31/01/15

L FILO DE LAS LHEMBRANÇAS (1)



La porsora i ambestigadora Teresa Martins Marques, biografa de Amadeu Ferreira bai mos amostrando cachicos de la Biografie que está a fazer i a finalizar de Amadeu Ferreira. Leonel Brito, cineasta i outro amigo de Amadeu Ferreira, fizo me l zafiu de traduzir estes testos que bai ponendo ne l facebook. Buono, nun sei se serei capaç desse trabalho, mas bou fazendo l que fur possible.



L FILO DE LAS LHEMBRANÇAS (1)


«Binte Scudos»

Deixo bos eiqui ua pequeinha parte de la biografie de Amadeu Ferreira, que you bou publicar mui debrebe. Este nino que fui l melhor aluno de l sou curso, bice-persidente de la CMVM, outor de l Código de Valores Mobiliários, pensaba assi als 11 anhos.
Teresa Martins Marques


"Ne l seminairo todo l mundo era probe, mas habie alguns inda mais probes que outros. «Nós nun teníamos denheiro cun nós, mas habie ninos que teníen denheiro cun eilhes i ls curas deixaban tener algun denheiro. A las bezes, ls curas bendían alguas cousas, cumo çafas i lhápeç. Ls lhibros éran eilhes que los ancomendaban i éran metidos na cuonta que apuis era mandada na fin de l trimestre para nuossos pais pagaren. Essas cuontas trimestrales ancluían tamien la labaige de roupa, l quemido i l morar alhá. A modos que nós nun percisábamos de denheiro. Mas habie rapazes que tenían algun denheiro i mercaban algues cousas. I aqueilho ampressionaba me muito. Cumo ye que era possible ninos tan pequeinhos gastarem denheiro, se ls pais nun tenían denheiro? Porque you nunca tenie denheiro, zde nino. Nun tengo mimória de quando antrei para l seminairo, i antes disso, de tener tido un teçton ne l bolso, a nun ser ua beç. Un primo miu deu me binte i cinco teçtones. Beio de la Índia i you nunca me tenie bisto cun cinco crouas na mano i tenie buontade de mercar fruita. Fui me al soto de l Tiu Rechas i merquei cinco crouas de ameixas. El deu me tantas ameixas que you yá nun sabie l que fazer a las ameixas. An Sendin sempre fui scassa la fruita, nunca antendi l porquei. Dende que la apetença pur fruita fusse grande, subretodo antre ls ninos. Fui essa la única beç que tube denheiro.» La stória a seguir ye mui aparecida a la que José Rodrigues Miguéis mos cuonta n’O Milagre sigundo Salomé referindo se a la moneda que la mai de Severino Zambujeira le deu antes de l mandar trabalhar para Lisboua, ne l final de l século XIX. L feturo banqueiro acabou a eimoldurar la moneda para nunca se squecer de l tiempo an que fui probe. «Quando fui para l seminairo, ua de las cousas que mie mai me dou, para l causo de ser perciso, fúran binte scudos. You achaba aqueilho muito denheiro i nun sabie l que habie de fazer als binte scudos. Andaba cun eilhes sempre naqueilhe bolsico, para nun ls perder i até tenie ua sigurança cun que fechaba l bolsico, para ls nun perder. Até ua beç un de ls curas gozou cumigo, chamando me xastre, porque you ousaba essa sigurança.» Esse cura, de quien Amadeu haberie de se tornar mais tarde amigo, era l Cura Belarmino Afonso. Fui diretor de l Arquibo Destrital e de la rebista Brigantia, pur el fundada. «You achaba que l melhor que podie fazer cun ls binte scudos era comportar me de tal modo que, quando benísse pa l Natal, me achegasse a mie mai i le dezisse, “Estan eiqui ls binte scudos. Nun ls gastei”! I assi acunteciu. Lhembra se me de chegar al Natal i de le tener dezido: “Estan eiqui ls binte scudos. Cunsegui nun ls gastar.” Al alrobeç de mius colegas, para miu grande orgulho, la grande cuntençon, la grande deciplina, era chegar alhá saber que ls mius pais nun tenían denheiro, que aqueilhes binte scudos senificában muito para eilhes i poder dezir assi: “Estan eiqui!. Tome los outra beç que you nun ls percisei.”»

