Mostrar mensagens com a etiqueta Félç. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Félç. Mostrar todas as mensagens

09/07/09

La flor de l restroilho



Passei la bista puls campos de l Praino

Solo bi senaras louras de secas

Hirtas, anque yá secas


07/07/09

Cousas que nun antandemos



Anda un cuorbo na berjeira

a cata de la lhumbriç

i la Chinchara a la freixeira

diç-le tente na raíç.




06/07/09

Segadas




Andando you a arrimar uns tarimbecos, dei de caras cun ua cousa que me fizo arrecular no tiempo, nin d'acente, habie stado a mirar esta manhana pa ls panes i anté dixe you solo: Yá stan cumo las greinhas de Clotilde, nun pérden por ser segados!

Anrebulhadas nua saca de çarapelheira i atadas cun baraço, un manhuço de fouces. Si, dessas de la segada. Botei-le la mano i quedei a mirar para eilhas i a relhembrar cumo era dura la bida datrás nesta altura de l anho.

Quaije que senti aquel delor nas cruzes, que me atacaba ne ls pormeiros dies de segada. Cun eilha an punho, todo l santo die a l rechin de l sol, zap, zap, zap, pousa na gabielha, zap, zap, zap, pousa na gabielha, zde antes de l sol nacer anté que se straponie. Mais alhá pa la fin de la tarde aqueilha strampalhada de gabielhas no restroilho, toca a sacar bancelheiras i a atar manolhos.

Cumo demudórun las cousas i inda mos queixámos!



02/04/09

"I l Absurdo acunteciu!"







Bieno a aparar-me a la mano, amprestado por ua pessona amiga, ua cousa aparecida c'un lhibro mas que nun l ye, inda que l sou outor diga l cuntrário.
La specialidade del debe ser abeilhas porque fala muito an colmenas i cumo quien mexe cun estes bichos se sujeita a delorentas picadelas, çcunfio que le afetórun ls nourónios i l belhote anda chosco.
Esta eideia toma cada beç mais forma de berdade, porque este simplório, tapado cun ua pátina psicológica dun pertués mediúcre, ten la ousadie de se auto antitular l “Bernardo Santareno de l Minho”, mas quaijeque de certeza nun sabe quien fui Antonho Martino de l Rosairo. I se por acaso sabe, anton ye porque l eilustre scritor sacalabitano, cumo era médico psiquiatra, algun die le tratou de la caixa de ls fusibles i por çcuido le deixarie algum filo mal lhigado, agora pensa que ye el l scritor i stá assi justeficada la rezon porque diç tanta boubalhada .
A la purmeira miradela que l dei, quedei lhougo cun la ampresson de que l tiu de scrita nada antende pus para alhá de ls erros ourtográficos ten las frases mal amanhadas
La própia eiditora no probe prefácio que antecede l rol de asneiras, ansinua que la lhéngua mirandesa ye bastarda.
Lhougo nas purmeiras páiginas nun faç outra cousa que nun seia agabar-se daquilho que pensa ser mas nun ye i acaba cun la mesma cantilena.
Solo l própio títalo yá ye oufensibo para todos ls mirandeses que áman la sue tierra i la sue lhéngua, mas quanto mais iba lendo mais pasmado quedaba cum tamanha eignoráncia deste tiu que pon an causa ls doutos i eiruditos conhecimentos, i l trabalho de eilustres sábios que durante mais de cien anhos ténen studiado i defendido que este modo de falar ten strutura própia,
deriba a dreito de l lhatin i cumo tal debe ser cunsiderada u
a lhéngua i nun un dialeto cumo el le chama, afirmando que ye todo ua boubalhada i que nun ten rezon de eijistir.
Mas boubo debe star el. Bou a cuntar-bos la purmeira cousa que se me alhembrou quando acabei de ler, fui fazer-le ua acumparança; era este tontainas a assopros a ua lhámpeda eilétrica pensando que era ua candeia para ber se la apagaba.
- Ah tiu de las abeilhas, la lhéngua mirandesa ye essa lhámpeda, i por mais que assopreis bós i outros cumo bós nun sereis capazes de la apagar.

