23/11/10

Anterbençon ne l salimiento de LS LUSÍADAS an Lisboua


Ampeço por agradecer al Senhor Perjidente de l Centro Nacional de Cultura, dr. Guilherme de Oliveira Martins l haber aperpuosto eiqui l salimiento de Ls Lusíadas i l haber aceite fazer la sue apersentaçon. Para mi ye ua honra tornar pula segunda beç a esta casa, para falar de la lhéngua i la cultura mirandesas. Quiero tamien aporbeitar para agradecer publicamente que l Centro Nacional de Cultura tenga benido, ne ls redadeiros anhos, a publicar testos an mirandés ne l sou portal de l’anternete. Speramos poder cuntinar.

Porsor Ernesto Rodrigues, caro amigo de lhargos anhos i muitas andanças, antigas i modernas, bien haias pul tou pelegrinar neste camino de Ls Lusíadas an mirandés, purmeiro pula notable Antrada, apuis pula apersentaçon an Miranda de l Douro ne l die de la Lhéngua Mirandesa, 17 de setembre, i agora, mais ua beç, eiqui. L mirandés muito le debe a l’Ounibersidade, mas cuntinamos a percisar deilha i de la mano de ls académicos, de l sou studo, de la sue seriadade, de la sue capacidade para nun sentíren bergonha al lhado desta lhéngua que muitos inda atéiman an fazer de cuonta que nun eisiste ou que nun ten denidade académica que bonde. Bien benido, antoce, Arnesto, por essa doble carreira, la de l’amisade i la de l saber.

L’ Eiditora Âncora, pula mano de l dr. Batista Lopes, ten benido a seguir ua lhinha de eiditar lhibros an mirandés ou subre l mirandés, que yá ampéçan a fazer cemba, i stou cumbencido que eiqui cuntinaran a salir obras que son dun grande apoio a la lhéngua i a la cultura mirandesas, i cuntributos, anque andebles, pa la cultura pertuesa. Bien háiades, dr. Batista Lopes. Spero que cuntínemos a fazer camino juntos por muitos anhos.

Mestre José Ruy cuntina a dar-me la honra de l sou talento al aceitar fazer l zeinhos cun que ampeça cada capítalo, apuis de yá haber feito la Stória de la Lhéngua Mirandesa i Lusíadas an Banda zenhada. Spero que cuntínemos a colaborar i que l mirandés puoda cuntinar a cuntar cun bós, caro amigo.

A todos ls que eiqui quejistes star hoije persentes – i als que, querendo, nun podírun – bien háiades pula amisade, pul ancentibo, por mos deixardes l’eideia de que bal la pena. Las lhénguas nun bíben sien sous falantes i sous scritores, mas nien eilhas pássan sien amigos, i l mirandês percisa de muitos.

Por fin, ls purmeiros: Cristina, Jesé, Juan. Acumpanhestes siempre todo, anque l tiempo fura buosso. Inda porriba nun precisei de passar tanto trabalho ou sequiera de pedir cumo Camões para tener l buosso apoio. Andube a saber de palabras para bos agradecer, mas eilhas respundírun-me que esso nun ye cousa de palabras.

Las eipopeias de ls pobos nun déixan de l ser inda quando nun áchan poeta a l’altura de ls feitos. La berdade ye que sien cantador naide puode oubir ua música por mais guapa que seia. Nun serie menos grande l’eipopeia de ls pertueses sien Ls Lusíadas, mas deilha nun teneriemos l mesmo coincimiento i, subretodo, nun teneriemos la mesma la proua. La berdade ye que somos mais sensibles a las eipopeias-poema do que a las eipopeias de la bida rial, puis eilhi nun hai afogamientos, nien fames, nun se sinte l cheiro a muorte, l zaspero de l abandono ou la grima de l çcoincido, nun cuorre sangre nien hai traiçones i outras traigédias, yá que de todo esso i muito mais son feitas las eipopeias na bida rial. Als nuossos uolhos úpen-se mais cumo zeipopeias.

Tamien cumo zeipopeia ten sido apersentada la lhéngua mirandesa i la stória de l pobo que la fala, mas la berdade ye que traier ua lhéngua por mais de mil anhos, mantené-la biba i cun fuorças para ansaiar nuobos bolos, sien ajudas de l poder i cun todos contra eilha por cientos d’anhos, quei ye esso senó ua eipopeia? Talbeç ancostá-la a un poema cumo Ls Lusíadas mos ajude a ber melhor essa eipopeia de la lhéngua.

Ls Lusíadas siempre fúrun ua eipopeia de ls pertueses, adonde stan metidos ls mirandeses, anque l poema nun amente neilhes. Zde agora an delantre, pássan a ser tamien un poema an lhéngua mirandesa, ua eipopeia an mirandés. Digo-bos que nien la lhéngua se sinte mal ne l poema nien me parece que este perda l sou ancanto i la sue fuorça por se dezir an mirandés. Bien haias Luís de Camões por lo haberes screbido i mos dares esta ouportenidade, neste tiempo an que l tou poema ye mais falado do que lido. Faltaba-te esta houmenaige de la lhéngua mirandesa, que talbeç nun sabiras que eisitie, tamien bózio contra l squecimiento i afirmaçon de la modernidade de l tou poema, nestes tiempos an que tanto mos apoucamos i mos rebaixamos cumo pobo.

Hoije, la lhéngua pertuesa parece seguir un camino triunfal ne l cielo de las grandes lhénguas, medidas pul númaro de ls sous falantes. L pertués tamien ye ua lhéngua de ls mirandeses, ua lhéngua que eilhes cunquistórun al lhargo de seclos para atamar la caçuada ou adundiar la dureç de la bergonha. Hoije, gustamos de l mesmo modo de las nuossas dues lhénguas, tamien cumpanheiras hai mais de mil anhos nesta caminada que ye Pertual, çque el eisiste. Nun queremos perder nanhua deilhas, porque esse ye l modo que tenemos de dezir l mundo, por ende passa l anquelíbrio i até l bien star de l nuosso cuorpo que yá muitá s’afizo al sereno resfuolgo de ls dous sonidos a acarinar la gorja. L pertués, zde hai mais de quenhientos anhos, tubo que acamaradar cun cientos de lhénguas por esse mundo afuora. Mas nada tenerá a ganhar, bien al alrobés, se cuntinar a tener ua atitude quelonialista ou amperialista an relaçon a essas lhénguas, puis quien maltrata nun merece ser bien tratado, quando poderien bundar uas forfalhas caídas de la mesa de quien ye mui rico. La lusofonie ou ye multilhingue, anque seia cul pertués a quemandar, ou nunca eisitirá an toda la sue riqueza nien acabará culs modos de andefréncia an relaçon a eilha. Ua cousa tan simples i custa a acraditar cumo inda nun ye antendida.

Cumo ye que alguien passa cinco anhos a poner an mirandés Ls Lusíadas i mais trés anhos a reber l trabalho feito, neste tiempo sien tiempo que quier poner l denheiro cumo herói de todas las eipopeias modernas? Ua boubada, deziran muitos i cun rezon, acrecento. Diç-se, an mirandés, de alguien que se apaixonou, que stá boubo, amboubou-se. Sendo Ls Lusíadas l mais grande poema d’amor de la lhiteratura pertuesa, l trabalho de l tradutor solo puode ser antendido cumo un ato de amor pulas sues dues lhéngua, l pertués i l mirandés, i dua grande proua por fazer parte de l pobo que las fala: antoce, falar de amor i falar de boubadas bai a dar al mesmo.

Cumo testo base pa la traduçon segui la eidiçon de l Porsor Álvaro Júlio da Costa Pimpão. Al lhargo destes anhos tornei-me un colecionador de eidiçones de Os Lusíadas, de studos, notas, bocabulairos i outros trabalhos, nua gana de todo melhor antender. Nas muitas dúbedas bárias outras traduçones, que tamien fui acembonando, me ajudórun, subretodo an castelhano, catalan, francés i eitaliano. Assi i todo, debo amentar l uso special que fiç de la traduçon de Benito Caldera, un pertués porsor na Ounibersidade de Alcalá de Henares, salida an márcio de 1580, i que fui la purmeira traduçon de l poema para castelhano.

Ye esta la purmeira traduçon de Ls Lusíadas que nun ye feita nua lhéngua strangeira, mas nua lhéngua de Pertual. Esta lhéngua nunca, até agora, habie sabido de l Oulimpo i de l juntouro de sous diuses sien cuonta; yá dous mil anhos biu las ninfas de sues fuontes séren sustituídas por santa marina i outras santas; que solo antende l coraçon de la tierra i nunca oubiu l retombo de l mar, nien quier saber de barcos ou artes de nabegar; que nien sequiera daprendiu la stória i la giografie de Pertual ou de ls pobos de l mundo. Por esso, nunca se cunsemiu a oumentar palabras para todas essas bidas. Assi i todo, nun le tubo miedo a la biaige. I eiqui stamos, bencidos ls admastores de l zánimo i de la çcréncia que siempre mos sálen al camino, adominado l feitiço de las palabras, essa arte milagreira de las lhénguas. Quenhientos anhos apuis, inda bamos a tiempo de l nuosso renacimiento i de l nuosso houmanismo, a la moda de l tiempo d’agora, bien cierto, mas assi i todo clássicos. Hai quien nun acradite? Claro, cumo an to la obra houmana todo mundo s’ajunta nun qualquiera Belen de la partida, cada un cun sue eideia, mas nun fui esso que ampediu ls barcos de salir i de tornar. Seia qual fur la Índa de l nuosso çtino, cuntinará a ser assi.

Spero que ls mirandeses i ls pertueses téngan proua desta traduçon de Ls Lusíadas, nua outra sue lhéngua que ganha un statuto de maioridade i chega a puntos adonde hai bien pouco tiempo nien le era possible sonhar, cuntinando a querer antrar na casa quemun pula puorta de la frente. Por bien que muitos quérgan fazer de cuonta que nun eisite, eilha eiqui stá i há-de cuntinar a fazer l sou camino, sien priessa cumo siempre, puis ls mirandeses siempre dezimos que l tiempo dá-lo dius de grácia.

