30/10/18

Bideo

Partilha

Eiqui deixo ua lhigaçon dun "bideo" que you cunsidro mui amportante ber-lo, para melhor antender la nuossa lhéngua.

La sue amportáncia ten a ber muito cula ourige de l mirandés i outros falares que bénen de l Lhionés.




(Ye só calcar)




06/10/18

“L mirandés” continua a atrair estudantes


Este testo q'eiqui publico "an pertués" saliu ne l blogue "tierraalantre"
Cuidei por bien poner-lo eiqui, (ls respunsables nun lhíeban a mal you partelhar-lo) puis ye ua ambora que mos agrada muito a nós mirandeses i que cúmben que seia de l coincimiento de todos. Quedamos assi a saber que la lhéngua mirandesa, la sue daprendizaige, l studo, mesmo tenendo muitos atalancadeiros, stá an bun camino. L die de manhana stá assegurado.
Un testo para guardar.

https://tierraalantre.wordpress.com/2018/09/20/ensino-do-mirandes-consolidado-nas-escolas-de-miranda-do-douro/



“L mirandés” continua a atrair estudantes
O mirandês está consolidado nas escolas de Miranda do Douro. Atualmente são 386 estudantes a frequentar a disciplina que é opcional.
Já lá vão 34 anos desde a primeira aula em mirandês. O projeto começou com nove alunos do 2º ciclo. Atualmente, como disciplina opcional, é frequentada por 356 estudantes, num universo de 609 alunos do Agrupamento de Escolas de Miranda do Douro (AEMD).
O diretor do agrupamento, António Santos, manifesta orgulho pelo facto de “ao longo dos anos, mais de 60% dos alunos que frequentam o AEMD estarem inscritos nesta disciplina opcional”, frisando que “o ensino da Língua e Cultura Mirandesa é um projeto consolidado”.
O ensino do mirandês é feito, desde o ano letivo 2009/2010, nas escolas de Miranda do Douro, de forma contínua, desde o pré-escolar até ao secundário. E António Santos destaca o empenho dos estudantes “que optam por se matricular voluntariamente, quando poderiam ocupar os seus tempos livres na brincadeira ou estar no café”.
A língua mirandesa, no entender do presidente AEMD, funciona como uma espécie de “bilhete de identidade” das pessoas do concelho de Miranda do Douro. “É nobre preservar a identidade de um povo e à escola compete-lhe essa missão”, defende o docente.
Ana Martins, aluna do 11.º ano, que começou na primária a frequentar a disciplina, conta que aprendeu a falar mirandês com a família.
“As minhas primeiras palavras foram em mirandês e só aprendi português quando entrei para a escola”, conta à Renascença, indicando que “o mirandês ajuda muito na aprendizagem do português, principalmente ao nível da escrita”.
Também José António, aluno do 10º ano, manifesta orgulho na aprendizagem da segunda língua oficial em Portugal. “É um gosto aprender e mergulhar na tradição de um povo que tem orgulho na sua língua”, refere o estudante.
Já Afonso Dias, teve alguma dificuldade em aderir à aprendizagem do mirandês, mas atualmente confessa-se rendido face à “riqueza e beleza de uma língua que tem uma musicalidade especial, diz muitos dos antepassados e pode projetar todo um povo em termos futuros”.
O dialeto mirandês sobreviveu centenas de anos no isolamento, alcançando, em 1999, o estatuto de segunda língua oficial em Portugal, através da Lei 7/ 99, de 29 de janeiro, num projeto do então deputado socialista Júlio Meirinhos.
Professores de Língua e Cultura Mirandesa precisam-se
Domingos Raposo, o primeiro professor de mirandês, nas escolas de Miranda do Douro considera que “a oficialização da língua foi uma mais-valia”, defendendo que “há muita coisa por fazer ao nível do ensino, como a elaboração de manuais escolares”.
O docente indica ainda que “faltam verbas para a criação de instrumentos didáticos e pedagógicos para lecionar o mirandês”.
Um passo tido como determinante para a consolidação do mirandês passa pela formação de professores de Língua e Cultura Mirandesa. Um protocolo foi já assinado entre o município, o Ministério da Educação e a Faculdade de Letras da Universidade de Coimbra (FLUC), visando o desenvolvimento de um projeto-piloto destinado ao ensino da língua e cultura mirandesas.
Apesar do reconhecimento oficial, a língua mirandesa continua “a não ter um enquadramento institucional adequado”, apontam os linguistas que se dedicam ao seu estudo, ambicionando pela assinatura da Carta Europeia das Línguas Regionais ou Minoritárias, um tratado internacional do Conselho da Europa que “define boas práticas para o enquadramento legal e institucional de línguas minoritárias, como é o caso, em Portugal, da língua mirandesa”.
A Carta Europeia das Línguas Regionais ou Minoritárias contempla 35 princípios que cada signatário do documento terá que cumprir na área da educação, administração local, justiça, media, vida económica e cooperação institucional.

29/09/18

Este testo tamien saliu na Fuolha Mirandesa (JN)




Caterba de moços


Ua de las fuontes, a la par de l studo, de la mie daprendizaige al lhargo de ls anhos de la scrita de l mirandés ten sido la lheitura.

Ye na lheitura – de publicaçones – de l muito que se ten screbido i se scribe l berdadeiro manantial, séian cuontas, relhatos, lhiendas, lhonas ou remances, que s’ancuntra la berdadeira riqueza de las bariantes, de ls dezires.

Ye na lheitura de lhibros, bloges, sites que me tengo regalado i ajuntado al miu andeble coinciminto, spressones i dezires, l mais deilhes nun sendo de todo çcoincidos, son por mui pouco ousados, fruito de nun ls tener oubido quando me criei.

