Hai pessonas que nunca se muórren,
déixan ye de star an pie de nós.
Nun sentimos l sou respirar,
mas sentimos la sue mimória,
atrabeç de ls sous feitos, carinos, aceitaçones, obras,
sentimos la sue falta.
Siempre.
Hai pessonas que nunca se muórren,
déixan ye de star an pie de nós.
Nun sentimos l sou respirar,
mas sentimos la sue mimória,
atrabeç de ls sous feitos, carinos, aceitaçones, obras,
sentimos la sue falta.
Siempre.
(Q( Quando las pessonas i l campanairo nun tenien reloijo )
Nacer de l sol – Meidie – Çponer de l sol
Pula manhana
De madrugada, bien cedico
Antes de nacer de l sol (toque de las campanas an dies ancubiertos)
Al nacer de l sol (Al nacé l sol)
Cun cachico de sol
Cun cacho buono de sol
A meia manhana
Al passar de meia manhana
Antes de meidie
Pouco antes de meidie
A meidie (Toque de las campanas, an dies ancubirtos)
Pula tarde
A passar de meidie
Subre la tarde
Na fuorça de l sol
A meia tarde
Pa l fin de la tarde
Cun cachico de sol
A la tardica
Antes de l çponer de l sol
Al scurecer
Toque de las Trindades (An dies nubrados/sol ancubirto)
De nuite scuro
(agora que las pessonas ténen reloijos, ne l pulso, ne l telmoble, ne l cumputador, nas paredes, nas antradas de l metro, de l camboio an todo l que ye sítio).
La debison de l tiempo agora ye:
Pula manhan
Cunfinamiento
cunfinamiento
.............
Pula tarde
Cunfinamiento
Cunfinamiento
.........
Cada un ye pa l que nace.
Quantas bezes oubi dezir esto als más bielhos.
I se lo dezien era para cunfirmar culidades, jeitos i birtudes que las pessonas
tenien.
I nestas cousas d’abaluar ls outros la spriéncia de l’eidade cunta, ls anhos
son aliçaces que dan buns cunseilhos, átan las puntas.
Chegando a
falar de ls sous amigos, abós, pais, filhos i mesmo nietos, sien arrecelos nien
peias, anton esso ampuniesse cumo se fusse berdade.
Era l que se dezie de l miu amigo Silbano, filho dua tie que siempre bibiu de l
cuntrabando, bendendo nas aldés l que l’anquemendában, mescaba an Alcanhiças ou
Mobeiros – Spanha – i çpuis passaba la raia.
- Cumo
garfos, colheres, alparagatas, pana, caramelos, galhetas i muitos outros percisares
que acá an Pertual éran mui caros ou scasseában.
El nunca se bai anraibar cumigo por screbir esto.
Ardou de sue mai carátele bastante para bencir montes, cuostas, barrancas,
passar puontes de ribeiras sien miedo nien arrecelo, tamien sabedorie para ancuntrar
i lhebar por carreirones lhibres nas nuites scuras l fardo de cuntrabando anté
casa.
Tenie angeinho para fintar ls carabineiros i guardas fiscales, i nun se deixar acaçar.
Fazie-lo cun
tal astúcia que muitos que tenien este modo de bida lo l’ambeijában.
Nesta arte yá cumo garoto era un xefe, scolhido por todos quando alhá tenien
que ír-se por uas tortas (pan spanholo) an anhos de scasseç de pan deste lhado
de la raia.
Nessa bida de cuntrabandista i ls fiscales trabou lhuitas siempre zeiguales,
mas Silbano nunca zistie, la necidade de ganhar l pan pa la boca era fuorte, cumo
fuorte era l’amposiçon de l regime para begilar las frunteiras i acaçar ls que
fazien este modo de bida.
Falaba la
lhéngua Castelhana culs soteiros spanholes, l pertués culs fiscales i l
mirandés quando bendie l cuntrabando.
