra.

Pedro (decíplo de Jasus) - Nun conheço la pita que atrabessou la strada. Nun conheço la pita que atrabessou la strada. Nun conheço la pita que atrabessou la strada.

José Carlos Malato - Yá fui mui feliç a atrabessar stradas.

Pinto Monteiro - Nun me admiraba que essa pita stubisse an scuita.

João César das Neves - La pita ye superior al galo, tal cumo la mulhier ye superior al home. Por séren seres superiores, la mulhier debe de quedar na cozina i la pita debe de quedar ne l polheiro.

Jerry Seinfeld - La pergunta ye: la pita inda ye mestre de l sou domínio?

Lili Caneças - Atrabessar la strada ye l cuntrairo de nun atrabessar la strada.

Cristiano Ronaldo - Se la pita nun se mexisse, se nun salisse de l polheiro i nun atrabessasse la strada, eilha nun rendie.

David Lynch - Se la pita se dedicasse a la meditaçon trancendental, tenerie mais auto-stima i nun tenerie necidade de atrabessar la strada.

Tortulhas - You yá stou cumo l otro: ua pita que sabe atrabessar, atrabessa; se nun sabe atrabessar, ansina; se nun sabe ansinar, ye ua antelectual.

Carla: gustar de la bida ten un précio!

*



Nestes dies, dei-me de cunta dua cousa que me chamou la atençon… solo, solo!… mas que me pareciu rebelador de ciertas mentalidades ende an Pertual...
Comentairos a perpósito de la relaçon que ten neste momento l Persidente francés, Nicolas Sarkosy, que se diborciou faç agora dous meses, cun aqueilha que alguns béien solo cumo la ex-manequin, Carla Bruni, que stá a ser denegrida dua maneira que nun ten talbeç l sou eiquibaliente aqui an França...
Por que rezon tanto scárnio an relaçon a eilha, solo a eilha, stou quaije cierta desso? Mas el nó…!
Solo por aqueilha que puode benir a ser la purmeira dama de França haber sido retratada znuda hai uns binte anhos?
Si, debe de ser esso…
Hai-los i hai-las tamien que delerían solo de pensar nesso ; mas l que a mi me parece patológico, nesse caso, ye essa tendéncia que ténen de botar las culpas quaije siempre… pa l home? Nó! El nó! Mas eilha si! Ua simplória, ua chabasca, que mais inda?
Passa-se que bou a defendé-la aqui mesmo, a aqueilha que puode benir a ser talbeç (ou talbeç, nó… I l que ye qu’amporta ?) la purmeira dama de la França.
Mas talbeç nun l fazisse cun tanta cumbicçon cumo l bou a fazer agora, anque nun tenga botado por Sarkosy, se un die nun tubisse almorçado an Paris, precisamente an casa de la família Bruni-Tedeschi, ls pais de Carla, mas tamien de Valéria i de Virginio, ls armanos deilha.
I depuis passa-se que ua cunhada mie, tamien sendinesa, trabalha mesmo an casa dessa família, depuis de haber trabalhado tamien ua amiga mie que andaba a saber de trabalho, depuis de haber acabado l liceu an Faro, para poder seguir studos de sociologie an Paris. La família Bruni-Tedeschi, ricos ampresários eitalianos que habien scolhido zde 1973 morar an França cun miedo de las Brigadas Burmeilhas, precisaba que alguien acumpanhasse siempre ls garotos i fui assi que la mie amiga algarbie fui a trabalhar para an casa deilhes… I depuis la mie cunhada...
Algua beç oubi dezir mal de la Carla ou de qualquiera outra pessona dessa família por parte dessa mie amiga ou por parte tamien dessa mie cunhada? Nunca! Pul cuntrairo, mesmo se la Carla ye cunsiderada, i esso todos l sáben, cumo alguien que gusta de la bida… Mas quien ye que nun gusta de la bida?
Mas esso nun serie ua razon bastante para you defender la Carla.
La mais amportante ye esta: depuis de haber sido ua de las top-models mais afamadas de l mundo, antre 85 i 97, passou a ser ua cantora-outora-guitarrista tamien, cunsidrada cumo ua de las melhores cantoras de França an 2003, artista cumo era tamien l pai, cumpositor de óperas, i tamien la mai, inda biba, pianista cuncertista, i tamien la armana, atriç i tamien realizadora de filmes…

Nua cançon que screbiu i que se puode oubir ne l Youtube «Tout le Monde»

diç assi Carla Bruni :
[...]
Il faudrait que tout le monde réclame auprès des autorités,
Une loi contre toute notre solitude,
Que personne ne soit oublié,
Et que personne ne soit oublié
Tout le monde a une seule vie qui passe,
Mais tout le monde ne s'en souvient pas,
J'en vois qui la plient et même qui la cassent,
Et j'en vois qui ne la voient même pas,
Et j'en vois qui ne la voient même pas.
Il faudrait que tout le monde réclame auprès des autorités,
Une loi contre toute notre indifférence,
Que personne ne soit oublié,
Et que personne ne soit oublié.
[...]

L que estas palabras quieren dezir an Mirandés ?

«Era preciso que todo mundo reclamasse junto de las outoridades
Ua lei contra toda la nuossa soledade
Que naide fusse squecido,
I que naide fusse squecido.

Todos tenemos ua sola bida que passa,
Mas nien toda la giente se lhembra desso
Beio alguns que la dróban i que até la scáchan,
I até beio alguns que nien sequiera la béien
I até beio alguns que nien sequiera la béien ;

Era preciso que todo mundo reclamasse junto de las outoridades
Ua lei contra toda la nuossa andefréncia
Que naide fusse squecido,
I que naide fusse squecido. »

Son estas palabras que a mi me parécen ser l mais amportante i que me lhieban a sentir tamien cunsideraçon por eilha. Ye todo un programa para Sarkosy, l lhiberal! Talbeç até seia ua buona cousa para el i talbeç you até ampece a mudar de oupenion i a tener ua eideia mais positiba an relaçon a el…

Mas nun ye esso que faç delirar alguns… L que le amporta a eilhes saber l que las pessonas sínten tamien na alma? Nun anténden essa lhéngua… defícele de mais para eilhes… mesmo quando las palabras i la moda até son dua simprecidade que salta als uolhos… Nun ye esso que béien!


Ouraçon


Cumo yá nun bou a tiempo de bos desear Feliç Natal, deixo eiqui ua ouraçon, a modo ua ouraçon, que tanto puode ser de Natal cumo de outro die qualquiera. Pido las palabras amprestadas, yá que las mies rezas me sálen mi ambrulhadas.




KYRIE

An nome de ls que chóran,
De ls que súfren,
De ls que acénden na nuite l fachuco de la rebuolta
I que de nuite se muorren,
Cun sprança ne ls uolhos i arames an buolta.
An nome de ls que suonhan cun palabras
De amor i paç que nunca fúrun dezidas,
An nome de ls que rézan an silenço
I fálan an silenço
I sténden an silenço las dues manos aflegidas.
An nome de ls que píden an segredo
La smola que ls rebaixa i ls muole
I máçcan las lhágrimas i l miedo
Anquanto la fame les duole.
An nome de ls que drúmen sien eira nien beira
nua cama de chuba cun mantas de bantaneira
l suonho de la miséria terrible i perfundo.
An nome de ls tous filhos que squeciste,
Filho de Dius que nunca más naciste,
Torna outra beç al mundo!



an Pertués

Em nome dos que choram,
Dos que sofrem,
Dos que acendem na noite o facho da revolta
E que de noite morrem,
Com esperança nos olhos e arames em volta.
Em nome dos que sonham com palavras
De amor e paz que nunca foram ditas,
Em nome dos que rezam em silêncio
E falam em silêncio
E estendem em silêncio as duas mãos aflitas.
Em nome dos que pedem em segredo
A esmola que os humilha e os destrói
E devoram as lágrimas e o medo
Quando a fome lhes dói.
Em nome dos que dormem ao relento
Numa cama de chuva com lençóis de vento
O sono da miséria, terrível e profundo.
Em nome dos teus filhos que esqueceste,
Filho de Deus que nunca mais nasceste,
Volta outra vez ao mundo!