29/01/15

Zenízio, tierra de marineiros



L que bos bou cuntar, quaije se puode considrar ua ambora nacional, porque desso nun tengo dúbedas la maiorie de las gientes nun sáben, cuido que anté para muitas pessonas de zenízio este fato ye çconhecido.
Zenízio, essa terrica a muitas dezenas de kilometros de çtáncia de l mar, acupa l segundo lhugar de las tierras deste paiç que dou mais marineiros a la marina pertuesa, stá screbido i registrado ne ls arquibos dessa eilustre anstituiçon melitar, l purmeiro lhugar peçque stá nua pobaçon que queda acerca de la Guarda.
Quaije mos dá ganas de dubidar, porque sendo l sítio adonde nacimos marcante, porquei tantos rapazes dórun l nome boluntairo ou quando fúrun a las suortes para s’ancaminar para este ramo melitar?
- Porquei ua tierra cumo la mie sien lhigaçones, sien questumes nien tradiçones de las atebidades marítimas, de la pesca, sien conhecer l ouciano se çponeblizaba para fazer ende carreira?
Quando todas las sues atebidades stan lhigadas a la lhaboura, si porque Zenízio siempre fui ua tierra de muito pan, buiadas i ganados. You tamien fui marineiro boluntairo, i quando me percurórun qual l oufício de miu pai, you dixe lhabrador i eilhes assi registórun, puode nun serbir para muito mas quedórun a saber que ansinamiento de mar you nun tenie.
A fazer fé que las tierras adonde se nace son decisibas para scolher de l feturo, era de preber que todas aqueilhas que fázen marras cul ouceano darien mais marineiros, culs Zeníziense assi nun fui. Ne l miu antender algue ampurrou i fizo cun que esta reçma de giente para alhá caminhasse.
Dantes, a esse tiempo que dou tantos marinheiros, era ua tierra, cumo yá dixe lhigada a la lhaboura, ua lhaboura probe, i outras acupaçones adonde las pessonas bíssen ua atebidade porfissional cun salida nun habie, sien comércio, nien ouficinas, loinge de la cidade adonde habie serbícios, quedaba pouca motibaçon quedar porqui.
 Quando benien ls marineiros de bacances, lhimpos i bien bestidos, falában de ls buonos tratos i de l bien que alhá se quemie, éran eisemplos que antrában pulas oureilhas de quien tenie ganas de lhuitar por un feturo melhor. I quando todo esto era bisto por nuossos pais i mais, que sempre oubírun dezir que na tropa se quemie mal, anton eilhes nunca s’ouponien.
La marina, tamien conhecida pula “Briosa”fui ua grande scuola, esta anstituiçon nunca cortou las alas a naide, bien alrobés, motibaba i purparaba las pessonas profissional i culturalmente.
 Hai quadros eilebados, porfissionales competentes, esta anstituiçon melitar bien se puode agabar que de Zenízio salírun.
 I todos aqueilhes que deilha nun fazírun bida, salírun d’alhá muito melhor que quando antrórun, cun saber daprendido i un ofício cierto.
Serie buono i l’aldé merece que trabalhemos para marcar esse fato.



27/01/15

Anformaçon



Besita l site www.nialdelaboubielha.com ende ancuontras publicado l porgrama i las lheituras an mirandés i pertués.

Stimado associado, cunterráneo, amigo anforma yá la direçon de l'Associaçon de la tue persença i de ls tous familiares.

25/01/15

Quanta beç...


Quanta beç me apetece screbir-te para te falar de l apego, de las soudades, de la falta que me fazes.  A las bezes torno a nina i jogo de morada, andono ua stória i falo you sola, por mi i por ti. Outras bezes bonda-me mirar para ua nubre i alhá me bou an siléncio, sien gasólio, portaiges ou belhete de carreira, muito mais depressa do que se fura d´eiroplano que há-de parar an Bergáncia outra beç.

Hai uns zeinhos na lhinha de l hourizonte que me parécen tetas, uns azules lhougo a seguir que me parécen dunas i mar que pul Berano s´ancendéian an quelores de fogo, cun un sol que nun aguanta tanta fuorça i se bai para outras tierras mais fries para que nun arrebente i pegue fogo al mundo. Quanta beç me apetece salir deiqui,  agora que stou anregelada, i ir cun l sol para tierras mais calientes, nestes dies que nien se mos amostra i nien se çpide de nós.

Quanta beç me apetece boziar por ti para que me tragas ua gelada i tiempo seco! Ando porqui cumo gato angafado que se deixa queimar pul lhume de tanto se arrimar i nun hai modo de calcer! Tengo soudades, áh, se tengo! De ti… De l tou friu cun aire de riba que lhieba toda la nubrina para loinge. De la tue nubrina que se fai an çanceinho mas que nun se me agarra als uossos. De la tue niebe que m´amerosa l pisar.

Hai uns cuntornos an tou mirar que me calécen. Hai streilhas ne l tou cielo que stremécen muito mais quando las miro, streilhas que déixan un rastro muito mais cuntino de lhuç a queréren chegar als touçones.

Hai uns cuntornos an tous cabeços que me dan de mamar.  Por isso me dou para te screbir, para que guardes l reteson de las tetas l mais que puodas i apuis me recibas cun toda  la apuiadura de lheite a repinchar…

Quanta beç…

Arquibo de Stória



Eiqui nesta casa, que dante fui un lhagar ye agora un arquibo de stória. Andrento desta portaladas, stan pieças, outencilhos, cunferrumes de las mais bariada speces, ouferecidas pulas gientes de l'aldé de Zenízio. Lhigadas als mais bariados oufícios i artes, oubjetos que cúntan cuontas dun tiempo que inda nun se fui, rebélan mimórias que la nuossa mimória quien mantener bibas. Para mi un Museu i neste causo l Museu/Lhagar de la mie tierra, museu de l miu pobo, ten ua simbologie sagrada. Poucos son ls sítios que se sobrepónen a este, quando a pie del passo, bénen-me al de riba las alhémbráncias de l tiempo que me fizo giente. Se calha nun fusse el, esse passado, i you nun staba eique cun mais ua ferramienta hardada de l miu pobo, a screbir mirandés i esta hardança nun percisa nien debe star ancerrada an Museus. 

