Mostrar mensagens com a etiqueta Tiégui. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Tiégui. Mostrar todas as mensagens

18/05/09

Cousas sien sentido?


1-Anterbista a Manuela Barros Ferreira, mai de la CUMBENÇON de la léngua mirandesa:

FM – Stais çcpuosta a ancabeçar l trabalho de aperfundamento de la Cumbençon?
MBF – A encabeçar não, mas estou disposta a colaborar na elaboração. Talvez fosse bom ter nessa função uma pessoa de fora da terra de Miranda, por exemplo a Professora Cristina Martins, para assegurar o apoio académico, por um lado, e por outro para evitar rivalidades e para haver a garantia, perante o público, de que as opções a tomar serão dirigidas com completa isenção. Acho que a fórmula encontrada nas primeiras convenções foi boa: além de um universitário de fora, seria bom que a coordenação fosse partilhada com um mirandês que resida no local, sabedor, com prática de escrita, se possível professor, jovem e dinâmico, que assegurasse a coordenação dos mirandeses e sendineses intervenientes.Acharia importante a presença, no grupo, de um leonês interessado em questões ortográficas.

De tode las maneiras parece-me que l'Abade Sardinas ten la cousa cierta apesar de nun amustrar "als". Nun fai mal, agora ya sabeis pul menos al que bos queda pra fazer. Un grabador i oupa alantre pulos caminos !

Inda hoije la terminaçón "airo" ye mui quemun i siempre tengo oubido dezir "almairo" ... "campanairo" ... "rosairo". Al que nunca oubi fui la palabra "óstina" que me parece querer dezir "óstia". Quanto al "abono", esta ye ua palabra castelhana, mui usual an Samartino, al cuntrairo de outras tierras que dizen "adubo". Esta palabra ye un neologismo no mirandés que solo aparece cula reboluçón andustrial, ou seia: un químico que fai las bezes de "stierco" i de "palombina".Outra de las palabras castelhanas adaptadas por Samatino ye "remolacha", chamada de "raba" noutros sítios.
A este respeito alerto pal cuidado que debemos tener quando scuitamos las pessonas de las bárias tierras porque la antoaçon de las palabras an frente a çcoincidos puode quedar adulterada por demasiado zelo ou por anfluença de l pertués.




16/04/09

Algo suobre l raiano



Buonas nuites a todos,

Çculpai nun tengo muitas ganas de fazer un testo longo i bou a resumir an poucas palabras. Scribo subre l uso de "al", "als", "dal", "dals", i "los" pula raia.
- als i los son cumplementairos, so que l purmeiro usa-se, ne l que you sei, solo an Samartino. L outro ye d'uso quemun por toda la raia. Correspónden al ls de la Cumbençon.
- dals i de los son tamien cumplementairos. Correspónden al de ls de la Cumbençon.
- al corresponde al lhionés el mas cume cerramos ls e, isso fizo que se trasformou an a. Corresponde al l de la Cumbençon.
- dal ye l de l de la Cumbençon, so que ten un e cerrado.
Ye pena que nun tengo eiqui material sonoro para bos-lo cunfirmar, la mie boç nun cunta. Gustarie que eiqui se manifésten pessonas de la raia a cunfirmar isso.
Mas puodo-bos cunfirmar isso ne l que ye doutros sítios de fala lhionesa (se me permetis esse calificatibo), por eisemplo Riudonor.
Tengo dous stúdios subre l "mirandés" eilhi falado qu'amóstran claramente l uso de ls articlos defenidos dal i al cumo ye tamien de uso pula raia seca :
- Nesse stúdio páigina 7 apersenta-se ua lhona adonde podemos cun clareza notar las seguintes cousas : Foi unha vez al lobo a unha fiesta, tres veces al rabo, y titoua pola canal dal mulino...
- Naquesse outro stúdio paigina 27 ansinan-se tamien bários eisemplos, tal cumo: al conseio, cassou-se cua fia dal tiu Baltazar, al rapace, al tiu, ...
Tamien páigina 19 se puode d'ancuontrar un testo que diç :
"I despois al tiu Baltazar era mal criau i al tal Miguel nou le deixaba comer, que nun nu podia ber. I un dia, al dia 3 de Maio, fonun à missa i iera al dia de benecir al pan. I al tal tiu Baltazar amanhou al pindon i dixu: “Rapaces” iou bou hasta cassa inquantu bos bades a benecir al pan”."
Agora cuncluindo puode ser que deiqui a uas sumanas you bos puoda dar cunfirmaçones sonoras de tales fenómenos. Por anquanto, podeis simplesmente acarditar ne l que you eiqui screbi.