09/12/08

La lhobada




Fin de berano. Las fuolhas de ls freixos inda berdégan muito, ambora haba alguns, aqueilhes de gailhos mais rebielhos, que yá ampéçan a quedar amarielhos i las fuolhas a caíren. Ls cerrados stan secos, ls milhos acabórun-se, las bobedeiras ye sol de pouca dura, de maneira que la única cousa berde que sobrou fúrun mesmo las fuolhas de ls freixos.
Nun solo por bias de la lheinha que fazerá falta para l’eimbierno que se abezina mas tamien pul robido que inda ampara las bacas, ls lhabradores ban zgalhando ls freixos, que quédan cumo palos secos al alto anté que na Primabera se buolban a bestir.
Chaina, sítio lhobeiro. Silbas, xaras, carbalheiras i carrasqueiras an barda, alhi se sconde todo l tipo de becharada: lhobos, raposas i jabalis antre outra mais pequeinha. Tiu Jarbas, l mais rico de l lhugar, tubo um filho que se morriu moço. Agora ten quinteiros, mas ye quaje cumo se nun tubira naide, la família ye grande mas pouco bal, gusta-le mais l bino que la binha. Lázaro i Clarice, ls filhos mais bielhos i mielgos, son ls pastores. Pássan mais fomes que farturas, drúmen na cabanha quaijque l’anho anteiro.
Meados de Outubre, la fiesta de Santa Bárbela, hai cunjunto i ls garotos quieren-se debertir. Ancérran l ganado no chequeiro i ala que se fai tarde, de la Chaina al lhugar anté bólan. La fiesta stá animada i eilhes fártan-se de beilar, merécen cuitadicos, todo l’anho pul termo, deixá-los çcansar.
Yá tarde, de madrugada, acaba-se l bailarico i eilhes cansados aporbéitan para drumir, un die que seia, na cama.
Soutordie, quando l sol s‘assomou de ls lhados de Peinha Passeon, sou pai faç-los spulgar pa l ganado, lhebántan-se de mala gana coçando ls uolhos i alhá ban robendo un cacho de centeno cun toucino branco, l camboio yá muito que passou, a essas horas ls outros dies l ganado yá mareia.
Al passar la linha ls pelos eiriçórun-se-le. Dues canhonas achagadas al pie dua silbeira, lhougo adelantre outra meio quemida na borda de l camino.
- Lhobada!... bózian ls dous a l mesmo tiempo.
Botórun-se a fugir caras a l chequeiro, porque ls lhobos a eilhes nun le metien miedo, yá habien bido muitos i nunca se habien assustado, mas quanto mais se acercában de l sítio adonde tenien deixado l ganado, mais medunco se tornaba l que bien, por todo l lhado solo canhonas muortas i achagadas.
Las canhiças de l chequeiro stában caídas, las canhonas habien zaparecido todas, las que inda alhi se ancuntrában yá nun bolbien a pacer.
La nobidade stourou no lhugar cumo un barreno i por solidaridade, todo mundo se porparou para correr ls montes a ber se achában canhnonas que inda se pudiessen salbar. Mas l coraçon de Antonho Checa dou um poulo.
- Ai las mies baquitas. I la bitelica!...
Tenie-las a drumir no cerrado de Balriu, pegado al chequeiro de tiu Jarbas. Inda onte a la purmanhana habie zgalhado dous freixos para robéren toda la nuite. La junta de bacas era la sue proua, la bitela que andaba a zmamar, filha de la Pimpona, toda la giente la agababa. Pegou na calagouça i saliu apressiado caras a Balriu. L portielho staba tapado, no gabilhon naide habie mexido, çtapou-lo i antrou pul cerrado arriba cumo un foguete, dou-le ua buolta mas las bacas nien bé-las. Outra buolta, agora mais atenta, pula borda de las paredes i achou un portielho sbarrulhado a la punta de riba caras a Palaçuolo.
Pulhi habien salido, l rastro biesse bien na tierra arada, ua baca de cada lhado, un rastrico mais pequeinho de bitela al meio i todos bien junticos, al redor ls sbarradeiros de las fieras querendo botar l diente a la cria. Ls lhobos cun las bacas nun se metien, ls cuornos son duros, mas se caçássen la bitela bien la sgandilában.
Estas pisadas de afliçon, bien marcadas na tierra arada, deixórun a Antonho Checa uncachico mais tranquilo, seguindo-las sin çficuldade mas cun l coraçon nun punho, anté que, yá acerca de Palaçuolo, l rastro de ls lhobos deixou de se ber i l de las bacas cuntinuaba siempre caras a l lhugar.
Perdidas i assustadas las bacas remenéban seguras nun curral an Palaçuolo.