José Carlos ARY DOS SANTOS

Lhume de l Natal II


Posque l claron se bie para alhá de l Bumioso!
Mirai que burralheira para las mies chouricicas!
I dízen que ten que durar anté l Die de Reis!

25/12/07

Houmanidade

*

Grünewald (1475-1528), “ La curceficion”
Museu Unterlinden, Colmar, Alsácia, até 2 de Márcio.


I pouco mais de trinta anhos mais tarde, aqui tenemos l resultado…
Biba la houmanidade !


24/12/07

Lhume de l Natal


San Pedro, Lhargo de las Eiras, a las 5 de la tarde



L lhume de l Natal de San Pedro stá pronto para le chiçcar. Yá puode nacer L Nino a la Sue buntade que, al menos, friu yá nun agarra.
Muitos fálan de celebraçones de eiquinócios, de eiterno retorno, ciclo ouniversal de la bida, rituales Celtas, cousas assi... Ye capaç de ser berdade, ye! You stou cumo diç Manel Claro: “cada un queda naquilho que le parece…”
L que you bos garanto ye que lhougo, ende pula ua de la manhana, uas chouricicas ambuldregadas an la cinza de l borralho (apuis de meia-nuite yá se puode quemer chicha), meia fogaça de l forno de la mie bezina i la bota que yá tengo çpindurada trás de la pourta…ah, rapazes, isso nun hai fuorça cósmica ounibersal que l puoda ampedir.
Inda po’riba diç que ban dous a pagar la remeia. You fai hoije 24 anhos, yá quantá que fui, mas inda stou eiqui capaç de rachar ua peinha!
Bah, se quejirdes aparecer porqui, un mordico i ua pinga cumoquiera que nun bos han de faltar!...
Anquanto i nó, bou-me anton a ber se se me angúlhen ls tronchos…nun me han de fazer muito mal, cul santido que stou an las chouricicas…

23/12/07

Natales que han de benir


Há de benir un Natal i será l purmeiro
an que se beia a la mesa l miu campo baziu

Há de benir un Natal i será l purmeiro
an que me han de lhembrar de modo menos claro

Há de benir un Natal i será l purmeiro
an que solo ua boç me lhembre a solas cun eilha

Há de benir un Natal i será l purmeiro
an que nun biba yá naide miu coincido

Há de benir un Natal i será l purmeiro
An que nien bibo steia un berso deste lhibro

Há de benir un Natal i será l purmeiro
An que tenerei outra beç l Nada a solas cumigo

Há de benir un Natal i será l purmeiro
An que nin l Natal tenerá qualquiera sentido

Há de benir un Natal i será l purmeiro
An que l Nada ganhe outra beç la quelor de l Anfenito

David Mourão Ferreira
Traduçon de Fracisco Niebro (2002)


[an pertués:
Há-de vir um Natal e será o primeiro
em que se veja à mesa o meu lugar vazio

Há-de vir um Natal e será o primeiro
em que hão-de me lembrar de modo menos nítido

Há-de vir um Natal e será o primeiro
em que só uma voz me evoque a sós consigo

Há-de vir um Natal e será o primeiro
em que não viva já ninguém meu conhecido

Há-de vir um Natal e será o primeiro
em que nem vivo esteja um verso deste livro

Há-de vir um Natal e será o primeiro
em que terei de novo o Nada a sós comigo

Há-de vir um natal e será o primeiro
em que nem o Natal terá qualquer sentido

Há-de vir um natal e será o primeiro
em que o Nada retome a cor do Infinito]

22/12/07

Bienbenido



Bienbenido a este blogue

Caro amigo Jesé Antonho;
Conheço-bos, senó pensaba
Que érades l demonho.

Cumo ye guapo i delgeiro
Passa l tiempo an que ambersamos:
Cun bersos demuda l mundo,
I tamien nós demudamos.

To la fuorça dun poeta
Nunca an bersos ye perdida:
Que ambersar ye outro modo
Cun que agarramos la bida.

Quien ambersa inda ten fuorça
Pa outros mundos sonhar:
Solo quien sonha, talbeç
Puoda un die neilhes spertar.

A las bezes ye un delor
La strada adonde un camina:
Tal delor bersos nun sánan
Mas son siempre ua malzina.

Quando conheço un poeta,
Quedo siempre agradecido:
Ye seinha de q'inda hai sprança
I l mundo nun stá perdido

Fonso Roixo

21/12/07

Ls raticos i ls ratones






Hoije, stando you eiqui solico, pansando cun mius botones, sin nada tener pra fazer, lhambrei-me de bos cuontar ua cuonta. Cumo nun tenie ningua pra dezir procurei na mie cabeça i lhambrou-me daqueilha que mos cuontou tiu Alfredo Cameiron. La de l camboio, que you gustei muito. Tamien me bieno a la eideia la de l ratico de Tie Ana Paixareira. Ua eideia lheiba a outra i lhambrou-me la stória que bus bou a cuntar. Pus aí bai, çpuis me direis se tengo ó nó rezon.
Yera tamien un ratico, ó melhor dito, un raton, puis trata-se dun rato grande, tan grande i tan baliente, que anté fizo parar ua strada. Trata-se de l Rato Cabreira! Nun sei se bós l cunheceis… tamien nun amporta… you tamien nun l cunheço. El alhá stá, bien zbulhado, naide l bei mas l cundanido nun deixa passar la strada que tanta falta mos fai.
Dezie-me anton:
- El nun se podie mudar un pouco mais abaixo ó mais arriba?
- Claro que podie. Assi you podisse mudar la mie casa i yá la tenie mudado pra Palaçuolo. Carai de rato que teimoso que el ye.
Bou mas ye a quedar porqui, l concho de l rato yá me stá a tirar de l sério. Bós que me dezis, armamos-lhe ua rateira a ber se assi mos deixa an paç? Nun sei que bos diga, cumo stan las cousas nun se puode dezir nada, nun seia que l rato me mande prander.
Ye solo ua cuonta i mal atropada, mas nun me saliu melhor. You bien bos dixe que nun tenie jeito pra cuntar nin pra fazer nada. Çculpai alhá l chochico, nun me buolbo a meter noutra.
Pronto yá deixo l Cabreira cun sue bida, yá me sal puls uolhos. Porqui me quedo mas bolberei. El ye teimoso mas you tamien.

Jesé Antonho Esteves
Lar S. José - Bumioso

Natal

Este tiempo friu ye l mais adequado pa l Natal. A las bezes na telbison, bemos outras pessonas de la parte de ambaixo de l eiquador a celebrar l Natal na praia. A mi nun me parece que seia Natal, quando ye Berano. Anton l que pónen ne l presépio? I l Pai Natal l que biste? Mas çpuis ben-me a l'eideia que hai outras relegiones, i que tamien ténen dreito al sou Natal, çfrente claro. Mas tamien eiqui bien acerquita de nós hai muitas çfrenças. Na nuite de la Cunsoada, bemos tamien muitas ourganizaçones nas grandes rues de las cidades a çtribuir caldo i bolho rei a las pessonas, que por rezones nin siempre sabidas bíben na rue. Son muitos ls Natales que hai, cumo se puode ber. You lhembro-me siempre dua frase dun probe que dezie - “ You gusto de l Natal, nó por mi, mas puls outros”, porque ls beio mais cuntentos.

A todos ls deste SITE i a todo l Mundo Buonas Fiestas i un Anho de 2008, cheno de salude.

