Dues décadas de la Lei 7/99 / Duas décadas da Lei 7/99
24/01/19
17/01/19
Cuonta - L'ampeço dua tradiçon que se manten
Naide puode
dezir se fui assi q’acunteciu, se era assi que se fazien las cousas, porque nun
hai naide que l puoda cunfirmar, porque yá quantá que ls Reis nun mándan na
Nacion.
Fui assi que
la oubie cuntar, ye assi que bos la cunto.
- Dezírun-me q’hai muitos muitos anhos, quando
ls Reis mandában, se calha fui Don Çáncio I, “l poboador” , de quien Bergança
ten buonas lhembranças, puis sou pai Don Fonso I nun tenie bagar de s’ambaiar a
mirar pa las cidades, porque andaba a porraba culs bezinos.
Houbo un, ne
ls percípios de l més de Dezembre, quando s’assomou a ua de las barandas de sou
castielho para ber cumo staba la nuite, quedou mui triste porque staba mui
scuro.
-Chamou l
purmeiro ministro de la Nacion – puis nesse tiempo inda l podie fazer – i
ordenou que antes de l Natal querie ber la cidade toda alhumbrada, cun
fogueiras, archotes, belas i l demais que alhumbrasse.
I dixo-le:
- Eiqui
tenes quenhientos mil cruzados para çtribuir i trata yá de resolber l problema
que a mi me da muita tristeza esta scuridon.
L purmeiro ministro chamou l mandon de la
cidade i dixo-le:
- L nuosso
Rei quier ber la cidade toda alhumbrada antes de l die de Natal. Toma duzientos
i cinquenta mil cruzados para çtribuires i trata de resolber l problema.
l
mandon de la cidade delantre de tal orde benida de l Rei, nun tubo outro
remédio se nó chamar l xefe de la Guarda. A quien ordenou:
- L nuosso
Rei quier la cidade toda alhumbrada anté l Natal. Tenes eiqui cien mil cruzados
i trata de resolber l problema.
L xefe de la
Guarda, nun perdiu tiempo i botou eiditales an to ls terreiros de la cidade,
que dezie:
“Por orde
de l Senhor Rei, an todas las rues i casas debe ser puosta eiluminaçon anté l die
de Natal. Quien nun l fazir, zoubedecir a
esta orde será anforcado”
Passado que
fúrun uns dies, l Rei de la Nacion bieno a ua de las barandas de l sou castielho
– que tenie muitas – i quando biu la sue cidade toda alhumbrada, sclamou de
cuntentamento:
- Que guapo!
Abençonado denheiro
que gastei. Baliu la pena.
You ancerro
esta cuonta de l mesmo modo que l’ampecei.
You nun sei se
la tradiçon de las lhuzes de l Natal ampeçou assi, nien se ye questume cuntinar
a fazer las cousas deste modo.
S’alguien que lir tamien nun l soubir nun
fai mal, nun quede anraibado.
Hai cousas
que ye melhor que nun sábamos l’ampeço, nien sequiera s’inda ye tradiçon.
Faustino
Antão
-Tamien fui publicada na "Fuolha Mirandesa" de l Jornal Nordeste, eidicon nº1157 de 15 de Janeiro de 2019
07/01/19
Visita guiada - Miranda do Douro
03/01/19
Isto de falas nun ye cousa fácele…
Assi me dezie
la mie amiga Quitéria neste berano quando passaba bacances na mie tierra.
…mira tu que me
beio cula cabeça a las buoltas para andreitar este beleinho de falas, quando
aparécen porqui las nuossas cunterráneas i cunterráneos de bacances – que se
scapórun pa la Fráncia hai trés ou quatro dezenas d’anhos – i agora bótan uas
falas angelhadas pa las filhas, gienros, nietos i nietas, que se nun fusse l
respeito que tengo por todos eilhes mandaba-los para un lhado que you acá sei...
… c’est la
même chose. …merci beaucoup. …ne fait pas mal.
Ye un ber se
t’abias de falas angelhadas que als mais nuobos nun digo nada, mas a Matilde
perdi la bergonha, birei-me i nun las poupei.
- Anton tu, que
cumo you naciste eiqui an Belharino i porqui quemiste las forfalhicas de l mirandés
i çpuis na scuola daprendiste l pertués la fala de la nuossa Pátria, i agora
nien als ls tous, ls que ténen la mesma sangre l’ansinas la lhéngua de la tue
ourige nien la lhéngua de Camões?
Eilhes nien dan
por eilha, fálan la lhéngua que se fala adonde nacírun, que tubírun que
daprender porque ándan nas scuolas de l Paíç adonde móran culs demais. Mas tu,
que you sei que falas l mirandés porque l mameste de ls tous – cumo you de ls
mius – quando eras pequerrica, que fuste mie cumpanheira na carteira de la
purmaria nun tenes pena de nun passar este falar als tous decendientes?