23/03/09

Zde Berlin!

Screbido die 23 de Márcio :

Cheguei hoije an bien a Berlin. Quedarei-me eiqui 5 dies pa l miu trabalho i açpuis yá bolberei de nuobo pra Paris. A la purmanhana cedo yá you andaba porqui, habie ua chobizna que nun paraba i un aire bien friu, mas agora yá s’acalmou. La purmeira cousa que bi hegando eiqui, fui un spece de galheta cun cereijas anriba. Nun sou capaç de me lhembrar cumo raio se chama isso, mas l que ye doce nun amarga !







Ua buona notícia ye que parece que me cunfundo bien cula giente deiqui yá que trés pessonas hoije s’acunchegórun de mi a falá-me Alman, i a pedir-me nun sei l quei, yá que ye ua lhéngua que nun falo! I l porblema ye esse, ye qu’inda hoije nun fui capaç de stablecer ua cumbersa cumo debe de ser ! Mas bon, nien si, nien sopas, cuntinei d’andar i acabei agora d’ancuntrar 3 moças de Pertual, mas nien tiempo de pedir d’adonde benien que tube lhougo que me zapartar deilhas porque nun lhebábamos l mesmo camino. Ua deilhas inda me dixo « Até jaá», you acho qu’isso ye ua buona seinha!








Mas bon, mesmo assi dou pra dar ua buolta por eiqui cumo l podeis ber naquessas fetografies. La cidade inda stá bien marcada pul muro, i agora ye maneira de fazer turismo i de lhebar ua recordaçon. Pus bénden-se pul centro todo uns cacharricos cun uns cachicos de l muro alhá. Isso a mi nun me parece que seia bien de l muro oureginal, i inda stube a pensar a ber se m’atopaba un cousico desses pa l amostrar a Antonho, que el sabe.

L que tubo más grácia hoije fui un ancuontro que tube cun un rapaç que yá maá de trés anhes que nun bie i que studou cumiyo na scuola d’angenherie de Bordeus. Finalmente stamos los dous eiqui pa la mesma cousa, la cunfréncia EuCAP 2009 (European Conference on Antennas and Propagation). El ye más de porpagaçon i you sou de porpagaçon i d’antenas, i assi bai a ser porreiro. Passei un pouquechico de tiempo a ber l porgrama de la cunfréncia (103 páiginas que ten aquilho!) i stan alhá alguns pertueses de l IST (Instituto Superior de Telecomunicações) que yá berei manhana. Inda nun mirei bien de l lhado spanhol quien ben, mas cuncerteza que pessonas de Madrid alhá staran.

Hoije :
Ui! Acabei agora de quemer más bien que you sei alhá! Yá ancuntrei los pertueses de l IST, i quemi cun spanholes de l Anstituto Politécnico de Madrid, son mui simpáticos. Dezirun-me qu'habie tamien giente d'Uvieu, i ne l que parece ténen uns cartazes pr'apersentar hoije a la tarde. You pensaba que solo iba a haber pessonas de l'Ouropa, mas anfin hai eiqui giente de l mundo anteiro. Stá isso mui porreiro!
Zde Berlin, Tiégui, pa l froles.



17/03/09

Suobre toponimie Euskera an Miranda



Eiqui apersento un strato d’un studio qu’ancamino alhá bai yá un cierto tiempo. Nun sei bien adonde bou cun isso mas ende bos apersento uns poucos resultados, cuncluson dua cumbersa cun miu pai, inda onte a la nuite.
Esse stúdio ye ua cuntinaçon, i un alhargamiento de l trabalho ampeçado por Amadeu i ua aplicaçon de l papel de José Maria Canal Sanchez-Pagin an “Toponimia Euskera y Prerromana en la Provincia de Léon”.




"Lauburu" Mirandés ou ruodra solar de 12 partes d'ourige céltica, eigreija de Malhadas




S’algua toponímia se puode splicar cul lhatin (Custantin, Miranda, Samartino, ...) outra queda más scura (Cicuiro, Malhadas, Lhuç, ...) i yá nun hai lhatin ningun pra splicar tales nomes. Esses nomes bénen de tiempos inda más antigos a l’ambason romana, son los rastros de l passado prerromano de las nuossas tierras. L santido desses nomes ten anton de ser ancuntrado an lhenguas prerromanas.

Hoije an die, nun recanto de la península Eibérica inda bibe ua dessas lhénguas, biba an cada strato de la sociedade, de l bar anté l’ounebersidade, ye l Basco ou l Euskera. Essa lhengua eirá mos ajudar a ancuntrar i a traduzir an palabras modernas al santido desses sítios.