20/12/07

Neste
Natal bOu
çpindurar ua
arble dentrO de
l miu cOraçOn i neilha
bOu çpindurar, an beç de
bOlas, ls nOmes de tOdOs
ls mius amigOs: Ls antigOs i ls
mais recientes; Ls amigOs de lOinge
i ls de piertO; Ls que beiO an cada die
i ls que ralamente ancOntrO; Ls que sOn
siempre lhambradOs i ls que, muitas bezes, fícan
squecidOs; Ls de las hOras defíceles i ls de las hOras
alegres; Ls que sien querer you magOei Ou Ls que sien
querer me maguÓrun; aqueilhes que pOucO me dében i aqueilhes
a quien muitO debO; Ls mius amigOs houmildes i ls mieus amigOs
ampOrtantes; Ls nOmes de tOdOs ls que yá passórun pula mie bida,
muitO specialmente tOdOs aqueiles que yá partírun i que lhembrO cun
muita sauidade. Ua arble de raízes mui fondas i de ramOs mui lhargOs para
que ls sous nOmes nun séian arrincadOs de l miu cOraçOn, de selOmbra mui
agradable para que la nuOssa amisade seia un repOusO
nas lhuitas de la bida.
Que seia Natal
todos ls dies de l Nuobo Anho.
Botos de um Feliç Natal i un Buono Anho Nuobo de 2008
cheno de Salude, Paç i muito Amor

Un Abraço
Leonardo Antão
20DEZ07

19/12/07

Eigualicos

*


La sumana atrasada, ambersando cua amiga mie un tagalhico d’anhos mais nuoba, mas que ten la suorte de ser mai de dous ninos guapos, un cun dous i outro cun quatro anhos, la cumbersa arresbalou nistantico pa las canseiras que dan ls ninos i quanto ye çfícele cuntentá-los, fazé-le las buntadicas todas. Ambaia-los, çtrai-los de las cousas malas, i a la nuite arrolha-los para se drumíren. Ser mai. Ende, ye que la cousa queda mala i nun ye fácele atar las puontas.
- You cunto-le cuontas, agarro ne ls lhibros deilhes cun zenhicos de bichos qu'eilhes mais gústan, leio bezes sien cunta, fago de pantemineira, de mono, fago de las mies tripas coraçon, mas l sentido deilhes stá birado para outro lhado. I quando you cuido que stou a lhebar a melhor i que las mies arrolhadelas i cumbersa fazírun magie, la pestanha alhebanta, spértan i alhá ben la percura de l questume.
- Mai, manhana si bamos al centro comercial i si me mercas l que you quiero?
- L die de las prendas yá stá a chegar i you inda nun tengo la mie?
- Mai, you astanho mereço que me merques todo l que quiero?
Éran estas i mais ua alforjada de cunsemiçones que a eilha le parécen ser d’agora i solo deilha, que la pónen dóndia. Se cuida la mie buona amiga, que la mai deilha i la mie, mesmo sendo noutro tiempo, bien dantes, nun tubírun estas canseiras, anganha-se bien. Cumo you m’alhembro de cumo era custoso para mi drumir, quando sabie que soutordie iba a la matáncia de ls cochinos a casa de mius primos! Cumo era çfícele drumir la nuite de Cunsoada, la nuite de l Anho Buono i de Die de Reis! I la nuite de biesperas de la fiesta de l Dous de Febreiro (Senhora de las Candeias), solo porque sabie que l’arreata quedaba de folga!
Acuntecie-me cun to las nuites de biesperas de dies de nomeada, quantas bezes solo porque nesses tenie uas quemenéncias para strenar ou lhambisquiçes? Serie solo puls doces ou roscos? Nun era, mas si porque se era nino. Yá mais crecido, quedaba an pulgas la nuite toda quando sabie que iba de buieiro pa l cerrado de la Gaga, adonde tenie siempre jolda, i habie jogos l die todo culs outros buieiros que alhá mos ajuntábamos.
Cuido you que ser nino, onte ou hoije las defrenças nun son muitas. Ser nino ye assi mesmo, zanquieto, alborotar-se cula cousas nuobas i de nomeda, sien suonho por ganas de custruir l sou mundo, culs jogos, cula cumpanha i las fiestas.
Se ne ls tiempos de hoije quieren cousas mais cumplicadas, las culpa nun ye deilhes, i se nós dantes nun las pediemos tamien nun teniemos la culpa. Ls tiempos son outros, todos l sabemos i inda bien, i l querer defrente. Mas las fantesies de ls ninos son armanicas.

Citaçon (André Gide)

“To las cousas yá fúrun dezidas, mas, como naide scuita, ye perciso tornar siempre a ampeçar.”
André Gide

Metro

Hoije spertei sin grande gana de salir de la cama. Quedar-me alhi na calentura a oubir la chuiba a bater na calçada parecie-me ua eideia purfeita. Mas l spertador nun cuncurdou. Ne l rádio, falaba-se de l alhargamiento de la rede de l Metro de Lisboua. Mário Lino zbalorizaba las críticas de falta de sigurança i dezie que se houbir un terramoto an Lisboua, bai a refugiar-se na staçon de metro de Santa Apolónia. Ri-me i lhebantei-me. Parecendo que nó, ampeçar l die a oubir boubadas, dá lhougo otro ánimo.
Parece que hoije, andar de metro ye de grácia. Yera isso que dezien las notícias i de fato, las puortas staban abiertas. Claro que para quien ten passe, como you, bai dar al mesmo, que yá paguei ne l prencípio de l més. L Metro de Lisboua yá me dou muitas alegries cumo por eisemplo la reçcubierta de un nuobo género de scrita: la scrita an lhibros de reclamaçones. Ye anteressante i até recebimos ua carta cun agradecimentos i çculpas mal amanhadas.
Spurmentai. Las rezones son muitas: ls malfadados camboios de trés bagones que mos ansínan cumo se sínten las pitas nos abiários, ls chips de cartones que nun funcionan, l andar debagaroso (specialmente a la nuite i a las fins de sumana), ls précios, la falta de simpatie de alguns funcionários, la falta de lhimpeza nalguas staçones, ls atrasos i las arrebalamentos financeiras nas obras (motibos de proua de l Ministro de Las Obras Públicas), etc. Isto yá para nun falar nas horas de punta, an que me dá la gana de spalhar cartazes a incentibar las pessonas a andar mais de carro.
Mas hai que admitir: assi i todo, l metro cuntina a ser un de ls meios de streporte mais práticos nas grandes cidades. Deixai-los anton festejar la einouguraçon de las staçones de l Terreiro do Paço i de Santa Apolónia. A mi ye que nun m'agárran alhá. Nin an caso de terramoto.

18/12/07

"Ferve"

Soube onte pul jornal que un grupo de pessonas se moblizou contra l uso abusibo de recibos berdes puls ampregadores, adonde se anclui l Estado. La situaçon de quien trabalha a recibos berdes ye mala, porque ye precária, nun tenén dreito a férias nin a licenças de maternidade ó paternidade, págan un hourror de ampostos i puoden ser çpedidos a qualquer altura. Isto para nun falar de ciertas situaçones que afétan todos ls trabalhadores precários, cumo la deficuldade an cunseguir cumprar casa, i l miedo de l futuro. La berdade ye que la precariedade ye l maior enimigo de la nuossa sociadade i stá a minar la cunfiança ne l futuro, a reduzir l cunsumo, a abrandar la economie, a deminuir las taxas de natalidade.
You quedo cuntento cun la criaçon deste grupo cuntra l abuso de ls recibos verdes, inda que ache que se debe de ir mais loinge ne l combate a la precariedade i na lhuita por ua globalizaçon más justa. De qualquiera maneira, bal la pena dezir que el referido grupo criou ua petiçon que puode ser assinada por qualquiera pessona, zde que tenga pul menos 18 anhos. Se quejirdes assinar la petiçon, cunsultai l blogue de l mobimiento:
http://fartosdestesrecibosverdes.blogspot.com/

17/12/07

A perpósito de meotes …


Habie scrito esta mensaige para Faustino Antão cun la antençon de la poner cumo cumentairo al sou redadeiro testo mas cumo iba afinal bastante lharga, pensei que fusse tamien ua buona eideia i ouportunidade poné-la aqui cumo testo… para mostrar que tamien sou capaç de screbir testos mais curtos... ou anganho-me ? Mas bien sei que nun ye esso l mais amportante. L que mais amporta, i esso todos l sabemos, ye l que cunseguimos sprimir i tamien transmitir de positibo als outros.