16/01/15

Abraço arrochado



Registrar las mies eimoçones ye prolongar l que me dá prazer ó arrincar de mi todas las agruras. Ye cumo ir al psiquiatra i deixar la cumbersa scorrer sin trabones.

Hoije fui un de ls dies de registro. Hoije fui-te a dar un abraço, daqueilhes tous - arrochados -, abraço d'amigo que se quier siempre acerquita. Nun podie deixar d'ir. Fui até Sendin, la tue tierra, i ancontrei-te metido nua capa que nunca te tenie bisto. Parecie que deberie benir de ls afetos que s´ arróchan an las tues palabras. Ancontrei-te arrodeado d'amigos porque tenes un coraçon de l tamanho de l mundo, adonde cabe siempre mais un. You sou un daqueilhes que ten l prebileijo de coincer i sentir essa capa d'amisade. Bien haias!

Ancuntrámos-mos ne l lhugar de ls sonidos de la tierra, un spácio que te gusta muito. Al passar puls bancos, a las puortas de las casas, lhembro-me que siempre alhá biste ls amigos que yá partírun cumo you an la mie rue ( até ls beio al postigo!). Parece que, nesta tarde, ficámos cuntagiados i mais amigos antre nós, solo por starmos armanados cuntigo, culas lhetras, cula calor de la sabedorie i de ls afetos.

Desta beç éran "Ditos Dezideiros" que recolhiste para angrandecires las dues lhénguas de Pertual. Naide pense qu'este paíç terá l mesmo bigor i cuntenido cultural se nun lhuitar pulas dues, se nun s´ amostrar al mundo na berdade de la sue stória.

Sabemos que l trabalho i la curjidade siempre dou bida i lhuç al tou mirar, Amadeu Ferreira!

"Nun pares de screbir", dizes-me siempre que mos falamos. Fico un pouco ambaraçada, mas aguças-me esta buntade, este prazer que me mexe.

"Esto ye algo sério", teimas an repetir. Na berdade quando lheio un lhibro tou, ye esso mesmo que sinto; ye l balor daqueilho que rialmente amporta, un lhegado dun amigo, dun scritor cuntemporáneo de la nuossa tierra. Ye ua spriéncia tan fuorte que falta fuorça a las palabras.

"Teresa, quieres pertencer a la quadrilha? - pregunteste-me un die, solo por sentires l miu aprécio pula lhéngua mirandesa - l tou "graal"!

Antrar pa ls Blogueiros Mirandeses ye un prémio que guardo cun carino, ne l lhugar de ls mius tesouros. Ancanta-me calcorrear caminos, coincer la stória de ls lhugares, falar i oubir la lhéngua de l'ourige de Pertual, la lhéngua de l praino, la lhéngua de "La BOUBA DE LA TENERIE", la lhéngua de "NORTEANDO".

Inda hoije te fui a ber i guardo la tue sonrisa, la fuorça de l tou mirar i las palabras que sabes que me fázen bien. Tenes tanto para dar i até parece que dares-te als outros ye l'alimiento de la tue alma.

Inda hoije me deziste: tenes scrito, Tresa? Nun pares! Ls tous upas siempre me calecírun las palabras.
 
A la salida, Alfredo Cameiron, outro sabido de la lhéngua mirandesa, çpediu-se assi: scribe, Tresa!

Bien, sendo assi: ende bai!

 
Teresa Almeida Subtil (In Jornal Nordeste)

11/01/15

Charlie ye grande !


An mirandés, tamien podemos dezir todos juntos: "You sou Charlie !"

Contra la bioléncia, l'antimidaçon, la barbárie, l assassinato de pessonas pacifistas ou simpresmente einocentes.

09/01/15

L miu cumpadre Zé

Ye bien sabido de todos que you tengo ua relaçon de muita amizade cul miu cumpadre Zé.

Seia cumo fur, hai que tiempos nun mos ancuntrabamos. Metiram -se las fiestas pul meio, i you bien sei que miu cumpadre nesse tiempo bai-se pal sou alentejo. A el nun le gusta muito al tiempo de natal e anho nuobo. Para el ye um tiempo de muito gasto, muita compra i l mais deilhas sin santido.Para el l natal debie ser l´anho anteiro onde las pessonas fussen un cachico mais amigas uas de las outras.

Yá tengo pensado para mi questa oupinion de miu cumpadre se puode dever a la sue criaçon ne l alentejo, adonde naqueles tiempos an que era garoto, faltaba quaije todo.

Lhougo que l bi, la mi purmeira palabra fui para le desear un bun anho. El nun demorou a responder que si, que staba todo bien.

Oulhai aporbeitei para pensar un pouco ne l Mundo, que parece que cada die que passa mais de l alrobés queda. Oulhai pals ultimos acuntecimientos e botai las cuonta a tanto cinismo. I fui-se embora sin que you pudisse dezir nada.



Valter Deusdado

Poesie



Ua hora de poesie de Amadeu Ferreira, de l sou lhibro ARS VIVENDI ARS MORIENDI. La rádio Vizela, na boç de Conceição Lima, apersenta mos l poeta i diç la sue poesie.

Para quien la puoda acumpanhar an mirandés ten a ganhar, mas scuitai la an pertués i bolai. Acunhai ls uolhos i segui adonde bos manda l poeta ó l buosso coraçon. 