- Mira Matilde
fazes mal anjeitar la nuossa fala, eilha ye un eilemiento d’eidentidade, nun
fai mal saber falar outras lhénguas, d’outros pobos adonde trabalhamos, adonde
ganhamos l pan to ls dies, mas nun dar cuntinidade, deixar perder la fala de la
nuossa ourige – que nun custa nada ansinar, bonda falar-la cun eilhes – ye cumo
perder un cachico de nós. Steias adonde stubires tu, you, ou quienquiera mirandés
i pertués, l que mos çfrença de ls outros ye la nuossa ourige i essa çfrença ye
marcada pula nuossa fala.
- Las filhas,
gienros, nietos i nietas de l tous bezinos i amigos franceses, ánden por aonde
andubíren, lhíeban l francés i desso ténen proua, tu debies fazer l mesmo, andes
por aonde andubires lhieba l mirandés, lhieba l pertués i fai desso ua
bandeira.
Porque ser
mirandés, ser pertués debe ser rezon d’ourgulho, l Paíç puode ser pequeinho mas
l pobo, culs sous feitos i cula sue cultura ye mui taludo.
Naide ten que tener
bergonha.
Çpuis de me
cuntar todo, la mie amiga Quitéria – que porqui bibiu ls fartos setenta anhos –
inda zabafou.
I esto para nun
falar ne ls que se scapórun pa l Canadá, pa l’Almanha, Bélgica, Spanha i mais
mundo.
Faustino Antão
Publicada ne l
JN an 20.12.2018
31/12/18
Çtaque
Stimados lheitores i publicadores neste blogue “frolesmirandesas”.
Blogue criado pul nuosso Porsor i Mestre Amadeu Ferreira, hai
muitos anhos, nun tiempo an que las publicaçones an mirandés n'anternete éran
mui poucas.
Fui assi ua jinela que s’abriu al mundo, adonde muitos – ua
buona quadrilha – podíran publicar amboras, ls sous scritos, sues cuontas,
lhiendas i crónicas. Spácio que se rebelou bien amportante – quaije se puodie
acumparar a ua frincha que daba antrada a ua raça de sol ne l ambierno - porque
iba dando cuonta cumo las cousas íban eibeluindo ne l ansino i daprendizaige de
la cultura i scrita mirandesa.
Mantenido pul sou criador i todos aqueilhes que fazírun del
un sítio para comunicar i dibulgar, quier fússen eibentos, nuobas ou salimiento
de lhibros.
Ten-se mantenido, nó cula mesma quantidade de publicaçones –
puis son mais scassas – porque tamien hai mais sítios adonde poner estes
cuntenidos.
You fui, a la par de muitas cunterráneas i muitos
cunterráneos, amigos i cumpanheiros que puodo dar grácias a esta criaçon, que
puodo par’alhá de ls demais star grato al sou criador. Porque ye siempre buono lhoubar
todos aqueilhes que mais se çtacórun cumo dibulgadores de las publicaçones.
Como l anho Dous Mil i Zuito (2018) stá ne l sou redadeiro die,
querie aporbeitar l'oucasion para dezir, cun justícia i porque merece que seia dezido, porque l fai cun paixon i amor al mirandés – sien
squecer ls demais que l fazírun – que l Zeníziense, cunterráneo i amigo Leonardo
Antão fui l que mais dibulgou ls lhibros que publiquei.
Stou agradecido, assi
cumo la lhéngua i cultura mirandesa.
Cuido q'esta era la buntade de l Mestre nuosso Porsor, quando mos
ansinaba a dar ls purmeiros passicos nesta arte de screbir.
Bun Anho Nuobo para todos i que las ganas de screbir nun bos
fálten.
28/12/18
16/12/18
L persepe n’Eigreija
La nuite staba scura i frie.
Nun fusse la smorecida lhuç de las bumbilhas
de la rua i l branco eimaculado de la niebe q'habie caiído nessa tarde, i
naide s’astrebirie a botar un pie fuora de casa.
La mai natureza habie bestido de branco cun
nebon todo l que staba fuora de teilha, mas mientres, las farrapicas de niebe
deixórun de caier cumo se quejisse fazer la puonte para soutordie, i tamien
eilha associar-se, dar ua upa para la realizaçon de ls deseios.
Podie assi mirar pa ls telhados, las
ramalhadas, ls uolmos i las bordas de l ribeiro amouchado i sereno cumo quien
cumbida a drumir a quedar quieto.
Mas quieto ye que you nun staba, la cena habie
sido farta i demorada, i you nun bie modos de chegar l’hora de mos botar a camino,
até que mai m’abotonou la jiqueta i m’acunchegou l gorro até las oureilhas, staba
mais que cierto que l tiempo de spera habie acabado, pai abriu la puorta de la
rua.