A perpósito de meotes anton…

You tengo un ou dous pares, nuobos inda porriba, aqui an França, que cheguei a trazer de Sendin. Nuobos porque nunca serbírun i anque séian bien guapos i mui bien feitos (feitos cumo manda la tradiçon cun quatro ou, melhor inda, cun cinco agulhas de fierro; quien ye que sabe inda fazer meotes? Yá poucas sáben! I homes, anton esso nien se fala!) siempre achemos, aqui an mie casa, que picában assi i todo un pouco ls pies i até nien ls calcien cumo ls calécen hoije ciertos meotes mais modernos. Anton nun ye berdade l que stou a dezir?…
Mas que puoden serbir ne l die de Cunselada, puostos al lhado de l presépio ou de l penheiro de Natal, para lhembrar que hai an casa uas almas cun mil ganas de recebir uas prendas, esso si, por acaso! I you, para dezir la berdade, inda tenerei que remexer an malas i malas nestes dies para saber adonde stan ls ditos meotes (Mudei de casa este Berano…); porque la gana de recebir you tamien (cumo ls ninos!) alguas prendas nun falta, nun falta nó! Mas nun m’astribo a dezir aqui todo aqueilho de que tengo gana… A nun ser que diga, mesmo assi… Ua por eisemplo, serie ua máquina dessas mui modernas, numérica nun ye berdade?, para sacar retratos … Aqueilha que outilizo a las bezes ye amprestada; se tubisse ua you tamien cumo muitos yá ténen (Que suorte la deilhes!), yá ponerie aqui mais retratos; inda onte passei an sítios cun paisaiges yá cubiertas de niebe que tenerien merecido uns retratos de ancantar cumo esses dous bien guapos que mos amostra aqui neste sou artigo, amigo Faustino.

Que San Nicolau, l Menino Jasus, ls Reis Magos, l Pai ou la Mai Natal de l Polo Sul ou de l Polo Norte (Tanto dá, faç friu i hai camadas de niebe alhá zde toda la bida quaijeque na mesma!) i nun sei quien mais inda (Nun dígan que nó !)… essa giente toda tan buona i generosa… mos traia a todos salude i felcidade mas tamien, cumo para si amigo Faustino que tubo la buona eideia de mos falar aqui de meotes nestes dies an que l friu yá aperta tanto, muita anspiraçon i retratos bien guapos cumo esses que mos ínchen a todos tamien de satisfaçon i alegrie.
Uns dies mui felizes anton, para si cumo para todos ls que gústan de ler este sítio frolido todo l anho mesmo ne ls dies mais frius de l eimbierno, para ir purparando este nuobo Natal que se aprossima… que se aprossima cada beç mais i mais!
Quien ye que nun l sabie?

La panela de polbo

[Crónica publicada ne l jornal Público de 16 de Dezembre de 2007]

Yá quaije ua sumana que staba el solo na barraca, muntada an pie l eidefício de binte pisos que agora andában a fazer. De ls trés, solo el quedara: un, galhego, habie-le dado la belharaça a la última de la hora i dixo que yá nun aguantaba mais un anho sien s’ir a passar l Natal a la sue tierra; outro, algeriano, habie salido yá por ende un més sien dezir al quei i porquei, mas el siempre tubo l’eideia de que alguien de la família se le haberie muorto ou cousa aparecida. Houbo alguns de las barracas acerca que s’ajuntórun, mas el nun quijo cuontas cun naide, nien tenie gana de çúcia, que esso inda l deixaba mais triste. Habie mercado ua mano de polbo seco, yá uns dies, i ponira-lo de molho por to la semana. Scachonaba agora nua panela, cun tronchos i patatas a la par. Fura siempre esse l sou quemido na nuite de Cunselada.

A cierta altura inda pensou ir tamien a passar l Natal cula família, mas staba un tiempo steporado i mais balie guardar la biaige pa l berano. Stá bien que las suidades éran agora mais fuortes, mas un die tornarie d’afatibo i tenerie muito tiempo para passar l Natal cula família. Mais amportante que l Natal siempre fura tener cun quei mercar l polbo, cun quei aguantar la salude, cun quei amparar l’eiducaçon de ls rapazes. El alhá tenie las sues cuontas cun Dius, que iba acertando andrento del, mas nunca fura de missas i outras cousas assi de fazer de cuonta. Este yá era l quarto Natal que passaba fuora de casa, i l die a seguir cuntinaba cula mesma carambina a antranhá-se-le até la raíç de las benas. Stá bien que gustarie de ir até la fogueira que, a esta hora, habie de star a bruar ne l Sagrado; stá bien que l sonido de la gaita le chegaba yá andeble na manginançon, mas era quanto bundaba; stá bien que nun iba a jogar la partida de çueca, cul armano i ls cunhados, essa çculpa para tener siempre a la borda de l lhume l cacharro de bino morno, mas cacharro eilhi nun le faltaba i la çueca çpensába-la bien; stá bien que al die apuis de l Natal nun tenie de ir a trabalhar i scachar la carambina que se agarrara a todo l xantié, mas era para esso que el staba alhi, a miles de quilómetros de la sue tierra, staba alhi para ganhar la bida del i de ls que alhá quedórun.

Yá staba cozido l polbo, que bafeaba a la par de ls trochos i las patatas. Éran uito de la nuite quando metiu a la boca la purmeira garfiada. De tan buono, l polbo lhembraba-le un que comira uns anhos atrás i fura a mercar a la Spanha. Als poucos, fui cumo se fura comendo a la par de ls que deixara an sue casa, an Pertual, ua casa pouco defrente daqueilha barraca porbisória. Nesto, passou-le pula cabeça que l polbo que alhá comien fura mercado cul denheiro que el ambiara: al fin, todo fazie sentido i nien raça de suidade quedara. Essa eideia agarrou-se-le de tal maneira que fui l Natal del. L Natal mais cuntento que inda hoije se lhembra de haber passado an to la sue bida, un Natal passado de l lhado de quien dá, cumo siempre fura la bida del. Nun quiero tornar a passar por el, lhembra-se agora, mas hai cousas que nun cumben squecer.

Amadeu Ferreira

15/12/07

Meotes

*


Fui bien mais tarde que you soube que ls meotes serbien para mais algo que nun fusse para ls pies.
Meotes feitos de lhana, dada pulas canhonas, çquilada puls çquiladores, lhabada, cardada, filada, i las maçaruocas apuis lhebadas al sarilho para fazer ls nobielhos. Esso fazie mie mai, que ne ls cachicos de tiempo que le sobrában a ser pastora ou buieira, fazie meia.


Ls meotes.
Aqueilhes meotes que me calcien ls pies, que me ajudában a bencir l friu de las geladas, nebones i de l cenceinho.





Cousa buona, you que l diga, esta berdade nun ye anquemendada.
Mas cumo ampecei a dezir ne l ampeço de l testo, solo bien mais tarde ye que bin a saber que tamien serbien para cuntar ua lhienda. Fui assi
Diç la lhienda que als oubidos de San Nicolau chegórun amboras de que habie na pobaçon trés rapazas que éran mui probezicas, tan probezicas que nun tenien mais que uns meotes para cada ua, nien denheiro para se casar, un deseio de las trés. Quando molhában ls meotes ponien-los çpindurados na chemineia, al pie de l borralho, para pula nuite quedáren secos.
San Nicolau cheno de bundade i amigo de fazer l bien, fui-se pula calhada de la nuite (debie de ser la nuite de bint’i quatro para bint’i cinco de Dezembre) i, para nun ser çcubierto, botou uas monedas d’ouro pula chemineia abaixo, que se caírun andrento de ls meotes de las rapazas probezicas. Quando, soutordie, fúrun por eilhas ancuntrórun las monedas, i cun eilhas fázirun la boda.
La lhienda nun diç, mas cuido que si fazírun ua boda guapa i fúrun mui felizes.
Assi sendo, i inda bien, ls meotes nun sírben solo para calcer ls pies mas tamien l coraçon de muitos. I nun tiempo de que muitos percísan de l coraçon caliente, bamos a ousar ls meotes. Para que la tradiçon seia l que era, ne l dar als que mais percísan i inda téngan deseios.

14/12/07

Lhibartai Ingrid ! Lhibartai-la ! (cuntinaçon)

*
Fernando Botero, “Masacre en Colómbia”,
2000, Pintura (Óleo/Tela), 147 x 210 cm



(Cuntino aqui l miu testo yá que fui ampossible poné-lo todo dua beç)
[...]
Lhuitar hoije, a las claras i cun cumbicçon, pula lhibardade de Ingrid Betancourt i de ls 3000 refenes que ténen la bida deilhes antre las manos de las FARCs na Colómbia, nun será para l mundo anteiro (i nós tamien) ua maneira de lhuitar tamien contra todos esses tráfegos de drogas que custitúen ua praga para muitas famílias i muitas sociedades an todos ls países de l mundo?