Ne l sou poema, Camões pon ls diuses a adebinar l feturo que, quando el screbiu, yá era passado. A la sue moda, Camões faç deilhes specialistas an prognósticos apuis l jogo. Mas cumo you gustarie de acraditar que Júpiter se derigie al mirandeses i al sou feturo, cumo fizo a Bénus, sue amada filha:

– «Nun témades, fermosa filha mie,

Niun peligro als buossos Lusitanos,

Nin a mi naide mais quemoberie

Que esses chorosos uolhos tan galanos;

You bos pormeto que heis de ber un die

Squecéren-se de ls Griegos i Romanos,

Puls mui eilustres feitos que esta gente

Há-de fazer nas partes d’Ouriente,»

(V, 44)

Mas ls diuses que mos han de ajudar nun poderan ser outros que l nuosso angeinho, l nuosso trabalho, la nuossa cumpetença, la nuossa rejistença i, subretodo, l respeito que mos debemos a nós mesmos. Muitos nun páran de preguntar, sien miráren para eilhes mesmos i pa la sue lhemitada bida: quando se bai a morrer la lhéngua mirandesa? You respondo siempre: quando ls mirandeses quejíren. Mas, por anquanto, ye de bida que falamos i hai que la festear. Que seia por muitos i muitos anhos.

Amadeu Ferreira

(18.11.2010)

BERSOS

.
Quando andube na tropa, fazie un jornal de parede i cumo ye de mi, la sátira staba tamien presente, tanto an prosa cumo an berso. Nun sei se yá poni eiqui estes bersos, mas se ye la segunda beç, nun faç mal.
Teniemos un alferes, que quando sustituie l capitan, pensaba que era l maior, mas era buona pessona, solo que nun se daba cunta de que pensaba miesmo que Dius nun eisistie, porque era el l único Dius que habie.
Ls bersos fazírun-le bien i inda soutordie falemos nesso, hoije ye el miesmo, mais houmilde, buono, de quien todos ls que inda stán bibos gústan. Passados que fúrun 39 anhos, inda mos ajuntamos tols anhos para almuorçar.
.
L XEFE
.
You sou l xefe.
You ye que mando.
Se alguien pensar
Miu mando nun acatar,
You lougo l mando,
Pa la mata passear.
You ye que mando.
You sou l xefe...
.
1970 - Angola

22/11/10

Penso, Drummond...


Penso, Drummond,
que tamien houbo piedras ne l miu camino
mas las piedras tamien son neçairas por bezes
i hai piedras bien guapas até
piedras que brílhan de tal maneira
que un até ten l’ampresson
talbeç até la cumbicçon
que hai cumo pequeinhos soles,
luç i sprança,
até nessas piedras
aparentemiente eimobles
que ancuntramos
todos ls dies
ne ls nuossos caminos…

Tamien you sou « gauche » por bezes…
Ye tan stranha esta bida
i todo tan simpres
i cumplicado al mesmo tiempo!

“ Mundo mundo basto mundo,
Se you me chamasse Raimundo
Serie ua rima, nun serie ua soluçon.
Mundo mundo basto mundo,
Mais basto ye l miu coraçon »

(anspirado de: Carlos Drummond de Andrade, « Poema de sete faces »)

LHÉNGUA MIRANDESA

.

LA TORTILHA D’OBOS I PRESUNTO

.
Ti Adélia ye ua lhienda biba, ua de las pessonas que mais anformaçon ten para dar subre l mirandés, lhéngua que eilha fala mui bien. Bibe an Caçareilhos i cumo eilha diç, tamien alhi se falaba i fala l mirandés, inda que ne l cunceilho de Bomioso, la giente l deixasse de falar mais cedo por bias de las antrequidéncias que siempre houbo antre Bomioso i Miranda.

Este ye un bideo grabado para un trabalho de la biblioteca de Bomioso, muitos testos fúrun grabados pul cunceilho, pouco se fala nestes trabalhos, porque até para las amboras hai que saber andar na bida. Pongo este bideo, porque eilha para cuntar la cunta, tenie que l fazer an mirandés, era la lhéngua de la familhia.

21/11/10

Cerimónia de l salimiento de ls Lusiadas ne l Centro Nacional de Cultura (CNC) , Lisboua





Zde l die que me chegou l cumbite até arrimado a la hora marcada, que trabei ua batalha contra l tiempo, pois nesse die i a essa hora yá habie terminado outros afazeres, mas l tino nun me salie dende, tenie que star, querie star alhá, puis nun se ye to ls dies que se ten cumbites cumo estes i por tan fuortes rezones, l salimiento de la traduçon de l’eipopeia “Ls Lusiadas” de Luis Vaz de Camões por Fracisco Niebro.

Mas apuis arrimado a la hora todo s’arreglou i rezon tenie an nun querer perder mais esta manifestaçon de l mirandés, de cultura, porque fui un tiempo d’ouro.

Ls eilustres ouradores cumbidados, sprientes i sabedores sponírun cun tamanha grandura i sabedorie ls feitos de la Stória i la fedlidade de la Obra traduzida que me deixórun marabilhado, cumo marabilhado quedou to l mundo quando Fracisco Niebro (l outor de la traduçon) spuso todo l ampeinho i amor botado al lhargo destes redadeiros uito anhos que fui fazendo l trabalho i la sue publicaçon ne l Jornal Nordeste.

Nun sacarie solo por mi la grande dedicaçon i antrega de l outor a este porjeto, que solo se fai quando se stá amboubado (paixonado, cumo el próprio l dixo) hoije obra nas manos de todos nós an mais esta lhéngua marabilhosa, assi tube l perbileijo de l oubir de l próprio na sue anterbençon.

Anterbençon dua riqueza perfunda ne l cuntenido social i stórico, socialmente nun sobrando tiempo quantas pribaçones i ouséncias familiares custa agarrar un porjeto cun esta dimenson, storicamente l angrandecimiento cultural al pobo que soubo cunserbar este património, i todo dezido an mirandés.

Nun ye to ls dies que se bei tan eilustres mestres ounibersitairos, falar de lhiteratura i de la cuntribuiçon de l mirandés, cumo ye l causo d’hoije dado cul trabalho i ampeinho de Fracisco Niebro. Ye buono oubir que la lhéngua mirandesa percisa de l’ounibersalidade porque tamien ende queda melhorada, de ls falantes i de ls scritores, de l’ounibercidade.

I porque mais nada puodo dar, dou l miu muito oubrigado als eilustres ouradores por anriquecer ls mius conhecimientos, a Fracisco Niebro pul cumbite i por me dar l perbileijo de ler l’eipopeia na mie lhéngua materna, na purmeira lhéngua que daprendi.

Ye cun estes taludos feitos que se fai camino, parabienes.

BERSOS

.
DUN ABÔ PAL NIETO
.
II
.
Que seias un luzeiro cumo l Sol…

Cumo la luç de la bela,
Ampeces a alumear.
Te tornes ua luç maior,
Ua lareira para calentar.
Que seias fuonte de luç i calor...

Mas nun pegues fuogo,
Nunca quergas queimar,
Porque apuis de pegar,
L fuogo ye malo d’apagar…

Mas sê cumo l Sol;
Que calece sien queimar,
Alumeia sien cobrar,
Mas nun faç causo,
De quien nun l sabe respeitar…

(Tou abô)

AMBORAS CUN ANTRESSE

.
Anho Ouropeu de Cumbate a la Probeza i Scluson Social
.
L Bastonário de la Orde de ls Adbogados dixe na quinta feira qu'an Pertual hai " dues justícias, ua para ricos i outra para probes", dezindo que "nun se puode cunfiar" nun sistema que trasmite pa la sociadade esta "duplicidade"…
…"ye perciso que las pessonas sin recursos téngan tamien acesso a la justícia, ye neçairo ambestir ne l'acesso al Dreito an Pertual i ye neçairo que l'acesso al Dreito nun seia l pariente probe de la Justícia"…
…la corrupçon "ye un porblema grabíssemo" ne l nuosso paíç i "la mais nociba de todas ye la que grassa na nuossa classe política"…
(LUSA)

20/11/10

Ls Lusíadas




Nun tengo competenças para abaluar l que fui dezito mas anchi-me de proua star eilhi sentado a oubir tan eilustres palhestrantes i las palabras dezidas cun la calor i l'eimoçon que mos chégan al coraçon i fui esso que me passou.

L único oujetibo deste testo ye solo para dezir a to l mundo que l’apresentaçon de Ls Lusíadas an mirandés ne l Centro Nacional de Cultura, l die 18 atrasado, fui un sucesso.

"Buonas nuites! É assim que se diz?"

Fui assi que l Prof. Guilherme Oliveira Martins ampeçou l’apersentaçon de Ls Lusíadas ne l Centro Nacional de Cultura, anstituiçon de que ye l Persidente. Fizo l’apresentaçon de las pessonas que stában na mesa: Dr. António Baptista Lopes, de la Âncora Eiditora, l Prof. Ernesto Rodrigues, de la Faculdade de Lhetras de la Ounibersidade de Lisboua que fizo la antrada para Ls Lusíadas i agradeciu-le a Mestre José Ruy que quijo quedar sentado na plateia, pul eicelente trabalho de las eilhustraçones i a drobar, l Prof. Fracisco Niebro/Doutor Amadeu Ferreira, dixo l sou bien haia por star naqueilha casa a apersentar l poema que muitas traduçones yá ten mas esta pa la lhéngua mirandesa, tamien lhéngua de Pertual, ye ua riqueza para Pertual i pula cierta Camões stá mui agradecido por esso.

De seguida dou-le la palabra al eiditor, Dr. António Baptista LOpes, que le agradeciu al Doutor Amadeu Ferreira i a Fracisco Niebro por habéren hounradado la Âncora Eiditora para publicar l poema de Luis Vaz de Camões, Os Lusíadas/Ls Lusíadas, an mirandés, agabando to l trabalho de l Doutor Amadeu Ferreira que consigue zmultiplicá-se an trabalho a fabor de la lhéngua mirandesa, acrecentando que cun pessonas assi la lhéngua nunca se bai a morrir, dezindo a sunrir que el tamien yá habie sido aluno de mirandés cul Porsor Amadeu mas habie zistido por nun ser tan fácele cumo parece daprender mirandés.

L Prof. Ernesto Rodrigues cun la eicelente antrada para Ls Lusíadas trouxo un acrecento a la traduçon. Na sue anterbençon fizo la cronologie de l ampeço de l studo scrito de la lhéngua mirandesa que José Leite de Vasconcelos ampeçou por buolta de l anho de 1882. Apuis fizo la acumparança antre las traduçones de dues uitabas de José Leite de Vasconcelos i la de Fracisco Niebro i la prossemidade que este fizo cun l ouriginal sendo mui más rica que la de l purmeiro studioso de la lhéngua mirandesa, José Leite de Vasconcelos.

