Un cachico pur todo l mundo, comemora-se ne l
próssimo die 14 de Febreiro l Die de San Balantin, mais coincido cumo l die de ls
cumbersados (namorados).
Mas quien fui San Balantin i porque ye que
este santo i mártele Romano birou l patrono de ls cumbersados?
Fui l que you percurei saber:
Amporta çtacar que las comemoraçones de l die
14 de Febreiro cumo l die de ls cumbersados i de San Balantin, ten bárias
splicaçones.
Uas son tradiçones crestianas, outras romana i pagana.
L’Eigreija Católica
recoinhece trés santos cul nome de Balantin, mas aqueilho que fai la
lhigaçon als cumbersados cuídan ls repunsables tener bibido ne l seclo III, an
Roma, i que se muorriu cumo mártele ne l anho 270.
Cuonta tamien la lhienda que San Balantin antes
de ser Santo fui cura crestiano al tiempo de l Amperador Cláudio II, que cula
gana de formar un eisército remano taludo i fuorte, proibiu ls casamientos
de ls jobes. Ua beç que poucos éran ls que íban a las suortes, i nanhun s’ouferecie
cumo boluntairo pa la tropa.
Esta lhei Amperial fizo cun que l cura Balantin
se reboltasse i fizo muitos casamientos a las scundidas.
Para mal de ls
sous pecados, que ls curas tamien ls ténen, nien ls casados fúrun capazes de l
salbar. Çcubierto, preso,
maltratado i por cundenaçon quedou sien la cabeça ne l die 14 de Febreiro ne l
anho de 270.
Assi cumo muitas outras lhiendas, tamien esta ten
algues bariantes que acrecéntan algue a la stória.
Ua deilhas ye que anquanto staba na cadena, Balantin era besitado pula filha de l xefe prisional a menudas
bezes, cun quien falaba muito i de quien birou amigo.
Ne l die de la sue muorte, (die 14) deixou
par’eilha un scrito adonde dezie:
“De l tou Balantin”
Ampeçando eiqui la tradiçon de scritos antre
ls cumbersados, que se mánten até ls dies d'hoije.
La lhienda de tradiçon pagana armana-se cula
stória de l mártele crestiano, ua beç que na Roma Antiga, se comemora l die 15
l Festibal Lupercalia, que ne l caléndairo romano, era l mesmo tiempo l ampeço
de la Purmabera. Nas biesperas desse die, éran puostos an cacharros scritos
cun l nome de rapazas romanas que çpuis cada rapaç los íban a tirar. Assi sendo
era tradiçon que l nome que le salie an suorte era la sue namorada anquanto
duraba l Festibal, ou até puodie ser l anho todo.
Quijo que la crestianizaçon
eibolutiba de ls questumes romanos, la fiesta de la Purmabera benisse a dar
lhugar a las comemoraçones an honra de San balantin.
Cul passar de l tiempo, l 14 de Febreiro
quedou assinalado cumo la troca de mensaiges amorosas antre ls namorados,
subretodo n'Anglaterra i an Fráncia.
Alguns anhos apuis ne ls Stados Ounidos,
adonde la tradiçon stá mais anstitucionalizada, ua beç que ls scritos de san
Balantin yá éran bendidos ne l ampeço de l seclo XX.
Ne ls dies d'hoije ye comemorado an muitos paízes
de l mundo, cumo ampurron para ls cumbersados i casados ouferecíren cousas.
An Pertual nestes dies nun queda de fuora nien
deixa la tradiçon muorrir-se.
Aporbeítan ls cumbersados i cumbersadas, tius
i ties para nesse die tener géstios i fazer festicas que ne l sou die a die nun
se fáien.
Ua frol, un regalo,un ambite, por bien
pequeinho que seia, nesse die ye grande i quantas bezes çculpa para un die ou
nuite bien guapa i maior que las outras.
Que buono
serie que San Balantin spargisse este ferbor l anho anteiro.