 =1https://www.mixcloud.com/widget/iframe/?feed=http%3A%2F%2Fwww.mixcloud.com%2FRadiovizela%2Fhora-da-poesia-07012015%2F&embed_uuid=345f8b70-8a29-4554-b357-befa11ab8541&replace=0&hide_cover=1&embed_type=widget_standard&hide_tracklist=1

08/01/15

Cousa guapa


(Parabienes al retratista-Zenízio)

An dies cumo este, you i ls mius cumpanheiros íbamos a la scuola i nun éramos capazes de screbir (porque nesse tiempo faziesse todo de lapeç i caneta de tinta, a nun ser ne l quadro que era cun liç) stabamos angaranhidos. 

L modo de poner ls dedos capazes era meter-los ne ls bolsos, cul oupor de la boca ou sfregando las manos.

 Para quien nun sabe la mie scuola nun tenie aquecimiento. 

Era berdade que teniemos bestes mui calientes, éran de lhana i habie l carambelo nas rues i lhagonas que daba para dar ua buonas culadas.

07/01/15

HORA DA POESIA

Ua cuonta












 Este retrato fui publicado ne l facebook pula amiga Aidinha Bernardo, cuido que nun l lhieba a mal you poner-lo eiqui, i fago-lo porque me fizo lhembrar ua cuonta. 

Cuntórun-me que ne l tiempo de miu pai habie un tiu que era mui pirraça (gustaba de fazer partidas) que tenie ua armana que namoraba un rapaç i el nun gustaba del, muito menos para feturo cunhado. 
 Un die a la nuitica assi ne l fusco fusco iba para casa que bibie an Maçaneira i biu l dito cujo a scunder-se atrás de la parede que staba eili naqueilha lhameira que ye agora de Tiu Bernardo, benie de l namorico, i para nun se cruzar bota de se scunder. Buono, l tiu que nun era ciego dou por eilha mas cuntinou fazendo de cunta que nun biu nada, lhougo que chegou a pie de l marmarjo, bota de abrir la berguilha i mijou para adonde el staba agachado, mijou, mijou, acabou, sacudiu, guardou l paçpalhaço i segui camino.
 L namoradeiro para nun dar parte fraca aguentou i nunca cuntou nada a naide.
 L que nun serbiu de nada porque mesmo cun estas pirraças todas tubo que l gramar cumo cunhado pa l resto de sue bida.

 Nun bos digo quien fúrun, por dues rezones, yá se muorrírun (que Dius tenga sue alma an çcanso) i porque siempre admirei ls dous, éran muis parientes, amigos de to l mundo i nun quedaba bien.
La cuonta assi ten mais sabor.

06/01/15


Ls Reis Magos

 
  
 Fui ua beç trés tius mui ricos que bibien eili pa ls lhados de l Ouriente.
 Chamában-se Gaspar, Belchior i Baltazar.
 L tiu Gaspar era tan rico que siempre que chobie a la crona de la torre de l sou castielho i miraba al redror nun era capaç d'abistar las marras de l termo de sues tierras, que quedában a la tiesta de las de l sou bezino Belchior. Neilhas sembraba tamanhas senaras, tenie tantos castanheiros, sobreiros, binhas, oulibeiras, maçaneiras, laranjeiras que ls sous screbinadores nunca éran capazes de fazer la cuntaige cierta, a modos del saber la fertuna quanto tenie.
 Belchior era dunho dua quinta mie grande, que lhebaba dies a trote d'acabalho ne l sou camelo para dar la buolta i, bolber adonde partiu. Drento de las bedaçones tenie tierras de cultibo, minas d'ouro, de fierro i carbon. Bilas i aldés, culs sotos, fraugas, telares, lhagares, molinos, fundiçones carpintaries. Muitos oubreiros a scabar nas minas, carpinteiros para fazer ls carros de bestias, ferreiros para fazer reilhas, charruas, ferraduras, çadones, facas, gadanhas, foices, potes. Albardeiros para fazer las albardas, correeiros para fazer ls arreios de las bestias, tecedeiras para tecer i fazer mantas i alforjas.
 L tiu Baltazar, que siempre tubo anclinaçon pa la cria, tenie tantos ganados de canhonas, de cabras, de camelos que siempre que chegában ls pastores para le dezir ls númaros el dezie-les:  
 Bós nun bos anganhestes?
 Son assi tantos miles de canhonas, de cabras, de camelos?
 Crecírun tanto?
 Yá nun tengo giente para tomar cunta de tamanha riqueza.
 Quando un die s'ajuntórun nua de la muitas almuorçaradas adonde nun faltaba nada. Pus de las tierras de Gaspar benie l pan, l bino, l azeite, de las oufecinas de Belchior, habie las facas, ls garfos, ls potes para cozinar ls borregos, ls cabritos de ls ganados de Baltazar.
 Apuis de queméren a la farta botában-se ls trés a la cumbersa.
 Cumo homes ricos que éran, quaije siempre falában de l que íba a ser l feturo, de l que ls sous adbinadores le dezien, i ls cunseilhos de ls tius sábios de sue cunfiança.
 Fui nua destas cumbersas que un deilhes cuntou que yá se falaba por ende que staba para nacer un Rei. Nun sabien adonde, nien quando, s'era filho de giente probe ou benerie a hardar algua fertuna.
 Anton terminórun ls trés ambiar por ende afuora homes a percurar las nuobas, eilhes querien ser ls purmeiros a saber i tamien oumenagiar-lo. Éran ricos, éran reis, porquei tamien nun habien de ser eilhes cunselheiros de l nino-rei que staba pa nacer.
 Algun tiempo apuis assi acunteciu, chegórun ls caminadores cula nuoba, dezindo que si naciu un nino a caras a Belén que se querien fazer la besita tenien que sperar pula seinha que era ua streilha.
 La nuite que apareciu la streilha que ls caminadores, ls adbinadores, ls cunselheiros andicórun, nun perdírun tiempo.
 Recumendórun ls criados para porparar ls melhores camelos, las albardas, i muitas mantas, que porparassen alforjas, cantaras para lhebar auga, barrilhas pa l miel i ansenso, serrones para lhebar muito ouro. A toda la priessa, abandunórun l acunchego de sous reinos, ampeçórun la maior jornada de sues bidas, seguírun la streilha atrabessando montes i plainos, mobidos pula fé.
 Teçtemunhas cuntórun que çpuis de doze dies i doze nuites de camino, ancuntrórun ua cabanha, adonde staba un Nino. Les trés quedórun marabilhados cul que bien, l Nino arrodeado de pai i mai, i muitos anjos, ambuolto por un claron de lhuç. Nun lo dubidórun un anstantico que fusse, que tenien delantre deilhes l Nino-Jasus, l Rei salbador de l Mundo.
 Ls trés reis de l Ouriente lhougo cun muitas mesuras a sous pies de zinolhos quedórun, adorórun-lo, oufrecindo-le  todo quanto lhebában.
 Este Nino que naciu sien l acunchego de castielhos nien la riqueza de reinos tenie agora l'adoraçon de ls reis magos.
 Era la spráncia de ls pobres.
Faustino Antão  

