24/01/19

Cumbite / Convite








Dues décadas de la Lei 7/99 / Duas décadas da Lei 7/99











Dues décadas de la Lei 7/99

L die 29 de janeiro, la Cámara de Miranda de l Douro i la Associaçon de la Lhéngua i Cultura Mirandesa márcan la passaige de 20 anhos suobre la publicaçon de la Lei 7/99 cun un serano al redror de l tema “Dues décadas de la Lei de l Mirandés”. La tertúlia será no salon nobre de la Cámara, a las 9 horas de la nuite, i ajuntará alguas de las personas i representantes dalguas de las anstituiçones más arrimadas anstitucionalmente a la lhéngua mirandesa. La oucasion bai a serbir tamien para que las dues anstituiçones ourganizadoras anúncien amportantes medidas feturas para fortalecer i promober la lhéngua mirandesa.

Sermones a cargo de Alfredo Cameirão (Presidente de la ALCM), António Santos (Presidente de l AEMD), Artur Nunes (Presidente de la CMMD), Carlos Ferreira (Presidente de la AMMD), Domingos Raposo (Porsor de mirandés), Júlio Meirinhos (antuante de la Lei 7/99)


Duas décadas da Lei 7/99


No próximo dia 29 de janeiro, a Câmara Municipal de Miranda do Douro e a Associaçon de la Lhéngua i Cultura Mirandesa assinalam a passagem de duas décadas sobre a promulgação da Lei 7/99 com um serão à volta do tema "20 anos sobre a promulgação da Lei 7/99". A tertúlia terá lugar no Salão Nobre da Câmara, pelas 21 horas e contará com a participação de individualidades e representantes de algumas das instituições ligadas mais de perto à vertente institucional da língua mirandesa. A ocasião servirá para as duas instituições organizadoras anunciarem importantes medidas futuras de fortalecimento e promoção da língua mirandesa.

Oradores: Alfredo Cameirão (Presidente da ALCM), António Santos (Presidente do AEMD), Artur Nunes (Presidente da CMMD), Carlos Ferreira (Presidente da AMMD), Domingos Raposo (primeiro professor de mirandês), Júlio Meirinhos (proponente da Lei 7/99)

17/01/19

Cuonta - L'ampeço dua tradiçon que se manten





Naide puode dezir se fui assi q’acunteciu, se era assi que se fazien las cousas, porque nun hai naide que l puoda cunfirmar, porque yá quantá que ls Reis nun mándan na Nacion.

Fui assi que la oubie cuntar, ye assi que bos la cunto.

 - Dezírun-me q’hai muitos muitos anhos, quando ls Reis mandában, se calha fui Don Çáncio I, “l poboador” , de quien Bergança ten buonas lhembranças, puis sou pai Don Fonso I nun tenie bagar de s’ambaiar a mirar pa las cidades, porque andaba a porraba culs bezinos.
Houbo un, ne ls percípios de l més de Dezembre, quando s’assomou a ua de las barandas de sou castielho para ber cumo staba la nuite, quedou mui triste porque staba mui scuro.
-Chamou l purmeiro ministro de la Nacion – puis nesse tiempo inda l podie fazer – i ordenou que antes de l Natal querie ber la cidade toda alhumbrada, cun fogueiras, archotes, belas i l demais que alhumbrasse.
I dixo-le:
- Eiqui tenes quenhientos mil cruzados para çtribuir i trata yá de resolber l problema que a mi me da muita tristeza esta scuridon.
  L purmeiro ministro chamou l mandon de la cidade i dixo-le:
- L nuosso Rei quier ber la cidade toda alhumbrada antes de l die de Natal. Toma duzientos i cinquenta mil cruzados para çtribuires i trata de resolber l problema.
  l mandon de la cidade delantre de tal orde benida de l Rei, nun tubo outro remédio se nó chamar l xefe de la Guarda. A quien ordenou:
- L nuosso Rei quier la cidade toda alhumbrada anté l Natal. Tenes eiqui cien mil cruzados i trata de resolber l problema.
L xefe de la Guarda, nun perdiu tiempo i botou eiditales an to ls terreiros de la cidade, que dezie:
“Por orde de l Senhor Rei, an todas las rues i casas debe ser puosta eiluminaçon anté l die de Natal. Quien nun l fazir,  zoubedecir a esta orde será anforcado”
Passado que fúrun uns dies, l Rei de la Nacion bieno a ua de las barandas de l sou castielho – que tenie muitas – i quando biu la sue cidade toda alhumbrada, sclamou de cuntentamento:
 - Que guapo!
Abençonado denheiro que gastei. Baliu la pena.