Fui la beç de l Prof. Guilherme Oliveira Martins fazer la sue anterbençon. L sou grande saber i cultura quedórun bien splanados al falar de l oureginal de Ls Lusíadas adonde l tradutor fui a buer, falou tamien de ls mestres de l ansino moderno, João de Deus i António Feleciano de Castilho i outros, passando tamien pa la riquesa lhenguística de la Península Eibérica que ye mui amportante perserbar para podermos cuntinar a ousufruir desta más balie cultural que son todos estes falares tan próssimos mas que cada un ancerra un sentir i saberes mui própios i çtintos.

Para acabar, fui la beç de l tradutor Fracisco Niebro que, cumo siempre, mos prendiu cun la sue eicelente anterbençon, tenendo-se apegado l’eimoçon a la raia de nuossos mirares i palpitares. Apuis de l trabalho, tantas horas, ls dies, ls anhos que andubo a purparar la traduçon, ls agradecimientos a sue família, sue mulhier, Cristina, seus filhos, Jesé Pedro i Juan que muitas horas ls pribou de la sue perséncia. Referiu i bincou que cun uas migalhas que l Stado Pertués çponibilizasse poderie dar-se outra denidade a la Lhéngua Mirandesa que tamien ye ua Lhéngua de Pertual.

Fui ya moço crecido i apuis home feito que tubo cuntato cun Ls Lusíadas, nun fusse you studante tardiego mas pouco antendi de Camões. L poema Ls Lusíadas, de berdade, solo agora, an lhéngua mirandesa, ls tengo lido i antendido l canto maior de la lhéngua pertuesa.

Bien haia al Prof. Fracisco Niebro i a todos ls que mos perporcionórun un cachico de fin de tarde tan caliente.

Screbi este testo de mimória, puis nun fiç qualquiera apontamiento i pula la cierta muita cousa se me scapou. Assi fago-le un zafio a Fracisco Niebro, que ponga eique la sue anterbençon.


António Cangueiro

BERSOS

.
DUN ABÔ PAL NIETO

.I

Que séias cristalino cumo l’auga….

Cumo l'auga de la naciente,
Sigue l tou camino.
Sê rieiro i riu corriente.
Que chegues al mar,
Fuonte de bida.

Debes siempre atentar…
Que riu puode trasbordar
I todo stragar.

I apuis de chegares al mar,
Nun agites las augas,
Porque las sues óndias,
Son malas d’amansiar…

(Tou abô)

19/11/10

PARABIENES TIE EINÉS




Parabienes para bós, tie Einés
Parabienes hoije bos quiero dar
Por esta data tan querida
Que hoije ides a festejar

Mais un anho que ye passado
Que la ruoda nun parou
I para bós dar ls parabienes
You inda porqui stou

Pus la ruoda inda nun s´ancrabou
Senó yá bos tenerien abisado
Que habie mais un defunto
Que precisaba de ser anterrado

Mas la fiesta hoije ye buossa
Que mais ye que bós quereis
Deseio-bos muita salude
Para ajuntar a la que teneis

Para ajuntar a la que teneis
Deseio-bos muita felicidade
De quien bai bibindo porqui
Cun muita, muita suidade

I isto ye miesmo berdade
La bida ye miesmo assi
Mas hoije agarrai este beisico
Que you bos deixo eiqui

Un beisico de parabienes
I felicidades, pus anton
Que passaeis este die, feliç
Junto cun Arturio i cun Juan

Son ls buossos amores anton
Nun quedaran fuora de la fiesta
Dius querga que fagades muitas
Tan buonas, ó melhores que esta

Agradecemos-le anton a Dius
Ls prazeres que bos da na bida
Ye ua mesa de felicidades
Aqueilha que bos stá a ser serbida

Bamos anton a bibir la bida
Culs malabarismos que mos dá
Mas cumo somos buona giente
Aguantamos-los i yá stá

Nun teneis de quei reclamar
Que apesar de algun sarilho
Dou-bos un home para bibir
I puls dous cumprestes un filho

Agora ye seguir este trilho
Sin mirar para adonde ir
Que yá só por ser assi
Bal bin la pena bibir

Bal bin la pena bibir
I agradecer por star bibo
I mirai que ye assi miesmo
Que sou you que bos l digo

Digo-bos mais ua cousa
Eiqui só para nós
You yá me dou por feliç
An bos ber bibir a bós

Se furdes feliç, tamien you serei
Por isso dai-me esse prazer
Bamos agarrai-bos a la bida
I bibi-la cumo debe ser

Será assi que ten que ser
Para melhor anfrentar la situaçon
I an die de parabienes
Bamos a festeja-lo anton

Muitos beisicos bos dou
Para ajudar a comemorar
I mais un die de felicidade
Hoije bós quiero desear

I agora para terminar
Deixo-bos cun estas berdades
I dou-bos muitos beisicos
I muitas, muitas felicidades

José António Esteves

18/11/10

Quien ye que nun quijo ?



Quien ye que nun quijo
ber las óndias de l mar ?

Hai ua gaibota an mi que spera
l die an que l mundo será azul.

Anquanto i nó,
cuntento-me
cul sal
que me trai
ua lhágrima
que ben
i que bai…

17/11/10

PENSARES II

.


.

L die amanheciu mal ancarado.
La telbison dezie a mei die : - "la cousa stá negra, la crise ye grabe"
A tardechica l cielo staba cumo podeis ber pul retrato.


La bida ye marabelhosa, nós ye que nun queremos ber.


Almendra

PENSARES I

.


:
"Mais bale solo que mal acumpanhado" mintira tan gorda nunca oubi. Nunca naide, nien nada, stá solo.
.
"solo" ye un stado d'alma, porque todos dependemos d'algo ou d'alguien i alguien depende de nós i nós fazemos parte d'algo...


Almendra

16/11/10

Mais un Magosto (cumo se fusse an Bincosa ou nas Spadanhas)




Cumo se fusse ua cerimónia(ritual), que las pessonas tamien percísan deilhas, muitos associados, sous familiares i tamien amigos na tarde de l passado deimingo alhá s’ajuntórun al redror de l assador para quemer uns bilhós.

Fui ne l mesmo lhocal i a la hora que s’anformou ser por ameil i ne l site a todos, bisto astanho ser an die defrente de ls outros anhos, mas digo-bos i tamien l dixo muita giente, ls bilhós éran buonos, senó melhores que ls outros anhos, de canhanhas de purmeira scuolha, ls assadores son sprientes sáben l que fázen, porque son siempre ls mesmos tiene calho, las cumbersas stubírun amerosas, antressantes i calorosas.

Era ber to l mundo dar beisicos de buonas benidas, soltar palabras de sauidades i spressones de ganas de bolber a ber, la sastisfaçon era taluda, se nun habisse mais nada solo esto yá balie la pena star nestes ajuntouros.

Mas hai mais i muito mais, benir, marcar perséncia, star ne ls magostos , nas einiciatibas pormobidas pul’Associason, hai cumo un deber de nós darmos als outros alegrie de perséncia, dar un sunriso, un saludo, apertar la manos, dar un beisico, un abraço, fazer destes ancuontros besitas, porque ne ls tiempos que cuorren, que nun sobra tiempo, nun hai bagar para nada, estes dies debemos aporbeitá-los para falar culs cunterránios, culs amigos an special aqueilhes que mais çtantes ándan.
Nun debemos tomar estas cousas cumo ua oubrigaçon porque a esso naide debe quedar agarrado, mas ye siempre ua oubrigaçon cumbibir, festejar, consulidar las relaçones d’amisade, las fiestas i eibentos que ounírun ls cunterráneos.

You se calha até sou suspeitoso falar assi, porque sou falador, joldeiro i siempre fiç fuorça para que mos ajuntemos dando alguas pequeinhas upas para que assi fusse, mas quien nun l ye?

Neste dies gustaba de ber to l mundo porqui, sien eiceçon, muitos de ls que nun márcan perséncia deíxan-me triste, las saudades nun son apagadas i quédan arrecadas para nun sei quando.

Sou sincero, i cumo you hai muitos, pa la Direcion de l’Associaçon l miu muito oubrigado por me haberdes dado mais ua beç la possiblidade de festejar ua tradiçon tan fuorte i tan querida, armana desta só quando andaba a ser buieiro alhá, an Bincosa ou nas Spadanhas, só quando als seranos miu pai Jesé Gregoiro botaba alguas anguças de castanhas, guardadas na dega, ne l assador çpindurado nas lhares adonde toda la família calciemos las manos, l stómato i jogabamos a la “rebulhana-subre-aldana”.

L’ ounion de la família quedaba mais fuorte, porque fazimos desto ua fiesta, tamien ls Zenízienses, apuis destes magostos quédan mais ounidos, porque ls magostos son ua manifestaçon d’alegrie ajuntada an fiesta.

Pa l anho hai mais, até alhá outros ancuontros haberá, porque quanto you sei la Direcion de l’Associaçon yá stá a trabalhar ne l “Dous de Febreiro” (missa i almuorço)

Parabienes Associaçon Cultural i Recreatiba Nial de la Boubielha (ACRNB)


Obs: Bincosa i Spadanhas son chamadeiros de l termo de Zenízio, agarrados al termo de Caçareilhos

La nubrina (a tapar estas quelores)







Un ancontro cun l lhobo ó raposa, einesperado, uas bistas curtas anque las bistas séian lhargas, un recio a meté-se-me ne ls uossos, ua resina de star an casa, ... un die de nubrina cerrada an que l loinge ye mui acerca.
Pérden-se-me las palabras por estes caminos cun l chano molhado, adonde ls pies resbálan, las letras me fúgen na rebuolta de l tiempo, adonde las quelores de Outonho se me tapórun cun las goticas de la nubrina cerrada.
Miro palantre mas acaba-se-me l camino pa ls uolhos, la cabeça cansa-se-me.