31/12/14

Mensaige d'Anho Nuobo de l persidente de la direcion de l'Associaçon C i R Nial de la Boubielha



Caros Associados,
L'anho nuobo stá a chegar i l'anho bielho stá a quedar para trás. Nesta passaige, l miu pensamiento sprime-se nun solo deseio i nua sola aspiraçon: OUNION.
L’ Associaçon Cultural i Recreatiba Nial de la Boubielha debe ser un simblo d'ounion de todos ls genesienses.
La fuorça motriç de todos ls associados stá na fuorça de l'ounion an torno de ls nobres balores de las tradiçones, de ls questumes i de la lhéngua, que mui honran ls nuossos antepassados i que muito cuntribuen para mantener l'ounion i l'amisade antre todos ls associados.
Deseio a todos ls associados de la ACR Nial de la Boubielha un anho cheno de felcidade, salude i prosperidade.
Feliç Anho Nuobo de 2015!
L Persidente de la Direçon de la ACR Nial de la Boubielha
Leonardo Fernandes Antão

(Em Português)
Caros Associados,
O ano novo está a chegar e o ano velho está a ficar para trás. Nesta passagem, o meu pensamento exprime-se num só desejo e numa só aspiração: UNIÃO.
A Associação Cultural e Recreativa Nial de la Boubielha deve ser um símbolo de união de todos os genisienses.
A força motriz de todos os associados está na força da união em torno dos nobres valores das tradições, dos costumes e da língua, que muito honram os nossos antepassados e que muito contribuem para manter a união e a amisade entre todos os associados.
Desejo a todos os associados da ACR Nial de la Boubielha um ano repleto de felicidade, saúde e prosperidade.
Feliz Ano Novo de 2015!
O Presidente da Direcção da ACR Nial de la Boubielha

Leonardo Fernandes Antão

30/12/14



                                 MENSAIGE D’ ANHO NUOBO

 Neste tiempo de Fiestas i de Sperança, L Persidente de la Mesa de l’ Asssemblé Giral de l’ Associaçon Nial de la Boubielha, zeia a todos ls associados, sues familhas i amigos un anho de 2015, cun salude, paç, fraternidade, alhegrie, sperança, ounion, harmonie, respeito, houmildade, amisade, perdon, felcidade, sabedorie, eigualdade, eiquelíbrio, stima, bundade, fraternidade, buona suorte, pacéncia, solidariedade, dinidade, fuorça, lhuç, fé i muito amor.
Sabemos que ls derradeiros anhos fúrun mui madraços para todos, mas cul sprito de pertença, ounion i de partilha de la familha Zenisiense ye tiempo de tener sperança i desear que 2015 seia un cachico melhor. Las Associaçones son siempre amportantes na bida de ls sous associados, mas an tiempos de crise i çficuldade ténen que star atentas i percurar ser mais    solidairas culs sous. Assi, caros associados de l Nial de la Boubielha, nun deixeis de participar nas çfrentes atibidades i cumbíbios uorganizados pula Direçon. L próximo ye ne ls ampeços de febereiro, adonde mais ua beç bamos a star armanados na fiesta de la Senhora de las Candeias (l die dous de febreiro). Die que, cuntina na lhembrança de todos i, será recordado na celebraçon de la missa an mirandés, seguindo-se apuis l almuorço i l’ Assemblé Giral.
La bida de la nuossa Associaçon ten que ber cun todos ls associados i, por isso todos tenemos que participar ne ls çfrentes assuntos. Assi, hai que participar nas Assemblés Girales adonde todos puoden çfender las sues eideias i apersentar nuobas perpuostas de atibidades. Solo assi, l Nial de la Boubielha fai sentido i puode cuntinar a trabalhar para çfender i dibulgar la Lhéngua Mirandesa, ls Juogos Tradicionales, ls Usos i Questumes i ls antresses de todos ls associados. L Persidente de la Mesa de l’ Assemblé Giral Francisco Domingues

