16/08/09

Ls Boubielhos An Fiesta (parte 1)
















Die treze de Agosto ls Boubielhos stubírun an fiesta an Zenízio, para comemorar ls dieç anhos de la lhegalizaçon de l’ Associaçon Cultural i Recreatiba ‘’Nial de la Boubielha’’, cun morada an Corroios;
para fazer l Salimiento de l lhibro Nuobas Fábulas Mirandesas i Cuontas Sacadas de la Bida de l scritor Zeniziense Faustino Antão;
I la segunda cena de ls associados ourganizada pula Associaçon Cultural i Recreatiba ‘’Sol Nascente’’, cun morada an Zenízio. Assi, las dues associaçones an parcerie stabelecírun l porgrama de las fiestas que ampeçou a las 14.30 horas cun missa na Eigreija Paroquial de Zenízio. La missa fui dezida quaije toda an mirandês puls padres Zenizienses, Basileu Pires, Paulo Pires i António Morais de Bilachana i amigo de l Nial de la Boubielha,que ten dezido las missas de la fiesta de l dous de Febreiro an Lisbou, tamien an mirandês. L coro cantou tamien dous cânticos an mirandês i inda que solo tenga habido dous ansaios i para quien nunca tenie lhido an mirandês corriu mui bien. La traduçon de la missa i de ls cânticos para mirandês fúrun de la reponsablidade de un de ls associados.
L padre Basileu que persidiu a la celebraçon ampeçou por dezir alguas palabras an mirandês fazendo referença a este die que era special, porque se comemoraba ls dieç anhos de la lhegalizaçon de l Nial de la Boubielha que quijo star an quemunhon cun l’ Associaçon Sol Nascente i cun todos ls Zenizienses. Assi, staba mui cuntente por ber que tamien ls que stan an Lisboua armanados ne l sprito de pertença al Nial de la Boubielha, cuntinan a pensar an Zenízio i a çfender la sue cultura i las sues tradiçones, reforçando que ua dessas tradiçones ye la celebraçon de la missa que hoije bai a ser dezida quaije toda an mirandês bien cumo alguns cânticos,bien cumo la lheitura i l Salmo Reponsarial a cargo de ls associados Basílio João i Francisco Domingues.
Apuis dou-se einício a la celebraçon de la missa i quando se chegou al eibangeilho, fui la beç de l Padre Paulo l dezir an mirandês i por sinal mui bien. Stá de parabienes l padre Paulo por haber tenido esta abertura i haber colaborado cul Padre Basileu. La houmília fui dezida pul Padre Basileu que antre outras cousas, fizo apelo a la capacidade de perdonar, a l’ amisade,a la partilha, a la houmildade i antrajuda antre todos. Balores que mos fúrun trasmitidos puls nuossos antepassados i que nós tenemos oubrigaçon de çfender i praticar no nuosso die a die. Nun chega solo nos dies de fiesta,ten de ser ua prática de todos ls dies.
Acabada la missa que tubo l’ Eigreija chena de Zenizienses, l persidente de l Nial de la Boubielha, Leonardo Antão oufreciu l logotipo de l Nial de la Boubielha, al padre Basileu Pires, cumo pruoba de recoincimiento pul sou ampenhamiento i trabalho na parte spirtual desta fiesta. Apuis, dixo que irien ser çtribuídas dues pajelas a la salida de la missa a todos ls persentes fazendo referença al 10º anibersairo de la lhegalizaçon de l Nial de la Boubielha, cun l’ eimage de l Sagrado Coraçon de Jasus. Ua deilhas cun l ‘ Ouraçon al Sagrado Coraçon de Jasus an Pertués i outra an Mirandés. Eiqui queda l’ ouraçon.
Cunsagro-me a Bós, Sagrado Coraçon de Jasus:
Oufreço-Bos ls mius uolhos, ls mius oubidos, la mie anteligência, la mie lhiberdade i toda la mie bida;
Oufreço-Bos la cruç de las delores de l cuorpo i d’ alma que tengo todos ls dies, ls momientos, de desainimo, de cansasso i de solidon;
Oufreço-Bos cada miembro de la mie família, cun las sues alegries, las sues çficuldades, ls sous pecados, i las sues anfidelidades;
Oureço-Bos l deseio de crecer na fidelidade, cun la sede de Bos amar cada beç mais i melhor i cul antusiasmo de Bos serbir i trabalhar anquanto tubir fuorças pa la buossa maior glória. Amen.
Antes d’ ampeçar la sesson cultural de l salimiento de l lhibro de Faustino, inda houbo tiempo para cumbersar, tomar un café, uas augas i uas cerbeijas, na Associaçon Sol Nascente i star un cachico a la selombra de l carbalhos de l’ Associaçon, yá que la calor nesse die era muita. Subre l salimiento de l lhibro i de la cena de ls associados daremos cuonta na parte dous deste trabalho. (cuntina)
Francisco Domingues


15/08/09

Feliçmente, hai dies!

La mie retina deixou de ber eimaiges, las eimaiges de campos dourados, campos lhimpos, bien tratados.
Miro, mas las eimaiges que grabei ne ls mius sentidos de l campos lhabrados de l praino, de senaras oundiantes pul biento i douradas pul sol de Júnio, son solo fruito de las minhas mimórias.
Hai dies an que las mimórias quédan zbotadas i, de tan malucas, négan-se a benir arriba al miu pensar; hai dies an que quiero lhembrar ls retratos que tengo detebidos, mas stan comidos pul tiempo, perdírun la quelor, stan ressequidos.
Hai dies an que ls mius uolhos antristecidos se recúsan a mirar ls touçones que acupórun l campo a las senaras, ls mius pies antéiman mas pérden l rumo, nun ancóntran ls caminos, ls carreirones d'outros tiempos.
Ls piornos son lhanças cortantes que me crában ls pies, an batailhas que perdo; ls silbeirones son felinos farozes, que me rásgan la piel cun las sues gárrias cortantes, me prénden, an prisones de que nun me lhiberto.
Adonde stá l ribeiro d'augas cristalinas, adonde stan las fuontes, aqueilhas an que na segada anchie la barrila?
Ls juncales roubórun-me las fuontes, ls bichos çapateiros qu'alhá bibien morrírun-se i you tengo ua sede zasperante d'auga cristalina, beiços que sorbien, manos an concha que serbien.
Ls sapos cuntínan anterrados ne l lhodo de l ribeiro, sperando ansiosamente la chuiba, aqueilha chuiba que anteima an nun caer, nua lhuita contra l tiempo, contra la muorte, por to l Berano, ne l Outonho anteiro.
Hoije, camino perdida, tan perdida cumo se fusse la purmeira beç que camino nestes campos que nun reconheço, que nun me acarínan, que nun son ls mius campos de nina.
Hai outros, feliçmente hai outros dies, an que sou capaç de caminar a jogar al faç de cuonta, al faç de cuonta que hai bistas zlhumbrantes, cerrados roçados i berdes, ribeiros frescos, fuontes d'auga cristalina i nesse jogo de l faç de cuonta rebelo las eimaiges arrimadas na mie mimória i sou capaç de buber auga de la fuonte, apanhar flores sien que me pique, correr sien que tropece, ser feliç cumo an nina….
Feliç, neste jogo de l faç de cuonta!...
Feliçmente, hai dies!...

Ls bersos de Jantonho, Palaçoulo, Demingo 16 de Agosto.





Pus este testo cumo cumentairo pa l nuosso Amigo Artur Esteves mas nun ye ampossible que scape a la leitura de todos ls que gústan de ler este site. Por esso decidi tornar a poné-lo aqui porque me parece amportante que seia bien dibulgado esse lhibro de poemas de Jesé Antonho Esteves cumo tamien ls trés outros que fúrun eiditados nestes últimos dies pula eiditora Zéfiro na mesma coleçon: lhibros de la outorie de Amadeu Ferreira, Faustino Antão i Alfredo Cameirão.