Nun déixan de ser guapas las bistas adonde somos capazes de chegar, porque einigmáticas, porque ancierto l que para alhá bibe, porque todo stá anrebulhado an papel de seda a deixar ber solo pouca cousa, an meia znudeç sensual.
Yá tirei retratos para quedar esta nubrina marcada ne l calendário de la mie preséncia ne l Praino, neste Outonho de scassos dies na Speciosa. Porque anteimamos an seguir las stradas tanta beç, cumo formigas nos sous carreirones quando ándan a ancher ls celeiros de l formigueiro?
Porque nun pararei you neste castielho cargado de mofo, presépio de tanto anho, adonde l mofo se séca ne l Berano mas cun las pormeiras augas lhougo berdega, presépio siempre feito, a cada anho cun menos figuras!
Anque guapa, la nubrina fai-me doler la cabeça, anque séia ne l Praino. Gusto de bistas lhargas adonde ls mius uolhos béban auga nas punticas de ls cabeços adonde chégan a sue quelor cinza azulada de tan loinge séren, gusto de deitar ls mius suonhos nas ourrietas i spertar ls pies nas rebuoltas de ls caminos soudosos de passos.
Assi, nun me abinturo pul termo. Nó porque ténga miedo, ls lhobos yá nun me méten miedo zde que andube a caçar liones i zde que las cuontas que an nina me amedruncában se zeliran na mie mimória. Tengo miedo de ls perros de ls pastores, siempre tube. Inda onte, ls sonidos de ls chocalhos acerca de l camino por adonde habie de passar me fazírun atrabessar cerrados, saltar paredes, para salir muito mais adelantre. Són tanto perro i tan medonhos que me parece que ls lhobos al pie deilhes son berdadeiros cordeiricos.
Anté que l sol nun sperte atrás de l cabeço de l Sierro i me almeie ls amarielhos, burmeilhos i ocres de l termo, porqui me quedarei a scarbar l lhume i a fazer la marmelada, roubando a la casa ls oulores a marmelos.

15/11/10

HOIJE

.
Yá fustes a ber l HOIJE de l die 15?!!
Para ls menos atentos ende queda l link...
.
http://www.sendim.net/noticias/hoije/noticias_titulos.asp?id=1163
.
Tols dies amboras an mirandés.

14/11/10

LUCRÉCIA CUNTA-MOS COMO ERA


Treminei de ler l lhibrico - Lucrécia cunta-mos como era - de Alcina Pires. Las palabras dizen l que se passou, sien floreado mas ancarreiradas cumo las gabelhas que crecian bien dreitico cunsante la torna de l'arada. Cada palabrica ye un ressumar de mimórias adonde cada cunta mos trai las maroscas que todos fazímos : "...simpre bien atentos al carabeilho de la puorta, nun fusse la mai...apanhálos na marosca.", diç-mos Lucrécia na cunta de Ls uobos sparrufados. Ye mui amportante que estes rosairos de palabras queden scritas i se mostren, puis fazian parte desse tiempo i de la lhida de todos ls dies. Era l peliqueiro que se nun aparecisse de tiempos a tiempos ya las pessonas andabam anrezinadas i cunsemidas. L bruxo de Ruolos, l sou pratico de smalte, ls granicos de trigo, até parece que los stou a ber, puis you tamien fui alhá. Son cuntas que mos ponen naqueilhe tiempo a Arrastar folharascas , a oubir cuntas de lhobos i bruxas, a eimitar ls mais bielhos nas sues lides i que bien mos lo cunta Alcina Pires, sien tirar nien poner, eilhi stá todo - cumo era - .

Falta-me ler un lhibrico desta colecçon mas para todas las TIES que screbíran, nunca ye demais dar los parabines i ende ban ls seus nomes i l títalos de ls lhibricos i sue tierra de nacença:


LUCRÉCIA CUNTA-MOS COMO ERA - Alcina Pires - Malhadas/(creciu un Zenízio);

ANTRE MONAS I SBOLÁCIOS - Adelaide Monteiro - Speciosa;

LA PAIXARINA AZUL i OUTRAS CUONTAS - Bina Cangueiro - Augas Bibas;

TIEMPO DE LAS CEREIJAS - SãoSendim (Pseudónimo) - Sendin.

13/11/10

Giente pobre : hai quien inda mos querga roubar !


Li esta ambora que saliu na sumana atrasada na secçon « Cultura » de l Jornal Nordeste (jornal qu’inda nun cunheço bien mas que me cumbence cun este tipo d’ambora que un puode cuntinar a lé-lo)… ambora esta que bal la pena ser eiditada tamien aqui para nós la comentarmos sien ningun stado d’alma subretodo nestes tiempos que son de crise i de sacrefícios para muitos i an muitos países até ls mais zambuolbidos.


" Livro de Adriano Moreira custou 55 mil euros

Só para colocar 500 exemplares no mercado livreiro, a autarquia gastou cerca de 9 mil euros

A Câmara Municipal de Bragança (CMB) gastou 54.404,90 euros para publicar o livro “Adriano Moreira – Biblioteca em Bragança”, apresentado no âmbito das comemorações do 5 de Outubro.
Na altura, o presidente da CMB, Jorge Nunes, não quis revelar os valores envolvidos na edição da obra, mas o Jornal NORDESTE está em condições de avançar os números. Para a concepção dos conteúdos, o município investiu 26.400 euros, mais 19.250,90 para a execução gráfica de mil exemplares, aos quais acrescem 8.750 euros para a distribuição no mercado livreiro de 500 volumes.
Ao todo, a autarquia gastou perto de 55 mil euros para lançar esta publicação, que considera “de interesse para a História do Município”. Para a CMB, trata-se de uma “referência municipal, com uma concepção de conteúdos e execução gráfica de elevada qualidade”, cujo preço de venda ao público será de aproximadamente 35 euros.
A par do livro dedicado a Adriano Moreira, a autarquia também adjudicou a distribuição de 300 exemplares da obra “Bragança Marca a História - A História Marca Bragança” às edições Almedina, que vão cobrar 4.500 euros por este serviço. Contas feitas, a CMB vai desembolsar 13.250 euros só para colocar estas duas obras no mercado livreiro.
Recorde-se que o livro sobre a vida e obra de Adriano Moreira é composto por 612 páginas, que compilam a biografia, as obras e os textos publicados, as condecorações, a documentação fotográfica e o catálogo dos livros que fazem parte do acervo doado pelo professor a Bragança.

Por: Teresa Batista "

Comentairo :

Ye surprendente esta ambora mas tamien mui antressante ! Depuis de habéren yá aceitado dar (puls bistos) l nome dun antigo menistro de Salazar a ua biblioteca an Bergáncia, capital de destrito, i de habéren tamien retratado l home nesse mesmo jornal Nordeste (antre outros), para falar nel, delantre dua mui patriótica bandeira de Pertual, só agora ye que you por eisemplo çcubro nesse mesmo jornal (mas inda bien que esso acuntece !) todos estes dados, eilementos i anformaçones subre l custo dun lhibro de mais de 600 páginas de « execução gráfica de elevada qualidade » çtinado (nun puode ser outra cousa !) a promober l home esse… mas Giente, cumo ? senó cul denheiro público (l buosso, l nuosso, l denheiro ganho por nós todos) sien que esse tipo de decison tenga probablemente sido debatido cumo eisigirie que fusse, subretodo nestes tiempos de crise an que na grande maiorie (nós ls eimigrantes tamien !) somos oubrigados a fazer grandes sacrefícios todos ls dies… para mui certamente inda dar a ganhar a alguns que nun son aqueilhes que mais precísan… cumo esse Adriano Moreira que fui i talbeç inda seia (i nun hai que squecer ou tener miedo de l dezir !) un apologista de Salazar cumo yá cheguei a dezir aqui mesmo neste site i noutros se fur preciso.

Anton bamos a ber !
L home dá uns quantos lhibros (Resta a saber tamien que lhibros! Lhibros para quei i subre quei ?... para cuntinar a fazer mais ou menos direta ou andiretamente l’apologie de Salazar i de outros salazaristas que inda hai por ende ?)… Ye esso anton que mos debe tapar ls uolhos i mos lhebar a pensar que l home ye dua generosidade eisemplar ? Talbeç, na realidade, nun passe esso todo dua manipulaçon (mais ua cumo houbo muitas ne l tiempo de la Ditadura precisamente)… la proba eibidente ye que só depuis ye que l cidadano (anton nun hai quien mos tente anganhar ?) acaba por saber l que custou afinal de cuontas a cada un (para esso purparai un bun monton de euros !) para andar a promober giente que an tiempos nun fizo outra cousa senó arruinar l paíç (mas para que uns anchíssen bien ls bolsos i cumo eilhes querien !), deixando muitos, la grande maiorie, a morrer de fame i de falta de todo… subretodo de justiça, de democracie i d'anstruçon.

Acabo aqui porque you para ganhar l que como nun ando a la spera de Cámaras para me anchir ls bolsos al custo de toda ua populaçon mas inda quiero dezir assi i todo que por spriéncia yá que you tamien trabalho nua biblioteca adonde todos ls dies compramos lhibros, jornales i rebistas, sei bien que cun 54.404,90 euros bien lhibros se puoden comprar ! I cun esses lhibros yá se fazie ua buona biblioteca cun títulos i obras que serien scolhidos nó por un andibíduo solo (fusse el quien fusse !) i segundo critérios subjetibos demais i até partidairos ou arbitrairos mas de maneira coletiba i subretodo democrática, eisigente ne l que diç respeito a la necessidade de saber cumo gastar de maneira la mais justa possible l denheiro que ye (nun hai que squecer de l dezir tamien) l fruito de l trabalho muitas bezes duro de ls cidadanos dua cidade, dun destrito, dun paíç.

I inda digo mais !
Un lhibro (de mais de 600 páginas !) subre la bida i la obra de alguien inda an bida que nun ye nien reconhecido nien celebrado de maneira ounánime ou sien falha nien an Pertual nien ne l Strangeiro, l que ye que esso inda quier dezir ? Cousas buonas ? Ua cousa parece clara : ye deficele nun acraditar que l home ye tamien na realidade un eigocéntrico, talbeç até un eigocéntrico primairo, mas talbeç tamien un ouportunista para nun dezir mais !
I agora que pense bien la populaçon de Bergáncia i saba scolher quien debe de ser eileito para tomar las melhores decisones. I las melhores só puoden ser aqueilhas que son las mais democráticas i nó l resultado dun solo andibíduo.

Doces bércios

Stá tan guapo l Praino! Quando miro atrabeç de las jinelas ye un mundo de quelor que se me apersenta i me cumbida a caminar por esse termo.
Ye ua altura de l anho guapíssema esta de l´Outonho neste cair de fuolhas, apuis que las árboles realizórun sous suonhos deste anho. Mais suonhos chegarán cun la primabera i assi se seguirá l camino nua renobaçon sien fin.
Hai ua serenidade outunhal, anfenita, an toda la natureza, de l mais simpres guiço anté l mais grandíssemo castanheiro, la de mulhier cun filhos criados, arrolhando ls nietos cun toda la sabedoria dua bida.
Outonho ye doçura an fuolhas que se çprénden i pousan an rugaços calientes, doces bércios.