Alguns anhos apuis l miu amigo Silbano tubo d’acumpanhar sue mai, que se scapou
pa l Brasil, cun el lhebou un património rico de cuontas i bibéncias cumo
poucos, desso tengo la certeza. Era de l miu anho de nacimiento, se porqui
tubisse quedado íbamos a tirar las suortes ls dous ne l mesmo anho, assentar
praça.
Por alhá se quedou, de beç anquando manda amboras als cunterráneos, zardado deste praino mirandés, ten cumo quemido las suidades i lhembráncias, quando ancuontra cun quien fala l mirandés.
Dezindo: esse
falar tamien mos lhiga al dantes, i solo la muorte puode cortar.
Nun quiero squecer nien perder essa ardança.
Faustino Antão
Nota : Crónica tamien publicada na fuolha mirandesa -Jornal Nordeste
- Desejo a toda a gente que escreve e edita neste blog assim como aos leitores e leitoras um Santo Natal 2020.
Saludos -Saudações
Faustino Antão
.
L die habie sido cumo ls demás, lhargo i atafanhado.
L que fazie agora por tierras de la Bélgica derreába-lo, nun podie
queixar-se de las cruzes, porque tamien la rinzeira i la barriga de las piernas
querien trato.
Botou l cuorpo ne l scanho de brime que staba na baranda birada a
naciente, sticou las piernas subre l talhico de trés pies, cuntemplou l’amponiente
muntanha, qu'eilhi staba to ls dies, serena cumo se fusse planton para quien se
quier scapar desta bida anguiçada.
Mas inda stá pa nacer muntanha i criar argolhas q’acantónen ls
pensamientos, ls del nistantico bolórun pa la cortina de las
"Houmedas", que quedaba a uns buns dous dies de biaije de lunjura, l
tino nun perdiu tiempo açumou-lo para outros tiempos, para quarenta anhos datrás.
Aquel refreno de suidade atou-lo cumo ua
garanheira ata un manolho, tomou cunta del, cumo se todo stubíra arrimado a la
silbeira aonde staba abrigada la cabanha i l chequeiro de las canhonas. Cumo se
nun tubisse passado tiempo nanhun, cumo se fusse ua nuite scura cumo la de hai
quarenta anhos datrás. Serena, sien bruídos que naide s'atrebiu a anterrumper i las streilhas se
negórun a alhumbrar.
Solo l cuorpo ye que quedou apegado aquel scanho de
brime.
Demudou-se todo, anté s'asparecie que alhebantaba las botas para nun
tropeçar nien fazer rastro ne ls calhaus que habie ne ls cerros de ls sucos de
la arada. Fizo ua festica a la perrica cumo fazie siempre, que yá l benie
sperar, yá se habie afeito a estas besitas.
Lhadrar para quei?
Caminou dreito a la cabanha, debagarico nun fusse l ganado spantar-se i
arrodear, botando las canhiças al chano. Eilha tamien nun drumie, çpuis de las
redadeiras falas dessa tarde. Cumo íba eilha drumir!?
Sabie qu'iba a quedar sien el!
Quando las cousas
ténen este çfecho, nun hai coraçon que s'aquemode nien suonho que nun se
spante.
L sou cumbersado, l sou primeiro amor íba-se a passar la raia essa nuite
sien lhunar.
Acercou-se de mansico, querie bolber a ber-la, a falar cun eilha, teimar que
la querie muito, que nun l’íba squecer, que tamien nun se querie scapar, mas
tenie que passar la raia essa nuite, nun l fazer podie ser malo.
Querie jurar-le más ua beç, que un die bolberie por
eilha. Fazie-lo de sunriso ne l beiços, cumo pormessa debina para que las
cousas nun quedássen tan anubradas, mas eilha nun podie ber-lo, la scuridon era
cumpanheira de l’ancerteza que nesse anstante s’assenhoraba de todo.
Sentiu las
manos molhadas de sues lhágrimas quando acarinou sue cara, era cousa pouca,
acumparada cun todo l q’eilha derramou lhougo que quedou solica, cada beç mais
aqueilha partida atelundraba sou coraçon. Acocada ambaixo de sue cabanha,
palabras nun tenie, apius de algun tiempo alhá agarrou fuorças i antre saluços
saliu la percura.
