11/06/13

Mensaige/mensagem





Este texto está escrito em Mirandês e Português

       A la quemunidade scolar de la “Unisseixal” (Universidade Sénior do Seixal)
  1. Arrimasse de la fin de l anho scolar 2012/2013, i antes de to l mundo se botar de bacances nun puodie deixar passar este momiento para me derijir als uorganos de direcion, porsores i to ls alunos, an special aqueilhes que cumigo andubírun (ls de las mies turmas) i deixar uas palabricas d’agradecimiento por mais este anho letibo.

    Ye l terceiro anho que you stou neste porjeto i se ls dous purmeiros anhos fúrun chenos i plenos d’aprendizaige, sastisfaçon i alegrie, este nun l fui menos, fui un anho de cunsolidaçon, fui un anho de eicelécia. Hoije quando miro al para trás, digo cun sastisfaçon i muito ourgulho, que buona fui la hora i buona fui l’eideia de me tener ancrito i mantenido lhigado a esta quemunidade.

    De la “Unisseixal”, atrabeç de ls sous porsores, berdadeiros heirois ne ls dies que cuórren, porque bibiemos tempos defíceles i zmotibadores, eles roubando l mais de las bezes tiempo als sous familiares i quedando sien çcanso, eilhes antrégan-se de cuorpo i alma a esta causa, para dar als sous alunos saber, cultura, amizade, para partilhar. Todo dado sien pedir nada an troca, eiqui recibo deilhes tanto i tan balioso.

    Porque l tiempo que me sobra nun ten sido muito, solo tengo dues classes, anglés menistrado pula sra. porsora Elizabete Luz, que nestes dous redadeiros anhos fizo l milagro de puxar pa l derriba todo aqueilho que habie daprendido i squecido, ne ls mius tiempos de liceu. Persona dua comunicaçon fácele i anteligente i eilebado sentido professional, ten sido eilha la repunsable por perder dua beç por todas l miedo de lhidar cun esta lhéngua stangeira. La outra classe adonde tengo stado anscrito ten sido anformática, menistrada pul sr. porsor Eugénio Ramos, motibador i amigo dedicado, ten nestes dous anhos sido un bun guia i anstrutor neste mundo tan lhargo i debersificado cumo ye l mundo de las nuobas tecnólogies, sien se poupar nun se nega a partilhar cun nós todo un saber cultural daprendido que agarrou al lhargo de las sues atebidades profissionales i de cidadano atiento.

    De ls companheiros i companheiras de las classes recebi probas de camaradaige, upas siempre que nun m’ancuntraba anquadrado ne ls temas, lhiçones de cumbíbéncia, hoije , sien eiceçon son todos grandes amigos i amigas.

    A la fin, cumo se puode ber la Unisseixal nun solo menistra studos i daprenderes, ye tamien sien selombras de dúbedas un spácio adonde s’ansina i s’ajuda a bibir mais i melhor, adonde homes i mulheres to ls dias fázen l milagro de la fraternidade.

    Bien haiades i muito oubrigado a todos.

    Faustino Antão (studante nº787)
    -------------------------------------------------------
    Nota: Em baixo está a tradução possível para português, porque é no texto original ou seja em mirandês, que eu me sinto bem a escrever, e é nessa língua, a minha primeira língua que eu sou capaz de exprimir bem todo o que sinto)
    ----------------------------------------------------------
    A comunidade escolar da Unisseixal ( Universidade Sénior do Seixal)

    Aproxima-se o fim do ano escolar de 2012/2013, e antes de todos irmos de férias, não podia deixar passar esta oportunidade de me dirigir aos órgãos de direção, professores e a todos os alunos, em especial os das minhas turmas, para lhe deixar uma palavra de agradecimento por mais este anho letivo.

    É o terceiro ano que estou neste projeto e se os dois primeiros anos foram cheios i plenos de aprendizagem, satisfação e alegria, este não o foi menos, foi um ano de consolidação um ano de excelência. Hoje quando olho para trás, digo com satisfação e muito orgulho, que boa foi a hora i boa foi a ideia de me ter inscrito e mantido ligado a esta comunidade.