12/11/10

Neste siléncio friu

Todo ye siléncio na scuridon deste cielo. Todo ye siléncio nesta tierra adonde ls uossos se sténden cedo ne l xaragon por falta de asseranadores. La telbison nun fala la sue fala i solo eilha fala i fala alto para oubidos cun tímpanos gastos...
Cheira a Outonho an to las squinas de la casa cun oulores a marmelos a spera de açucre, a maçanas ne l sobrado, a colgadeiros de ubas, a pimientos que sobrórun i que me spéran anriba de l munton de batatas, nórias amarielhas yá un pouco spaixaracadas. Cheira-me a Outonho, anque nun tenga bido las quelores calientes de l termo. Quando cheguei yá l moucho cantaba nos cerrados deiqui de baixo.
Ls renacalhos anterrórun-se ne l lhodo cun miedo a la gilada; ls grilhos stán guardados nos foios a treinar las cantigas para soutranho; las streilhas arreculhírun-se, nun sei se por star anubrado, se por miedo de mirar pa l assumadeiro para adonde you miro nesta nuite frie a sue percura.
Nien ua jinelica cun la lhuç a tembrar, solo las lhuzes de ls lampiones de la rue se amóstran, nien ua lhuzica nas casas para adonde stou a mirar.
Lhádran-me ls perros quando salo al lhado de fuora de la puorta, cumo se stranha yá me sentíssen nesta tierra, ouséncia bai para dous meses.
Miro l cielo i, anriba de San Martino hai un claron, guapo, a marcar sue perséncia de aldé galana. Talbeç alhá haba quien se assome a ber streilhas i tamien beia l claron de la Speciosa. Talbeç nó. Talbeç nun haba bibalma que se baia de l lhume a estas horas para ber las streilhas nesta nuite de aire de la sierra que corta las narizes.
Nien l lhobo que tanta beç se oubie eiqui, nos touçones de l Forno se assoma agora. Para quei se las canhonas yá nun drúmen ne ls chequeiros…

A la pormanhana quando l sol benir, l Praino há-de amostrar las sues quelores de fogo i siempre haberá paixaros a cantar que mais nun seian ls tordos a buoltas a las azeitonas mesmo que inda nun stéian maduras.



11/11/10

10/11/10

PAC APÓS 2013

.
PAC APÓS 2013

La lhéngua mirandesa ye cada beç mais ua lhéngua adulta i que mais giente scribe i lei, pul que tamien ls testos dében ser cada beç mais bariados i la politica tamien debe fazer parte de la scrita i de l çcusson.
Stamos ne l tiempo de porparar la nuoba PAC ou outra cousa qualquiera, que apuis de 2013 mire bien para la realidade agrícola de ls pobos de la Ounion.
L Praino inda presisará de mais uns anhos de ajudas nesse setor. Ora tamien nós debemos dar la nuossa upa i cuido que l testo, que pongo a seguir, puode serbir de base a la çcusson. Son cunsideraçones de Arlindo Cunha, mas son las de la totalidade de ls deputados Ouropeus, porque ye l custatar de ua realidade. L modo de ancuntrar soluçones ye que ye destinto, porque cada partido ten la sue bison de la sociadade.
Sei que para alguns hai deficuldade an assumir la çcusson sana de la politica, mas tenemos que traer tamien para la lhéngua mais esses testos, ajúdan a screbir mais i melhor i ajúdan tamien a porcurar outros termos para l’anrequecimiento de l mirandés.

“Nua sociadade ouropeia a braços cun grabes porblemas eiquenómicos i sociales, cun aguçados apetites para outelizaçones altarnatibas de l'ourçamiento, ls únicos argumientos social i politicamente relebantes para defender l'ourçamiento de la PAC na atualidade son ls que decúorren de la teorie de ls benes públicos i de las falhas de mercado. Ó seia, la sociadade percisa dun cunjunto mui amportante de bienes que solo l'agricultura puode assegurar ne l território: la porduçon de bienes alimentares, siguros, de culidade i respeitadores de las reglas de sustentabelidade, que mos eibíten ua scessiba dependéncia de l'abastecimiento por parte de países terceiros; l'acupaçon i l'ourdenamiento de l território; la preserbaçon de l'ambiente, de las paisaiges, de la cultura patrimonio i tradiçones, etc. Cumo, l mercado nun paga alguas dessas funçones (ne l lemite solo paga la funçon pordutiba, i mesmo essa an parte, debido a einormes eisigéncias de eco-cundicionalidade que son ampostas als agricultores i que ls pónen an zbantaige cumpetitiba face als sous parceiros de l resto de l mundo), ampone-se qu'esta falha de l mercado seia suprida pulas políticas públicas. Dende la rezon de ser de ls dibersos tipos de susídios a l'agricultura.”
.
(Arlindo Cunha ex-menistro de la agricultura)
.
Speramos pulas buossas upas…

09/11/10

MENINO JESUS DA CARTOLINHA

.
L NINO JASUS DE LA CARTOLICA
.

.
LHIENDA

Durante la Guerra de la Restouraçon, Miranda biu-se mal para mantener la sue defensia. Las tropas einemigas éran muito mais que las que habie an Miranda. L castielho staba cercado por todos ls lhados. La comida yá ampeçaba a faltar. Nun se sperában yá ajudas de nanhun lado. Todo parecie perdido. Ls mais fracos yá pensában an rendir-se. Mas sien se saber cumo, oube-se un grito a animar la giente, todos bán adreitos a esse grito i béien un nino que, cun ua spada na mano, cuorre de un lhado para l’outro a animar la giente i nun sfregante, todos se ounírun atrás del. Pégan an todas las armas que púoden arranjar, spadas, barapalos, calagouças, fouces, biendos i todo l que serbisse para se çfendéren i an todas las puortas, frinchas i muralhas nun faltaba giente para çfender Miranda.
Cun la fuorça que ganhou, la giente saliu de las muralhas i baia contra las tropas einemigas. Estas quedórun tan zourientadas que nien tiempo tubírun de pensar noutra cousa, que nun fusse fugir a siete pies, deixando lhibre a Miranda.
Na cidade fui ua fiesta, todos se abraçában i beijában, ls bielhos chorában de alegrie, mas adonde staba l nino? Porcurórun por todo lhado, naide cunseguiu ancuntrá-lo. L nino que fui l’heirói, habie zaparecido an beç de la cidade que salbou i que yá tantas bezes, por star na frunteira, habie sido çtruida i mais ua beç parecie cundanada a zaparecer. Ls mirandeses, que siempre fúrun fieles a la sue fé, solo bien ua splicaçon para l zaparcimento de l nino, que apareciu tamien sien se saber cumo. Naide coincie un nino cumo esse, tenie que ser un milagre, l nino solo podie ser l Nino Jasus.
Ls mirandeses tratórun de mandar fazer ua eimaige que quedou a ser benerada por todas las geraçones, zde esse tiempo até hoije. Passou a tener la roupa de un fidalgo desse tiempo i la roupa mudaba de quelor, cunsante la quelor de la liturgie de la eigreija. Ponírun-le al peito ua cundecoraçon a que tenie dreito i a la cinta ua spada de prata, la spada cun que benciu ls einemigos de Miranda.
Até al lhiberalismo, este Nino tenie dreito a recebir l mesmo que un capitan de l eisército pertués.
Hoije ten ua roupa cun que sale a la rue, na fiesta de Santa Bárbela, an Agosto. Nesse die, ye colocado nun pequeinho andor i ye lhebado por outros ninos, tan pequeinhos i puros cumo el, todos bestidos de la quelor de la pureza, albos de niebe. Na fin de la percion, buolbe a la sue redoma de bidro, para cuntemplaçon de todos ls que besítan la Sé de Miranda.
Muita ye la giente, de todo l mundo, que ben a ber l Nino i que a el piede ajuda para ls sous ninos. Muitas son las cuontas de milagres quel fizo, uas serán berdade outras nó, mas quien somos nós para julgar? L que si ye cierto, ye que de toda parte l tráen roupa para l bestir zde ls pies a la cabeça, sapatos, meias, camisas, chapéus, fatos anteiros.
Mas nada melhor que ir a ber la maior relíquia de Miranda.
Por anformaçon que recebi, l nino fui feito cumpleto, até ten la anatomie que mos mostra se ye nino ou nina.

Recolhida an 1979, an Paradela, de tiu Lérias
Marcio de 1983 (corregido de acordo cun la cumbençon, an Junio de 2008)
Almendra

L Associatibismo i l Recreatibo de fuora






Nun se puode dezir de todo que l’Associaçon Cultural i Recreatiba Nial de la Boubielha (ACRNB), Associaçon que tubo na sue ourige solo giente dua aldé de l Cunceilho de Miranda de l Douro, birada pa l associatibismo, pa l recreatibo i pa la cultura seia ua lhança spetada ne l zerto.

Puis hoije yá hai muitos cumbíbios pormobidos por giente de las bárias aldé de l Cunceilho por esse mundo afuora, adonde ye bien bisible ls eibentos recreatibos i outras einiciatibas, assi cumo l’Associaçon de la Lhéngua Mirandesa (Lisboua), Associaçon que ten stado siempre a la delantreira de l ansino, dibulgaçon, pormoçon de la lhéngua Mirandesa.

Mas l’oureginalidade, cumo ourganismo que ajunte ganas i quereres de mantener ounida ua quemunidade (mesmo sendo pequeinha) de pessonas salidas dua aldé, cuido you, pertence a la quemunidade Zeníziense, hoije l’Associaçon Cultural i Recreatiba Nial de la Boubielha.

Porque hai trinta i cinco anhos datrás, las cousas éran bien çfrentes, stában adrumecidas ou nun se reconhecien las eideias coletibas, saliesse dun regime an que nun habie metido nas pessonas l’eiducaçon de que un pobo ye un todo, feito de questumes, bibéncias, tradiçones, fala i de quemunhon.

Que sien esso, ye un pobo sien eidentidade, sien la sangre, sien raízes, sien balor, perdido cumo se andubíra nun zerto, que ralas son las bezes que ancuontra l camino cierto, queda zbotado i zafigurado.

Por esso ls Zenizienses que tubírun la feliç eideia, alguns para mauga nuossa yá nun stan antre nós, de s’ajuntar pula purmeira beç i ls que todo fazírun para que la quemunidade cuntinuasse i s’alhargasse a cunterráneos i amigos doutros sítios, ténen que tener de la parte de todos nós l reconhecimiento de que éran i son pessonas cun eideias, i arriba de todo cun sentido houmano i de feturo.