Amigo Artur,
Amigos leitores i apreciadores de buona i grande lhiteratura,

Tube l prazer de ler esse purmeiro lhibro de poemas de Jesé Antonho Esteves (que debe de ser ua pessona de la sue família, nun ye berdade Amigo Artur ?) nestes dies, purmeiro an Pertual i depuis aqui an França adonde stou a morar, zde esse die 1° de Agosto, die an que esse lhibro fui apresentado al público pula purmeira beç, an Sendin, na Dega Copratiba Ribadouro, i adonde cunheci tamien pessonalmente pula purmeira beç l sou outor.

Yá cheguei a l dezir neste mesmo site mas torno a dezir : acunseilho a todos la leitura destes poemas de Jesé Antonho Esteves.
Son ua berdadeira liçon de bida. Ua bida que por bezes se torna mui cumplicada i para ciertas pessonas inda mais. Ye l caso desse pai de família que apesar de l acidente grabe de que fui bítima quando tenie 33 anhos siempre cuntinou preocupado assi i todo an ber ls sous filhos felizes i capazes tamien d' anfrentar la bida. Esse teçtemunho ye para todos nós ua maneira tamien de daprender a bibir. Todos juntos i fraternalmente porque nun puode ser doutra maneira.

Bien haia por cunseguinte al nuosso Amigo Jesé Antonho, Amigo Poeta, deseando-le ua nuoba fiesta, tamien feliç, desta beç an Palaçuolo, manhana Demingo 16 de Agosto, pulas 16 horas, para ua nuoba apersentaçon de l sou lhibro; i muitas felcidades tanto para el cumo para todos ls sous leitores i amigos.

Mais ua cousa (Tamien pa l ancansable pormotor de la Lhéngua Mirandesa i diretor dessa nuoba coleçon "An Mirandés" de la eiditora Zéfiro, que ye Amadeu Ferreira):

L lhibro de Jesé Antonho Esteves (cumo ls trés outros eiditados nestes dies pula Zéfiro) yá stá neste momento an mie casa an França. I l que me parece ye que yá bai a ser tiempo de dar tamien a cunhecer essa nuossa lhiteratura mirandesa als nuossos Amigos Franceses. Sei que eilhes tamien saberan apreciar.


14/08/09

'Nobre Pobo' na RTP N, die 19 a las 23h00




Biaige pulas tierras de Miranda de l Douro


Natural de Sendin, Amadeu Ferreira, de 59 anhos, ye un de ls portagonistas que ‘Nobre Pobo’, na RTP N, mos apersenta esta quarta-feira, die 19, a las 23h00.

Quando nun stá an Lisboua acupado cula rigulaçon de l setor financeiro i la defesa de l cunsumidores, aforristas i cunsumidores, Amadeu Ferreira, bice-persidente de la Comissão de l Mercado de Valores Mobiliários (CMVM), ye un acérrimo falante i defensor de la minoritaira léngua mirandesa.

Nua biaige al Nordeste pertués i a Miranda, ‘Nobre Pobo’ bai a cuntar-mos cumo ye que la léngua mirandesa cunseguiu subrebibir a todas las tentatibas d'eirradicaçon. Cun Amadeu Ferreira por guia, l porgrama de la RTP N fui coincer las tierras de Miranda, las sues gientes, la léngua i l dócil burro.

UN ANIMAL AN BIES DE STINÇON: L DÓCIL BURRO MIRANDÉS

L'abandono de l mundo rural, la macanizaçon de ls trabalhos agrícolas i la mistura de defrentes bariadades de ls burros son rezones que stan a lebar a la perda de las caratelísticas specíficas de la Raça de Burros de Miranda. ‘Nobre Pobo’ dá-mos a coincer este animal de pelo cumprido, oureilhas grandes, i çofino i uolhos pintalgados de branco, qu'ua associaçon tenta salbar a todo custo.

Ambora ne l "Correio da Manhã"

12/08/09

Ua sola lhéngua an Pertual?


Ls jornales pertueses stan an crise. Nun solo an crise de bendas, mas subretodo an crise de culidade (cuido que la purmeira crise ben de la segunda). La ourgença an dar amboras faç cun que muita beç ls jornales nun pássen de papagaios de las agenças notíciosas, que scríben las amboras sin analisar, pensar ó questionar, nun cunseguindo scapar a la superfecialidade. Ne ls artigos de oupenion, léien-se muitos "argumientos" assentes an feitos arrados.

Ben este zabafo a perpósito de l eiditorial de l jornal Público de la sesta atrasada, de la outorie de José Manuel Fernandes. Ye un testo subre la deficuldade de ls pertueses an aceitáren la defréncia. A cierta altura, José Manuel Fernandes scribe: "País de velhas fronteiras europeias, étnica e religiosamente homogéneo, com uma só língua, Portugal ainda hoje parece ter medo da diferença e preferir a conveniência". Todo esto ye altamente questionable, mas detengo-me subretodo na spresson "com uma só língua". Será normal que un diretor dun jornal dito de referéncia nun saba que an Pertual nun se fala solo ua lhéngua?
Se fusse outro, you nin stranhaba tanto. Sólo que, tenendo you nacido i bibido siempre "loinge" de la tierra de Miranda, l miu prumeiro cuntato cun testos cumpletamente screbidos an mirandés, foi ne l jornal que José Manuel Fernandes derige hai muitos anhos. Nun será perciso dezir que me refiro a las crónicas de l nuosso porsor Amadeu Ferreira, que me oumentórun la curjidade an daprender mirandés i fúrun decisibas para que you frequentasse l curso que durou dous anhos na Oxford School.
Que dezir desto? Nun acradito que Jesé Manuel Fernandes eignore la eisisténcia de crónicas an mirandés ne l jornal que derige. Será que nun antendiu que l mirandés ye tamien ua lhéngua de Pertual, anque solo seia recoincida oufecialmente hai dieç anhos? Ó será que para sustentar la sue eideia de que bibimos nun paiç houmogéneo, mais quijo eignorar esso todo?
Bou mais pula última teorie. Até porque l testo cuntina cun bastantes falácias: "Fomos quase todos salazaristas, quase todos socialistas, quase todos falsamente liberais e, agora, quase todos coisa alguma". Fala por ti, home!
Scríben estas cousas i apuis inda dízen que bénden poucos jornales por bias de la crise ó de la cuncurréncia de la anternete. De la mie parte, inda bou ganhando para cumprar jornales. Mas ye por estas i por outras que compro cada beç menos.


Ls Bersos de Jantonho


11/08/09

Ambaiában-se cul marfolho








Nun serie pula cierta l melhor tiempo de jolda pa ls buieiros.
Mas quien me sabe dezir se hai tiempo buono ou malo pa la jolda?
La jolda ye siempre buona, mais aqueilha an qu’iba a ser buieiro pa la Chaneira, nas tardes de berano apuis de la segada, tardes que muitos chamarien d’anfierno.

Puis l chano scaldaba mais que la parede dun forno apuis dua fornada, cumo scalda la tampa dun pote de fierro ne l braseiro de l lhume a cozer l guisado, era por bias de l rechino, l astro rei manteniesse bien porriba de todo tornando las selombras pequeinhas, las pechorras nun aguentában l’auga porque las gorjas quedában ásperas i pedien mais buida, ne ls poços l’auga quedaba fonda, la jolda era l unto de l cuorpos.

Las canhas de la pencas de trigo cortadas culas fouces de ls segadores, stában agora afiladas cumo crabos dua carda, apuntadas al cielo, esse mesmo cielo que habie sido caçuolo de nubres i nuites fries.

Mas la cria inda tenie l marfolho cumo se fura un manjar, naqueilha mistura de pencas i fuolhas secas, semientes i carunhicas de jólio i yerbeiras granadas na Purmabera. Arrebanhában culas sues lhénguas ásperas cumo se lhambíssen la prata d’ambrulho dun caramelo.

Muitas bezes pur ende andube a ser buieiro, i tube la jolda.