Quien ye que se sinte totalmente de fuora?
You, nó. Ye por esso que mais quiero agir you tamien, tentando fazer qualquiera cousa…
Pouca cousa ?! Mas l que ye qu’amporta? Ye melhor fazer pouco do que nun fazer nada… I esse pouco, quien sabe, até ye capaç de ser muito…
Solo mais ua cousa. Ye ne l die 25 de Dezembre que Ingrid Betancourt faç anhos… Zde l die an que fui raptada, bai a fazer por cunseguinte seis anhos, drume quando puode i quando la déixan drumir (yá que las FARCs la oubrígan a eilha i als outros refenes a zlocar-se cunstantemente) nua maca, i solo ten para se tapar l casaco de ganga que tenie quando fui raptada… i parece, cumo eilha chegou a screbir nas poucas cartas que cunseguiu mandar a la família zde anton (mas cartas cun muitas páginas i mui eimocionantes cumo la última que screbiu), que las nuites son bien fries, giladas até, nessa selba de l zaspero, an pie de la Cordilheira de ls Andes… Alhá na Colómbia, bien loinge de nós… ou pul cuntrairo tan acerca, talbeç !
Lhibardade por cunseguinte para Ingrid i todos ls refenes de la Colómbia cumo de todos ls países de l mundo! Lhibardade para todos eilhes! Lhibardade!

N.B. Spero haber ajudado a sclarecer la situaçon: la repunsabilidade de l goberno de l presidente Alvaro Uribe (eileito dues bezes an cundiçones mais que suspeitas) an relaçon a la maneira cumo las cousas se pássan i l drama que bibe grande parte de ls Columbianos, hai yá agora mais de quarenta anhos, parece andescutible (Ye tamien la oupinion de toda la família de Ingrid Betancourt). I por atrás del, quien stá tamien? Alguns ou muitos até que nun s’ampórtan cun l que se stá a passar naquel paíç…
Nun quédemos anton de braços cruzados! Fágamos tamien qualquiera cousa para que seia siempre defendida la lhibardade! I la paç tamien. Lhibartai Ingrid! Lhibartai-la!

Ana, Millau (Aveyron, França), 14 de Dezembre de 2007.

Lhibartai Ingrid ! Lhibartai-la !

*


Quatro bezes por semana, ne l camino que me lhieba pa l trabalho, passo (nun puodo dezir «atrabesso» por bias deste redadeiro testo de Tortulhas, subretodo que bou a falar dua cousa que nun dá para rir!) por ua pequeinha aldé aqui ne l Sul de la França que nun ten mais que cien ou duzientos habitantes; antretanto, lhougo a la antrada, por baixo de la placa que andica l nome de l’aldé, aparece la seguinte anscriçon:
«Ingrid Betancourt: citoyenne d’honneur de la commune», que quir dezir: «Ingrid Betancourt: cidadana de honra de la fraguesie ».
Hoije, an França, nun hai naide que nun cunheça ou que nunca tenga oubido falar neilha: «Ingrid Betancourt» i anscriçones ou einiciatibas cumo essas hai-las als milheiros an muito sítio, sien falar de grandes cartazes, adonde aparece tamien l retrato dessa mulhier inda jobe i bien guapa, mas profundamente marcada agora por aqueilho que le stá acuntecendo, que fúrun i cuntínan a ser puostos an lhugares mais amportantes ou coincidos cumo por eisemplo na façada de ciertas cámaras cumo ye l caso de la de Paris, mui amponente, ou tamien por eisemplo la de Montpellier, cidade que solo queda a pouco mais dua hora de carro de l liceu adonde ansino astanho…

Mas será que ende an Pertual tamien yá oubistes falar neilha i sabeis quien ye Ingrid Betancourt?
Ua mulhier de 46 anhos, mai de dous filhos, i que zde hai quaije 6 anhos fui raptada, cumo mais outras 3000 pessonas, na Colómbia, pulas FARCs…

Nun se falarie talbeç tanto neilha aqui an França cumo ye l caso (menos, penso, cumo ende an Pertual pula cierta), se Ingrid Betancourt que ye de nacionalidade colombiana nun tubisse tamien la nacionalidade francesa. Nacionalidade que recebiu al casar cun un francés, mas tamien porque fui an França que fui criada i se formou.

Filha dun antigo menistro de la Eiducaçon de la Colómbia que depuis acupou l cargo de ambaixador de l paíç del na UNESCO, an Paris, nacida an Bogotá, chegou a coincer, antre outras personalidades marcantes, grácias a las funçones eisercidas pul pai, l poeta chileno Pablo Neruda, eigualmente ambaixador i home político que defendie ls balores de la democracie an toda la América Lhatina i particularmente ne l paíç del que caiu an 1973 nas manos (i nas garras tamien!) de l ditador Augusto Pinochet …
Formou-se Ingrid Betancourt an Ciéncias Políticas («Sciences Politiques» ou mais simplesmente «Sciences Po», cumo dezimos nós aqui an França), chegando a ansinar eilha tamien nessa eilustre anstituiçon sediada na capital francesa i a tener até cumo colega porsor, Dominique de Villepin, que fui purmeiro menistro zde 2005 até l més de maio atrasado, neste último mandato de l Presidente Jacques Chirac.
Mas an 1990, Ingrid decide tornar pa l sou paíç de ourige, la Colómbia, metendo-se na bida política onde la mai era tamien senadora i tornando-se mui debrebe deputada, criando un nuobo partido cun l nome de « Ouxigénio Berde » i tornando-se eilha tamien senadora. Staba-se a purparar para ser tamien candidata nas eileiçones presidenciales contra l atual presidente Alvaro Uribe, cun un programa de lhuita contra las anjustiças socio-eiconómicas, la corrupçon i ls narcotraficantes, i de busca tamien dua soluçon de sustituiçon a las culturas de la coca – planta de adonde se saca la cocaína -, quando fui raptada an febreiro de 2002, eilha i la sue diretora de campanha Clara Rojas, pulas FARCs, sien zde anton nunca habéren sido lhibertadas, nien ua nien outra…
Yá faç quaije seis anhos por cunseguinte que dura esse calbairo, loinge de todos i an particular de las familhas i de ls filhos, ne l meio de la selba, al pie de la cordilheira de ls Andes, i la última carta que Ingrid mandou hai pouco a la mai i que fui an parte tornada pública dá claramente a antender que bai deixando de tener fuorças para cuntinar a lhuitar pula sue subrebibéncia a tal punto que até tentórun anterbenir, antre outros, dous presidentes: Hugo Chavez, l presidente de la Benezuela, presidente cun eideias de squierda, cumo todos sáben, mas tamien l presidente francés eileito hai pouco tiempo, Nicolas Sarkozy, nun çcurso que fui tamien traduzido pa l spanhol i adonde el se quijo deregir diretamente al xefe de las FARCs, Manuel Marulanda, tamien coincido por Tirofijo, cunsiderado cumo l mais bielho «guerrillero» de l mundo, para pedir la lhibertaçon de Ingrid…

Mas quien son afinal las FARCs, quien son eilhas ?
Dízen alguns, cumo aparece na Wikipédia: «Son las Fuorças Armadas Rebolucionairas de la Colómbia: ua ourganizaçon rebolucionaira de anspiraçon comunista, eilegalmente armada, que obra pul uso de métodos de açon direta. Fui criada em 1964 cumo aparato melitar de l Partido Comunista Colombiano, sendo cunsiderada pul goberno de la Colómbia, pul goberno de ls Stados Ounidos i pula Ounion Ouropéia, antre outros, cumo ua organizaçon terrorista por sues açones nun solo contra l goberno, mas tamien contra cebiles i infra-struturas. Cun arrimado antre doze a dezuito mil membros (aprossimadamente 20 a 30% deilhes son recrutas cun menos de 18 anhos de eidade), las FARCs stan presentes an 35-40% de l território colombiano, specialmente nas selbas de l sudeste i ne ls prainos an pie de la Cordilheira de ls Andes… Segundo ls EUA, las FARCs cunsíguen financiamento por bias de storsones, sequestros i tráficos de droga...»
Na realidade todo esto ye mais cumplexo que l que parece porque al mesmo tiempo, naquel paíç, hai tamien ourganizaçones paramelitares de strema-dreita i un presidente de la república, Alvaro Uribe, de anspiraçon lhiberal, que chegou a star amplicado el tamien ne l tráfico de droga, cumo suspéitan alguns, subretodo quando acupou l cargo de prefeito i tamien bareador de la cámara de Medellín, i que chegou, esso todos sáben, por eisemplo a outorizar abiones a botar yerbicidas de la marca Roundup de la firma americana Monsanto, an grandes quantidades, anriba de grandes cachos de floresta tropical para tentar acabar cun la cultura de la coca, prejudicando tamien grabemente la salude de las populaçones locales i andígenas…
Se todo esto mos parece cumplexo i até cumplicado i sien aparentemente ningua lhigaçon possible cul que mos antressa aqui, la lhéngua mirandesa, nun deixa de ser berdade antretanto que hai un cierto númaro de cousas bien fáceles de antender i que dében de chamar eimediatamente la nuossa atençon a todos i a nós tamien.