You ancerro esta cuonta de l mesmo modo que l’ampecei.
You nun sei se la tradiçon de las lhuzes de l Natal ampeçou assi, nien se ye questume cuntinar a fazer las cousas deste modo.
S’alguien que lir tamien nun l soubir nun fai mal, nun quede anraibado.
Hai cousas que ye melhor que nun sábamos l’ampeço, nien sequiera s’inda ye tradiçon.
Faustino Antão

-Tamien fui publicada na "Fuolha Mirandesa" de l Jornal Nordeste, eidicon nº1157 de 15 de Janeiro de 2019

07/01/19

Visita guiada - Miranda do Douro


Fui la RTP2 q'amostrou ne l deimingo passado esta "Bisita Guiada", que bal bien la pena ber.
Para saber mais.
Stá an pertués.

Ye só calcar ne l linke (que stá antre ls retratos)








03/01/19

Isto de falas nun ye cousa fácele…







Assi me dezie la mie amiga Quitéria neste berano quando passaba bacances na mie tierra.



…mira tu que me beio cula cabeça a las buoltas para andreitar este beleinho de falas, quando aparécen porqui las nuossas cunterráneas i cunterráneos de bacances – que se scapórun pa la Fráncia hai trés ou quatro dezenas d’anhos – i agora bótan uas falas angelhadas pa las filhas, gienros, nietos i nietas, que se nun fusse l respeito que tengo por todos eilhes mandaba-los para un lhado que you acá sei...



… c’est la même chose. …merci beaucoup. …ne fait pas mal.



Ye un ber se t’abias de falas angelhadas que als mais nuobos nun digo nada, mas a Matilde perdi la bergonha, birei-me i nun las poupei.

- Anton tu, que cumo you naciste eiqui an Belharino i porqui quemiste las forfalhicas de l mirandés i çpuis na scuola daprendiste l pertués la fala de la nuossa Pátria, i agora nien als ls tous, ls que ténen la mesma sangre l’ansinas la lhéngua de la tue ourige nien la lhéngua de Camões?

Eilhes nien dan por eilha, fálan la lhéngua que se fala adonde nacírun, que tubírun que daprender porque ándan nas scuolas de l Paíç adonde móran culs demais. Mas tu, que you sei que falas l mirandés porque l mameste de ls tous – cumo you de ls mius – quando eras pequerrica, que fuste mie cumpanheira na carteira de la purmaria nun tenes pena de nun passar este falar als tous decendientes?

- Mira Matilde fazes mal anjeitar la nuossa fala, eilha ye un eilemiento d’eidentidade, nun fai mal saber falar outras lhénguas, d’outros pobos adonde trabalhamos, adonde ganhamos l pan to ls dies, mas nun dar cuntinidade, deixar perder la fala de la nuossa ourige – que nun custa nada ansinar, bonda falar-la cun eilhes – ye cumo perder un cachico de nós. Steias adonde stubires tu, you, ou quienquiera mirandés i pertués, l que mos çfrença de ls outros ye la nuossa ourige i essa çfrença ye marcada pula nuossa fala.

- Las filhas, gienros, nietos i nietas de l tous bezinos i amigos franceses, ánden por aonde andubíren, lhíeban l francés i desso ténen proua, tu debies fazer l mesmo, andes por aonde andubires lhieba l mirandés, lhieba l pertués i fai desso ua bandeira.

Porque ser mirandés, ser pertués debe ser rezon d’ourgulho, l Paíç puode ser pequeinho mas l pobo, culs sous feitos i cula sue cultura ye mui taludo.