(Marfolho - Folhaige seca que queda agarrada a las pencas de l restrolho mais ls fenascos secos granados cumo l jólio i outras yerbas que crecírun na purmabera, que la cria le gusta quemer. Ye muito curjidoso porque la maiorie de las pessonas chega a botar la spresson “stá l termo rapado i la cria nun para de lhaber l chano” mas l segredo ye porque l marfolho ye rico an semientes i fenos doces.
Chaneira - Chamadeiro de l termo de Zenízio




10/08/09

La Lhéngua i l Carril ... l Carril de la Lhéngua



Cuorre pula prainada antre ls puntos de cota 734 i 866, ou cume quien diç antre ls lhemites de l cunceilho de Miranda cun Mogadouro i la raia de Spanha na Cándena, ua baixa no lhombo de la Sierra de la Lhuç. Nun atrabessa lhugares que prende cun sous caminos radiales mas manten un espinaço quemun tanto antre l Norte i Sul cume antre las arribas i las uolgas de la ribeira de Tortulhas, eilemento de unión de todo l Praino: l Carril. Correr este camino zde la Cándena anté la Cruç de Braço Cobrado, ou al pa riba, ye talbéç l eisercício más apropiado para quien ten ganas de cumprender las ourieges de Miranda, de l sou pobo i de la sue lhéngua.
Assi cume essa strada ajunta las personas de l Praino, tamien las falas de cada lhugar i de cada persona son las argolhas d’ua cadena más grande que ye la lhéngua. Argolhas de sonidos abiertos ou fechados cunsoante las fraugas de cada tierra. Mas ye todo un l fierro que ajunta i pon tempra a essas argolhas: todas las falas de l Carril son la mesma Lhéngua!
Este bai a ser l assunto prancipal que mos lhebará a la Trindade no die 22: un solo Carril para mantener la unión de ua Lhéngua. I porque eilha ye de todos, cada un que dezir presente deberá lhebar un poema, un testo, ua lhona, un chiste, un pensar ou ua fala suobre ls sonidos i las letras de la lhéngua.
Tamien deixo eiqui un cumbite a todos ls candidatos a presidente de la cámara de Miranda para que esteian cun nós nesse die para falarmos todos juntos suobre l más sagrado que tenemos i tlincar cuartielhos i meios cuartielhos a çpejar remeias ou cántaros de bino.
La relaçón de quien bai a estar presente será publicada por buolta de l die 18.

Ls Bersos de Jantonho




L salimiento de Ls Bersos de Jantonho bai a ser em Palaçoulo die 16 de Agosto a las 16:00h!






Bamos todos alhá!

08/08/09

La stória de la Ribeira de Tortulhas

L outro die oubi falar de la Ribeira de Tortulhas. Pus eiqui stá la stória deilha.
La Ribeira de Tortulhas nace na Quinta de Fuonte la Taça, ben al para baixo i al chegar a Augas Bibas ajunta-se outro ribeirico que ben de la parte de riba de l lhugar d'Augas Bibas i de ls llhados de Rita Falsa adonde hai ua fuonte cua auga mui fresca i mui buona. Depuis ban puli abaixo yá las dues juntas.
Un cibico mais abaixo ajunta-se-le outro ribeirico que ben de l outro lhado adonde stan hoije ls chouriços, aqueilha fábrica qu´eilhi fazírun na Chana. I alhá ban todas campantes puli abaixo recebindo ls ribeiricos todos que ancontran ne l camino. Ende si yá ye la Ribeira de Tortulhas.

Alhá ban eilhas juntas cumo buonas armanas, pássan anton por Fuonte Lhadon,
Ende, éntran solo ne l termo de Palaçuolo. I yá lhieba ua buona manada d´auga. Lhougo eilhi hai l purmeiro molino inda que agora yá steia sbarrulhado, ye l Molino de la Fraga, sigue al para baixo cada beç más grande porque bai recebindo las augas daqueilhes cabeços todos i tamien un ribeiro que ben de la Zebra.
Al chegar a Calainhos recibe un amigo.
L Ribeiro de ls Lhapadeiros, que trai las augas de l Carrasco i parte de Rita l Cesto, passa por Bal de ls Freiros, pula Cabada. Ende na Cabada junta-se outro ribeirico que ben de l outro lhado de Rita l Cesto de la parte de riba de ls Casales i ua parte de l Maiuolo bai todo Cabada abaixo al chegar a la outra que ben de la Fábrica entran Lhapadeiros abaixo dende l nome de Ribeiro de ls Lhapadeiros. I alhá ban entre ls dous cabeços, l Cabeço de ls Gralhas i l Cabeço de S. Miguel, ye un ribeiro mui ásparo pus queda mui egre i lhieba todo por delantre anté que cai de çofinos an Tortulhas. Tortulhas alhá sigue agora yá mais gorda. Eilhi quando se inche yá bota fumo pulas bentas, a las bezes bien anraibada bai a Peinha Senara adonde tenie outro molino tamien yá sbarrulhado, mas ende agora Tortulhas stá mais guapa pus fázirun ende ua presa i stá mui guapa: un lhençol d´auga marabelhoso para quien se quejir ir alhá a chapuçar.
Mas tortulhas nun pára i sigue sue biaige. Cada beç mais taluda bai recebindo auga de todos ls lhados mais abaixo ye la beç de recebir l ribeiro de ls Furnadales que trai l'auga de grande parte de l termo de Palaçuolo un ribeiro taludo.
L porbeito ye para Tortulhas que queda de barriga chena.
Sigue toda airosa recebindo l'auga toda que l que se quier ajuntar a eilha i cun muitos mais molinos, hoije yá stan todos sbarrulhados. Anton, chega la beç de se le ajuntar a eilha eilhi na Almendreira la outra ribeira de Palaçuolo la que se chama La Ribeirica, i yá ye ua ribeira bien buona pus apanha l´auga toda de l restro de l termo de Palaçuolo i inda auga de l termo d´Augas Bibas. Ban las dues nua sola anté l Puorto Mourisco adonde se chapúçan na Ribeira d'Angueira. Tortulhas tenerá aprossimado a uns binte quilómetros de cumprido, ua cousa assi por alto. Pus l Puorto Mourisco queda yá al fondo de Teixeira.
Pronto ye esto Tortulhas.

José António Esteves

07/08/09

Hai baile ne l Toural

Stamos ne l més de zanferrujar las piernas, la calor de las nuites de Júlio yá se scapou i la melhor maneira de las calcer ye bailando i lhembrando ls cumbíbios que antigamente animában bielhos i nuobos...

Num hai cume un baile na rue!






Porgrama:

15h – Oufecina de danças mirandesas

“Se nun sabes daprendes!”
16h- Ampeço de l Baile:
“Antre fandangos i jogos de ruoda!”
19h30 – Cena ne l Toural (Cochino no speto i mais l que se bera, todo buono i barato):
“De barriga bazie nun hai alegrie”
- Apersentaçon de eimaiges
21h – Ampeço de l Baile:
“Nun hai cumo un baile na rue!”

Por todo l Die:

Sposiçon de Retratos de l Rancho Folclórico Mirandês de Duas Igrejas:
“Lhembrar l antigamente”

La animaçon quedará por cuonta de todos ls musiqueiros que téngan gana de poner la giente a beilar.

"La bida ye un fandango i hai que beila-lo!”António M. Mourinho

Feliç Anibersairo i Buonas Férias !


Fui estes dies até Pertual i cula azáfama até squeci esta mensaige ne l miu cumputador an França mas mais bal tarde do que nunca !

Para Amadeu que fizo anhos ne l die 29 de Julho i que tubo cumo todos sabemos la einiciatiba de criar este jardin de Froles Mirandesas, fui a saber de todos estes "boubos" que aqui fúrun zenhados, até l amperador Júlio César i Cleópatra, para le desearmos todos juntos:

Un Feliç Anibersairo i muita salude para cuntinar tan anspirado cumo ten sido até agora… cun ou sien poçon mágica !

« … I toda la nuite, an baixo de l cielo strelhado i dua lhuna de prata, ls Mirandeses fazírun-le ua fiesta al sou heirói que benciu ls sous einemigos por bias de la finura, la magie i l’ajuda de ls diuses. » (Fin de mais ua cuonta )

N.B. I a mi l que m’agrada ye que nesta cuonta cumo an todas las outras nun hai solo un dius mas todos al mesmo tiempo. Cumo ye que un home nestas cundiçones nun puode bencir ? Dezi-me !