Por eisemplo, cumo stá claramente stipulado ne ls artigos 1 i 3 de la Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos de Las Naçones Ounidas, naide ten dreito de atentar grabemente contra la lhiberdade de naide. Naide ten - i las FARCs tampouco tenien ou ténen - l dreito de sequestrar pessonas cumo ye l caso hai quaije seis anhos agora de Ingrid Betancourt que nun fazie mais nada que respeitar la lhibardade de todos, sien falar de las 3000 mil outras pessonas zaparecidas cumo eilha que cuntínan a star antre las manos de las FARCs. Quien son eilhas anton, essas Fuorças Armadas Rebolucionairas de la Colómbia, senó terroristas tamien berdadeiramente?

Lhembro-me de haber assinado, yá faç trés anhos agora, ua petiçon para pedir, yá na altura, la libertaçon de Ingrid Betancourt. Fui ua colega mie, tamien porsora, que un die mos chamou l'atençon i acabemos por ser muitos a assiná-la.
Inda hoije, eisiste ua petiçon on-line para pedir aqueilho que tarda yá muitá…
Ancontra-se por eisemplo ne l seguinte site:
http://agirpouringrid.com/base/article.php3?id_article=74

Achais que nun bal la pena?
Ye ampossible dezir ua cousa dessas i nun fazer nada. Lhémbremos-mos que las piores cousas que puoden acuntecer nestas situaçones ye la eignoráncia, la andifréncia i al fin l squecimiento i l abandono! Até la própia família de Ingrid stá cumbencida que se nun tubíssen falado tanto ne l caso deilha como falórun zde l ampeço de l sou sequestro, Ingrid yá nun serie deste mundo cumo yá acunteciu a muitos.

13/12/07

La pita porquei atrabessou la strada?


Hai ua lhona, ua spece dua lhona, que diç que yá ampeçou ne l seclo XIX, i que agora stá mi strampalhada pula anternete.
You ancontro-le algua graça, puode haber quien nun le ancontre niua. La cousa ye anton poner ua pregunta un cachico chocha - “La pita porquei atrabessou la strada?” - i apuis manginar las respuostas que alguas figuras coincidas darien a la tal pregunta.
Las respuostas nunca stan cumpletas, hai bariaçones, i dende poderá benir muito de l anteresse.
You inda solo l bie screbido an anglés, de maneira que quiero ser l purmeiro a fazer la áfrica de spurmantar an Mirandés.

LA PITA PORQUEI ATRABESSOU LA STRADA?

ALBERT EINSTEIN – Se fui la pita que atrabessou la strada ou se fui la strada que se bulhiu por ambaixo las patas de la pita depende de l punto de bista de quien bei.
ARISTÓTELES – Ye de la naturaleza de las pitas atrabessáren stradas.
BALANTIN LOUREIRO – Ye mantira! An Gondomar solo ls de acá ye que atrabéssan stradas, nunca niua pita atrabessou strada niua eiqui!
BILL CLINTON – You nun atrabessei la strada cun niua pita. Torno a dezir: you nunca atrabessei niua strada cun essa pita.
BILL GATES – La Microsoft acaba de poner ne l mercado l MicrosoftPita2007 que nun atrabessa solo stradas, mas tamien pon uobos, arquiba dequemientos i fai cuontas. Ye más buono i más legeiro que l MicrosoftPita2000, que a las bezes ancrababa ne l meio de la strada.
DARWIN – Fui l passo lógico apuis de decer de las arbres.
DESCARTES – Se la pita atrabessou la strada, ye porque eilha eisiste.
D. JUAN CALROS – Mas porquei nun bos calhais cun essas cumbersas de pitas i de stradas.
DURON BARROSO – Para ir de la mano squierda para la mano dreita de la strada.
ERNEST HEMINGWAY – Para se morrer. Ambaixo de la chuba.
FREUD – Stardes assi tan zanquietos por bias de ua pita atrabessar la strada diç bien de la buossa ansegurança sexual i, quien sabe, de ls deseios houmosexuales de la buossa subcuncença.
GALILEU GALILEI – I, assi i todo, eilha atrabessa!
GEOGE W. BUSH – Eiqui l que amporta ye saber se la pita stá de l nuosso lhado de la strada ou de l outro lhado. Naide puode quedar ne l meio de la strada!
MAQUIAVEL – I quien quier saber alhá porquei! La pita querie ir pa l outro lhado; se fui pul chano, se fui pul aire, porquei fui, isso nun amporta. L que cunta ye que eilha stá de l lhado de alhá.
Mª LURDES RODRIGUES – Çque la pita nun haba sido mandada por niun sendicato, nun beio porblema niun an que atrabesse la strada.
MARTIN LUTHER KING – You tengo un suonho! Beio un mundo adonde las pitas seian lhibres de atrabessar todas las stradas sien naide les procurar porquei l fáien.
MIU ABÓ – Ne l miu tiempo, naide procuraba porquei las pitas atrabessában la strada. Dezien-mos que las pitas tenien atrabessado la strada i yá staba.
MOISÉS – I Dius deciu de ls cielos, i dixo-le a la pita: “Atrabessa la strada!” I la pita atrabessou, i todos quedórun mui cuntentos, i houbo muita alegrie, i lhoubórun l Senhor...
NEIL ARMSTRONG – Fui un passo bien pequeinho para la pita i un poulo bien grande pa todo l polheiro
NOTÍCIA TVI – Nun perdades, yá a seguir! Zgrácia ne l meio de la strada! Más ua bítima mortal! Ua pita eilegal fui ancuntrada na baleta de ua strada, an cundiçones mi misteriosas. La família an stado de xoque! Apuis de l anterbalo!
PINTO DA COSTA – La pita tener atrabessado la strada a la bista de to la giente, i solo l senhor árbitro nun haber bisto, ye bien ua proba de cumo ban las cousas ne l futebol pertués.
PLATON – Porque la Berdade staba de l outro lhado.
SADDAM HUSSEIN – La ato de la pita amperialista fui ua oufensa al pobo de l Eiraque i a la lei de l porfeta. Que naide se admire se botarmos 50 toneladas de gaç tóxico anriba de to las pitas desse polheiro.
SALBADOR DALI – L peixe.
SANTANA LOPES – Qual pita? Adonde stá la pita?...
TORQUEMADA – Deixai-mos 10 minutos solo you i la pita i yá bos digo.

i la mie faborita

AMADEU FERREIRA – Isso ye mui anteressante, sabeis?! Strada nun quier dezir bien l mesmo que camino. Strada ye ua palabra que ben de l lhatin….
(i apuis síguen-se dues páginas de splicaçones subre la stória de la palabra, l sou uso nas lhénguas i dialetos de to la península, de cumo chegou al Mirandés, i la stória de la palabra pita, i de cumo se cunjuga atrabessar....i de l que se quejir saber).

10/12/07

Mandrágora

L próssimo fin de sumana (sesta i sábado), na Sociedade Guilherme Cossul (abenida D. Carlos I, nº 61, 1º andar, Lisboua), la associaçon Mandrágora apersenta la pieça de triato "A Mandrágora", ua berson de Manuel Almeida i Sousa de la pieça houmónima de Nicolau Machiavel.