L títalo que dou a este pequeinho testo “caterba de moços” – dito q’ancuntrei nua cuonta screbida ne l blogue Angueira - Onte, Hoije i Manhana, ye ua proba. 
Aporbeito para dar ls parabienes i çtacar la riqueza de las cuontas que ende son publicadas, cuontas que déixan un balioso teçtemunho de l que fúrun las bibéncias dun pobo que tenie cumo meio de comunicaçon l mirandés.

Na mie tierra, este dito nun me lhembro de l oubir – nun quier dezir que ls mais antigos nun l ousássen – mas si “catrefa de rapazes”, la spresson quier dezir l mesmo, mas talbeç menos pulhida.

Retornando a la dibersidade lhengística, cumo ua riqueza de l mirandés, que só mos puode ambaidecer, nunca debedir, falado i screbido segundo las gientes que móran mais ancustados al território raiano – Spanha – al centro ou ne l sul, mais apegado a pobaçones que só fálan pertués. 
Siempre you oubi de la boca de ls antendidos, porsores, studiosos, ambestigadores de la lhiteratura i cultura mirandesa esta eideia, na dibersidade ten que star ounion.

La scrita i la lheitura de l que se scribe, a la par de la fala ténen este don, trasmitir, partilhar, quemungar desta riqueza. Nun ler, nun falar, nun screbir ye cumo un páixaro que nun bola, nun canta, mesmo lhibre stá na gaiola.

Siempre s’oubiu dezir, cuido que cuntinará a dezir-se, la melhor cumpanhie, a la par de la cerrona cula merenda, ye un lhibro.

Faustino Antão

21/09/18

L´ourbalheira passiaba-se a fin de tarde


 
 

Era fin de tarde i l sol decie subre l peito an brasa.

La nuite habie d´arfar subre ls stremuntiados géstios

que nien l més d´Agosto capa.

Abáixan las tençones cun la calor.

Era fin de tarde i als cuorpos sudados

yá le falta sal  ne ls mananciales.

Mirei para ti a fin de tarde.

Stabas fresco cumo meruja que medra n´ua naciente

arrenegando l cuoco que l´há-de cantar.

Mirei para ti i l´oulor çaracutiou terceiros

arriba i abaixo ne l miu mirar

cumo riu que se banhou

apuis que la truniada d´Agosto

barriu ls pulborinos de sequidon.

Era Agosto i l´ourbalheira passiaba-se a fin de tarde.

Partilha d'anformaçon


Este sítio "tierraalantre" dibulgou est'anformaçon que cuido que debe ser partilhada puls lheitores deste Blogue.

Anton eiqui queda l'ambora i l linque para quien quejir ler mais.



17/09/18

A la fala cul mirandés

... ye tiempo de preguntar: quei fiç este anho que passou pula mie lhéngua? quei bou a poder fazer pula mie lhéngua este nuobo anho que hoije começa?
Isto screbiu Amadeu Ferreira an 18 de Setembre de 2012.
Bamos anton a cuntinar an la Ounibersidade Sénior de Miranda do Douro "A la fala cul mirandés". Astanho ampeça a 18 de Outubre, pulas 20 30h.
Bamos alhá!

LA FLORAÇON DE L SILENÇO


I.
Abaixei outra beç a la raiç de ls caminos,
ls coincidos carreirones acesos ne l sangre,
na pauta de la piel arados an cantiga.

A un ambelhigo de lhuç atadas sien paraige,
nun páran las nunca sanadas feridas de amassar
l pan, que medra adubado pul tiempo.

Cumo fazerei pa spertar la doçura de ls figos,
aterno migrante
pa la tierra adonde l silenço ten priessa an botar frol
i adiadas palabras ambéntan la bida,
nun bolo porriba las brechas de ls derraigados dies?


II.
Cumo puode l pastor lhebar cinzas de palabras ne l cerron
i sperar un milagre de aires i forfalhas?

Quien ansina ls ninos a zenhar caminos
i a colgá-los an sous uolhos quelor de risa?

Quien ha de poner azeite nas missagras de ls cabeços
i daprender a peinar l pelo de ls freznos?

III.
Bamos palantre cun nuossos frescos passos
i niu fazeremos cua ambuça de patrielhas,
nadas que alhá nubrinas de lhembráncias drúmen,
i cántan ne ls aires mundos ampossibles.


IV.
Por adonde andas Fernan Mendes,
que tanta falta me fazes nesta pelegrinaçon
antre tierras por ambentar,
coalhadas de mauga,
que nien ua risa s’acende a alhumbrar l die?

Porquei me habie de doler l bolo de ls páixaros
se pul ambierno antrou
cun sues alas de palabras deloridas de cenceinho,
a que l cumpassado bater le puode lhimpar l puolo de las raízes?


V.
Essa tierra nun te pide menos que cunquista, granico a granico,
nadas que nunca te daran l uso de l títalo de cunquistador,
anque sien fin tengas mundos para abraçar.


VI.
Batiu ne l fondo la nuite
mas inda nun sonou la hora de te drumires,
i todo bate cierto culs manielhos a spera de l filaço.

Queda te a ler l que l aire te trai,
çfolhando la lhuç de las nubrinas
i çfraldando l claro scuro de la quelor de las paixarinas,
que las streilhas nun ouriéntan yá modernos nabegantes.


VII.
Quien inda será capaç de medir
la pulsaçon de las aldés antes que çfalhéçan
a la míngua de coraçon,
perdido por bielhos caminos que nuobos passos nun acénden?


VIII.
Yá nun quieres adebinar manhana,
que l agora nun te deixa campo para mais nada.

I sigues sien paraige,
que nun te derrota l nabegar nun mar de miedo.


Fracisco Niebro

21 de márcio de 2014