Feliç Anibersairo, Amadeu, i tamien Buonas Férias !

06/08/09

1º decénio






L ato i l passo alantre dado ne l die 13 de l més d’Agosto de anho 1999, que fui la criaçon de ls statutos (an Mirandés)i l registro na cunserbatória de Miranda de l Douro i la formaçon de ls Uorganos de l’Associaçon Cultural i Recreatiba Nial de la Boubielha, nun fui mais que poner an die ua rialidade.

Loinge staba l die que pula purmeira beç alguns Zeniziense (bien poucos) se habien ajuntado nun cumbíbio i donde saliu l’eideia i deseio d’alhargar i fazer un magosto, tradiçon bien própia de la nuossa tierra, a to ls Zenizienses a bibir an Lisboua i alredores, era la era de 1975.

I assi acunteciu, botou-se palabra a to l mundo i ne l anho apuis yá muitos fúrun ls Zenízienses que de cerron i fardela chena se apersentórun a la chamada, las castanhas stában anquemendadas, l almuorço fui ua partilha nunca dantes bista, la buona pinga ajudou a abeixar ls bilhós que pula tarde afuora se quemírun.

Estes magostos ne l die de To ls Santos (1º de Nobembre) nunca mais parórun, até se rebelórun ser pouco pa las buntades que habie an to l mundo an rebibir ls jogos i las tradiçones que mos quedórun de las nuossa criaçon i ourige. Assi aparecírun l die “1º de Maio” die de ls jogos populares (fito, reilha, ranhuola, ….) l die “Dous de Febreiro” cun missa an mirandés i un almuorço (na cunsagraçon a la fiesta de l Senhora de las Candeias an Zenízio). Cumo an quaije todo na bida, tamien ls Zenízienses tubírun de acumpanhar las demudas i l porgresso, l camino fui formar ua Associaçon deseio yá amostrado por muitos i porque assi las cousas tenien mais sentido i melhor aceitaçon.

Buona fui la hora, i bien debrebe se sentiu la culidade, l’associaçon apersentaba-se cumo parceira an cursos de mirandés cula Associaçon Lhéngua Mirandesa (ALM), na dibulgaçon de palhestras i Cultura Mirandesa.
Pormobiu la cena ne la fin de estas atebidades culturales, sendo la repunsable pul quarto ambento al lhargo de l anho.

Dieç anhos de la sue oufecializaçon puode nun ser ua era mui grande, mas grande ye l sentido cumo todo ampeçou, nun tiempo an que quando s’íba para loinge de la nuossa tierra nun era fácele besitar, las pessonas quedában temporadas arredadas, ls ancuontros atamában las sauidades i rebelában-se berdadeiros sustitutos de l zamparo i zanimon, éran un atar de lhaços als nuossos. Grande ye tamien l’amizade i cunfraternizaçon andrentro de l’Associaçon, armanados ne l bien, na partilhar i balorizando ls nuossos questumes i tradiçones durante todos estes anhos.
Assi comemorar este 1º decénio an cunjunto cula outra associaçon de Zenízio i na nuossa tierra ye un deber ye algue que todos cremos que quede na nuossa mimória para siempre.

Eiqui queda mais ua beç l chamamiento a to ls associados.

Nun fálten.



(Para saber mais calque ne l link que stá abaixo)

I ban quatro


Cápia de l lhibro de Fonso Roixo




Retrato de Fonso Roixo por Manuol Bandarra



05/08/09

Frezno - Freixo




Chubindo uolmos ampalpando buracos de tocos bielhos, spreitar por antre palhas nialeiras de pardal rebulhon antressacadas cun menudas de l nial de la ciguonha ou angaiolar-me nua stacada de la cereijeira maior de l lhugar siempre fui meia abintura i ganas de mirar l mundo de riba. Deixar las mulas nos restroilhos i chubir la sierra de la Lhuç adreitos al Castielho para aspuis mirar la prainada era assi cume ua pormessa a cada anho que la mano de ls panes quedaba a modos. Inda hoije essa manha me pon “anquemodado” se camino por caleijas ou fundales, sítios medruncos i assobedados por silbas i spineiros. Sinto falta de l berde de l Praino: berde de touçones que naide atrabessa, berde de scobas an adiladas bielhas, l berde antressacado de amarielho claro de ls castanheiros i más que todo l berdegar siempre fresco de la selombra dun frezno – freixo, cume dezimos na raia – que se sparige por todas las ourrietas que la bista alcança. Parece ua manta berde, nubrina de Júnio amorrada nos fundales, ganado amuntonado an lhinhas d’auga al redor de cabeços chenos de bida i de sol. Inda hoije, cume muitas bezes, miro esse berde pula pantalha, de riba, nesses retratos tirados de bien alto i a que chaman “google earth”. Ye un bolar sien peligro que afila ls sentidos i las ganas de mirar aqueilha cemba feita de grandes belhones berdes ansartados antre cabeços i sembrados antre rendas de piedra de la "bicha sien fin" cun alas i fincones. Gustaba de fazer un poema a essa arbol tan nuossa mas falta-me an jeito l que me sobra an ganas. Un poema a la más fresca selombra, sustento de la cria na sequitude de l brano, lheinha para calcer las almas na fuorça de l carambelo acarreada por eixes feitos de sous armanos ligando rodados salidos de sanas toradas de l maior deilhes. Casa de niales de gralho, de mielra, de rola i de palombo trocal, de rato papialgo, toco de boubielha i cortiço de l melhor miel: tanta bida al sou redor! Tamien el marca l tiempo, gromos antes, fuolhas aspuis, semientes amarielhas purmeira seinha de sementeira i de bida na prainada.




04/08/09

Sendin ye grande



Esto tamien ye lhebar l mirandés pul mundo.

http://www.youtube.com/watch?v=GFERVoAA_Dc

http://www.youtube.com/watch?v=8BHgNdSF9zo

Ls sendineses son balientes i tenemos de todo i buono.

Bá çculpai, mas tengo que agabar la mie Bila.

Un abraço

Almendra





03/08/09

L Burro i l Gaiteiro



Decurriu nos últimos dies de Júlio l festibal itinerante, que ten yá cariç tradicional, – L BURRO I L GUEITEIRO.
Astanho, este eibento cultural ampeçou en Bumioso l die 25 de Júlio, onde se cuncentroran todos ls festibaleiros, se doran las andicaçones que eran scusadas pus toda la giente yá sabe como se debe comportar, - buer anté que se l chege cun dedo, splicar l precurso i anformar sobre ls horários de transporte para pernuitar nos parques de campismo.
La abertura foi feita nesta bila cun spectáculo de tiatro CIRCOLANDO.
Deiqui rumou-se a Bila Chana de la Ribeira, onde se desembolbiran bárias atebidades enquadradas neste tipo de festibales. De Bila Chana a Uba foi um passeio i eiqui, zpuis de bien cenar, hoube música, muita animaçon i cumbíbio cun la giente local.
Soutordie yá cun las baterias cargadas outra beç, hoube nesta bonita i aculhidora tierra, onde se diç que; - ye melhor la auga de Uba que l bino de Mora -, um arraial tradicional cun ls grupos: Toca a Andar, Roncos do Diabo i Velha Gaiteira.
Quarto die, passeio de Uba a Atenor. Ye nesta aldé bien guapa i cuidada que está sedeado l principal protagonista de l festibal – l burro mirandés. Durante la tarde hoube jogos tradicionales i gincana de burros para debertimento de ls partecipantes e curjidosos, um cuncerto an pie dua curriça cun la famosa cantora de jazz SOFIA RIBEIRO.
Por la nuite adrento, dous cuncertos cun nomes que zpensan apresentaçon: l Spanhol GERMAN DIAZ i ls Pertueses DAZKARIEH.
Soutordie, último passeio: Atenor - Fuonte Aldé. Fui neste pequeinho lhugar, que se tornou grande durante dous dies, que se desembolbiu talbeç la parte mais anteressante de l festibal.
La giente de la tierra soube receber ls festibaleiros, poniran ls sou burricos a las carroças i seguiran Lhagonas a riba para ls asperar a l pie de la puonte de l camboio.
Quando se ancuntroran, muito cuntentos quedoran ls que benien, pus para alhá de beran cumo eran bien recebidos tamien aprobeitoran las boleias que aqueilhas carroças l ouferecien.
La antrada no recinto de la fiesta de la Trindade onde decurriran cuncertos durante dous dies i la buolta que doran a l redor de l lhugar fui algo que la giente de de Fuonte Aldé nunca mais squecirá. Fui la cousa mais grandiosa que yamais se biu nesta tierra. Um grupo de gueiteiros adelantre, seguidos de alguas dezenas de mui ourdenados i ritmados tambores (TOCA A ANDAR), toda aqueilha precisson de giente, burros i carroças, ambaixo de um sol ampiadoso, chenos de puolo i cansados, mas tremendamente felizes.
Fui tamien an Fuonte Aldé i antegrado neste festibal que bem medrando tal i qual cumo ua árbore plantada an tierra buona, que decurriu la purmeira FEIRA de ANSTRUMENTOS MUSICALES IBÉRICOS - (FIMI). Bieno giente de toda la Peninsula Eibérica,a mostrar aquilho que fai, la buntade cun que fai i l’amor que pon nas cousas que fai.
A la nuite dous cuncertos: l grupo pertués UXUCALHOS e l spanhol ELISEO PARRA.