28/12/14

Buono Anho Nuobo de 2015


L'admenistraçon de l site www.nialdelaboubielha.com deseia a todos ls associados, sous familiares, cunterráneos i amigos lheitores uas buonas antradas ne l Anho Nuobo de 2015.
-Que l anho que s'arriba traia a todos muita salude i paç, que benga cun ganas de mos ajudar a bencir to ls zafios i porjetos que tengamos an mente de lhebar por alantre, yá agora tamien de muitas lheituras.
-Que seia un anho de felcidade para todos.

Pul'Admenistraçon de l site

26/12/14

Merecemos ser felizes

Ende queda l testo screbido hai uns tiempos i salido na  
FUOLHA MIRANDESA de l Jornal Nordeste a 23 de Dezembre.

 

Merecemos ser felizes

Anda se me la cabeça a buoltas sien saber l que dezir. Camina l remolino de l tiempo cula fuorça que l tiempo ten. Foi “onte” que naci, Salazar mandaba. Cinquenta i siete anhos se passórun, yá son alguns, mas assi i todo puodo dezir “onte”. Puodo andar por acá, mais cousa menos cousa, mais quarenta anhos, chegarie als nobienta i siete. Todos mos bamos, naide acá se queda. Penso nesto i digo cun to la sinceridade: nun antendo ls senhores de l denheiro, de l poder, tanta la ganáncia, mas para quei? Puodan ser gobernantes, ampresairos, tener ilhas, castielhos, abiones, carros, casas, mulhieres ó homes…., l que lhieban quando se muorren? Que mimória i feitos acá queda deilhes? Esto nun quier dezir que nun haba gobernantes i senhores de l dinheiro de muito saber i einiciatiba, todos nós sabemos que los hai i muitos i inda bien.
Percisamos de buonos gobernantes, buonos políticos, buonos ampresairos. Quien hoije quier ser político? Ls melhores arrenhégan de la politica cumo l diabro de la cruç. Todo l mundo sabe todo. Craticar ye mui fácele. Quédan para mos gobernar ls menos capazes. Cada un de nós puode se bestir cula piel dun home que ten saber, ganha buono denheiro i ye hounesto. Cumbídan lo para menistro. El diç que si? Stá buono de ber, a dezir nó, nun quiero ser menistro. Para quei, ganhar menos i tener la sue bida sfrangalhada. Esso nun quier dezir que nun tenga que dar, cumo la lei manda, a coincer todos ls sous bienes i, se los ganhou cun transparença i hounestidade, nada ten a scuonder.
Ls jornalistas i ls duonhos de las telebisones, sáben lo mui bien que se tubíren mais personas a ber telebison, hai mais publicidade i ls ourdenados crécen pa l drobo ó l triplo. Hai que traier polémicas para agarrar las personas. Debates i falar de cousas sérias, poner las personas a pensar puode traier rebuolta i cun esso naide ganha. An beç de rebuolta, eiducar parece me ser l camino a seguir i que todo l mundo ganharie: ls senhores de l denheiro, se nun quejíran ser ganaciosos; melhores políticos para mos gobernar, puis la Democracie siempre ye melhor que la ditadura i homes mais felizes pula cierta seriemos.
Quando la justícia for amplacable cun quien s’aporbeita de ls cargos, ls aporbeitadores íban pensar dues bezes antes de fazer fuosse l que fusse acontra ls denheiros públicos ó pribados. Ls poderosos nun se senten amenaçados. Ténen denheiro para pagar la justicia que ls porteje. Tenemos l causo reciente, l BES, se ls respunsables, atençon tene que haber probas, i todo andica que las hai, l sítio adonde haberían de star: presos i todos ls sous bienes sacados para l stado, siempre daba para ancobrir un nadica l déficete.
A mi lhembra se me la casica pequerrica de la mie aldé, adonde naci, morei i creci até arrimado a mius binte anhos. Nun tenie casa de banho, nun tenie un quarto para mi. L aire friu d’ambierno antraba pulas frinchas, pulas teilhas i assopraba silbando. Mas alhá fui feliç. Mesmo que ls ricos tubíssen mais denheiro, l bibir nun era tan çtante.
Ampecei l que arriba screbi antes de salir de casa. Arrimadas agora que son las cinco de la tarde, stou assentado andrento de la carruaige de l camboio i l miu pensar zmaçaroca se delantre dua nina cun sous seis meses a ser mimada por sue mai aparentando pouco mais de biente anhos. Las dues çfazen se an cumplicidades: fago te ua festica, dás me un sunriso; dou te ua cantiga, abanas tou corpico…, nistante se passa l tiempo a mirar para tanta alegrie.
Nubres, sol, streilhas, ouniberso… cosmos…tiempo que ruodra sien parar. I nós, homes, mulhieres, cousa tan pequeinha somos…, para quei tanta mordesquina? Todo se bai i puode ser nun…ai..., merecemos ser felizes nesses sfregantes TALES…

2014 outubre, 24

Malzinas

À Procura- óleo / tela de Adelaide Monteiro


Amantei-te an cumenéncias i quando me dei de cuonta stába atamado l delor.