Naide ten que tener bergonha.

Çpuis de me cuntar todo, la mie amiga Quitéria – que porqui bibiu ls fartos setenta anhos – inda zabafou.  

I esto para nun falar ne ls que se scapórun pa l Canadá, pa l’Almanha, Bélgica, Spanha i mais mundo.


Faustino Antão



Publicada ne l JN an 20.12.2018

 

31/12/18

Çtaque




Stimados lheitores i publicadores neste blogue “frolesmirandesas”.

Blogue criado pul nuosso Porsor i Mestre Amadeu Ferreira, hai muitos anhos, nun tiempo an que las publicaçones an mirandés n'anternete éran mui poucas.

Fui assi ua jinela que s’abriu al mundo, adonde muitos – ua buona quadrilha – podíran publicar amboras, ls sous scritos, sues cuontas, lhiendas i crónicas. Spácio que se rebelou bien amportante – quaije se puodie acumparar a ua frincha que daba antrada a ua raça de sol ne l ambierno - porque iba dando cuonta cumo las cousas íban eibeluindo ne l ansino i daprendizaige de la cultura i scrita mirandesa.

Mantenido pul sou criador i todos aqueilhes que fazírun del un sítio para comunicar i dibulgar, quier fússen eibentos, nuobas ou salimiento de lhibros.

Ten-se mantenido, nó cula mesma quantidade de publicaçones – puis son mais scassas – porque tamien hai mais sítios adonde poner estes cuntenidos.

You fui, a la par de muitas cunterráneas i muitos cunterráneos, amigos i cumpanheiros que puodo dar grácias a esta criaçon, que puodo par’alhá de ls demais star grato al sou criador. Porque ye siempre buono lhoubar todos aqueilhes que mais se çtacórun cumo dibulgadores de las publicaçones.

Como l anho Dous Mil i Zuito (2018) stá ne l sou redadeiro die, querie aporbeitar l'oucasion para dezir, cun justícia i porque merece que seia dezido, porque l fai cun paixon i amor al mirandés – sien squecer ls demais que l fazírun – que l Zeníziense, cunterráneo i amigo Leonardo Antão fui l que mais dibulgou ls lhibros que publiquei. 

Stou agradecido,  assi cumo la lhéngua i cultura mirandesa.

Cuido q'esta era la buntade de l Mestre nuosso Porsor, quando mos ansinaba a dar ls purmeiros passicos nesta arte de screbir.

Bun Anho Nuobo para todos i que las ganas de screbir nun bos fálten.





16/12/18

L persepe n’Eigreija



 La nuite staba scura i frie.

 Nun fusse la smorecida lhuç de las bumbilhas de la rua i l branco eimaculado de la niebe q'habie caiído nessa tarde, i naide s’astrebirie a botar un pie fuora de casa.
 La mai natureza habie bestido de branco cun nebon todo l que staba fuora de teilha, mas mientres, las farrapicas de niebe deixórun de caier cumo se quejisse fazer la puonte para soutordie, i tamien eilha associar-se, dar ua upa para la realizaçon de ls deseios.

 Podie assi mirar pa ls telhados, las ramalhadas, ls uolmos i las bordas de l ribeiro amouchado i sereno cumo quien cumbida a drumir a quedar quieto.

 Mas quieto ye que you nun staba, la cena habie sido farta i demorada, i you nun bie modos de chegar l’hora de mos botar a camino, até que mai m’abotonou la jiqueta i m’acunchegou l gorro até las oureilhas, staba mais que cierto que l tiempo de spera habie acabado, pai abriu la puorta de la rua.

 Agora yá staba todo tan acerca, agora só faltaba bencir l camino que me lhebarie até l Sagrado para que todo acabasse.

 Ls ferbores, las áncias q’habien tomado cuonta de mi ne ls redadeiros dies para ber l persepe que staba n’Eigreija Matriç, habien chegado a la fin.