Para ancerrar l festibal hoube de todo no derradeiro die: animaçon de rues com, ANDA CAMINO, GRUPO DE TEATRO DE PALAÇUOLO I RONCOS DO DIABO.
Ua cumbersa cum l spanhol Luis Delgado, un nome grande de la música Sefardita, detentor de altos galardones i destintos prémios no panorama musical tradicional, studioso i ambestigador de cultura poético-musical nomeadamente de cariç árabe Al-Andaluç i de scritos tan antigos cumo ls Minnesänger alemones, ls Trobadores Occitanos, las cantigas de l Rei Afonso X, etc.
An seguida, nun curral de ua casa rica de l lhugar outro grande nome de la música de Castielha: PACO DIEZ, acumpanhado por l pertués JORGE LIRA, cantoran i ancantoran com remanses eibéricos, onde Paco Diez tube la birtude de conseguir fazer cum que las pessonas presentes se ambolbissem i interagissen nas modas que apresentou. Um espectáculo notáble.
Nuite adrento mais dous cuncertos. Dous grupos que mesmo sendo die de semana, ajuntoran milhares de pessonas. Ls eilustres filhos de la tierra: GALANDUN GALUNDAINA, que poniran toda la giente a ls poulos i outro grande nome de panorama musical Folk desta “Jangada de Pedra” LA MUSGANHA.
Antre outros ourganismos, l Menistério de la Cultura Pertués, patrocinou este eibento, mas num serie possible rializar-lo sin l’ampenho i la dedicaçon de alguas pessonas que por sinal nun son mirandesas de nacimento mas que aman mais esta tierra que muitos de ls que eiqui nacimos. Ye ua lhiçon que mos dá, Diana Caramelo que fui ancansable na organizaçon de la Feira, montaige de las barracas i anfeite de l recinto. Estan de parabienes las antidades ambulbidas na ourganizaçon de l eibento, son eilhas:
Galandum Galundaina;
AEPGA;
Sons da Terra;
Lérias.
A la moda de recado: Tamien las autoridades locals deberien oulhar cun outros uolhos para estas cousas i dar-le todo l’apoio que merecen.
Las troubisones i la comunicaçon an giral stubírun a dromir estes dies.




02/08/09

Un die defrente




La nuossa cumbersa ye la mesma todos ls dies…


Anton cumo se passou hoije l die? Cumo ls outros, que mais ha-de dar.
I nun hai nobidades?
Nó, nun se morriu naide ye l qu'antressa.
Ye assi todos ls dies la cumbersa cun miu pai al telifone. La solidon ye eimensa. La falta de mie Mai, aliada a la zertificaçon de l'aldé, faç cun que la bida de miu Pai seia de grande solidon. Réstan solo trés ó quatro casales moços que dan un pouco de quelorido a l'aldé i bida als poucos bielhos qu'inda atéiman an zafiar l tiempo, anque l mais deilhes ande pula casa de ls uitenta i nobenta anhos. Lharga bida la daquelhas gientes, que tanto trabalhórun i que l tiempo, por bezes, tan mal tratou. Ye a esses que tantas bezes oubimos dezir: - ua sardina? Baia…, era debedida por trés. Siempre me ampressionou essa repuosta!
Mas hoije, la nuossa cumbersa mudou d'assunto… Anton Pai, cumo ye que corriu hoije l Deimingo?
Bien, hoije tubimos fiesta!
Fiesta? La de San Grabito? Nun sei porquei mas zde qu'era pequeinha que me lhembro d'oubir essa spresson, pido çculpa al Santo mas nunca soube quien era.
Si, fazírun eiqui l jogo de la malha, bieno giente de to l lhado, hoije, nun mos faltou cumpanha. Ls mardomos de la fiesta de l Outonho nun ténen cumo arranjar denheiro pa la fiesta, an honra de la Nuossa Senhora de la Ancarnaçon i, cun estes jogos, téntan arranjar mais un dinheirico para podéren fazer ua fiesta dina a la sue Santa Padroneira. Ls prémios tamien ajúdan i ancentíban ls jogadores a l'anscriçon, un cordeiro pa l 1º lhugar, un persunto pa l 2º lhugar i uas perdizes pa l 3º i, subretodo , manténen ua tradiçon qu'als poucos se bai acabando, ls jogos tradicionales que tanto mos ajudórun a adbertir i a passar ls poucos tiempos lhibres de la nuossa mocidade. Al fin de l die l resultado fui positibo, todos stában mais felizes. Pa ls mais bielhos fui un die adbertido i cheno de recordaçones de l passado, cheno de giente que dou bida i quelor a la pequeinha aldé. Pa ls mardomos fui mais un pouco de denheiro garantido pa la sue fiesta.
Yá que ls nuossos gobernantes nada fázen pa l zambolbimento de l nuosso Praino, al menos hai pessonas que téntan, d'algun modo, alegrar i pintar las sues aldés de quelores defrentes para que ls nuosso eidosos cuntínen a ber las quelores de la cinta de la bielha de la bida…




Teixeira dos Santos ne l Festibal Antercéltico de Sendin

Teixeira dos Santos ne l Festibal Antercéltico de Sendin





"L menistro de las Finanças i de la Eiquenomie stá este fin-de-sumana por tierras de Miranda de l Douro pa l Festibal Antercéltico de Sendin. Teixeira dos Santos yá tenie ido al festibal an 2008 i decidiu repetir la speriéncia este anho por cunsiderar que ye amportante dar besibilidade a un recanto mui rico de l punto de bista cultural i houmano. Houbo mesmo quien fazisse l zafio al menistro pa falar mirandés, cumo se puode scuitar na reportaige de l jornalista Estácio Araújo."



I you nun puodo star alhá. Grrr...




01/08/09

I ban trés




Cumo diç que nun hai dues sien trés, pongo l retrato de la cápia de l terceiro lhibrico de la coleçon An Mirandés, de l eiditora Zéfiro.
I nun pongo l que falta, l de Fonso Roixo, a la ua por bias de nun tener l retrato, i apuis por nun tener muita cunfiança cun l outor; yá li muito berso del, mas nun stou cierto de algua beç lo haber ancuntrado i falado cun el.
Mas pul que leio, anda que nun deixa de ser un fadista buono!



31/07/09

Salimiento de lhibros: 1 de agosto, a las 12 h 00, ne l Festibal Antercéltico de Sendin





Manhana, die 1 de agosto, a las 12 h 00, ne l Festibal Antercéltico de Sendin, nas anstalaçones de la Dega Copratiba, bai a ser l salimiento de quatro nuobos lhibros an mirandés i que cuntará cula perséncia de ls sous outores:

- Alfredo Cameirão , Tortulhas, Cuontas deste Mundo i de l Outro;
- Faustino Antão, Nuobas Fábulas Mirandesas i Cuontas Sacadas de la Bida;
- José António Esteves, Ls Bersos de Jantonho;
- Fonso Roixo, L Purmeiro Lhibro de Bersos.