Lhaba-se bien labado, diç mie mai. Yá mie abó me dezie: Debe-se capanhar antes de l nacer de l sol! Apuis, lhaba-se bien lhabado, scuolhe-se, seca-se a la selombra i guarda-se nua bolsica.

Parece que las stou a ber colgadas na parede, de retalhicos, an pie de la de ls beisicos que me stában siempre a chamar por bias de l doce de acucre cun claras an castielho que tenien anriba i a que you nun chegaba, puosta eilhi mais alta d´acente.

Apuis ferbe-se l´auga. Uns ténen que ferber un cachico, outros ye só l tiempo d´antrar i bonda que quéden abafados.

Ampecei cumo quien nun sabe l que dezir i debrebe la torna de la cumbersa s´ampuso. L´arada iba medrando, las palabras soltában-se na pantalha. A las bezes parecie cunfisson, parecie que l cura starie apenas apartado pulas frinchas de la puorta de l cunfessionairo. Outras, era ua cousa que se soltaba an psicanálise, sien que para isso fusse preciso ua cama de cunsultório.

Bebe-se a golicos, cun ou sien açucre, cunsante l gusto. Tu que sós gulosa, aposto que até sós capaç de dezir que te duol la barriga para bueres chá de jibarbeiro bien docico.

A golicos tamien se sórben las palabras, las palabras que mos sírben de malzina. A golicos para ber se dúran eiternidades, porque d´eiternidades son feitas las palabras, porque para eiternidades se quíeren guardar las palabras que mos atáman delores.

Ferbe-se l bule i apuis bota-se para alhá l chá, diç-se agora. La cumbersa bai caldiando al tiempo de poner las chábenas porriba de la toalha bordada. L´açucreiro, la lheiteira, las colheres, l culador, l bolho partido an cachicos. A golos se bai quemendo i falando, abafando l bule para que nun se le arreféçan las palabras.

Las palabras soltában-se na pantalha cumo se l bule las tebísse sempre calientes, abafadas nun panho de lhana. Nuobos modos de buer chá para atamar delores, nuobos modos de psicanálise.

Destes-me un beisico. Un modo que teniedes de ber se l chá me tenie atamado ls delores de barriga. Si, a la nuite atamaban siempre ls delores. Suonhos por outros mundos, la burrica que m´habie de lhebar pal Brasil, ls çapatos mais modernos que fazie cun tacones altos de puntas de cabos de çachos spetados an tábuas, presos a las piernas cun fitas de farrapos, ls eiroplanos que bie passar ne l cielo a deixar rastro de fumo branco. L chá fazie l restro. L beiso muito mais…

Pul die ls delores tornaban ne ls cuornos de la Mourisca. La burrica nunca s´abinturou a lhebar-me para alhá de Zenízio, Samartino i Miranda, eiqui só quando era preciso ir a tratar d´algua cousa de las de la gente fidalga.

Nunca mais se biu l chá de la Índia, á mai! Era tan cheirosico!

Habie-lo eilhi a la Funtázia, antre l ribeiro i las casas. Zaparciu.

Tamien nunca mais bi eiqui pula Speciosa l chá d´ouríegano. Habie ua arrinqueira ne l meio de l camino, nua ilha de fenos, carbalheiras i trubisco. Mesmo ne l camino, adonde se fazie an dous an antruncamento. Bezes sien cuonta passei cun las bacas para Antonho Steba i la arrinqueira me saludou. Bezes sien cuonta mirei pa la ilha de fenos, mas d´ouriegano nien seinha. Un die la máquina de çufino grande angulhiu la ilha…

L ribeiro de la Funtázia fui ancanhado pula máquina de çufino grande i las formigas quedórun sien yerba de la Índia…

Bezes sien cuonta se me lembra de l chá que m´atamaba ls delores de barriga… Bezes sien cuonta se me lembra de las palabras que me serbírun de malzina…

Nada acaba. Só s´anterrompe ou modefica…

Cuido que nun puode acabar…

19/12/14

Palabra de Torga



Nuite de Poesie ne l Muzeu abarcada pula Feira de l Lhibro de l grupamento de Scuolas de Miranda de l Douro

 
 
No, nun bou a dezir que la nuite staba frie. Ne l Nordeste Stramuntano conhecemo-las muito más malas. Mas se dezirmos que la magie andou por ende, nun mos botamos fuora de l reilho. I se dezirmos que la poesie de l nuosso Torga calciu la nuite ne l coraçon de la cidade de Miranda de l Douro cuntinamos ne l reilho.

Drento de l Muzeu de la Tierra de Miranda de l Douro la palabra de l poeta relhuzie ne ls uolhos de ls que yá la querian muito i de ls que pareilha spertában.

Conceição Lima, ua minhota cul´alma raçada de stramuntana, arrepaçou la carapota de l sue arte poética! La sala iba-se cumponendo ...

Las puortas de l muzeu deixában arrepassar ls uolhos i oufrecien-mos ua bista de la Praça  D. João III an todo al sou brilho noturno. La poesie chubie i l´eimoçon crecie!

Stamos ciertos que Miguel Torga s´habie de sentir tan feliç cumo nós al oubir als sous poemas dezidos puls alunos i porsores de l Agrupamento de Scuolas, nesta lhéngua amerosa  - La Lhéngua Mirandesa.