Hoije a modos de refleçon, quando me pongo a mirar l passado, bien debrebe chego a la cuncluson que sien ls magostos adonde to ampeçou, ls cumbíbios/jogos tradecionales que se pormóben ne l purmeiro de Maio, la comemoraçon de l Dous de Febreiro (fiesta de l’aldé) cua missa dezida an mirandés i la cena, nun serie la mie bida la mesma cousa.

You nun sou capaç de m’eimaginar a fazer esto solico, cuido que naide, porque cumo seres houmanos que somos, solo somos felizes a pie de giente, de la nuossa giente, de la giente que tubo la mesma criaçon, ls mesmos questumes, fala la mesma lhéngua, que stamos lhigados por lhaços familiares i d'amisade, que mos conhécen i conhecírun ls nuossos d’antigamente.

Por todo esso i l muito que queda por dezir, la nuossa Associaçon tubo i cuntina a tener un papel muito amportante nun solo ne l anriquecimiento de balores houmanos de la quemunidade a bibir an Lisboua i alredores, cumo ne l campo lhénguistico porque stubo zde la purmeira hora de manos dadas cun todos ls eibentos pormobidos pul’Associaçon de la Lhéngua Mirandesa ne l campo de l ansino i de la scrita de l mirandés.

Tamien eiqui se puode antender que ye un dar i recebir, se ls associados dórun muito al coletibo tamien recebírun dambas las dues upas muito amportantes que solo se ténen quando se trabalha an associaçon.

Tengo inda mais alguas certeza, seia qual fur l die de manhana, hai cousas que la Stória nun ye capaç d’apagar, que l’Associaçon C. i R. Nial de la Boubielha cuntina biba i bien biba, que la gana de dar l sou melhor pulas pessonas, pula cultura mirandesa i de pertual nun arrefeciu.

08/11/10

Magosto de l'Associaçon C. i R. Nial de la Boubielha



(Este bideo ye ua mostra cumo assamos las castanhas)

Arríma-se l die de l Tradecional Magosto.

Que astanho se fai ne l die 14 de Nobembre, i nó l die 1 cumo siempre fui questume, por decison de la redadeira l’Assemblé Giral, que terminou que seia ne l 2º demingo de Novembre.

Esta demuda, de nun ser ne l die stórico pa ls Zenizienses, nun fui ua decison por acauso, nien por gana de l’Assemblé Giral demudar las cousas, mas si porque ne ls redadeiros anhos benien chegando muitos sentimientos pa l fazer.

Ls tiempos hoije yá nun son cumo hai trinta anhos datrás, l die de “Todos os Santos”, anque todo ampeçou queda muito oucupado pa la maiorie de ls associados, familiares, amigos i cunterráneos, bisto ser un die cun muito segneficado religioso, nun tenendo assi la possiblidade de star na cunfraternizaçon de l magosto.

Deste modo la Direcion de l’Associaçon fai gusto que to la giente deia ua amanhadela na sue bida i termine a star ne l Magosto, que bai a tener lhugar ne l mesmo lhocal de ls redadeiros anhos, ne l terreiro de las fiestas de Corroios, Quinta da Marialva, pulas 14 horas.

Ls magostos i demais atebidades çportibas i culturales de l’Associaçon, ténen sido ancuontros dua amportáncia strema, ten sido neilhes que ls questumes adromecidos ténen benido al de riba, se repónen las tradiçones, se mátan las saudades, se cúntan cuontas an mirandés i pertués.

Las castanhas son por cunta de l’Associaçon.

07/11/10

La Paixarina Azul

La paixarina azul, nun ye mas ye tan berdadeira; nun sabe mas sabe l que diç; ye ne l bolar que se apega a la bida i mos diç que la bida ye para ser bibida. Ls purmeiros anhos son tan amportantes para nuossas bidas; l que se recibe molda i faç l que somos. L çtino fuge i mos agarra; ls suonhos que se mos çprenden i apuis nun los agarramos mas stan bien andrento de la fardela de nuossas lhembráncias.
Cumo mos agarran las cuontas de Bina, quaije sien mos darmos cuonta, ende stamos nós andrento deilhas, ye quaije un filme adonde mos metemos i bamos fazendo parte de la bida de las pessonas que son tan bibas i berdadeiras que stamos alhá bien pertico a fazer parte de todo l que se passa.
Las cuontas salen de l muonho de la lhana i l fuso vai çprendendo filos que se mos anrrodilhan tornando mos parte de l nobielho.

Bien haias,

António Cangueiro

Hai ua madrugada

Hai ua madrugada an cada die i hai ua scuridon a anfilar cada madrugada i,... hai ua ourora.
Sintada na ourora que loinge inda bén, stribada ne l siléncio desta spertina, scribo cun la mesma necidade cun que resfolgo, lhimpando l sangre de l gás benenoso para apuis antrar l ocçigénio i se renobe.


Hai cousas que tengo que fazer para me mantener biba por drento, botar para fuora l que bai n´alma, an lhibros ó an telas, adonde quedaran seinhas, ajuntando l passado cun l presente i caminando a caras al feturo.
Si, porque tal i qual l´aire que mos entra pa ls pulmones i que sien el mos atafanhamos, tamien la bida sien sprança de feturo, mos mata als poucos…



… Tenes ua lhágrima a atalancá-te l riu que nun deixa que ls tous uolhos béian la lhuç. Tenes ua tristeza a cerrá-te l´alma que nun te deixa caminar.
Tenes ua friaige a anregelá-te l cuorpo que nun te deixa ber l mar
i nel biajar.
...Fai de la cara resbalina para essa lágrima para que se sgúbie i te deixe l riu suolto.
Nun la lhimpes, anque l lhenço seia ameroso!
Deixa-la cair ne l riu, para que cun eilha l carambelo se scáche.
Apuis, hás-de tirar deilha l sal para que nun mate las flores.
Rega-las, mas nun se te squéça daqueilhas acocadas ne l rugaço, a murchar!
Ls puolos medrarán, las quelores abibarán, debrebe quererás soltá-te
ne l ouciano, debrebe caminarás serena.
Que cousa tan guapa
ye ua flor regada,
nun rugaço de mulhier!

A seguir a cada madrugada

hai un sol naciente,
a acabar cun la scuridon
an que stá anfilada…





06/11/10

Antre Monas i Sbolácios


Sbolácios rastreiros i serenos que an ti percuras l camino que un Outonho Amarelhécen bidas an suonhos rializados, soltan-se palabras como mar a scumar de raiba. Mira Adelaide, l mar quando scuma ye mui brabo...bidas de marineiro...i Nó, naide te amordace, solta las palabras boziando, na tue rue camina firme l pie, sbolácia cun necras de suonhos de l bércio adonde naciste i l mundo que te fizo ranace todos ls dies un Beilarinas a antrar ne l baile, solta las palabras ancerradas un ti i lhuita, torna a lhuitar i solta-te de tou cais, biaija... i faç poesie.
Son calientes ls tous bersos, tan calientes cumo las colores de l bermeilho de l Outonho!

L mar rebultoso nun serena l'alma!
Un beisico,

Antonho

Tiempo da las cereijas


L tiempo de las cereijas chegou ne l Outonho i l aire soprou a trazer segredos ne ls remissacos de l'alma...apuis l ...doce i sereno.., ende l Ambernal arrolha melancolie de la tierra un sprança calhada de la semiente, l Silenço trai sprança i gana de bibir; Suonho de maio trai la fuorça que sonhemos tener andrento...Jinela de l'alma a saber dua seinha; La hora de Marmurar suable l silenço de la tarde,...

Assi se fui çprendendo l bermeilho de l berde a saber a pan caliente cun manteiga i nozes de palabras doces....

Bien háiades, SãoSendin, por amerosar las tardes de Outonho.
Saludo,

António Cangueiro

Besita de l papa na Spanha de Zapatero

Manuel Azaña Díaz (1880-1940), segundo i redadeiro Persidente de la República spanhola de 1936 a 1939.

Bieno esta anformaçon an castelhano na Tulha que you tamien leio de beç anquando:


" El Papa vincula el laicismo de Zapatero con el anticlericalismo de la República
En medio de un cielo con niebla, el avión del papa Benedicto XVI ha aterrizado en aeropuerto de Lavacolla, en Santiago de Compostela, donde ha sido recibido por los Príncipes de Asturias y una multitud de cientos de fieles, entre gritos de "¡Viva el Papa!". Durante el vuelo, el Sumo pontífice se ha mostrado preocupado por la existencia en España de un "laicismo agresivo" y ha establecido una relación directa entre el actual choque entre fe y laicismo de la España de Zapatero con el anticlericalismo de la Segunda República, durante los años treinta. "


Só querie dezir que fui anterrado a uns 50 kms de adonde bibo ne l Sul de la França, na cidade de Montauban (cumo tamien acunteciu por eisemplo cul poeta António Machado que se morriu i fui anterrado an 1939, na Catalunha mas de l lhado francés i solo a poucos quilómetros de la fronteira) Manuel Azaña: aquel que fui l segundo mas tamien l redadeiro Persidente de la República spanhola. Se fui ende que fui anterrado quando se morriu an 1940 i nó ne l sou paíç natal, la Spanha, fui porque fui an França adonde habie tentado refugiar-se an 1939 cumo muitos outros miles de republicanos spanholes (l mais deilhes lhibres pensadores i defensores de la laicidade mas perseguidos puls franquistas) que acabou por morrer de cansaço i de maleita, perseguido tamien pula Gestapo i l regime de Hitler.


Este papa pensará bien naqueilho que diç i que pensa ?

PERTUÉS, MIRANDÉS OU COUSA NENHUA?






Onte, staba you a passar la bista por ua rebista de grande tiraige nacional i refrécia an termos jornalísticos, quando dei de caras cun artigo que me chamou lhougo la curjidade.
Cunfesso que apesar de haber passado centenas de bezes a la borda, nunca me habie apercebido de la gafe. Un placar an Miranda, quien sal de la cidade i antes de chegar a rotunda de l cruzamento, anforma las direçones i scribiran Alfândega da Fé cun "til".
Yá me habie dado la gana de denunciar outros casos tals como, Fonte d'Aldeia , que an beç de apóstrofo debie tener l artigo "de", fui assi que me ansinóran na scola.
Outra calinada i fuorte puode ler-se no cruzamento de la N 221 que dá para Bila Chana, "Vila Chá" se calhar trocoran ls acentos sin querer, l de Alf(ã)ndega cun este.
Yá agora nun sei se bos destes tamien de cuonta como ls de Argoselo azedoran l nome de la sue tierra, apostaque fui porque passou a bila! eiqui parece-me que debe tener sido por proua, agora chama-se Argo(z)elo. Eimagine-se que ls de Sendin tamien quieran botar açucre no nome de la sue bila, como l chamarien? (C)endim!