Estes lhibros son ls purmeiros dua nuoba coleçon AN MIRANDÉS, ampeçada pula eiditora ZÉFIRO. A estes se seguiran outros.

Cuido que se trata dun grande cuntributo pa la lhiteratura mirandesa que, assi, als poucos i cun nuobos outores, bai lhebantando la sue casa.

Quien pudir, nun deixe de aparecer. I que todos fágan algo por dibulgar la lhiteratura mirandesa i fágan l mais que podíren para que estas eidiçones séian un éisito puis solo assi ye possible cuntinar a publicar nuobos outores.




30/07/09

Dues cuontas ó Ye Ourgiente un Lhugar Melhor




Hai cousa de cinco ó seis anhos, tube la ouportunidade de tener ua cumbersa cun ua tie bersada an ciéncias scundidas que andaba a saber de nuobos alunos para un curso subre las relaçones antre l'alma, l cuorpo i la felcidade. Antre las sues teories staba esta: ls males son ua forma que l cuorpo ten de mos dezir que nun stamos a bibir no camino cierto. Por eisemplo, scolhemos un oufício que mos faç anfelizes i l cuorpo, cun la nobre antençon de mos abisar que debemos mudar de rumo, dá-mos ua úrsela. "Y quando beio l númaro de pessonas anternadas nos spitales", dezie eilha, "penso, cumo ye possible que haba tanta pessona que nun sabe bibir?". Scusado será dezir que nun fiç l curso i, se bien se me lhembra, cuido que el nun chegou a abrir por falta de alunos. Soube tamien que alguas sumanas mais tarde, la porsora se scapou para loinge, nun sien antes roubar la tie que simpaticamente la recebira an sue casa.
La berdade ye que nunca mais squeci la teorie que me "ansinou" essa porsora. Apuis desso, yá tube que bejitar bários médicos i lhembro-me deilha quaije siempre, cuncluindo que las buonas mintiras ténen un cierto fondo de berdade (Jesé Socras sabe esso melhor que naide). La última beç que me lhembrei deilha foi onte, al ler ua cuonta ne l jornal
Correio da Manhã, que bos passo a resumir.

La figura percipal chama-se Manuel Mota i ye deputado pul Partido "Socialista", elheito pul círculo de Braga. Al que parece, la bida corrie-le bien quando acunteciu l einesperado: l home cunsulta las lhistas de l sou partido para las próssimas eileiçones i bei que stá an 12º lhugar pul circlo de Braga, ó seia, stá nua posiçon an que nun bai a ser eilegido. La ambora dá-le cun ua fuorça que l home ten que ser lhebado pa las ourgenças de l Hospital de S. Jesé an Lisboua. Apuis de quaije 12 horas de anternamiento (antre las 6:44 i las 18:33), l deputado ten alta i ye ancaminado para cunsultas regulares ne l hospital Curry Cabral, tamien an Lisboua. Mas l melhor ben a seguir: apuis desto, Manuel chube dous lhugares nas listas i stá agora an lhugar eilegíbel (atençon, pessonas de Braga: nun bos squéçades de botar PS, si nun l home ten de ir outra beç a las ourgencias).

Nun tengo ningua antençon de gozar cun ls males de ls outros, mas este çfecho deixa-me a pensar. Nun sei bien a quien, mas deixa. Agora tengo ye que anscrebir-me ne l PS antes de tener algun problema de salude. Quien sabe se apuis nun me arránjan un lhugar que me permita eibitar ó miesmo curar las feturas maleitas.





Un cachico antes





Parar un cachico antes.
Quando?
- Antes de la fin, siempre antes de la fin.
Fala, ralha, mas nun bózies nun botes esse bózio acá para fuora, s’esse bózio fur l redadeiro nun l gastes, quien sabe s’un die nun te fai falta, quien te puode firmar que un die stás solico, quando yá naide te çcuitar, tenes que pedir ajuda i solo te óuben se boziares.
Se l gastaste yá nun l tenes.

Diç l que tenes a dezir, zambuxa, nun aluquetes tue boca, mas nun digas aqueilho que nun fur preciso, nun digas todo, para un cachico antes de la fin, nun baias tu dezir algua cousas que seia la última.
Algua cousa que nun fazie falta dezir i apuis de dita yá nun ten eimenda

Se onte amabas i hoije yá nun l fazes, se yá tenes dúbedas, nun deixes para çpuis de manhana pa l dezir, diç-lo manhana que ye un cachico antes de la fin, diç-lo anquanto inda tubires ua manadica del, diç-lo sien sapeiras, diç-lo antes un cachico desse sentimiento nobre se çfazer todo, diç-lo antes que l rancor benga, quien sabe se la çfrença stá ende i esse cachico que aparta la fin de l amor i l rancor ye la tue salbaçon.
La mais pequeinha farrapica d’amor ye mais baliosa i gustosa que l pior de ls ódios.

Se yá nun sós capaç d’aturar un amigo, scapate da pie del un cachico antes, antes de soltar ls perros, antes de poner an dúbedas l’amisade, essa mesma que nun ten culpa nanhua, esse antes puode ser l cachico que noutro die lhaçe las palabras para de nuobo ferrar l tou sentimiento.

Lhuita, lhuita siempre, nun hai mal nanhun un lhuitar pul que acredita, pur balores maiores, mas nun botes todo a perder se nun sabes adonde parar, l momiento cierto ye un cachico antes, antes de çperdiçar todo l sfuorço que ampenheste nessa porjeto
Un cachico antes de s’assomar la derrota.

An todo esse cachico antes de la fin ye l mais gustoso, nunca stá fuora de balidade, porque nun stá azedo, nun ten ráncio, nun stá pocho, esse puode ser l cachico para ampeçar de nuobo, puode ser l manadeiro de nuobo amor, nuoba amisade, puode ser la rabeira adonde quedou ua carunha dua frol que un die puodes ouferecer, apositar nuas manos que nun se cerrórun porque pareste un cachico antes de la fin.

Nunca te deixes antriçar antre l percípio i l redadeiro, se fures capaç aporfilha-lo, spurmenta saber l balor que ten l cachico antes de l abismo.




29/07/09

Ls Bersos de Jantonho




Yá habie puosto arbles, fazido filhos (you sou ua de las probas) falta solo screbir un lhibro!

Acá stá el. L salimento será an Palaçuolo an die que yá deziremos qual ye. Stai cun atento.

Artur Esteves





28/07/09

Salimiento de nuobo lhibro an Mirandés: Zenízio, 13 /08 a las 16, 30






L’ Associaçon ‘’Sol Nascente’’, cun morada an Zenízio, ten l gusto i la proua de ouganizar l Salimiento de l lhibro Nuobas Fábulas Mirandesas i cuontas sacadas de la bida, de l scritor zeniziense Faustino Antão.
L salimiento será ne l die 13 de Agosto a las 16, 30 na morada de l’ Associaçon, an Zenízio. L’apersentaçon de l lhibro será feita pul studioso, ambestigador, porsor i amigo de ls Boubielhos Dr. Amadeu Ferreira i cuntará cun la persécia de l outor Faustino Antão i de Francisco Dmingues que persidirá a la sesson.
Esta ye la purmeira beç que bai a haber l salimiento dun lhibro an Zenízio i inda porriba screbido an mirandés por un Boubielho. Este feito lhieba ls Boubielhos an giral i an particular l’Associaçon Sol Nascente a quedar chenos de proua.
Zenízio ua aldé pequeinha an tamanho mas grande ne ls feitos culs sous artesanos i pintores yá bien coincidos, passa a tener tamien un scritor que an Nuobas Fábulas Mirandesas i cuontas sacadas de la bida, que retrata la lhuita de l die a die de ls trabalhos ne l campo i las cuontas associadas a esses trabalhos.
Assi, l’ Associaçon Sol Nascente ten la honra de cumbidar todos ls Boubielhos, amigos, toda la quadrilha de l blogue frolesmirandesas, i todos ls mirandeses, a star persentes na sue casa ne l die 11 de Agosto. Este será un die mui amportante pa ls Boubielhos an giral i an particular pa l amigo i scritor Faustino Antão.