    Da Unisseixal, através dos seus professores, verdadeiros heróis nos dias que correm, porque vivemos tempos difíceis e desmotivadores, eles privam-se de estar com os seus familiares, roubam tempo ao seu descanso, entregando-se de corpo e alma a esta causa, para nos dar saber, cultura, amizade, para partilhar. Todo dado sem pedir nada em troca, de boa vontade, entregam tanto e tão valioso.

    Porque o tempo que tenho é muito pouco, só estou inscrito em duas disciplinas, em Inglês ministrado pela sra. professora Elizabete Luz, que nestes dois anhos em que foi minha professora fez o milagre de trazer ao de cima todo o que já tinha esquecido do meu tempo do Liceu. Pessoa de uma comunicação fácil i inteligente, de elevado sentido profissional, tem sido ela a responsável por sentir gosto e ter perdido o medo de lidar com esta língua estrangeira. A outra disciplina é Informática ministrada pelo sr. Professor Eugénio Ramos, motivador e amigo dedicado, tem nestes dois anhos sido um bom guia e instrutor neste mundo extenso e diversificado como é o das novas tecnologias, sem se poupar não se nega a partilhar com todos nós o seu saber cultural e profissional que lhe vem da experiência de muitas atividades que desempenhou e de cidadão atento.

    Dos companheiros e companheiras das turmas recebi provas de camaradagem, apoios sempre que não me encontrava enquadrado nos temas, lições de convivência, sem exceção, são grandes amigos e amigas.

    Como se pode ver a Unisseixal não só ministra estudos e ensina a estudar, é também sem sombra de dúvidas um espaço onde se ensina e se ajuda a viver mais e melhor, onde todos os dias homens e mulheres fazem o milagre da fraternidade.

    Um bem haja e muito obrigado a todos.

    Faustino Antão (aluno nº787)

10/06/13

Hán-de çcansar ls caiatos…


 
Stá çarumbático l die. L sol scundiu-se por trás dun cielo scuro por eigual. Nien un castelhico, nien lhana carbenada se biaija pul cielo. Se fura tiempo deilha poderie-se dezir que hai seinha de niebe ne l cielo. De la maneira cumo l tiempo ten benido astanho, sei you alhá, se las cereijas burmelhicas que se cólgan de las mies cereijeiras nun drumiran nua cama branca!

 La Primabera ten sido frie i l Berano por alhá camina. La yerba nas cortinas medrou arriba de las jinelas, muito mais que medrou ne ls cerrados, dízen.

Sintada na mie baranda, nada mais beio que bena spigada que, de tanto haber medrado, amarfanhou la grama de l jardin.

Dízen ls de l Tiempo que  só teneremos berdadeiro Berano an Setembre i Outubre. Até alhá, las jaquetas i las camisolas cuntínan a sacudir las polielhas enquanto i nó, ls xambres de seda spéran ne ls guarda roupas por melhores dies.

Anda todo d´alrobés, dízen porqui dalguns; son ruodas de tiempo, dízen ls mais bielhos.

Ls freijoneiros, agarradicos a la tierra, trítan. Ls tematos stan tan anfriurados que parece que nunca hán-de zamperrunhar. Las batateiras ancoméçan agora a anguichar las fuolhas maribundas, queimadas pula última gilada. Las cereijeiras l mais deilhas nun ténen cereijas, nó porque séian machorras, mas porque la friaige l tulhiu ls pinzones.