05/11/10

porque inda ye cedo



Nun te zangues !
Nun digas mal de mi !
Inda te quiero oubir dezir
Pul cuntrairo
Que hai nuites calientes
que ls suonhos guárdan.
Hai un mistério que só la lhuna sabe
I mais nun te digo
porque inda ye cedo
mui cedo para todo te rebelar.





L hourizonte de ls tous uolhos



Camino a caras a l´ourizonte de ls tous uolhos
seguindo ua lhuç de sol naciente
que me bai chegando an óndias de ternura.
Todo ye sereno neste amanhecer.
A cada pistanhar me chégan quelores
que me almeian todas las scuridones.
A cada óndia que entra,
benida de las praias de ls tous cuntinentes,
mais se me einunda la mie sede,
se me refresca l cuorpo,
se me zourientan ls sentidos cun sous oulores,
i mais me arrástra an sues corrientes.
Acumpanho l chubir de l sol ne l cielo,
bou-lo seguindo
cumo berboleta adreitos a la lhuç,
i por ende camino.
Anrebulhada an nubres,
sento-me na Cinta de la Raposa,
bien alhá no cerro.
Cumo na Muntanha Russa,
bou para baixo
para lhougo a seguir ir parriba,
neste jogo de spráncia de mais lhuç apelidar.
Abaixo de ls hourizontes de ls tous uolhos
quando deixas de mirar ls mius hourizontes…




Las Fran-COUSAS




Cumo ye de l conhecimiento quaije de todos, porque stá sendo anunciado puls meios de comunicaçon (telbison, rádio, jornales), sabe de la besita de l Sue Santidade l Papa a Santiago-Galícia.

Puis stá para brebe l pelegrino de Roma fazer ua biaige, i sastisfazer un de ls deseios de ls nuossos bezinos Galhegos (pobo bien deboto, cun fé, que sabe recebir to l mundo, que stá siempre de puortas abiertas para aqueilhes que chégan an paç).

You cunfesso, gusto desse pobo lhuitador, quantas bezes le botában mala nomeada sien rezon nenhua, pulas mies andanças por Spanha adonde trabalhei, mesmo nun sendo muitas, mas siempre que me cruzei cun galhegos me deixórun buonas spriéncias i amizades que me calcírun l’alma.

Un die deste inda bou a relhembrar alguas deilhas.

Mas cumo you dezie ne l títalo, las “Fran-cousas”(antenda-se cousas de Franco) l pobo cunta (se nun fur bien assi las mies çculpas) que nesse mesmo lhocal, terreiro adonde bai a ser la stada de l Papa, hai muitos anhos ne l tiempo de la ditadura, un die un tiu, anraibado cula bida i cul regime, botou-se a la rua praguejando i boziaba:

“me cago an Franco i me cago an Dios”


Ora cumo to la giente sabe, esso éran cousas que nun se podien dezir, custában la lhiberdade, esso dun se cagar ne l mandon de Spanha era castigo cierto, mesmo qu’un stubisse de cesta cheno i cheno de rezon.

Ls capangas (guardiones) de l regime lhebórun-lo, preso, ancarcerado i julgado, saliu la senténcia:

-Pagar duzientas i cinquenta pesetas por oufénsia a Dius al Stado, i seis anhos i un die por oufénsia al generalissimo Franco cul çamarro ancerrado na prison.

Cumo serie se tubira oufendido Sue Santidade l Papa?

Por un triç...


Las cousas son l que son i quando las bibenciamos ye que mos damos cunta que hai cousas que nun stan bien. Tamien acho que los responsabeles saben que nun stan bien. Mas l que fazen? La berdade ye que quando se stá de fuora ye facil dar centenças i hai muitos a da-las mas que pouco fazen. Porquei ls hospitales nun funcionan bien? Dolientes a mais ou doutores a menos? Por mala sorte, quando un ten que ir a un SAP (Serviço de Atendimento Permanente) dues horas para ser ouserbado, l doutor nun ye pertues -até puode ser melhor doutor que l pertues - ye solo para registro - manda-lo para l hospital, bai a la triage, fita amarielha, mais tres horas para ser bisto por outro doutor - nun ye pertues- la zona de ourgenças ye solo macas, dolientes por todo l lhado, uns soltan bózios de dolores, outros solo queren ourinar i nun puodan salir de las macas, outros contorcen-se de dolores, outros ataman las dolores cun ua agulha na bena i l frasco spindurado a ber salir gotas i assi se passa ua nuite. Todo ye por un triç... por un pelo... tanta cousa que poderie ser mudada... Manda quien puode. Quien puode ye tratado assi?

Classes de mirandés an Lisboua



Ban a ampeçar las classes de mirandés an Lisboua, de l anho 2010-2011, dadas por Amadeu Ferreira i Francisco Domingues i patrocinadas pula Associaçon de Lhéngua Mirandesa.

Die de ampeço - 8 de nobembre
Die de semana an que se daran las classes - todas las segundas
Hora - de las 20,30 a las 21,30 horas
Sítio - Rua Dr. António Cândido, nº 10 - 2º Esq. [l mesmo sítio de l anho atrasado].

Astanho será l 2º anho de l curso de einiciaçon, benindo l mais de ls sous alunos de l curso de l anho atrasado. Alhá bos speramos.








04/11/10

AMISADES PARA SIEMPRE

Un die la maiorie de nós eirá apartar-se.
Sentiremos suidades de todas las cumbersas atiradas fura,
de las çcubiertas que fazimos, de ls suonhos que tubimos,
de ls tantos risos i momientos que partilhámos.

Suidades até de ls momientos de lhágrimas, de l'angústia, de las
bésperas de ls fines-de-sumana, de ls finales d'anho, anfin...
de l cumpanheirismo bebido.

Siempre pensei que las amisades cuntinassen para siempre.

Hoije yá nun tengo tanta certeza desso.
An brebe cada un bai para sou lhado, seia
pul çtino ó por algun
zamtendimiento, segue la sue bida.

Talbeç cuntinemos a ancontrar-mos, quien sabe... nas cartas
que trocaremos.
Podemos falar al telifone i dezir alguas tolices...
Ende, ls dies ban passar, meses... anhos... até este cuntato
se tornar cada beç mais ralo.

Bamo-mos perder ne l tiempo...

Un die ls nuossos filhos berano las nuossas retratos i
preguntaran:
Quien son aqueilhas pessonas?
Deziremos... que éran nuossos amigos i... esso bai doer tanto!

- Fúrun mius amigos, fui culs que bebi tantos buonos
anhos de a mie bida!
La suidade bai apertar bien drento de l peito.
Bai dar buntade de lhigar, oubir aqueilhas bozes outra beç...

Quando l nuosso grupo stubir ancumpleto...
reunir-mos-emos para un radadeiro adius a un amigo.
I, antre lhágrimas, abraçar-mos-emos.
Anton, fazeremos promessas de mos ancontrarmos mais bezes
daquele die an delantre.

Por fin, cada un bai pa l sou lhado para cuntinar a bibir la
sue bida eisolada de l passado.
I perder-mos-emos ne l tiempo...

Por esso, queda eiqui un pedido deste houmilde amigo: nó
deixes que la bida
passe an branco, i que pequeinhas adbersidades séian la causa de
grandes tempestades...

You poderie suportar, ambora nun sin delor, que tubíssen
morrido todos ls mius amores, mas enlouquecerie se morressen
todos ls mius amigos!

Fernando Pessona

"L balor de las cousas nun stá ne l tiempo an qu'eilhas duran,
Mas na antensidade cun qu'acuntecen
Por esso eisisten momientos inesquecibles,
Cousas inexplicables i pessonas ancumparables"
fernando pessoa

EM LÍNGUA PORTUGUESA

"Um dia a maioria de nós irá separar-se.
Sentiremos saudades de todas as conversas atiradas fora,
das descobertas que fizemos, dos sonhos que tivemos,
dos tantos risos e momentos que partilhámos.

Saudades até dos momentos de lágrimas, da angústia, das
vésperas dos fins-de-semana, dos finais de ano, enfim...
do companheirismo vivido.

Sempre pensei que as amizades continuassem para sempre.

Hoje já não tenho tanta certeza disso.
Em breve cada um vai para seu lado, seja
pelo destino ou por algum
desentendimento, segue a sua vida.

Talvez continuemos a encontrar-nos, quem sabe... nas cartas
que trocaremos.
Podemos falar ao telefone e dizer algumas tolices...
Aí, os dias vão passar, meses... anos... até este contacto
se tornar cada vez mais raro.

Vamo-nos perder no tempo...

Um dia os nossos filhos verão as nossas fotografias e
perguntarão:
Quem são aquelas pessoas?
Diremos... que eram nossos amigos e... isso vai doer tanto!

- Foram meus amigos, foi com eles que vivi tantos bons
anos da minha vida!
A saudade vai apertar bem dentro do peito.
Vai dar vontade de ligar, ouvir aquelas vozes novamente...

Quando o nosso grupo estiver incompleto...
reunir-nos-emos para um último adeus a um amigo.
E, entre lágrimas, abraçar-nos-emos.
Então, faremos promessas de nos encontrarmos mais vezes
daquele dia em diante.

Por fim, cada um vai para o seu lado para continuar a viver a
sua vida isolada do passado.
E perder-nos-emos no tempo...

Por isso, fica aqui um pedido deste humilde amigo: não
deixes que a vida
passe em branco, e que pequenas adversidades sejam a causa de
grandes tempestades...

Eu poderia suportar, embora não sem dor, que tivessem
morrido todos os meus amores, mas enlouqueceria se morressem
todos os meus amigos!"


Fernando pessoa


"O valor das coisas não está no tempo em que elas duram,
Mas na intensidade com que acontecem
Por isso existem momentos inesquecíveis,
Coisas inexplicáveis e pessoas incomparáveis"

Fernando Pessoa

CASTANHAS

Pequeinhas i relhamposas.

Faein ua parba no chano

Duricas mas mui amerosas

Son colhidas a la mano.


An baixo de l castanheiro

Cun pelhiços misturadas

Hai que ls zbiar purmeiro

Para nun lhebar picadas.


Cun galho de carrasqueira

Para eibitar las picadas

Juntan-se nua buntoneira

I quedan so las pingadas.