Atores: Bruno Vilão, Bruno Corte Real, Gonçalo Matos, Marco Ferro, Ricardo Mestre, Rita Penim i Sara Ferreira. Sonido al bibo: Igor Sousa. Cordenaçon Técnica: Miguel Matias. Guarda Roupa: Colectivo Mandrágora. Greilha Sonora: Ricardo Mestre. Ancenaçon i Testo: Manuel Almeida e Sousa.



Tabafeias

Eiqui a dies a la nuite chamei pul telfone a miu armano Zémarcelino, que inda tengo a bibir an Zenízio. I percurei-le que habie feito pul die? Respundiu-me:
- Hoije fui-me a caçar?
Apuis de falarmos un cachico, tube que zlhigar, que isto de se falar sien un ber aqueilhes de quien se gusta dá-me raiba, mas ye assi mesmo, que se bai a fazer! Tenemos que mos afazer al tiempo. Quedei un bun rato a matinar. S'el fur listo pa las lhiebres cumo era an garoto pa ls niales, comoquiera que las agarra a drumir na cama. Conhece l termo cumo las sues manos, dében-le saber bien ne l prato, cuido que tamien sonha cun eilhas. I dende me lhembrar que caça i tabafeias me sonaba a quemido. Fui-me als mius fexeiros i ancuntrei esta cousa que bos deixo.

TABAFEIAS DE CAÇA cun migas de tematos









L que ye perciso:
4 (quatro) tabafeias
4 (quatro) tematos
½ (Meio) pumiento berde
2 (dues) cebolhas
6 (seis) dientes d’alho
1 (ua) fuolha de lureiro
1 (ua) colher de l caldo de salsa segada
1 (ua) colher de l caldo d’ourtelana segada
½ (meia) fogaça de pan caseiro
1 (ua) rama de tomielho
1 (ua) rama de manjaricon












Cumo se fai:

-Scaldar ls tomatos i pelá-los tirando-le las carunhas [graninas]
-Çcascar las cebolhas, ls dientes d’alho i picar todo
-Nun pote (panela) pequeinho fazer ua fregida cun azeite, la cebolha, metade de ls alhos i l lureiro
-Deixar alourar uns 4 minutos
-Temprar cun sal i deixar fregir a lhume brando uns 25 minutos (cul pote tapado)
- Segar l pan an fatilas (sopas), poné-lo nun tacho ou barrenhon i molhá-lo cuns 3dl d’auga
-Mexer até quedar an massa
-Nua sartian botar azeite, l restro de ls alhos picados i fregir a lhume brando 2 minutos
-Ajuntar la massa de pan, temprar cun sal i pumienta i mexer até las sopas secáren
-Apuis ajuntar l fregido de temato i mexer cun cuidado anrodelhando las sopas subre l fregido de tomato
-Deixar alourar bien todo.


Las tabafeias
-Alourar las tabafeias maduras nua fsartian bien ountada cun azeite
-Ajuntar a las sopas
-Serbir todo nun prato anfeitado cuns ramicos de salsa.


Amportante: - Para que las tabafeias nun se arrebénten quando fúren fregidas ye deixá-las uns 5 dies nun sítio friu.
- Estas migas son quemuns nas tierras de Mirandela (Trás ls Montes)

07/12/07

Retratos

*
Sposiçon de retratos



Fui ne l anho scolar atrasado. Na scuola adonde lhaboro (hai mais de binte anhos), drento dun sprito abierto, cousa buona, antre muitas centenas d’ambentos que porqui se fazírun al lhargo destas dues dezenas d’anhos, houbo un que amostro ne l retrato arriba Gustaba de falar del.
L titálo era «Quando tínhamos a idade dos nossos alunos», “Quando teniemos l’eidade de ls nuossos alunos”. Assi fui, ajuntórun-se retraticos cula cara de las pessonas i sponírun-se nun mural que eiqui se fizo.
Trabálhan arrimado a duzientos homes i mulhieres crecidos acá, que lhídan cun mais de mil studantes to ls anhos. Quaije todos quédan porqui cinco ou seis anhos, quando nun son mais, por bias de quedáren a “marcar passo” mais alguns anhos (mas ende la stória ye outra). Chégan cun uns dieç ou onze anhos d’eidade i sálen deiqui homes i mulhieres feitos. Ye muito tiempo a stáren cun este munton de giente (ls crecidos) i nun saber cumo fumos quando teniemos l’eidade deilhes.
Assi, ls retratos ajudórun a cumpletar la nuossa eidentidade, serbírun para amentar que tamien nós fumos cumo eilhes. Quien lhabora nua scuola ten que ser cumo un lhibro abierto, para esta rapaziada. Eilhes ténen que saber que quien eiqui stá, adonde eilhes pássan muito tiempo de sues bidas, adonde eilhes stúdan, jógan, cumbíben i crécen, nun caírun de l cielo cumo ambrulhos.
Se la scuola yá era un sítio adonde se fázen muitos amigos i alguns pa la bida toda, cun ambentos assi l camino queda mais zbrabado.
Star liado a la formaçon de ls jobes ye ua atebidade eilustre, quien l fai cun gusto i cun ética de misson tamien fai ua de las cousas mais guapas deste mundo.
Fui ua sposiçon mui besitada i scalha ua licion. Yá quantá debie de haber sido ser feita!

Teorie de la reboluçon

*
Milho de ls bardeiros


Milho de ls bardeiros




Ls bardeiros de San Petersburgo
son dun milho armano al de la mie tierra;
solo eiqui antendi porque se fázen reboluçones:
todo ben de para adonde se barre la merda.


San Petersburgo, Agosto de 2005
Fracisco Niebro
[Publicado an Pul Alrobés de ls Calhos, 2006]

05/12/07

La scuola Pertuesa

De beç an quando, recibo uns e-mails antressantes, que bal la pena partilhar. Ende stá un bun eisemplo:







Quien m'ajuda





Ua ajuda ye l que stou pedindo, porque apuis de saber l nome yá nun me bou a squecir.
Porsores, Amadeu, Ana Marie i lheitores que l sában, ajudai-me a saber cumo se chama esta frol. Saquei ls retratos l berano passado, na Barreira (Zenízio) na lhata de miu pariente, tiu Abel. Adonde el bai amanhando uas lheiras, nun s’amporta que you por ende bagamunde, i assi fui. Mas çcunfio que tube suorte porque la purmabera yá iba loinje i eilha solo se quedou por ende porque la tierra staba amanhada, quedou assi a modo spirolhando i fugindo a las çachadelas que l ourtelano daba nas demais yerbas brabas.
Mas que ye guapa ye, i cumoquiera s’afai por todo l lhado sien que se le dé muito cuidado.

04/12/07

Remanse an mirandés

Ne l blogue http://cuontasmiradesas.blogspot.com ampeçou a salir un remanse an mirandés screbido por Carlos Ferreira. Chama-se Antonho Trucal i stá a salir un capítalo de cada beç.
Ide alhá a dá-le ua ledé-la que nun bos ides a arrepender.