Ua cuonta (Fronteira) - a la moda "telúrica" de Miguel Torga (por cuonta de la mocidade formidable de ls "Tretas") - arrematou la nuite, ne l meio de muita palma bien sentida.

Stan de parabienes als que dórun las manos para poner de pies esta aposta poética q´antrou pula nuite mirandesa de maneira que nunca s´apagará.

La Scuola i la quemunidade an açon. L ajuda de la Câmara Munecipal. L Associaçon de Pais, l Muzeu de la Tierra de Miranda i l grupo de teatro "Tretas".

Fui, al fin de cuontas, un baliente abraço cultural.

Teresa Almeida Subtil

Testo salido na fuolha mirandesa de l Jornal Nordeste.
 
 


 

12/12/14

Precisamos dun Stado que dê un bien melhor eisemplo !




Staba a percisar de renobar l miu passaporte, neçairo para biajar fuora de l'Ouropa...

Quando soube que l passaporte pertués m'iba a custar 75 ouros para ua balidade de solo cinco anhos, cheguei lhougo a la cuncluson que l próssimo tamien iba a ser francés (porque tengo las dues nacionalidades) na medida an que esse solo custa un cachico mais - 86 ouros - mas cun ua balidade de 10 anhos.

Pensei: ye dessa maneira que quier ganhar denheiro cumigo l Stado Pertués ? Só se you nun soubisse cuntar ou nun quejisse eiquenomizar 64 ouros al cabo de diez anhos sabendo que ye (na medida an que tengo essa possebilidade)  bien mais fácele mandar fazer un passaporte francés mesmo acerquita de casa que de l mandar fazer nun cunsulado que queda mais loinge; aquel que queda mais acerca, l de Toulouse ne l miu caso, queda assi i todo a uns 60 kms i hai tamien que resuolber depuis l problema de l stacionamiento sien falar tamien de ls angarrafamientos que hai quaije siempre naqueilha cidade que ye ua de las maiores de l sul de la França.


Acuntece que fui até esse cunsulado assi i todo, nestes dies; mas se soubisse hoije l que sei, talbeç nien tubisse ido alhá. Fui, porque sabie que l miu bilhete de eidentidade pertués yá staba, zde febreiro, fuora de prazo  (Esto ye la proba que me faç mais falta l bilhete de eidentidade francés que de l B.I. i agora Carton de Cidadano pertués) mas fui subretodo por ua rezon : para poder cuntinuar a botar nas eileiçones (legislatibas i presidenciales para ls cidadanos pertueses que resíden ne l strangeiro)...

Fui... i al chegar alhá percisei de ir antes a la casa de banho que por acaso queda ne l sterior de l eidifício. Nun era la purmeira beç que you iba até esse cunsulado, yá quando you tenie pouco mais de 10 anhos, era tamien eilhi que iba cun mius pais para mandar fazer ls bilhetes de eidentidade cumo tamien ls passaportes que éran oubrigatórios naqueilha altura, até para ir a Pertual. Mas desta beç, notei que l pequeinho spácio dedicado als sanitários staba sujo cumo nunca: fuolhas de árbores que tenien antrado por baixo de la puorta i que naide habie barrido, ua limpeza puls bistos aleatória i l pior : un ruolo de papel yá cumpletamiente baziu! Mau!, pensei you eimediatamiente. Ls cortes que ampón l Stado Pertués até chégan aqui ne l strangeiro, mas que mal fazimos nós, que mal fizo you, you que até podie nun tener benido a gastar denheiro para mandar fazer un Carton de Cidadano pertués que pouco me bai a fazer falta, solo para poder botar un die destes ?

L cierto ye que tube que pagar 30 ouros: solo para quien quier! pensei you, porque an cumparaçon se hoije tubisse que mandar renobar l miu B.I. Francés, por un lado nun tenerie que pagar nien un céntimo, ye grátis, por outro tamien nun tenerie que me deslocar tan loinge, sien falar tamien que l B.I. Francés ye bálido 10 anos ou até mais anquanto que este nuobo Carton de Cidadano pertués que mandei fazer nesta quarta-feira só tenerá ua balidade, pul que sei de momento, de 5 anhos.



Amigos leitores, apeteciu-me dar a saber estas cousas subretodo para que an Pertual saban tamien l que se passa fuora cun nós ls eimigrantes... Talbeç l pouco antresse que parece mostrar hoije L Stado Pertués an relaçon als sous cidadanos que biben fuora tenga cumo cunsequéncia al fin i al cabo un cierto zantresse tamien de la nuossa parte an querer afirmar custe l que custar la nuossa eidentidade pertuesa. Mas quien ye que ten culpa? Ye que se l Stado Pertués ten deficuldades financeiras hoije, ls simpres cidadanos que somos todos na nuossa grande maiorie (steiamos a residir dentro ou fuora de l País) tamien nun las tenemos? Tenemos, claro, i por esso mesmo percisamos dun Stado que dê un bien melhor eisemplo, l eisemplo dun Stado mais generoso (i generosidade nun quier dezir oubrigatoriamiente desperdício), un Stado anteligente, bien mais acolhedor i que gusta i acarina todos ls sous cidadanos, até aqueilhes que biben loinge.