Francisco Domingues




Mesmo sien l "A"


Sien niun tropeço puodo screbir l que quejir sien el, pus l miu modo de dezir ye rico i cheno de modos çfrentes de cumponer ls testos, todo cunsentindo, mesmo que purmeiro, i solo purmeiro, se figure cumo nó possible.
Puode dezir-se todo, cun sentido cumpleto, cumo se isso fusse l Uobo de Colombo, çque se spurmiente. Sien miedos nien storbos, podeis muito bien bós resolber este eisercício drento de l nuosso modo de dezir de ls pobicos donde bimos l sol ne l purmeiro die que çcerremos ls uolhos.
Ye un buono çporto de ls miolhos, pus screbimos todo l que quejirmos sien l “E” ou sien l “I” ou sien l “O” i, cunforme l miu própio deseio, scolherei outro, correndo lhibremente, por eisemplo, sien l “P”, l ”R” ou l “F”, l que you quejir melhor. Un puode, cun stilo, repetir un sonido siempre ou mesmo screbir sien berbos.
Çpuis de un tener scolhido, isso puode ir loinge, screbindo-se un çcurso, un quelóquio ou mesmo un lhibro cumpleto subre l que un tubir scolhido.
You renego siempre ber giente neste seclo squecir-se de l que oubiu de ls bielhos, i sustituir esse berbo houmilde i doce, boç de miles de homes i mulhieres, pul pertués rico i pimpon.
Hónremos l que ye nuosso, giente de l miu cunceilho! Hónremos l eilustre modo de dezir que mos deixou un pobo houmilde, lhibre i çtemido, cheno de heiróis sien nome, custrutores de nuobos dies de fé nun feturo melhor!


Bien sei que nun digo muito: ye que se me soltou un betonico de l couso este, i you tube que me mexer cumo puode. Pus ye, mesmo sien tener l “A” se puode dezir un pouquito.

27/07/09

Scuitar

Ligar l sonido!



Era pouca la tierra...




…era pouca la tierra para tanta giente!…

Quedei a matutar naquilho
que me dixo dua forma tan serena
i cun tanta sabedorie.

Por esso las pessonas se fazírun lhuitadoras,
nada ye por acauso, cuntinaba l nino…

Ten muita tierra agora,
mas ye siempre l mesmo nino
cumo se nun tubisse tierra nanhue.

Sigue sin parar,
perseguindo ls sous suonhos,
caminante agarrado a un palo
para se stribar,
deixando transparecer ua inocéncia cándida
de l nino que siempre fui.

I assi sigue lhuitando...

Tal cumo formiga
a cargar quemido pa l formigueiro,
sigue l nino, sin çcansar,
cumo se stubisse a lhuitar
por un cachico de tierra
para que l pan chegasse
para l'anho anteiro,
para la fame matar.

I assi...
bai seguindo ls suonhos...

… ye zmasiada la tierra, agora!...

Cumo,
se la tierra nun medra!!!???

Sumiu-se la giente,
hai sachos a mais,
hai puiales a mais,
hai tierras de sobra
malicas de solidon….

Zeia tirar-le l sufrir
oube-le ls lamentos,
bózios de solidon
que más nun son
que ls lamentos i bózios xordos
que de l sou peito salen,
quando ten que se ir…

Un die
mataran la solidon ls dous,
la tierra i el i,
aquel nino
tornará a jogar cula atiradeira
por aqueilhes campos i fraguedos,
perseguindo l sou suonho,
coraçon renacido,
tierra outra beç cun duonho!...





26/07/09

Ls Boubielhos an Fiesta
















Die 13 d’ Agosto bai a ser die de fiesta pa ls boubielhos que stéian nesse die ne l sou nial d’ourige (Zenízio). Zenízio ye decierto ua de las ralas aldés que ten dues Associaçones Culturales. Ua cun morada na Zenízio ‘’Associação Cultural e Recreativa Sol Nascente’’ criada ne ls ampeços de ls anhos uitenta de l seclo atrasado i que ten zde la sue fundaçon zambolbido un trabalho an çfesa de la cultura i de las tradiçones. Assi, ten ourganizado torneios de jogos tradicionales, corridas, caminadas a la fuonte de las Spadanhas seguidas de merenda, matáncia de l cochino, jogos de bola solteiros/casados, passeios de bicicleta anté l Naso seguido d’almuorço ne ls cabanhales i cena de l associado. L’Associaçon tubo inda l mérito de criar l Museu Lhagar adonde ajunta muitos outensilhos i alfaias agrícolas. A la par destas atebidades zambuolbe un salutar cumbíbio ne l sou die a die antre ls más nuobos i menos nuobos que se ban ancuntrando i ténen assi ouportunidade de partilhar saberes i de falar la nuossa lhéngua.

‘’L’Associaçon Cultural i Recriatiba Nial de la Boubielha’’ cun morada an Corroios que tubo l sou ampeço ne l die 1 de Nobembre de 1975, cul sou purmeiro magosto. Zde esse die cuntinou a ouganizar magostos to ls anhos, apuis jogos tradecionales i merendas ne l die purmeiro de Maio i missa seguida d’almuorço ne l die dous de Febreiro. Inda que tenga yá bien anhos solo apuis de l’ aprobaçon pula Assemblé de la República de l mirandés cumo lhéngua oufecial de Pertual se pensou lhegalizá-la na nuossa lhéngua. Assi, ne l die 13 de Agosto de 1999, ne l cartório notarial de Miranda de l Douro fui feita scritura pública de custituiçon de l Nial de la Boubielha na nuossa lhéngua.
Tal cumo l’Associaçon Sol Nascente, tamien l’Associaçon Nial de la Boubielha ten çfendido i pormobido ls jogos tradicionales, l cumbíbio i la çfesa i pormoçon de l mirandés falado i screbido. Pa comemorar ls dieç anhos oufeciales de l Nial de la Boubielha l sou persidente fizo l zafio al persidente de l’Associaçon Sol Nascente que lhougo aceitou i an parcerie stabelecírun l porgrama pa esse die.

Assi, a las 14.30h na eigreija matriç de Zenízio bai haber missa na nuossa lhéngua, dita pul cunterráneo i amigo cura Basileu Pires. Apuis pa ls que quérgan zanferrujar las piernas i téngan buona puntarie hai juogos de l fito. A la nuite ls associados de dambas las dues Associaçones que téngan las cuontas an die i antegrado na cena de l associado de l’ Associaçon Sol Nascente ténen la cena cun cochino brabo.
Quien nun seia associado ou nun tenga las cuontas an die inda puode fazé-lo anté esse die i, cumo la porpina ye tan pouca todo mundo se debie fazer associado de dambas las Associaçones.
Este será un die stórico adonde ls boubielhos a bibir an Zenízio i nas çfrentes partes de Pertual i de l Mundo se puoden ancuntrar i partilhar bários momientos (rezando, jogando, cumbersando, relhembrando tiempos i stórias quemuns i cenando). Todo será feito nun sprito abierto i de sano cumbíbio que tenerá cumo oujetibo l refuorço i la sana camaradaige antre ls associados de dambas las Associaçones.
Se yá hai uns anhos que nun passas uns dies na Zenízio, astanho nun puodes perder esta ouportunidade stórica de fiesta pa te ancuntrares cun muitos amigos que scalhar yá nun bes hai muito tiempo. Nun faltes.