Eiqui an San Lhourenço, talbeç por bias de l Citote que eiqui stubo eiregido, aquel que agora stá a la puorta de la scola deitado,  tamanha fuorça eirótica que eiqui morou zde tiempos antigos a la punta de riba de nuossa cortina, ou, talbeç pula calor que sobrou de ls lhumes de l´aldé Speciosa que eiqui tenerá sido antes de l ataque de las formigas a todo quanto era comestible nas casas, ou que seia pula brigada que ls freixos de ls cerrados fázen, anque al loinge,…stan las cereijeiras cargadicas de cereijas. Uas burmeilhas a spera de calor que le traga melaço; outras inda pequerricas, cumprindo l tiempo de medrar i que apuis hán-de ser de quelor d´ouro.

Hoije, die de Camões, bai-se a fazer l ajuntouro de Ls bielhos ne l Naso. La cabanha yá stá alhá bai para ua sumana. Estas cousas lhíeban tiempo a ourganizar, para mais para muita giente. Bai a ser un die de fiesta para bielhos i para quien dou l nome, anque inda seia mais nuobo. Muito caiato quedará a çcansar a la borda de la cadeira, porque, quando la música ampece a chamar pal baile, há-de haber muita pierna que se squece de l tulhimiento i de ls delores.
Quien an nuobo beilou bien, an bielho sue albelidade ten...

07/06/13

Anformaçon de ls mardomos


 
(Calca n'eimaige)



- Ls mardomos de Santa Barbela i San Burtelameu – Zenízio, anfórman que la caminada/cumbíbio/almuorço que se fai to ls anhos, astanho stá terminada pa l sábado, die 10 de l més d’agosto.

-La fiesta, cun missa a las 14.00 horas i arraial a la nuite abrilhantada por ua “Banda musical” será deimingo die 11 de l més d’agosto

(Mais i melhores aformaçones seran dadas) 

Assi sendo ls mardomos deíxan un cumbite a to la quemunidade Zeníziense sous familiares i amigos, que stá alhá i spargida pul mundo, para que naide falte, que ende s’ajunte, para cumbibir i festejar. Eilhes stán trabalhado para que todo salga bien, para que las “Fiestas” séian mais un momiento de cunfraternizaçon, amizade i alegrie. Armanados na fé, an família to l mundo ye bienbenido i será bien recebido.

La fiesta somos todos.


05/06/13

Bergáncia an tierra "brasilis"



Cara E.,

Scribo-te hoije para te preguntar se ye berdade que nestes dies Bergáncia bai recebir ua delegaçon benida de l Brasil (Pará) ?

Se tubires la possebilidade de cuntatar alguns membros, pedie-te l fabor de les dares las mies cordenadas (ó de les pedir las deilhes causo seia possible) porque gustarie de saber se starien d'acuordo para stablecer tamien cuntatos cula Fráncia, neste causo cun scuolas i you ajudarie.


Debo dezir qu'acho straordinairo qu'haba ua cidade cul mesmo nome que la capital de l nuosso çtrito a mais de 6000 kms de çtáncia i cun mais de 100 000 habitantes (!) situada praticamente na linha de l Eiquador ! Eimagina las temperaturas i l clima que dében tener alhá ! 


Por outro lado, podemos ler esto na Wikipédia na berson pertuesa, ou melhor na berson brasileira : «  Franceses liderados por Daniel de la Touche , senhor de La Ravardière, fúrun ls purmeiros ouropeus a coincer la region de l Caeté an 8 de julho de 1613. Era habitada pula naçon tupinambá. »


I nós, an Fráncia, tenemos hoije l hábito de comer "topinambours"  (de "tupinambo, probeniente de ls Tupinambás, pobos andígenas que bibien ne l Brasil. Alguns andibíduos desses pobos fúrun lhebados a Paris an 1613 na mesma era an que se difundiu l cultibo desta planta na Fráncia i lhougo al resto de la l’ouropa, l que fizo que ls ouropeus associassen ls andígenas brasileiros a la planta d'ourige norte-amaricana.")

Beijicos, E.