L ribeiro de Cicuiro




Duorna : Tierra samartineira, puode-se deribar de l céltico, i de l breton dur que senefica “auga”. De maneira algo mas cumplicada tamien se puode deribar de l Basco iturria “la fuonte”; iturria>turria>durria>dur. Dende tamien se deriba al nome Duiro, Doiro i Douro.
L sufixo –na nun parece mui claro pur anquanto, mas puode ser deribado de ena, “sitiu cun”. De acordo cun essa teorie parece que Duorna ten l sentido de sítio cun fuontes, l que se berifica sien porblemas inda alhá.

Peinhas de Gordo : Diç Manuel Preto que fui porque se morriu eilhi l Capitan Górdio qu’essas peinhas samartineiras lhieban inda hoije l nome de Gordo. Se mos biramos pa l Basco ancuntramos la possible ourige como sendo gur “altura” i doi “sítio de”. Tamien ende se berifica que las peinhas stan nun sítio bien alto, yá bien purriba la ribeira.

Marie Guerra, Tierras de Marie : Esse nome persente an Cicuiro i tamien an Samartino ye un de los ralos i acho l unico nome de tierra que lhieba un nome de mulhier. An Samartino, Marie Guerra parece stranho, sera qu’houbo ua guerra? I Marie quien serie?
Los bascos tenien ua diusa prencipal que se chamaba Marie i l nome de Marie Guerra puode talbeç benir de Marie herria “grande Marie”. Poderien ser aquesses sítios uas tierras de culto?

Ourrieta : Ende ye bastante fácele recoinecer las dues palabras bascas ur “auga” i eta

Uolga : Ende tamien se puode recoinecer las seguintes palabras bascas ur “auga” i aga

Beiga : Pra essa palabra José Sanchez-Pagin da outra anterpretaçon que la mie, mas deixai-me agora splicar la mie oupenion. La palabra ben dal basco ibai “riu, ribeiru” i ka “pequeinho”. Ua beiga ye anton un sitiu adonde cuorre ua pouquechica d'auga. Situaçon que se berefica bien subretodo an eimbierno.

Surrague/Surraque : Nome dua tierra de Custantin, yá Amadeu falou deilha, mas you eiqui uso al basco pra splicar al topónimo. Ben dal basco zur “madeira, arbore” i aga “abundáncia”. La palabra basca zur ancontra-se pra zignar bários oubjetos de madeira, i yá assi cumpon muitos nomes d’arbles. Ne l que parece, l Surrague debie de ser un sítio cun arbles. Zur tamien s’ancontra ne l mirandés zurra que tenerie al sentido d’apanhar cul palo, yá agora bater; dar ua zurra <> bater cul palo.
“abundencia”. Ua ourrieta ye anton un sitiu cun muita auga. “abundáncia”. Por anfluença de l “a” de aga al “r” de ur passarie a ser un “l” i ulaga trasformou-se an uolga. Assi cun todo ua uolga ou ua ourrieta son basicamiente las mesmas cousas.

Eiqui quédan essas quantas palabras i nomes de sítios, pus yá benera algo de más cumpreto.



27/02/09

Bersos pra ti : La frol de l camino

Dançadora de Balcerto




La frol de l camino
Pul camino la frol abierta
Que ne l coraçon d'un spierta
La gana d'alhá s'acunchegar
Pra que naide la baia a smagar.

Stribada dun charco d’auga
Naciu fugida dua parba.
Pulas manhanas grácias a l’ourbalheira,
Que l sol, deilha de-lei, fizo ancarrapitada an yedreira.

I strunquei-la i cula mano amouchei-la
Cul miedo qu’apanhasse friu pula Costanielha.
Que pula beiga curri i an casa cheguei.
Al lhume, de l friu la lhibrei.

Mas la natureza ye cabrona
Qu’eilha sabe i nu’l perdona
Baia que puchára !
Ya fizo de la mie frol murcha.

Tiégui Albes, 27 de Febreiro dal 2009, Paris.




23/02/09

Bersos pra ti : la purmeira beç

Xaras, sierra de la queluobra

LA PURMEIRA BEÇ

Çpon-se al sol,
Ne las tues melenas an caracol.

Los tous uolhos ne la tue cara,
Ténen l brilho cume se fússan xaras.

Ne la tue grande cabelheira preta,
Manhana habera ourbalheira.

Auga a correr pula tue tiesta,
Cumo a passar por ua ourrieta.

Ende darei-te un beiso,
Que nien tu l sabes por fin sera eiterno.



Tiégui Albes, 9 de Júnio dal 2008, Paris.