27/10/08

La nabalhica




Jorge Carolico tubo la pouca suorte an nacer probe. Ls pais tenien de sou, para alhá dua casica terreira sin las mínimas cundiçones de habitablidade, que repartien d’a meias cun ua pareilha de burros i quatro pitas pedresas, ua hourtica cun poceco que quaijeque nun manaba i staba seco todo l fin de berano.
Jorge, rapazico listo cumo ls alhos, pelo grifo i aburmelhado, cara barrosa cuns oulhicos que parecien dues streilhas i uas oureilhas tipo "Topo Gijo", calçaba todo l'eimbierno uas cholas de palo de figueira que las habie feito tiu Barbeiro, bestie calças de cotin i trazie ua jaqueta rota nua manga, yá bien coçada pul filho de sue madrina, que andaba a studiar para padre.
Corolico era alcunha porque, muitas bezes a la purmanhana, quando çmeirico se achegaba a la puorta de tie Catrina i esta salie a la rue, lhougo le dezie:
- Á Jorgico, yá te zaiuneste?
- Oh! se me díssades un carolico!
De maneira que le pegou moda i ampeçórun a chamá-le Carolico.
Cumo la bida era dura por estes lhados i muita giente se iba pa l Brasil, tamien tiu Jemaria, que yá tenie alhá um primo i le screbie a dezir que la bida le corrie mui bien alhi, cumbidando-lo a fazer cumo el, quijo tamien l pai de Jorge spormantar la suorte. Puso an benda ls sous poucos haberes, aparecírun lhougo antressados i ante fizo buona benda. Porparou-se el i la família para se ir al outro lhado de l mar.
Jorgico, eiducado por sue mai, mui debota i rezadeira, iba siempre a missa i conhecie mui bien aqueilha cuonta de l porfeta Jonas, que habie sido angulhido pula baleia i que se alimantou cun ls fígados deilha durante l tiempo an que stubo drentro de la barriga de la bicha, anté que chegou a la praia i l sacórun dalhá.
Guelherme, um amigo del, un cachico mais spigado porque era de casa farta, tenie ua nabalhica de cabo de meia lhuna que sou padrino le habie dado l die que fazira siete anhos i que era, nesta oucasion, la cousa que Jorge mais querie no mundo. Yá uns dies que l garoto andaba a namorar a Guelherme para ber se le sacaba la nabalha, mas este por nada le la querie dar, anté porque solo el ye que tenie nabalha i isso daba-le un aire superior.
Nas biesperas de la partida, torna Jorge a casa de l amigo para ber se fazien l negócio. Daba-le an troca ua caixica, assi tipo baú an punto pequeinho, que era todo quanto tenie, oufierta que sue tie Marta de la Pruoba le habie feito, quando el i sou pai fúrun a la fiesta de l Naso. Guelherme oulhaba pa la caixica i pa la nabalha,
- Mas i para que quiero you la caixa?
- Ora essa, para muita cousa, puodes poner acá ls çtones quando ls tebires.
- Si mas!...
- Agora la nabalhica a mi puode-me fazer muita falta, nun bés l que le passou a Jonas?! Deiqui pa l Brasil tenemos que passar l mar i ye alhi que anda la baleia.
Mais por remorso de que algo de mal le acuntecisse al amigo do que por buntade de ficar sin la nabalha, fechórun l negócio. Ls uolhos de Jorge, tan brilhantes antes, agora quaijeque almiában de cuntento i alebiado.
Çpedírun-se ls amigos yá al toque de las Trindades, que s'outordie a las cinco de la manhana tenien que star no apeadeiro a agarrar l camboio para Lisboa adonde ls speraba l barco que ls lhebarie al Brasil. I la baleia que aparecisse, que yá iba a ber quien era Jorge Carolico.


18/10/08

L Cruzeiro

Cruzeiro na Strada Mourisca an Fuonte Aldé [retrato de Alcides Meirinhos]



Muito tiempo antes de fazéren la strada nacional 221, eisistie yá la Strada Mourisca que, dízen ls bielhos, passaba siempre por fuora de ls lhugares sin entrar an ningun poblado. Esta amportante bia passa mui acerca de Fuonte Aldé, a la çtáncia de dous tiros de lapada, ou pouco mais, pa l lhado de adonde l sol se strepon i inda hai acá giente que la biu mobimantada puls almocrebes, que passában nos sous carrematos, a cabalho ou a pie. Era assi que se fazien ls trasportes i ls recados datrás. Esta Strada Mourisca queda mesmo al correr de la antiga linha de l camboio, adonde apuis de Dues Eigreijas sigue adreitos al Naso i por ende adelantre.
Cumo toda la giente sabe, nas ancruzelhadas ls nuossos abós, que tan debotos éran, ponien siempre ua cruç que, para alhá de spantar las bruxas i outros seres malinos, pedien siempre para se rezar uns Padre Nossos pulas almicas de l Purgatório. Ora eiqui neste lhugar de Fuonte Aldé, nesta dita Strada hai ua amportante ancruzelhada, Sendin a Sul, Dues Eigreijas a Norte. Um camino para Fuonte Aldé, outro para Prado Gaton, outro para Palaçuolo i para Augas Bibas. Sendo un punto de cunfluença de tantos lhugares, passarie alhi muita giente, assi que ponírun nesse sítio um cruzeiro, mui guapo i galano, que inda hoije alhá se ancontra. Na base de l mesmo ten sculpidas, an alto relebo, las almas de l Purgatório, c'ua caixica de smolas adonde ls biajantes deixában las sues deboçones. L sítio adonde stá esta amportante relíquia de l passado, ye ua ária bastante lharga que stá ne l mais cumpleto abandono: lixo, silbas, cardos i rodeiras de ls tratores por todo l lhado. Ben sendo bandeira de campanha an todas las eileiçones outárquicas de todas las fuorças políticas l amanho nun solo de l spácio ambolbiente, cumo tamien de l própio menumento que cuorre peligro de se sbarrulhar un die destes, mas assi que passa l die de ls botos, uns perdírun i ls que gánhan squécen-se de las pormessas.
Spero que un die destes i antes que seia tarde demais, haba quien se aponga i bote manos a la obra que puode ser un marco de anteresse stórico i turístico nun solo para esta tierra cumo para la region.