04/06/13

VI ANCUONTRO DE BLOGUEIROS DE L PRAINO MIRANDÉS



Apuis de algua cumbersica para saber qual l melhor die, quedou treminado l die 17 de Agosto para fazer l VI ANCUONTRO DE BLOGUEIROS DE L PRAINO MIRANDÉS. Cumo todo mundo sabe l PRAINO MIRANDÉS agarra ls cunceilhos de Miranda, Mogadouro i Bumioso. Astanho l ancuontro bai ser an BEMPOSTA.

L porgrama amostrará se a sou tiempo. Agora ye solo para bos dar la nuoba i reserbardes l die 17 de AGOSTO para mos ancuntrarmos, falar mos de lhéngua i cultura de todo l nuosso Praino i apuis quemermos la merenda.

Para purparar todo cun tiempo i pa que la merenda nun falte hai que fazer las anscriçones  – que puoden ser feitas  eiqui i bonda deixar an comentairo l buosso nome.


….//….


Depois de alguma conversica para saber qual o melhor dia, ficou acordado o dia 17 de Agosto para fazer o VI ENCONTRO DE BLOGUEIROS DO PLANALTO MIRANDÊS. Como todos sabem o PLANALTO MIRANDÊS abarca os concelhos de Miranda, Mogadouro e Vimioso. Este ano o encontro vai ser em BEMPOSTA.

O programa se mostrará a seu tempo. Agora é somente para vos dar a novidade e reservardes o dia 17 de Agosto para nos encontrarmos, falar de língua i cultura de todo o nosso Planalto e depois comer a merenda.

Para preparar tudo com tempo e que a merenda não falte há que fazer as inscrições – que podem ser feitas aqui e basta deixar em comentário o vosso nome.


 Ls mardomos/Os mordomos

Antonho/António i Almendra

03/06/13

Síria


3 de Junho de 2013...



Rapaç bebe auga dua poçaca an Allepo, Síria
Reuters, Muzaffar Salman

(ne l site de l semanairo Expressoeiqui )


02/06/13

6º. ANCONTRO DE BLOGUERS - 17 de AGOSTO

YÁ SON SEIS ANHOS
 
 
Este ye l V diç Antonho, mas l VI ye na Bemposta
 
Bá ides-bos purparando que ne l die 17 de Agosto bai a ser de arromba!
 
Cuidabades que nun se fazie? Era buona, era!
 
Yá bos daremos mais amboras!
 
Cada un que passe la palabra a todo mundo!
 
Abraço
 
Antonho i Almendra

01/06/13

Marrocos







Inda nun hai muito, un familiar que tamien bibe an França i que nun tardará muito an se reformar dixo-me assi :
- Se fusse hoije, nun gastaba l que gastei para fazer casa an Sendin. A tal punto que se m’aparcisse alguien que me disse hoije l que alhá gastei, bendie todo eimediatamiente ! Ampecei a tener este pensar subretodo zde que naciu la mie nieta, hai poucos meses…

I la nieta desse miu familiar naciu an França tal cumo acunteciu yá culs filhos. I todos, neste momento, bíben an França a nun ser ua armana i outros membros de la familha que biben tamien an Pertual…

Ora todo me lhieba a tomar estes testemunhos seriamente an cuonta. Tamien you bibo an França i sei que you tamien tengo ou tenerei que fazer ciertas scuolhas i tomar ciertas decisones…

Por outro lhado, nun ye la purmeira reportaige que beio an França que mostra Franceses que, ua beç na reforma, tóman la decison de ir a bibir ne l Strangeiro, uns meses ou até l anho todo, mas neste caso un de ls çtinos preferidos ye, talbeç até de loinge, un paíç cumo Marrocos. Las rezones, antre outras, son estas:

- Casas, nesse paíç, mais baratas que na Ouropa….
- Un clima mais caliente ne l Ambierno que nun oubriga un a gastar rius de denheiro para se calcer (i l Norte de Pertual, para dar un eisemplo, nun scapa a essa regra)…
- La lhéngua francesa (i nó apenas l árabe) que muitos marroquinos fálan i anténden i que facelita la quemunicaçon cumo tamien l’adaptaçon a outros questumes i a outro ambiente…

Mas puls bistos, hai Pertueses (i Pertuesas !) que tamien se dórun de cunta de las bantaiges de ir a passar parte de l anho de l outro lhado de l streito de Gibraltar. I para ir i benir quando quieren ou le dá la gana, nada melhor que essas casas subre ruodas que son las outocarabanas. Ora subre este assunto, sei un pouco de l que falo porque durante alguns anhos you tamien fui porpietaira dun desses beículos.