 Fui só poner ls pies nas trabas de l soalho,  i cumo s’alguien m’habisse ampurrado deixei la mano de pai, q'habie agarrado to l camino i scapei-me. Por antre las piernas de muitos que lo arrodiában, furei até quedar eili, bien acerca, chegába-le se quejisse,  até le podie tocar culs dedos de las mies manos. Ls mius uolhos abrien-se agora de spanto i sastisfaçon, i l de mais de mi quedou parado delantre daquel quadro de ternura q'ambolbie la Sagrada Família i todas aqueilhas criaturicas que lo cumponien.

 L fuorte siléncio q'habie naquel spácio i l clareio de  lhuç de la streilha puosta alhá ne l alto de la lhadeira, la cabanha adonde l Nino staba deitado nuas palhicas, cun sue Mai i Pai, la baquita, l burrico, i las canhonas pacendo, l carreiro por adonde ls Reis Magos chegórun, era todo tan guapo i mágico que nun mais íba a squecir.

 Guardei siempre cumigo este momiento de cumtemplaçon, tan bien cumo ls mais baliosos i amportantes regalos que tube.

A la fin, quien puode dezir q’algue hai mais amportante que la besita al persepe na nuite de cunsuada, na nuite de la missa de l galho na tierra de mius abós.


13/12/18

salir pa l mundo



 

ua léngua ten de salir pa l mundo, que siempre an casa ganha oulor a mofo, esse casti(g)o que se le dá a las cousas squecidas; spurmentar la bida, falar de todo, antressar-se por todo, senó passa pul mundo sien l coincer, sien l dezir; nun puode solo traier neilha l passado, l que fui noutros tiempos, mas ser ua léngua de hoije i de manhana, agarrando la fresquidon de l tiempo nuobo, malzina contra la antropie; miu pai nunca screbiu nun cumputador: la mie léngua i la del nun son armanas, anque nun déixen de ser la mesma; assi cumo antre l pertués de Camões i l de Fernando Pessoa, ou antre l de Fonso Anriqueç i l de un persidente de la República: la defréncia que ye eisigida pula cuntinidade; a las bezes, hai giente que nun se dá de cuonta de cumo prende l mirandés i l pon a cheirar a mofo de tanta houmidade agarrar, nun oubindo sou aplediar por aire puro: bonda star cun atençon a las palabras i bé-las a scatrapulhar quando las zapiamos i las sultamos por çcampados de lhibardade.


Dezembre 13, 2008
Blog – fuonte de l aire
Amadeu Ferreira/Fracisco Niebro


Fracisco Niebro
abiso: este testo stá screbido an sendinés, bariadade de la léngua mirandesa i, por esso, nun ten lh- an ampeço de palabra i, antre parénteses, aparece (g) que nun se lei, inda que l -on se leia -ão.

…..//….

sair para o mundo

uma língua tem de sair para o mundo, que sempre em casa ganha odor a mofo, esse castigo que se lhe dá às coisas esquecidas; experimentar a vida, falar de tudo, interessar-se por tudo, senão passa pelo mundo sem o conhecer, sem o dizer; não pode somente trazer nela o passado, o que foi noutros tempos, mas ser uma língua de hoje e de amanhã, agarrando o fresco do tempo novo, mezinha contra a entropia; meu pai nunca escreveu num computador: a minha língua e a dele não são irmãs, embora não deixem de ser a mesma; assim como entre o português de Camões e o de Fernando Pessoa, ou entre o de Afonso Henriques e o de um presidente da República: a diferença que é exigida pela continuidade; às vezes, há gente que não se dá de conta de como prende o mirandês e o põe a cheirar a mofo de tanta humidade agarrar, não ouvindo seu chamar por ar puro: basta estar com atenção às palavras e vê-las a galopar quando as libertamos e as soltamos por descampados de liberdade.

traduziu: ac

11/12/18

Un Santo Natal i Bun Anho Nuobo 2019






Que l sprito de Natal chegue a todos bós.


Cun muita alegrie, salude i paç an special pa ls ninos, ninas, belhicos, belhicas que stéian solicos, als que súfren.


Deseios de que esta temporada festiba alhumbre ls coraçones de to l mundo.