Ua a ua pa la cesta

Ban-se scolhendo assi

Só se agarra la que presta

La ouxada queda alhi.


Cruda s cozidas i assadas

Todos las quieran quemer

An magostos ou an fiestas

Son siempre de apetecer.


Guisadas cun jabali

Faien prato bien famoso

You cunfirmo, yá l quemi

I garanto que ye gustoso.


Comen-se crudas e assadas

Cozidas i an guisados,

An doces tamiem udsadas

Que son bien apreciados.


De l probe yá fui sustento

Hoije ye petisco de rico

Bira l mundo nun momento

I la bida nun cachico.


Se an Agosto adrega a chober

Mais un cachico que fura

Anton ye que iba a ser

Anho de grande fartura.

Ua fuolha simpresmente !


Passa l tiempo
I un até squece
L que ls nuossos oubidos oubírun
L que ls nuossos uolhos bírun
Lírun...
Mas tan rapidamente !

Falta-me star persente mais tiempo
Falar, cumbersar, dialogar...
Mira! Gustaba que me disses
L tou parecer !
La tue oupenion tamien ye amportante !
Nun quiero solo falar cun esta fuolha
Nun me pide nada i nun fala esta fuolha
Ye ua fuolha, solo ua fuolha...

Ua fuolha simpresmente !



I an francés tamien:

Le temps passe
Et on oublie même
Ce que nos oreilles ont entendu
Ce que nos yeux ont vu
Ont lu
Mais si rapidement !

J’ai besoin d’être présente plus longtemps
De parler, de bavarder, de dialoguer….
Ecoute ! J’aimerais que tu me donnes
Ton avis !
Ton opinion aussi est importante !
Je ne veux pas seulement parler avec cette feuille
Elle ne me demande rien et elle ne parle pas cette feuille
C’est une feuille, uniquement une feuille...

Une feuille tout simplement !


Hán-de!


Hai un riu de palabras
que me cuorre ne l peito,
passa las bordas,
i bai apressiado,
para chegar a horas.

Hai un filico,
d´auga cristalina,
correndo nun praino,
que salta acagatado
l poema,
an sue nudeç.

Nun hai
nien augueira,
quanta beç!

Las letras crian çanceinhos
antourónan-se las sílabas,
i l poema ye yerba,
ambaixo de carambelo.

Há-de-se la lhuminaira riacender,
para çfazer l çanceinho!

Há-de l sol bater,
para calcer ls tourones,
i derretir l carambelo!

Hán-de tornar

a cascalhar palabras,
nun riu morno a crecer!





Adius


Eugénio de Andrade, pu l grande actor i diseur Mário Viegas

Yá gastemos las palabras pula rue, miu amor,
i l que mos quedou nun chega
para afastar l friu de quatro paredes.
Gastemos todo menos l siléncio.
Gastemos ls uolhos cul sal de las lágrimas,
gastemos las mano a la fuorça de las apertarmos,
gastemos l reloijo i las piedras de las squinas
an speras einúteles.

Meto las manos ne ls bolsos
i nun ancuontro nada.
Antigamiente teníamos tanto para dar un al outro!
Yera cumo se todas las cousas fússen mies:
quanto mais te daba mais tenie para te dar.

A las bezes tu dezies: ls tous uolhos son peixes berdes!
i you acarditaba.
Acarditaba,
porque al tou lhado
todas las cousas yéran possibles.
Mas esso yera ne l tiempo de ls segredos,
ne l tiempo an que l tou cuorpo yera un aquairo,
ne l tiempo an que ls mius uolhos
yéran peixes berdes.
Hoije són solo ls mius uolhos.
Ye pouco, mas ye berdade,
uns uolhos cumo todos ls outros.

Yá gastemos las palabras.
Quando agora digo: miu amor...,
yá se nun passa absolutamiente nada.
I inda assi, antes de las palabras gastas,
tengo la certeza
de que todas las cousas stremecien
solo de murmurar l tou nome
ne l siléncio de l miu coraçon.
Nun tenemos yá nada para dar.
Drento de ti
nun hai nada que me pida auga.
L passado ye einútele cumo un trapo.
I yá te dixe: las palabras stán gastas.

Adius.

Eugénio de Andrade

[An pertués:

Já gastámos as palavras pela rua, meu amor,
e o que nos ficou não chega
para afastar o frio de quatro paredes.
Gastámos tudo menos o silêncio.
Gastámos os olhos com o sal das lágrimas,
gastámos as mão à força de as apertarmos,
gastámos o relógio e as pedras das esquinas
em esperas inúteis.

Meto as mãos nas algibeiras
e não encontro nada.
Antigamente tínhamos tanto para dar um ao outro!
Era como se todas as coisas fossem minhas:
quanto mais te dava mais tinha para te dar.

Às vezes tu dizias: os teus olhos são peixes verdes!
e eu acreditava.
Acreditava,
porque ao teu lado
todas as coisas eram possíveis.
Mas isso era no tempo dos segredos,
no tempo em que o teu corpo era um aquário,
no tempo em que os meus olhos
eram peixes verdes.
Hoje são apenas os meus olhos.
É pouco, mas é verdade,
uns olhos como todos os outros.

Já gastámos as palavras.
Quando agora digo: meu amor...,
já se não passa absolutamente nada.
E no entanto, antes das palavras gastas,
tenho a certeza
de que todas as coisas estremeciam
só de murmurar o teu nome
no silêncio do meu coração.
Não temos já nada para dar.
Dentro de ti
não há nada que me peça água.
O passado é inútil como um trapo.
E já te disse: as palavras estão gastas.

Adeus.]

03/11/10

A camino de Andorra

Pirinéus, Febreiro de 2009
Ouserbatório spacial i meteorológico de l Pico de l Meidie de Bigorre
(Pic du Midi de Bigorre, 2700 m)

Manhana,
starei ne l coraçon de ls Pirineus
essa barreira que mos separa
esses diuses que mos ampónen barreiras…

Stamos loinge
i la nuite acentua la çtáncia,
l friu i essa solidon
a que nun stou aquestumada.

Troixo-me ua caneta branca
l ampregado de l café
i bou screbindo palabras einúteles...

Mas se chego al punto
de pedir ua caneta
caneta branca…

ye porque perciso
porque me faç falta
screbir palabras einúteles,


a camino de Andorra...

Manhana,
starei ne l coraçon de ls Pirineus !


(Ax-les-Thermes, Sexta-feira 8 de Maio de 2009,
die feriado an França,
anquanto speraba por Antonho, Alexandre i Ana Sofia
i la fin de l filme que habien ido a ber.)

Nobembre soalheiro

Stá soalheiro l die neste outonho. Crecírun ls choros de las árboles, cun la chúbia. Çpíden-se agora de las fuolhas que ban bolando, bolando, até que se caien cun sonidos quaije que xordos, mas cun sonidos, si, i apuis se ajúntan a formar xaragones. Hai un sonido ne l cair de la fuolha que, stando un atento, se sinte.
Pa l´anho serán tierra que ajudará a medrar outras fuolhas, neste ancessante ciclo de la renobaçon de la natureza.
Stá ameroso este outonho, al menos eiqui.
Las rosas tornórun al jardin i ls miosotes stan a florir an sue pequenheç i singeleza dun azul de cielo a puxar bioleta de l naçer de l sol. Rien-se par´un quando ls miramos.
La beladona yá se arreculhiu na sue cebolha, las carbalhas anfeitórun l die de Finados i quando se scapáren, restará la camélia que se porpara para, juntamente cun l azebinho i la streilha burmeilha, anfeitar las casas ne l Natal.
Nestes tiempos an que bibimos, neste mundo de eiconomie global, hai de todo todo l´anho i, anque nun téngamos flores ne l jardin porque se amedruncórun cun l friu, tenemos flores chegadas doutros países i de stufas, guapas, eizóticas, de tanta mistura genética que anté de coubes se fázen flores.
Mundo eibeluído ye este an que bibimos, téquenicamente i científicamente, pal bien i pal mal.

01/11/10

Hoije

Hoije, mais que nunca, quiero Praino.
Sinto ls roncos de l mar i,

l que a las bezes me ancanta i ancandila,
hoije fai-me miedo.
Sinto ls bózios de ls que se afogórun ,

de ls que alhá se perdírun
seguindo sereias,
beio las gaibotas de alas partidas,
pousadas ne l mastro dun barco perdido
a scachá-se acontra las óndias.
Hoije quiero lhume que me caleça,

anque al pie de la arena l sol relhampe.
Quiero anroscar-me na manta
an riba l scanho
i drumi-me a ber lhuitar ls castelhanos
cun sues armas que nun mátan.
Apuis hei-de amostrar esse retrato al mundo...
Quiero calcé-me

neste outonho
antes que l´eimbierno me atreça i,
andéble,
ancontre to las piedras ambaixo ls pies.
Hoije,

até las piedras duolen
cun sous rumiacos húmados...

Todos ls Santos


(...)Miu dito, miu feito. Chubimos-mos na mota i apuis de ua hora ó assi la peisaige demudou de rumpon i fizo-se nun quadro. Miu pai andou a las buoltas cumigo por aquel termo, adonde habie ua fraga terrible al loinge, chamada la Mulhier Muorta, i cumbidou-me cun ua Coca-cola, que anton se ampeçaba a bender na Spanha. Apuis, al cair de la tardica, ampecemos la benida para casa. Nisto, miu pai parou la mota na borda de la strada i dixo-me que arreparasse bien na lhuç.
- Firma-te bien nesta lhuç. Neste sfergante nun ye de die nien de nuite. Este ye l cachico de más grande ancerteza de l die. Qualquiera cousa puode acuntecer.
Quedemos-mos specados, calhados, a segurar la respiraçon, mas nun acunteciu nada. L sol amarrou-se más uns metros i la tardica fizo-se nuite cerrada.
- Yá passou l peligro – dixo miu pai – Bamos-mos ambora.
Dou-le ua patada al pedal de arranque, rugiu l motor de la Vespa i, quando yá mos stábamos quaije a chubir, acrecentou:
- Deiqui a muitos anhos, quando tu fures un home feito i you yá nun stubir cun bós, tenerás l tou carro i bás a dar uas buoltas por esta peisaige más de ua beç. Ye possible que algun die andes por eiqui a esta hora i se te lhembre este die an que tu i you benimos a la sierra. Se assi fur, pára l carro un cachico i firma-te bien ne l que assuceda ne l aire: cumo beias passar un páixaro negro, esse páixaro negro serei you.

Juan José Millás
El País Digital