Mas para bos dardes de cuonta, bede bós tamien este bíbeo:

Chama-se Maria Amélia, ten 78 anhos i “ Durante cinco meses, até meados de março, instala-se num parque de campismo em Agadir, a sua cidade marroquina preferida ...” eiqui 

  

31/05/13

Die mundial sien tabaco



De l zeinhador francés Plantu

Fuonte





Estes retratos fúrun sacados hai uns dies datrás.
 Ye ua fuonte que stá nun lhameiro de la familha de tiu António Rodrigo (yá se muorriu hai muitos anhos, que Duis tenga sue alma an çcanso), nas "Lhagas". Nun ye stanho esta fuonte star nua porpriedade pribada, nun fáltan fuontes i poços spargidos pul termo de Zenízio, muitas bezes solo se bie la foia i éran feito dun modo que la cria ende puodie chegar a l 'auga. Esta fuonte, cumo se puode ber tubo un tratamiento, amanhórun-la i até guiórun l'auga, puis ende stá a canho que la trai zde l manadeiro, assi la yeuga de tiu Rodrigo (tenie ua) puodie buer a jeito. Mais l que se bei ne ls retratos nun ye çuijeira, son oucas, amerujas i yerbas, bien guapas, seinha de que todo stá bien na natureza, ambaixo dessas oucas hai auga manada i pura, cumo pura ye toda la tierra de Zenízio. (F.A)

29/05/13

L miu cumpadre Zé


Hai que tiempos nun ancuntraba l miu cumpadre Zé. Até se puode dezir que yá tenie suidades del.


Çque se reformara, gastaba ua buna parte de l tiempo alhá na sue aldé. Gustaba daqueilho era assi que el dezi. Beni rue arriba, mas se nun fusse you a falar-le, el nin me bí.

Anton cumpadre por eiqui? Até parece que fiquestes spantado an me ber Stáis anraibado cumigo?

Çculpai alhá cumpadre mas beni tan anrrudelhado ne ls mius pensamientos que até parcie que staba noutro lhugar.

Noutro lhugar?... cumo ass.!...

Oulhai parece que yá naide gusta de nós? Será por sermos bielhos?

Ora essa!..., nun ye nada. Se bielho ye tener sabedorie.

Poderá ser, mas que you me sinto, meio ampuntado de la sociedade, nun deixa de ser berdade. L´outro die fui a las finanças, i nun ye que l rapaç que me atandiu, dixo-me que las cousas agora eran todas pul cumptador. You nun sei dessas cousas arrespundi you. Mas you sei fazer las cousas pula mano, bulbiu you. Nó nó, solo pul cumptador. Tonou el a dezir, i bi quel se riu de mi.

Sali deili mais bielho uns anhos. Mas bou-bos a dezir a cumpadre, bou-me a daprander ls cumptadores, para fazer to las cuontas, para ver se nun me roubam tanto.


Valter Deusdado

La tierra inda me diç muito

 
Nun fiç, porque nun fui capaç de l fazer, nien sei s’un die serei, tamien porque nun quiero fazer l lhuito.

Falo cun muita giente amenudas bezes, tius, ties de l miu tiempo, nacidos na mesma era, ou arrimada, que son de l miu lhugar ou doutro acerca, que tubírun las mesmas bibéncias, medrórun metidos ne ls mesmos questumes, porque las lhidas éran armanas, ls modos de bida bien asparcidos, fartos ou scassos la defréncia era pouca, recebien de ls sous ls ansinamientos i deseios que you recebie, marcados por ua eiducaçon familhiar i scolar aferrolhada, de la qual naide de l miu tiempo s’agaba de haber fugido, era toda ua cundiçon social, zde la teta até la tropa.