Al que benes?
Al que bengo, respundiu-le firme.
Bengo dapeto para dezir-te más ua beç que te quiero muito, que te juro
que bolberei, que todo l que passemos dambos a dous, bai cumigo i, dar-te un
abraço i un beisico de çpedida.
Mas yá me lo dezis-te hoije a la tarde, honte, trasdonte i trasdontonte,
porquei esta nuite outra beç? Solo benes a poner las cousas mais malas.
Puxou-la para fuora de la cabanha, aonde staba tolhida de mauga i choro,
botou-le ls braços a la cinta, para que ls dous cuorpos quedassen bien
junticos. Apertórun sous braços, ounirún sues bocas, sien priessa, seilhórun
sues pormessas.
Estas berdadeiras juras d'amor, fúrun feitas ambaixo dun cielo securo,
que tamien el, cumo la cabanha, la perrica i l ganado se negórrun a
teçtemunhar.
Tamien nun amportaba se nun habie teçtemunhas.
Las juras de ls amantes nunca dében ser teçtemunhadas, solo ls juradores
dében saber deilhas.
Cumo quien spierta dun suonho, oubiu agora la mesma boç, nun benie d’ambaixo
de la cabanha mas si de la cozina de casa.
Adonde tenes l sentido home que yá te chamei un munton de bezes para benir a cenar!
Era la sue tie.
Faustino Antão
Nota: Esta cuonta tamien fui publicada ne l Jornal Nordeste na "Fuolha Mirandesa"
La palabra "Genísio" an mirandés scribesse Zenízio, ou seia cun "z".
Neste berano quando por alhá andube bi que an dues antradas de l'aldé tenie, quien ben de la Speciosa i de Bilasseco, nas placas l nome cun "s" l que stá mal screbido. Yá quien de Caçareilhos i de Malhadas bei l nome bien screbido cun "z".
Nun ye por esso que l'aldé deixa de ser la más guapa i spitaleira, ye cumo las rapazas pimponas se poniren uas argolhas çfrentes an cada oureilha , son pimponas na mesma mas damos por eilha.
You yá falei cul nuosso persidente de la Junta de Freguesie, puis nun ye de la sue respunsablidade, para dar ua palabrica al respunsable desse cargo, para poner las cousas bien.
Ls Zenizienses merécen puis ye un pobo que siempre screbiu, falou, scribe i fala muito i bien mirandés
Esta mensaige solo ten cumo oujetibo dar ua upa para que to l mundo beia la çfrença e quede a saber qual y l nome que stá bien screbido.
I biba Zenízio
Apuis que scapeste nunca mais las grietas scabadas ne ls mius lábios curórun, de tan secos, nunca mais ls mius uolhos spelhórun ua eimage de breton an flor, de tan loinge l mirar.
Era
Setembre cumo se fusse Outubre. Nun mos quedou tiempo para acabar de
bendimar
de la boca todas las ubas de la binha, para sorber todo l mosto a
arramar, para chupar l sumo todo.. Era tiempo de colheita de beisos retesados ne ls cestos a pingar.
Nistante
será Outubre, seran
nubres chenas d´auga,
pormeiros borrascos que fágan nacer ls suonhos sumiados,
scarabanadas
a molhar sien séren speradas
i, na Primabera hán-de ondiar, an Júlio seran grano,
multeplicados.
Éran
tan biciosas las palabras que de l coraçon mos salien, éran tan
berdadeiras las risadas que mos amboubában, tan amerosos ls bestidos
que bestidos mos çpien l mirar, tan fresca la naciente que mos
sastifazie l querer!
Era
Setembre, quaije que Outubre, tiempo de colher frutos i, assi mesmo,
era tiempo an que fumos capazes de fazer poda, anxertie, poner
jardins, amprenhar
flores, ferber
mostos,
licores, porba de binos, abrolhar cebolhicas, ramos de flores.
Camino para chegar a la anscriçon ne l curso de Lhéngua Mirandesa – nible d’ampeço
https://forms.gle/NegoVtBfWnmqTv4y7