Agora yá staba todo tan acerca, agora só faltaba
bencir l camino que me lhebarie até l Sagrado para que todo acabasse.
Ls ferbores, las áncias q’habien tomado cuonta
de mi ne ls redadeiros dies para ber l persepe que staba n’Eigreija Matriç,
habien chegado a la fin.
Fui só poner ls pies nas trabas de l soalho, i cumo s’alguien m’habisse ampurrado deixei
la mano de pai, q'habie agarrado to l camino i scapei-me. Por antre las piernas de muitos que lo arrodiában,
furei até quedar eili, bien acerca, chegába-le se quejisse, até le podie tocar culs dedos de las mies
manos. Ls mius uolhos abrien-se agora de spanto i sastisfaçon, i l de mais de
mi quedou parado delantre daquel quadro de ternura q'ambolbie la Sagrada
Família i todas aqueilhas criaturicas que lo cumponien.
L fuorte siléncio q'habie naquel spácio i l
clareio de lhuç de la streilha puosta
alhá ne l alto de la lhadeira, la cabanha adonde l Nino staba deitado nuas
palhicas, cun sue Mai i Pai, la baquita, l burrico, i las canhonas pacendo, l carreiro
por adonde ls Reis Magos chegórun, era todo tan guapo i mágico que nun mais íba
a squecir.
Guardei siempre cumigo este momiento de cumtemplaçon,
tan bien cumo ls mais baliosos i amportantes regalos que tube.
A la fin,
quien puode dezir q’algue hai mais amportante que la besita al persepe na nuite
de cunsuada, na nuite de la missa de l galho na tierra de mius abós.
13/12/18
salir pa l mundo
ua léngua
ten de salir pa l mundo, que siempre an casa ganha oulor a mofo, esse casti(g)o
que se le dá a las cousas squecidas; spurmentar la bida, falar de todo,
antressar-se por todo, senó passa pul mundo sien l coincer, sien l dezir; nun
puode solo traier neilha l passado, l que fui noutros tiempos, mas ser ua
léngua de hoije i de manhana, agarrando la fresquidon de l tiempo nuobo,
malzina contra la antropie; miu pai nunca screbiu nun cumputador: la mie léngua
i la del nun son armanas, anque nun déixen de ser la mesma; assi cumo antre l
pertués de Camões i l de Fernando Pessoa, ou antre l de Fonso Anriqueç i l de
un persidente de la República: la defréncia que ye eisigida pula cuntinidade; a
las bezes, hai giente que nun se dá de cuonta de cumo prende l mirandés i l pon
a cheirar a mofo de tanta houmidade agarrar, nun oubindo sou aplediar por aire
puro: bonda star cun atençon a las palabras i bé-las a scatrapulhar quando las
zapiamos i las sultamos por çcampados de lhibardade.
Dezembre 13,
2008
Blog –
fuonte de l aire
Amadeu
Ferreira/Fracisco Niebro
Fracisco
Niebro
abiso: este
testo stá screbido an sendinés, bariadade de la léngua mirandesa i, por esso,
nun ten lh- an ampeço de palabra i, antre parénteses, aparece (g) que nun se
lei, inda que l -on se leia -ão.
…..//….
sair para o mundo
uma língua tem de sair para o mundo, que sempre em casa
ganha odor a mofo, esse castigo que se lhe dá às coisas esquecidas;
experimentar a vida, falar de tudo, interessar-se por tudo, senão passa pelo mundo
sem o conhecer, sem o dizer; não pode somente trazer nela o passado, o que foi
noutros tempos, mas ser uma língua de hoje e de amanhã, agarrando o fresco do
tempo novo, mezinha contra a entropia; meu pai nunca escreveu num computador: a
minha língua e a dele não são irmãs, embora não deixem de ser a mesma; assim
como entre o português de Camões e o de Fernando Pessoa, ou entre o de Afonso
Henriques e o de um presidente da República: a diferença que é exigida pela
continuidade; às vezes, há gente que não se dá de conta de como prende o
mirandês e o põe a cheirar a mofo de tanta humidade agarrar, não ouvindo seu
chamar por ar puro: basta estar com atenção às palavras e vê-las a galopar quando
as libertamos e as soltamos por descampados de liberdade.
traduziu: ac
11/12/18
Un Santo Natal i Bun Anho Nuobo 2019
Que l sprito de Natal chegue a todos bós.
Cun muita alegrie, salude i paç an special pa ls ninos,
ninas, belhicos, belhicas que stéian solicos, als que súfren.
Deseios de que esta temporada festiba alhumbre ls coraçones
de to l mundo.
Subscrever:
Mensagens (Atom)