Cul perposito i muito miedo a la mistura, de mos purparar pa la lharga jornada que mos speraba, porque als uolhos deilhes, éramos andefesos, para l que disse i benisse l melhor era daprender a zampenhar tarefas i a fazer las lhidas, ua porfisson i scocar la munha.

Giente que se scapou pa la Spanha, Fráncia, Almanha, Canadá, Porto, Lisboua i muito outro mundo, tal quel you fiç, l mais deilhes i ye desses que falo, decidírun qu’essas tierras sendo eilhas adonde ganhában l sou sustento i de ls sous, adonde tubírun l’ouportunidade de cunstituir familha i tener algue de sou, éran adonde quedában. Todos antegrados, an quemunhon culas quemunidades dende, todo un trabalho fui feito al lhargo d'anhos, porque ye preciso i l nuosso calhantriç de giente doutros questumes assi eisije, gráçias a sermos giente capaç de s’afazer seia adonde fur nun fui mui çfícele, na maiorie de ls causos la necidade, amperelhada a la gana fui muito amportante.

I nessas cumbersas, hai giente que me diç que la tierra (aldé adonde nacírun i bibírun) yá nun le diç nada, dezido doutro modo, que la tierra que ls biu nacer yá stá squecida, yá stá arrumada, que todo yá s’apagou cumo se fusse chama dua torcida de lampion que yá nun ten mais gaç. 

Cumo son las cousas, cumigo ye dun modo tan defrente, ralos son ls dies que l pensamiento nun me lhieba até alhá, ralas son las cousas que you nun pongo ne l mesmo lhugar adonde naci i medrei. Las ruas chenas de lhodo ne ls ambiernos, las ramalhadas, ls ribeiros culs brimeiros i choupos, ls cerrado de la “Carreira” i l’ourrieta de l “Molinico” chenica d’uolmos, la foia i l carbon a la puorta de la frauga de tiu Jesé Ferreiro, l puial a la puorta de tie Marie Tresa, l tronco adonde l ferrador ferraba las béstias i l doutor bacinaba las bacas, ls alquedutes an “Belharino” i ls rapazes sperando pulas rapazas que benien de la fuonte culas barrilas d’auga, las chemineias botando nubres de fumo adonde l caldo pa la cena i la caldeira cula bianda cozien, até peçque l oulor de la palha de chamuscar ls cochinos, l oulor de l xabon que tiu "Pelhegas" usaba para çfazer la barba inda ende stan, nun sou capaç de fazer l lhuito, porque todo esto nun se muorriu, nien se bai muorrir andrento de mi.

You sei que todo fui dantes, yá passórun muitos anhos, mas ténen sido sembas de bezes que m’agarro al passado para ancuntrar l caminho para l die de manhana.



28/05/13

Amadeu Ferreira ne l CNBDI - Centro Nacional de Banda desenhada e Imagem


DIE 30 DE MAIO (QUINTA), ESTAREI NE L "CENTRO NACIONAL DE BANDA DESENHADA E IMAGEM", NA aMADORA, A LAS 21
NE L ANCUONTRO "LER BD É SABER MAIS"
 
EIQUI QUEDA L CUMBITE CASO QUÉRGADES APARECER
Nesse ancuontro tenerei ouportunidade de amostrar cumo la BD fui eissencial pa la divulgaçon de l mirandés an Pertual. Essa ye ua abintura que ampeçou cun ASTERIX L GOULÉS, cuntinou cun L GALATON i chegou mui alantre cun la colaboraçon cun l Mestre José Ruy i la salida de LS LUSÍADAS AN BD, i MIRANDÉS - STÓRIA DUA LHÉNGUA I DUN POBO. Mas cuido que inda un lhargo camino hai a caminar, mas esso son outras cuontas.