03/12/07

Achegar (3)

Este pastor nun bira las cuostas al sou ganado


Este testo, cuido que nun debie de ser l numáro trés, mas el tamien solo ye possible screbir-lo apuis de haber falado ne ls outros.
L mundo de ls animales ye capaç de ser un de ls mais guapos, i de ls quales l home mais admira. Quien nun gusta de falar de l sou gato, de l sou perro, de l sou páixaro, i a las bezes cun grandes cuontas? L mundo deilhes ye tamien un de ls que menos mos anganha, ye berdadeiro, de l que menos mos troca las buoltas.
Culas canhonas tamien assi ye, dende l pastor tener cul sou ganado ua antemidade i an quemun tantos segredos que son de meter ambeija a muitos armanos i amigos. Quiero you dezir que ténen sembras de cuontas, que un pastor fai l que quejir i daprende to ls dies cul sou ganado.
Quando la maiorie de las pessonas mira un ganado, cuida que aqueilho que eili stá nun ye mais que uns pequeinhos muntones de lhana, adonde an cada se spetórun quatro patas i porriba ua cabeça. Anganha-se.
Pacendo ne ls pástios, berriando ou andando, aqueilho ye ua ounidade, cumo lhares assi stan lhiadas las de mesma família, las bárias famílias fázen aquel ajuntouro, que ye questume ber-se pacendo. Ténen las sues xefes an quien ténen cunfiança. Quando las oubimos berriar, quaije siempre ye para mantener-se liada i marcar l sou lhugar. Solo pássan por caleijas, rigueiros, puontes, rodeiras ou boqueiros apuis de las sues guias. Conhécen assobios, bozes i chamamientos. Oubedécen puls nomes.
Un ganado ten un cheiro bien própio, que ye cumo ua eidentidade para todos ls eilemientos desse ganado. Solo assi se splica que quando dous ganados s’ajúntan, por çcuido, nun ye perciso fazer nada, eilhas solas s’apártan al fin dun cacho, bolbendo a ser dous. S’acauso ua canhona quedar an ganado eirrado, nun se calha, berriando l tiempo todo ls purmeiros dies.
Tamien nós pastores, ne l siléncio de la nuite i an qualquer lhugar, coinciemos (eidentificábamos) sien ber, solo d’oubido, pula moda de l chocalhar de las chocalhas de que ganado se trataba.
Un pastor que tubir amor al sou ganado ten todo l que quejir del, mas tamien ten que le dar muita de la sue dedicaçon i afeto. I, cumo todo na bida, saber l que ye melhor para el, nunca lo anganhar ye ua regla d’ouro. L ganado nun pensa, quien pensa ye l duonho, mas ye mi guicho. Assi, nunca ye buono tené-lo biqueiro, cun fé ne l alheno. Quando assi ye, nun angorda i nas feiras ambergonha l pastor.
Un die destes falo porquei se melában las canhonas apuis la çquila.


Tierra de penheiras

*
Penheiras


Tierra de penheiras



Penheiras le chamamos a ua yerbica mui rui, que nun sirbe para nada, que se dá adonde nun se dá mais nada: ye la que aparece na figura. Quando se querie dezir que un terreno nun daba nada, dezie-se: ye tierra de penheiras. Ua tierra madraça, que sorbie l sudor de quien la laboriaba sien le dar nada an troca: sembrar an tierra de penheiras era semiente perdida.
Culas penheiras se fazie un jogo culs rapazicos: agaraba-se ua manada, ponie-se na boca i puxaba-se. Ende un quedaba cula boca chena de ls palhaços i las sementicas de las penheiras.
Las penheiras quedórun-me cumo símbolo dua tierra madraça, que nada dá, de adonde nada mais sal que fame, andifrente al trabalho i a la semiente, ua tierra maldita. Assi i todo, las penheiras son amerosas i un até le agarra afeiçon al amarielho queimado dessa yerbica. Baia un a antender essas cousas!

01/12/07

Bárbara: "Ua guapa stória d'amor"





Inda hoije por la manhana, tornei a oubir modas de la cantora Bárbara (Bárbela an Mirandés). Talbeç mui poucos ou talbeç naide (ou anganho-me ?), de bós que ledes este site i que bibis la mais grande parte an Pertual (anganho-me tamien ?), la cunheça i nien sei até se un die chegou a cantar ne l paíç de Amália Rodrigues… (Inda debe de ser essa cantora pertuesa la mais cunhecida ne l strangeiro…)
Fui antretanto eilha, Bárbara, ua de las melhores i maiores cantoras que houbo an França, zde ls anhos sessenta até ls anhos nobenta. Morriu-se, bai a fazer dieç anhos, l 25 de Nobembre de 1997, i a mi nun se me squecírun muitas de las modas que chegou a cantar, a screbir i tamien a cumponer cumo ua de que gusto muito i que scolhi, cumbidando-bos a oubi-la tamien:
ten por títalo « Ma plus belle histoire d’amour c’est vous » (La mie stória d’amor mais guapa sodes bós) i ye ua de las que you gusto mais sabendo que tamien bal la pena oubir i cunhecer por eisemplo: «La dame brune» que oubi precisamente esta manhana (cantada a dous cun l cantor Georges Moustaki), «L’aigle noir», «Nantes», «Göttingen», i mais outras inda.
Podeis oubir todas estas modas ne l Youtube, pedindo este site por eisemplo:
www.youtube.com/watch?v=VblAfsjKIWQ

La moda « Ma plus belle histoire d’amour c’est vous» data de 1966.
Fui l anho an que fumos pa la França: you, mie mai i mie armana. Yá fazie dous anhos que miu pai staba alhá.
Ye ua moda, cumo todas las que canta Bárbara, mui eimocionante, scrita nun francés mui poético i cantada cun ua boç debinal i mui cristalina. La música mui suabe (la melodie que sal de l harmónico i an muitos outros casos tamien de l piano), fui eilha tamien que la cumpuso.
Cantora, pianista, outora i antérprete… Bárbara era i cuntina a ser un monumento!
Fui cun cantores i cantoras de grande talento cumo eilha, que oubiemos ne l rádio i depuis na telebison, que fui daprendendo tamien a falar francés i a apreciar essa nuoba cultura que a cierta altura ampeçou a antrar nas nuossas bidas cada beç mais i mais… serenamente, agradablemente, i de maneira mui amerosa até… cumo se fusse tamien ua guapa stória de amor !

[…]
Sur la longue route,
Qui menait vers vous,
Sur la longue route,
J'allais le cœur fou,
Le vent de décembre,
Me gelait au cou,
Qu'importait décembre,
Si c'était pour vous
[…]

N.B. Anquanto oubis la música i la boç de la cantora, podeis tamien ler la letra para apreciar inda melhor l balor artístico dessa moda, indo por eisemplo al seguinte site : www.paroles.net/chansons/17738.htm

I pronto, yá sabeis cumo podeis passar uns minutos de puro ancanto. Mas dai tamien l buosso parecer. Talbeç até nien gústedes… Talbeç tubírades gustado mais de oubir falar dua cantora que canta an Mirandés… Talbeç até haia ua cun esse nome: Bárbara / Bárbela… Mas inda naide la cunhece ?… Até qu’un die !


Cachicos de Nobembre


Cunbersando cun bielhos amigos mirandeses, subre este més de Nobembre, arrecolhi alguns cachicos de frases suoltas, ditos dezideiros, que me parecírun de algun antresse stórico-cultural, por esso pongo-los eiqui, para dar cuntinuidade a la ouralidade mirandesa, i para precurar la sue preserbaçon.

L més de Nobembre, religiosamente, ampeça no die de Todos ls Santos i acaba no die de Santo Andrés. Inda que seia Outonho, la giente alhá dizie, no sou calandairo: De ls Santos al Santo André eimbierno ye; De l Santo André al Natal ye eimbierno natural.
L més de Nobembre ye tiempo de castanhas, de bino nuobo, de ampeçar la matáncia de l cochino. Quando ls pelhiços ampeçaban a abrir i la castanha a cair, cada un iba colhendo las sues castanhas. Era tradiçon las castanhas que caissen ne l terreno de l bezino, pertancien a este i nó l duonho de ls castanheiros, i la giente dezie: la castanha bai cun qien la apanha.
Antes de caíren todas aparecien ls rebuscadores, que tamien tenien dreito al sou quenhon. Pul die 11 de Nobembre, festejaba-se l S. Martino, que por suorte rima cun bino, por esso la giente dezie: Pul San Martino, proba l tou bino; mas deixa-lo ficar bien tapadico para nun ficar ambinagradico.
Mui probe serie la casa que nun angordaba pul menos un cochinico an cada anho, i quando benie algua doença i se morrie l porquito, la giente dezie:
Hai trés anhos que estou casado
I nunca sien puorco fiquei,
A nun ser ne l anho passado,
I ne l anho an que me casei.
Dezie tamien la giente: Abe de bico, nunca fai l duonho rico.
La matáncia de l cochino era ua grande fiesta pa ls labradores mirandeses. Benie l sangrador, benien ls bezinos para ajudar i, acepuis las ties nun tenien manos a medir para dar çtino a las miudezas de l animal.
Mas al menos fícan a saber, salbo seia, cuomo la giente ye acá por dentro i alguas dezien: se quejires ber cumo ye l tou cuorpo, mira l de l tou puorco.