Francisco Domingues




La bida ten tanto remissaco



La bida ten tantos carreirones
Cun tantos, tantos remissacos
Adonde damos tantos tropeçones
Ne l meio de daqueilhes buracos


Puls caminos que querie passar
Nun me deixórun seguir
Oubrigórun-me a zistir
I la biaige tube que terminar
Quando bolbi a spertar
Ne l meio de las cunfusones
Cun delores i anjaçones
Quaije na hora derradeira
Dixe assi desta maneira
La bida ten tantos carreirones


Carreirones que you pensaba
Que you ls podie passar
Mas lhougo l senhor azar
Me dixo que la biaije terminaba
La biaije assi se m'acababa
Strampalhórun-se ls farrapos
Quedei feito an cacos
Sien saber para adonde ir
La bida nun me deixou seguir
Cun tantos, tantos remissacos



Remissacos que iba a passar
Se me ténen deixado
Aquel momento cumplicado
Nun me deixou nin pensar
Tube que todo deixar
Ne l meio daqueilhes sticones
Birórun solo eilusones
Partírun-se todos ls cacos
Ancuntramos siempre buracos
Adonde damos tantos tropeçones


Als poucos fui melhorando
Bi ua lhuç, i m'agarrei
Nun me lhembro l que pensei
I puli you fui quedando
Tantos trabalhos passando
Ajuntando aqueilhes cacos
Tamien ls mius farrapos
Cousas que ten la bida
La mie quedou perdida
Ne l meio daqueilhes buracos

José António Esteves




25/07/09

Me oufrece...



Spero...
Nua spera sin tiempo,
passos que pássan,
sin quaije passáren,
uolhos que me míran,
sin me béren,
braços que se méxen,
sin me abraçáren.
Cansada desta spera,
quien spera zaspera
i neste asperar,
nesta angústia que duole
i zatina,
nesta solidon al que l reloijo me çtina,
ne l campanairo de l'eigreija,
sin se amportar,
sou…
ampuxada,
cumpremida,
amachacada.
Páro, ancosto
i, ne l lhado de la multidon
beio un rostro;
l de l nino
que stende la mano,
que pide,
i me oufrece
la sue risica




Cacho de Eça de Queiroz an "La correspundéncia de Fradique Mendes"



"Un home solo debe falar, cun ampecable sigurança i pureza, la léngua de la sue tierra: – todas las outras las debe falar mal, falá-las mal cun proua, cun aqueilha pernúncia xata i falsa que denúncia lougo l strangeiro.

Na léngua berdadeiramente reside la nacionalidade; – i quien fur tenendo cun crecente perfeiçon las lénguas de la Ouropa, bai als poucos sofrindo ua znacionalizaçon.

Nun hai yá para el l special i sclusibo ancanto de la fala materna, culas sues anfluéncias afetibas, que l'ambuolben, l'eizólan de las outras raças; i l cosmopolitismo de l Berbo eirremediablemiente le dá l cosmopolitismo de l carátele.

Por esso l que fala bien bárias lénguas nunca ye patriota.

Cun cada léngua alhena que daprende , antrodúzen-se-le ne l'ourganismo moral modos alhenos de pensar, modos alhenos de sentir.

L sou patriotismo zaparece, diluído an strangeirismo.

Rue de Rivoli, Calle d’Alcalá, Regent Street, Willelm Strasse – que le amporta?

Todas son rues, de piedra ó de macadame.

An todas la fala ambiente le oufrece un eilemiento natural i cungénere, adonde l sou sprito se muobe libremente, de libre buntade, sin heisitaçones, sin strobilhos.

I cumo pul Berbo, que ye l strumiento eissencial de la fuson houmana, se puode fundir cun todas – an todas sinte i aceita ua Pátria.

Por outro lado, l sfuorço cuntino dun home para falar, cun genuína i eisata porpiadade de custruçon i de pernúncia, an lénguas stranhas – esto ye, l sfuorço para se cunfundir cun gientes stranhas ne l qu'eilhas ténen d'eissencialmente caratelístico, l Berbo – apaga nel to la andebidualidade natiba.

Al fin d'anhos esse halbelidoso, que chegou a falar absolutamiente bien outras lénguas para alhá de la sue, perdiu to la oureginalidade de sprito – porque las sues eideias, oubrigatoriamiente, dében tener la natureza, ancaratelística i neutra, que le premita séren andefrentemente adatadas a las lénguas mais oupostas an carátele i génio.

Dében, si senhor, ser cumo aqueilhes «cuorpos de probe» de que tan tristemente fala l pobo – «que cáben bien na roupa de to la giente».

Para alhá desso, l perpósito de pernunciar cun perfeiçon lénguas strangeiras, ye uanlamentable anganho pa cul strangeiro.

Hai ende, delantre del, cumo l deseio serbil de nun sermos nós própios, de mos fundirmos nel, ne l qu'el ten de mais sou, de mais própio, la fala.

Ora esto ye un abandono de denidade nacional.

Nó, mie senhora!

Falemos nobremente mal, patrioticamente mal, las lénguas de ls outros!

Mesmo porque als strangeiros la pessona que fala bien bárias lénguas solo anspira çcunfiança, cumo ser que nun ten raízes, nin casa stable – ser que anda atrabeç de las nacionalidades alhenas, pon maçcarilhas neilhas uas atrás de las outras, i tenta ua anstalaçon de bida an todas, porque nun ye tolerado por nanhue.

De fato, se la mie amiga andubir pula Gazeta de ls Tribunales, berá que l purfeito falar de bárias lénguas ye un strumiento de alta aldrabice."




[ Pertués, Eça de Queiroz em "A correspondência de Fradique Mendes"]


"Um homem só deve falar, com impecável segurança e pureza, a língua da sua terra: – todas as outras as deve falar mal, orgulhosamente mal, com aquele acento chato e falso que denuncia logo o estrangeiro.

Na língua verdadeiramente reside a nacionalidade; – e quem for possuindo com crescente perfeição os idiomas da Europa, vai gradualmente sofrendo uma desnacionalização.

Não há já para ele o especial e exclusivo encanto da fala materna, com as suas influências afectivas, que o envolvem, o isolam das outras raças; e o cosmopolitismo do Verbo irremediavelmente lhe dá o cosmopolitismo do carácter.

Por isso o poliglota nunca é patriota.

Com cada idioma alheio que assimila, introduzem-se-lhe no organismo moral modos alheios de pensar, modos alheios de sentir.

O seu patriotismo desaparece, diluído em estrangeirismo.

Rue de Rivoli, Calle d’Alcalá, Regent Street, Willelm Strasse – que lhe importa?

Todas são ruas, de pedra ou de macadame.

Em todas a fala ambiente lhe oferece um elemento natural e congénere, onde o seu espírito se move livremente, espontaneamente, sem hesitações, sem atritos.

E como pelo Verbo, que é o instrumento essencial da fusão humana, se pode fundir com todas – em todas sente e aceita uma Pátria.

Por outro lado, o esforço contínuo de um homem para se exprimir, com genuína e exacta propriedade de construção e de acento, em idiomas estranhos – isto é, o esforço para se confundir com gentes estranhas no que elas têm de essencialmente característico, o Verbo – apaga nele toda a individualidade nativa.

Ao fim de anos esse habilidoso, que chegou a falar absolutamente bem outras línguas além da sua, perdeu toda a originalidade de espírito – porque as suas ideias, forçosamente, devem ter a natureza, incaracterística e neutra, que lhes permita serem indiferentemente adaptadas às línguas mais opostas em carácter e génio.

Devem, de facto, ser como aqueles «corpos de pobre» de que tão tristemente fala o povo – «que cabem bem na roupa de toda a gente».

Além disso, o propósito de pronunciar com perfeição línguas estrangeiras, constitui uma lamentável sabujice para com o estrangeiro.

Há ai, diante dele, como o desejo servil de não sermos nós mesmos, de nos fundirmos nele, no que ele tem de mais seu, de mais próprio, o Vocábulo.

Ora isto é uma abdicação de dignidade nacional.

Não, minha senhora!

Falemos nobremente mal, patrioticamente mal, as línguas dos outros!

Mesmo porque aos estrangeiros o poliglota só inspira desconfiança, como ser que não tem raízes, nem lar estável – ser que rola através das nacionalidades alheias, sucessivamente se disfarça nelas, e tenta uma instalação de vida em todas, porque não é tolerado por nenhuma.

Com efeito, se a minha amiga percorrer a Gazeta dos Tribunais, verá que o perfeito poliglotismo é um instrumento de alta escroquerie."